Islamic values

Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.

Digital transformation in madrasahs is commonly understood as administrative efficiency, although any device that regulates students' daily routines can serve as a medium of value education. Disciplinary problems, such as lateness, neglecting attendance, and weak responsibility for presence, persist at MTs Syafiiyah Darussalam even after the madrasah adopted barcode-based attendance. This study analyses the implementation of barcode attendance, the internalisation of disciplinary values it generates, and its supporting factors, obstacles, and implications for Islamic character education. A descriptive qualitative case study design was employed. Data were collected through in-depth interviews with the head of the madrasah, the vice heads for student affairs and curriculum, and teachers, supported by participant observation and attendance documentation. Data were analysed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña and validated through source and technique triangulation. Thomas Lickona's character education theory served as the analytical lens. The findings show that barcode attendance accelerates recording and provides transparent time traces, fosters habits of punctuality and orderly attendance, and nurtures an emerging sense of responsibility. Barcode attendance is therefore effective as an instrument for habituating discipline when it is integrated with teacher modelling, supervision, and the articulation of Islamic values

تحول دیجیتال در مدارس دینی (مدrasah) معمولاً به‌عنوان کارآمدی اداری درک می‌شود، اگرچه هر دستگاهی که روال‌های روزانه دانش‌آموزان را تنظیم کند می‌تواند به‌عنوان رسانه‌ای برای آموزش ارزش‌ها عمل کند. مشکلات انضباطی، مانند تأخیر، غفلت از حضور و مسئولیت‌پذیری ضعیف نسبت به حضور، در مدرسه دینی MTs Syafiiyah Darussalam حتی پس از اتخاذ سیستم حضور و غیاب مبتنی بر بارکد همچنان پابرجاست. این پژوهش به تحلیل اجرای حضور و غیاب مبتنی بر بارکد، درونی‌سازی ارزش‌های انضباطی ناشی از آن، و عوامل حمایت‌کننده، موانع و پیامدهای آن برای آموزش شخصیت اسلامی می‌پردازد. از طرح مطالعه موردی توصیفی-کیفی استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه، معاونین امور دانش‌آموزان و برنامه درسی، و معلمان، همراه با مشاهده مشارکتی و مستندات حضور و غیاب جمع‌آوری شدند. داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña تحلیل و از طریق مثلث‌سازی منبع و تکنیک اعتبارسنجی شدند. نظریه آموزش شخصیت Thomas Lickona به‌عنوان لنز تحلیلی مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که حضور و غیاب مبتنی بر بارکد ثبت را تسریع کرده و ردپای زمانی شفاف ارائه می‌دهد، عادت‌های به‌موقع بودن و حضور منظم را پرورش می‌دهد و حس مسئولیت‌پذیری در حال ظهور را تقویت می‌کند. بنابراین، حضور و غیاب مبتنی بر بارکند زمانی که با الگوسازی معلمان، نظارت و تبیین ارزش‌های اسلامی ادغام شود، به‌عنوان ابزاری برای نهادینه‌سازی انضباط مؤثر است.

Improving the quality of Islamic education requires a quality management approach that is not only oriented toward meeting established standards but also grounded in Islamic values, including trustworthiness (amanah), justice (‘adl), excellence (ihsan), consultation (shura), and continuous improvement. This article focuses on synthesizing quality management principles with Islamic educational values and developing a quality management model that systematically integrates audit, self-evaluation, benchmarking, and accreditation. This study employs a qualitative approach using a literature review method. The research stages include identifying and selecting relevant literature, analyzing the concepts of quality management and Islamic educational values, synthesizing relevant principles, and formulating an Islamic education quality management model. The findings indicate that integrating Islamic values with quality management principles can establish a quality assurance system that goes beyond compliance with standards toward fostering an ethical, integrity-based, and sustainable quality culture. Audits function as instruments for assessment and control, self-evaluation as a reflective process for identifying institutional achievements and weaknesses, benchmarking as a means of learning from best practices, and accreditation as formal recognition of quality standards compliance. The proposed model positions Islamic values as its philosophical foundation, quality management as its organizational framework, and the four instruments as mechanisms for continuous quality improvement. Therefore, the model provides a conceptual framework for developing Islamic education quality management that is integrative, adaptive, sustainable, and oriented toward public benefit.

The integration of Islamic Religious Education (PAI) and Science represents a crucial approach to developing students' scientific competence while simultaneously strengthening Islamic values ​​and character. This study aims to identify the general and specific characteristics of integrated PAI and Science instruction, serving as an empirical foundation for developing an integrated learning model at MI Muhammadiyah Sains Qur'an (MIM SAINSQU) Balong. A qualitative descriptive approach was employed, with data collected through interviews with the principal, curriculum coordinator, PAI teachers, and classroom or Science teachers; classroom observations; and an analysis of relevant school and instructional documents. The findings indicate that this integration is realized through Quran-oriented contextualization, scientific inquiry, environment-based learning, active student participation, teacher facilitation, and the development of cognitive and affective competencies. However, implementation varies depending on the learning topic, teacher readiness, and the availability of integrated learning resources and assessment frameworks. The study concludes that MIM SAINSQU Balong possesses a strong institutional and pedagogical foundation for integrated PAI and Science instruction but requires a systematic model that coherently links scientific concepts, Quranic values, learning activities, resources, the roles of teachers and students, and assessment.

Instruction of prayer fiqh in pesantren goes beyond merely teaching the procedures and regulations of worship, it also plays a role in shaping the religious attitudes and habits of the students. Therefore, it is necessary to examine how the material regarding the fiqh of prayer is understood and instilled, so that Islamic values can be applied in daily life. This research aims to analyze the internalization of Islamic education values in the prayer worship material in the book Fathul Qorib by Ibn Qasim al-Ghazi at Al Huda Kunduran Islamic Boarding School. The research uses a qualitative approach with a descriptive type. Data were obtained through observations of the Fathul Qorib learning process and interviews with the pesantren caretaker, ustadz, and santri. Data analysis was conducted through data condensation, data presentation, and drawing conclusions by comparing information from various sources. The research results show that the prayer material in Fathul Qorib includes obligatory conditions, valid conditions, pillars, Sunnah, things that invalidate prayer, the number of prayer units, congregational prayer, qashar and jama’, as well as several special prayers. The material serves as the foundation for instilling values of faith, discipline, responsibility, and morality. The internalization of values is carried out through classical learning, sorogan, habituation of congregational prayers, supervision, advice, and the exemplary behavior of caregivers and teachers. The process is supported by the pesantren environment, direct interaction with teachers, and a culture of collective learning. Meanwhile, the obstacles include differences in the ability to read religious texts, limited references, fatigue, and inconsistency among some students. The novelty of the research lies in revealing the connection between the fiqh of prayer material, the study of the Yellow Book, and the internalization of values until they are manifested in the religious habits of the students. The research results show that the study of Fathul Qorib not only strengthens the understanding of fiqh but also internalizes the values of faith, discipline, responsibility, and morality through learning, habituation, supervision, and exemplary behavior.

This article aims to analyze the problems faced by Islamic Religious Education (PAI) in shaping students’ morals amid the development of social media. This research employs a qualitative method with a library research approach by examining scholarly journals on digital morality, Islamic education, social media etiquette, teacher role modelling, and digital literacy. The literature synthesis indicates that social media has become an environment that can influence students’ values and behavior. The issues discussed include exposure to content that contradicts Islamic values, impolite communication, cyberbullying, dependence on peer approval, and the gap between students’ understanding of Islamic values and their application in digital behavior. Nevertheless, social media also has the potential to serve as a medium for moral education when used appropriately. This study emphasizes the importance of teacher role modelling, digital literacy, habituation of Islamic values, contextual learning, and collaboration among schools, families, and communities. The fundamental issue to consider is how to connect students’ religious understanding acquired through classroom learning with the application of moral values in everyday life, including their use of social media. Therefore, PAI learning should focus not only on religious knowledge but also on developing students’ ability to apply Islamic ethics critically, wisely, and consistently in digital spaces.

English language learning among Muslim students in Indonesia often faces tensions between Western cultural influences and Islamic values. This study aims to understand how Muslim students' lived experiences in English learning shape their Islamic identity, how they negotiate tensions between Islamic values and Western culture, and how social contexts such as pesantren influence identity construction. This qualitative research employs a phenomenological approach. Participants were seven Muslim students at UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan with backgrounds in pesantren or Islamic boarding schools. Data were collected through semi-structured in-depth interviews. The findings reveal that Muslim students perceive English as a bridge for global da'wah and academic advancement, not as a threat. They actively practice critical cultural filtration taking linguistic benefits while rejecting values contradicting Islam. The pesantren environment supports this harmonization, for example through integrating vocabulary memorization after the Subuh prayer. This study concludes that learning a foreign language and preserving Islamic identity can coexist harmoniously. It recommends developing culturally and religiously sensitive English curricula in Islamic educational institutions.

یادگیری زبان انگلیسی در میان دانشجویان مسلمان اندونزی غالباً با تنش‌هایی میان تأثیرات فرهنگی غربی و ارزش‌های اسلامی مواجه است. هدف این پژوهش، فهم چگونگی تأثیر تجارب زیسته دانشجویان مسلمان در یادگیری زبان انگلیسی بر هویت اسلامی آنان، نحوه مذاکره آن‌ها با تنش‌های میان ارزش‌های اسلامی و فرهنگ غربی، و نقش زمینه‌های اجتماعی همچون پیام‌رسان (pesantren) در ساخت هویت است. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است. شرکت‌کنندگان شامل هفت دانشجوی مسلمان دانشگاه UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan با پیشینه تحصیل در پیام‌رسان یا مدارس شبانه‌روزی اسلامی بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که دانشجویان مسلمان، زبان انگلیسی را به عنوان پلی برای دعوت جهانی (da'wah) و پیشرفت علمی تلقی می‌کنند و آن را تهدید نمی‌دانند. آن‌ها با رویکرد انتقادی به پالایش فرهنگی می‌پردازند و ضمن بهره‌گیری از مزایای زبانی، ارزش‌هایی را که با اسلام مغایرت دارد، رد می‌کنند. محیط پیام‌رسان از این همسویی حمایت می‌کند؛ به عنوان مثال، از طریق ادغام حفظ واژگان پس از نماز صبح (Subuh). این پژوهش نتیجه می‌گیرد که یادگیری زبان خارجی و حفظ هویت اسلامی می‌تواند به طور هماهنگ همزیستی داشته باشد. همچنین، توسعه برنامه‌های درسی زبان انگلیسی حساس به فرهنگ و مذهب در مؤسسات آموزشی اسلامی توصیه می‌شود.

This community service program aims to strengthen teachers' capacity to integrate Islamic values ​​and noble character into vocational education at SMK Babussalam Teluk Pakedai. Research Gap: While Islamic-based character education has been widely discussed, community service programs that systematically integrate Islamic moral values ​​into skill-based vocational subjects and daily religious practices remain limited, particularly in general (non-religious) vocational schools. Novelty: This program develops an integrative model linking vocational competence with Islamic values—specifically ṣidiq (honesty), amānah (responsibility), ta‘āwun (cooperation), and itqan (professionalism)—supported by the teachers' religious backgrounds and the surrounding community environment. Methods: A participatory approach was employed through seminars, workshops, discussions, and implementation mentoring involving 20 teachers. Data were collected using a 20-item Likert scale questionnaire and analyzed using descriptive statistics, the Shapiro–Wilk normality test, and a paired-samples t-test. Results: The mean score increased from 60.95 to 86.80, representing a gain of 25.85 points; the data were normally distributed (p = 0.551), and the difference between the pre-test and post-test was highly significant (t = −20.36; p < 0.001). Significance: The program demonstrates that integrating Islamic values ​​into vocational instruction can enhance teachers' pedagogical competence, religious character, and professional ethics, while providing a replicable model for developing adaptive, professional, and morally grounded vocational education in the Society 5.0 era..

این برنامه خدمات اجتماعی با هدف تقویت توانمندی معلمان در ادغام ارزش‌های اسلامی و اخلاق نیکو در آموزش فنی‌وحرفه‌ای در دبیرستان فنی‌وحرفه‌ای Babussalam Teluk Pakedai اجرا می‌شود. شکاف پژوهشی: اگرچه آموزش مبتنی بر شخصیت اسلامی به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است، اما برنامه‌های خدمات اجتماعی که به طور نظام‌مند ارزش‌های اخلاقی اسلامی را در دروس مهارتی و حرفه‌ای و همچنین در اعمال دینی روزمره ادغام می‌کنند، به ویژه در مدارس فنی‌وحرفه‌ای عمومی (غیرمذهبی)، همچنان محدود هستند. نوآوری: این برنامه یک مدل تلفیقی توسعه می‌دهد که شایستگی‌های فنی‌وحرفه‌ای را با ارزش‌های اسلامی—به طور خاص صدق (راستگویی)، امانت (مسئولیت‌پذیری)، تعاون (همکاری) و اتقان (حرفه‌ای‌گری)—در پیوند با پیشینه دینی معلمان و محیط اجتماعی پیرامون آن‌ها، مرتبط می‌سازد. روش‌ها: رویکرد مشارکتی از طریق برگزاری سمینارها، کارگاه‌ها، بحث‌ها و راهنمایی در اجرای برنامه با مشارکت ۲۰ معلم به کار گرفته شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ۲۰ ماده‌ای بر اساس مقیاس لیکرت گردآوری و با آمار توصیفی، آزمون نرمالیتی Shapiro–Wilk و آزمون t زوجی تحلیل شدند. نتایج: میانگین نمره از ۶۰٫۹۵ به ۸۶٫۸۰ افزایش یافت که نشان‌دهنده افزایش ۲۵٫۸۵ واحدی است؛ داده‌ها توزیع نرمال داشتند (p = ۰٫۵۵۱) و تفاوت بین پیش‌آزمون و پس‌آزمون بسیار معنادار بود (t = −۲۰٫۳۶؛ p < ۰٫۰۰۱). اهمیت: این برنامه نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش فنی‌وحرفه‌ای می‌تواند شایستگی آموزشی، منش دینی و اخلاق حرفه‌ای معلمان را ارتقا دهد و در عین حال مدلی قابل تکرار برای توسعه آموزش فنی‌وحرفه‌ای سازگار، حرفه‌ای و مبتنی بر اخلاق در عصر جامعه ۵٫۰ ارائه کند.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

The rapid development of digital technology has transformed how elementary school children learn, communicate, and interact, presenting both opportunities and challenges for their education and moral development. From the perspective of Islamic education, children's technology use requires appropriate parental guidance to ensure that digital activities align with Islamic values. This study aims to explore parental mediation strategies, identify challenges in supervising children's digital activities, and examine the integration of Islamic educational values into digital parenting practices at SDN 01 Pontianak Utara. The novelty of this study lies in its examination of digital parenting through the integration of parental mediation, technology-assisted supervision, and Islamic educational values within the elementary school context. This study employed a descriptive qualitative approach with a field research design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with parents and Islamic Education teachers, and documentation. Data analysis followed the Miles and Huberman interactive model, consisting of data reduction, data display, and conclusion drawing, while source triangulation was applied to ensure data credibility. The findings identified three major challenges: limited parental digital literacy, inadequate supervision of children's digital activities, and the need for technology-assisted parental mediation through applications such as Google Family Link. Furthermore, the findings indicate that effective digital parenting requires more than technological restrictions, emphasizing collaboration between parents and schools alongside the integration of Islamic moral values. This study contributes to the development of Islamic digital parenting practices by highlighting the importance of combining technological supervision, parental guidance, and Islamic educational values to create a safer and more responsible digital environment for elementary school children.

توسعه سریع فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، ارتباط و تعامل کودکان دبستانی را دگرگون کرده است و فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای آموزش و رشد اخلاقی آنان به همراه آورده است. از منظر آموزش اسلامی، استفاده کودکان از فناوری نیازمند راهنمایی مناسب والدین است تا فعالیت‌های دیجیتال آنان با ارزش‌های اسلامی همسو باشد. هدف این پژوهش، بررسی راهبردهای میانجی‌گری والدین، شناسایی چالش‌های نظارت بر فعالیت‌های دیجیتال کودکان و بررسی ادغام ارزش‌های تربیت اسلامی در شیوه‌های فرزندپروری دیجیتال در دبستان SDN 01 Pontianak Utara است. نوآوری این پژوهش در بررسی فرزندپروری دیجیتال از طریق ادغام میانجی‌گری والدین، نظارت مبتنی بر فناوری و ارزش‌های تربیت اسلامی در بستر دبستان نهفته است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و طرح پژوهش میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه عمیق با والدین و معلمان آموزش اسلامی و اسناد گردآوری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل تعاملی Miles و Huberman شامل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری انجام شد و برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از مثلث‌سازی منابع استفاده گردید. یافته‌ها سه چالش عمده را شناسایی کرد: سواد دیجیتال محدود والدین، نظارت ناکافی بر فعالیت‌های دیجیتال کودکان و نیاز به میانجی‌گری والدین با کمک فناوری از طریق برنامه‌هایی مانند Google Family Link. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که فرزندپروری دیجیتال مؤثر فراتر از محدودیت‌های فناورانه است و بر همکاری والدین و مدرسه در کنار ادغام ارزش‌های اخلاقی اسلامی تأکید دارد. این پژوهش با برجسته‌سازی اهمیت ترکیب نظارت فناورانه، راهنمایی والدین و ارزش‌های تربیت اسلامی، به توسعه شیوه‌های فرزندپروری دیجیتال اسلامی برای ایجاد محیط دیجیتال ایمن‌تر و مسئولانه‌تر برای کودکان دبستانی کمک می‌کند.

Digital transformation has increased children's access to information and learning while exposing them to misinformation, privacy violations, inappropriate content, and cyberbullying. These challenges underscore the need for digital literacy education integrating technological competencies with Islamic ethical values. This community engagement program aims to strengthen students' digital literacy and online safety awareness through the Gerakan Anak Cerdas Digital (Smart Digital Children Movement) at SDN 02 Padangjaya. Employing a participatory educational approach, the program delivers a 60-minute training session integrating digital safety principles with Islamic values, including tabayyun (information verification), amanah (trustworthiness), adab (ethical communication), and ukhuwah (solidarity). Learning activities comprise interactive instruction, contextual discussions, question-and-answer sessions, and educational quizzes. Evaluation involves comprehension assessments and observations of student participation. The program is expected to enhance students' understanding of digital risks, responsible internet use, personal data protection, and ethical online interactions. Conceptually, this initiative introduces an integrative framework connecting digital literacy with Islamic character education in primary schools. Practically, it offers a contextual model for promoting safe and responsible digital behavior through collaborative engagement among schools, families, and communities, contributing to the development of ethically grounded digital citizenship among young learners.

تحول دیجیتال، دسترسی کودکان به اطلاعات و یادگیری را افزایش داده است، در حالی که آن‌ها را در معرض اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، محتوای نامناسب و زورگویی سایبری قرار می‌دهد. این چالش‌ها، ضرورت آموزش سواد دیجیتال را که شایستگی‌های فناورانه را با ارزش‌های اخلاقی اسلامی تلفیق می‌کند، برجسته می‌سازد. این برنامه مشارکتی با هدف تقویت سواد دیجیتال و آگاهی از ایمنی آنلاین دانش‌آموزان از طریق جنبش «کودکان هوشمند دیجیتال» (Gerakan Anak Cerdas Digital) در دبستان SDN 02 Padangjaya اجرا می‌شود. با بهره‌گیری از رویکرد آموزشی مشارکتی، این برنامه یک جلسه آموزشی ۶۰ دقیقه‌ای را ارائه می‌دهد که اصول ایمنی دیجیتال را با ارزش‌های اسلامی از جمله «تبیین» (راستی‌آزمایی اطلاعات)، «امانت‌داری»، «ادب» (ارتباط اخلاقی) و «اخوت» (همبستگی) ادغام می‌کند. فعالیت‌های یادگیری شامل آموزش تعاملی، بحث‌های زمینه‌ای، جلسات پرسش و پاسخ و آزمون‌های آموزشی است. ارزیابی از طریق سنجش میزان درک و مشاهده مشارکت دانش‌آموزان انجام می‌شود. انتظار می‌رود این برنامه موجب ارتقای درک دانش‌آموزان از خطرات دیجیتال، استفاده مسئولانه از اینترنت، حفاظت از داده‌های شخصی و تعاملات اخلاقی آنلاین شود. از منظر مفهومی، این ابتکار یک چارچوب تلفیقی را معرفی می‌کند که سواد دیجیتال را با تربیت شخصیتی اسلامی در مدارس ابتدایی پیوند می‌دهد. از منظر عملی، این برنامه یک الگوی زمینه‌محور برای ترویج رفتار دیجیتال ایمن و مسئولانه از طریق مشارکت مدارس، خانواده‌ها و جوامع ارائه می‌دهد و به توسعه شهروندی دیجیتال مبتنی بر اخلاق در میان یادگیرندگان جوان کمک می‌کند.

This study was motivated by the finding that some students' learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) had not yet met the Learning Objective Achievement Criteria, suspected to be influenced by students' emotional, intellectual, and spiritual intelligence. This study aims to measure the contribution of these three variables, partially and simultaneously, to PAI learning outcomes at SMP Negeri 7 Bukittinggi. A quantitative correlational approach with an ex post facto deSign was used on a population of 448 grade VII and VIII students; a sample of 211 was determined using Slovin's formula at a 5% margin of error through proportional random sampling, and 210 valid questionnaires were analyzed using descriptive statistics, classical assumption tests, simple linear regression, and multiple linear regression with SPSS 25. Results show emotional intelligence contributes 38.2% (t = 11.332; Sig. = 0.001), intellectual intelligence 37.1% (t = 11.069; Sig. = 0.001), and spiritual intelligence 24.2% (t = 8.154; Sig. = 0.001) to PAI learning outcomes. Simultaneously, the three variables contribute 58.0%, while the remaining 42.0% is explained by other factors. These findings imply that PAI instruction should strengthen students' emotional and spiritual intelligence, not only cognitive aspects, through habituation of Islamic values, character building, and motivation reinforcement. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh masih ditemukannya hasil belajar Pendidikan Agama Islam (PAI) sebagian siswa yang belum mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP), diduga dipengaruhi oleh kecerdasan emosional, intelektual, dan spiritual peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengukur besarnya kontribusi ketiga variabel tersebut, secara parsial maupun simultan, terhadap hasil belajar PAI siswa SMP Negeri 7 Bukittinggi. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif korelasional dengan desain ex post facto pada populasi 448 siswa kelas VII dan VIII; sampel 211 siswa ditentukan dengan rumus Slovin pada taraf kesalahan 5% melalui proportional random sampling, dan 210 kuesioner valid dianalisis. Data dikumpulkan melalui angket dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji prasyarat, regresi linear sederhana, dan regresi linear berganda berbantuan SPSS versi 25. Hasil menunjukkan kecerdasan emosional berkontribusi 38,2% (t = 11,332; Sig. = 0,001), kecerdasan intelektual 37,1% (t = 11,069; Sig. = 0,001), dan kecerdasan spiritual 24,2% (t = 8,154; Sig. = 0,001) terhadap hasil belajar PAI. Secara simultan, ketiga variabel berkontribusi 58,0%, sedangkan 42,0% sisanya dipengaruhi faktor lain. Temuan ini mengimplikasikan pentingnya pembelajaran PAI yang tidak hanya berorientasi kognitif, tetapi juga memperkuat kecerdasan emosional dan spiritual siswa melalui pembiasaan nilai keislaman, pembentukan karakter, dan penguatan motivasi belajar.

این مطالعه با توجه به این یافته انجام شده است که نتایج یادگیری برخی از دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی (PAI) هنوز به معیارهای تحقق اهداف یادگیری نرسیده است و گمان می‌رود که این امر تحت تأثیر هوش هیجانی، عقلانی و معنوی دانش‌آموزان باشد. هدف این پژوهش سنجش میزان سهم هر یک از این سه متغیر، به صورت جداگانه و همزمان، در نتایج یادگیری PAI در دبیرستان دولتی شماره ۷ بوکیتینگی است. این مطالعه با رویکرد همبستگی کمی و طرح ex post facto بر روی جامعه‌ای متشکل از ۴۴۸ دانش‌آموز پایه هفتم و هشتم انجام شد؛ نمونه‌ای متشکل از ۲۱۱ نفر با استفاده از فرمول اسلووین و با خطای ۵٪ از طریق نمونه‌گیری تصادفی نسبتی تعیین شد و ۲۱۰ پرسشنامه معتبر با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های فرض کلاسیک، رگرسیون خطی ساده و رگرسیون خطی چندگانه با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش هیجانی ۳۸٫۲٪ (t = 11.332؛ Sig. = 0.001)، هوش عقلانی ۳۷٫۱٪ (t = 11.069؛ Sig. = 0.001) و هوش معنوی ۲۴٫۲٪ (t = 8.154؛ Sig. = 0.001) در نتایج یادگیری PAI سهم دارند. به طور همزمان، این سه متغیر ۵۸٫۰٪ سهم دارند و ۴۲٫۰٪ باقیمانده توسط عوامل دیگر تبیین می‌شود. این یافته‌ها دلالت بر آن دارد که آموزش PAI باید علاوه بر جنبه‌های شناختی، به تقویت هوش هیجانی و معنوی دانش‌آموزان از طریق نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی، تقویت شخصیت و افزایش انگیزه یادگیری بپردازد.

Character education is a fundamental aspect of early childhood development because it shapes children's personality, behavior, and moral values from an early age. In Islamic education, character formation is directed toward developing noble character (akhlaq al-karimah) based on the teachings of the Qur’an and Sunnah. This study aims to analyze the strategies of Islamic value internalization employed in Quranic Learning Centers (Rumah Qur’an) and their contribution to early childhood character development. This research employed a qualitative approach using a library research method. Data were collected from books, scientific journals, research articles, and other relevant academic sources published within the last eight years. The collected data were analyzed using content analysis to identify patterns and strategies related to the internalization of Islamic values in early childhood education. The findings indicate that the internalization of Islamic values in Quranic Learning Centers is implemented through several key strategies, including exemplary behavior (uswah hasanah), habituation of Islamic practices, storytelling and moral advice, the establishment of a religious learning environment, and collaboration between educational institutions and parents. These strategies effectively foster religious character, discipline, responsibility, politeness, empathy, and independence among children. The study concludes that Quranic Learning Centers play a significant role in strengthening Islamic character education and can serve as an effective alternative for character development amid contemporary moral and technological challenges.

آموزش شخصیت یکی از جنبه‌های اساسی رشد کودکی است، زیرا شخصیت، رفتار و ارزش‌های اخلاقی کودکان را از سنین پایین شکل می‌دهد. در آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت بر پایه توسعه اخلاق نیکو (اخلاق‌الکریمَه) و بر اساس آموزه‌های قرآن و سنت هدایت می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی (خانه قرآن) و نقش آن‌ها در پرورش شخصیت کودکان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از کتاب‌ها، مجلات علمی، مقالات پژوهشی و سایر منابع علمی مرتبط که در هشت سال اخیر منتشر شده‌اند، گردآوری گردید. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل محتوا به منظور شناسایی الگوها و راهبردهای مرتبط با درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در آموزش کودکان تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی از طریق چند راهبرد کلیدی از جمله رفتار الگویی (اسوه حسنه)، عادت‌دهی به اعمال اسلامی، قصه‌گویی و اندرز اخلاقی، ایجاد محیط یادگیری دینی و همکاری میان نهادهای آموزشی و والدین اجرا می‌شود. این راهبردها به طور مؤثری موجب پرورش شخصیت دینی، انضباط، مسئولیت‌پذیری، ادب، همدلی و استقلال در کودکان می‌گردد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که مراکز آموزش قرآنی نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی ایفا می‌کنند و می‌توانند به عنوان جایگزینی مؤثر برای پرورش شخصیت در مواجهه با چالش‌های اخلاقی و فناوری معاصر مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to analyze the implementation of the Blue Ocean Strategy in creating value innovation for Islamic education services at MTs Azzakiyyah, Bandung Regency. Employing a qualitative approach with a mini-study design, data were collected through interviews, observation, and documentation involving madrasah stakeholders. The data analysis applies the Blue Ocean Strategy framework utilizing the concepts of Value Innovation, Strategy Canvas, the Six Paths Framework, and the ERRC (Eliminate, Reduce, Raise, Create) grid to formulate a future value profile via the To-Be Strategy Canvas. The analytical focus is centered on identifying and reconstructing critical value factors to create service novelty. Furthermore, this analysis explores the potential shift from a mere program orientation toward value creation that integrates academic excellence, Islamic values, character building, technology, creativity, and parental partnerships. In this study, the concept of an "Islamic Student Experience-Based Madrasah" is positioned as a proposed value innovation to be confirmed through empirical field findings rather than as a predetermined conclusion. The findings are expected to provide strategic perspectives for developing Islamic education services that are adaptive to stakeholder needs, centered on meaningful student experiences, and firmly rooted in Islamic values and social well-being.

هدف این پژوهش تحلیل اجرای راهبرد اقیانوس آبی در خلق نوآوری ارزش برای خدمات آموزش اسلامی در مدرسه متوسطه اسلامی MTs Azzakiyyah شهرستان باندونگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه کوچک انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی با مشارکت ذی‌نفعان مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از چارچوب راهبرد اقیانوس آبی و مفاهیم نوآوری ارزش، بوم راهبرد، چارچوب شش مسیر و ماتریس ERRC (حذف، کاهش، افزایش، خلق) صورت گرفته تا نمایه ارزش آینده از طریق بوم راهبرد To-Be ترسیم شود. تمرکز تحلیلی بر شناسایی و بازسازی عوامل ارزش حیاتی به منظور خلق نوآوری در خدمات است. افزون بر این، این تحلیل به بررسی امکان گذار از رویکرد صرفاً برنامه‌محور به سوی خلق ارزش یکپارچه با برتری علمی، ارزش‌های اسلامی، پرورش شخصیت، فناوری، خلاقیت و مشارکت والدین می‌پردازد. در این پژوهش، مفهوم «مدرسه اسلامی مبتنی بر تجربه دانش‌آموز» به عنوان نوآوری ارزش پیشنهادی مطرح شده که صحت آن از طریق یافته‌های میدانی تجربی مورد تأیید قرار می‌گیرد و نه به عنوان نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده. انتظار می‌رود یافته‌ها دیدگاه‌های راهبردی برای توسعه خدمات آموزش اسلامی ارائه دهند که سازگار با نیازهای ذی‌نفعان، متمرکز بر تجارب معنادار دانش‌آموزان و ریشه‌دار در ارزش‌های اسلامی و بهزیستی اجتماعی باشد.

The increasing orientation of educational evaluation toward numerical achievement has the potential to narrow the meaning of education into scores, rankings, and administrative targets. This issue is particularly important in Islamic education because its objectives involve not only knowledge acquisition but also personal development, moral formation, and the application of Islamic values. This study aims to analyze the impact of quantitative evaluation on the objectives of Islamic education and formulate a more holistic orientation of evaluation. The study employs a descriptive qualitative method using a critical pedagogy approach and philosophical analysis. The findings indicate that numerical dominance can shift educational attention from human formation toward measurable outcomes, strengthen individual competition, and neglect moral and spiritual dimensions. Evaluation therefore needs to be reoriented through justice, self-reflection, balance, and moral formation so that assessment serves not only to measure learning but also to educate and improve students.

افزایش گرایش به ارزیابی آموزشی مبتنی بر دستاوردهای عددی، این پتانسیل را دارد که معنای آموزش را به نمرات، رتبه‌بندی‌ها و اهداف اداری محدود کند. این مسئله به‌ویژه در آموزش اسلامی اهمیت دارد، زیرا اهداف آن تنها به کسب دانش محدود نمی‌شود، بلکه شامل رشد فردی، شکل‌گیری اخلاقی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی نیز هست. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر ارزیابی کمی بر اهداف آموزش اسلامی و تدوین رویکردی جامع‌تر برای ارزیابی است. این مطالعه با استفاده از روش کیفی توصیفی و رویکرد پداگوژی انتقادی و تحلیل فلسفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سلطه عددی می‌تواند توجه آموزشی را از شکل‌دهی انسان به سوی نتایج قابل اندازه‌گیری سوق دهد، رقابت فردی را تقویت کند و ابعاد اخلاقی و معنوی را نادیده بگیرد. بنابراین، ارزیابی باید از طریق عدالت، خودبازتابی، تعادل و شکل‌گیری اخلاقی بازنگری شود تا سنجش نه‌تنها برای اندازه‌گیری یادگیری، بلکه برای تربیت و ارتقای دانش‌آموزان به کار رود.

Hadith learning in early childhood plays an important role in instilling religious and moral values from an early age. However, delivering hadith materials requires engaging media that are appropriate to children's developmental characteristics so that the messages can be understood in simple ways. This article aims to examine the use of Islamic animated videos as supporting media for hadith learning in early childhood. Islamic animated videos combine images, sounds, movements, and stories to create an enjoyable learning atmosphere and help children recognize and understand the moral messages contained in hadith. This study employs a qualitative approach with a descriptive method through a literature review of relevant sources on digital learning media, Islamic religious education, and early childhood development. The findings indicate that Islamic animated videos have the potential to increase children's interest in hadith learning, clarify the meaning of hadith through concrete illustrations, and support the internalization of Islamic values in everyday life. The use of these media should be accompanied by teacher guidance, age-appropriate content selection, habituation activities, and exemplary behavior. Therefore, Islamic animated videos can serve as an alternative learning medium to support hadith introduction and the development of Islamic character in early childhood

آموزش حدیث در دوران کودکی نقش مهمی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اخلاقی از سنین پایین ایفا می‌کند. با این حال، ارائه محتوای حدیث نیازمند رسانه‌هایی جذاب و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است تا پیام‌ها به شیوه‌ای ساده قابل فهم باشند. این مقاله با هدف بررسی استفاده از ویدئوهای انیمیشن اسلامی به عنوان رسانه کمکی در آموزش حدیث به کودکان پیش‌دبستانی نگاشته شده است. ویدئوهای انیمیشن اسلامی با ترکیب تصاویر، صداها، حرکات و داستان‌ها، فضایی لذت‌بخش برای یادگیری ایجاد می‌کنند و به کودکان کمک می‌کنند تا پیام‌های اخلاقی نهفته در احادیث را شناسایی و درک نمایند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی از طریق مرور منابع مرتبط با رسانه‌های دیجیتال آموزشی، آموزش دینی اسلامی و رشد کودکان پیش‌دبستانی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویدئوهای انیمیشن اسلامی پتانسیل افزایش علاقه کودکان به آموزش حدیث، تبیین معنای حدیث از طریق تصویرسازی‌های عینی و حمایت از درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره را دارند. استفاده از این رسانه‌ها باید با راهنمایی معلم، انتخاب محتوای متناسب با سن، فعالیت‌های عادت‌دهی و ارائه الگوهای رفتاری همراه باشد. بنابراین، ویدئوهای انیمیشن اسلامی می‌توانند به عنوان رسانه آموزشی جایگزین برای حمایت از معرفی حدیث و توسعه شخصیت اسلامی در کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic education plays a crucial role in shaping students who not only understand the religion but are also capable of applying Islamic values in their daily lives. However, the instructional process in Islamic education faces several challenges, such as an over-reliance on teacher-centered methods, the use of approaches ill-suited to the context, and limited student participation. This study aims to examine teaching methods in Islamic education and explore how these methods can enhance the effectiveness of teaching and learning. A library research methodology was employed, involving the analysis of various sources such as journal articles, academic books, and other scholarly materials. The data were analyzed using both descriptive and analytical methods, involving the selection, categorization, comparison, interpretation, and synthesis of findings from prior research. The results indicate that the success of Islamic education is significantly influenced by the alignment of teaching methods with learning objectives, student characteristics, the subject matter, teacher competence, the learning environment, and technological advancements. Approaches that are contextual, learner-centered, active, collaborative, problem-based, and adaptable to technological developments have the potential to enhance students' engagement, understanding, critical thinking skills, and application of Islamic values. Consequently, the implementation of learning approaches in Islamic education cannot be uniform; rather, it must be tailored to the specific context and requirements of the learning activities. This study offers a conceptual contribution by providing an integrative understanding of the importance of selecting contextual learning approaches as a means to improve the effectiveness of the teaching and learning process in Islamic education.

آموزش اسلامی نقش حیاتی در شکل‌دهی به دانش‌آموزانی ایفا می‌کند که نه‌تنها دین را درک می‌کنند، بلکه قادر به به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره خود نیز هستند. با این حال، فرایند تدریس در آموزش اسلامی با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله اتکای بیش از حد به روش‌های معلم‌محور، استفاده از رویکردهایی که با زمینه آموزشی سازگار نیستند و مشارکت محدود دانش‌آموزان. هدف این پژوهش بررسی روش‌های تدریس در آموزش اسلامی و واکاوی چگونگی ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری از طریق این روش‌ها است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و تحلیل منابع مختلفی همچون مقالات علمی، کتب دانشگاهی و سایر منابع پژوهشی را دربر می‌گیرد. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند که شامل انتخاب، دسته‌بندی، مقایسه، تفسیر و تلفیق یافته‌های پژوهش‌های پیشین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد موفقیت آموزش اسلامی به طور معناداری تحت تأثیر همسویی روش‌های تدریس با اهداف یادگیری، ویژگی‌های دانش‌آموزان، محتوای درسی، شایستگی معلم، محیط یادگیری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارد. رویکردهایی که زمینه‌محور، یادگیرنده‌محور، فعال، مشارکتی، مسئله‌محور و سازگار با تحولات فناوری هستند، می‌توانند مشارکت، درک، مهارت‌های تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بنابراین، اجرای رویکردهای یادگیری در آموزش اسلامی نمی‌تواند یکسان باشد؛ بلکه باید متناسب با زمینه و الزامات خاص فعالیت‌های یادگیری تنظیم شود. این پژوهش با ارائه درکی تلفیقی از اهمیت انتخاب رویکردهای یادگیری زمینه‌محور، سهمی مفهومی در بهبود اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری در آموزش اسلامی ارائه می‌دهد.

Quality learning management in Islamic Education requires harmonious integration of a solid understanding of media development fundamentals, systematic design principles, and well-structured learning strategies. This article outlines a framework for managing instructional media, covering planning, development, implementation, and evaluation stages. Basic concepts of media development serve as the foundation for determining appropriate media types and forms aligned with learning objectives and the distinctive characteristics of Islamic Education content. Meanwhile, design aspects are directed not only toward effective presentation but also toward conveying Islamic values clearly, simply, and comprehensibly. Furthermore, management strategies are formulated to organize the educator’s role, learner engagement, and efficient use of resources to foster a conducive learning environment. The discussion confirms that sound management from appropriate media selection and purposeful design to the implementation of planned strategies enhances learning effectiveness, motivates students, and supports the achievement of educational goals: establishing sound religious understanding and noble character.

مدیریت کیفی یادگیری در تعلیم و تربیت اسلامی مستلزم ادغام هماهنگ درک عمیق از مبانی توسعه رسانه، اصول طراحی نظام‌مند و راهبردهای ساختارمند یادگیری است. این مقاله چارچوبی برای مدیریت رسانه‌های آموزشی ارائه می‌دهد که مراحل برنامه‌ریزی، توسعه، اجرا و ارزیابی را دربرمی‌گیرد. مفاهیم بنیادی توسعه رسانه به‌عنوان پایه‌ای برای تعیین انواع و اشکال مناسب رسانه‌ها متناسب با اهداف یادگیری و ویژگی‌های خاص محتوای تعلیم و تربیت اسلامی عمل می‌کنند. در عین حال، جنبه‌های طراحی نه تنها به ارائه مؤثر بلکه به انتقال ارزش‌های اسلامی به‌صورت شفاف، ساده و قابل فهم جهت داده می‌شوند. افزون بر این، راهبردهای مدیریتی به منظور سازماندهی نقش معلم، مشارکت فراگیران و استفاده بهینه از منابع برای ایجاد محیط یادگیری مساعد تدوین می‌شوند. بحث مقاله تأیید می‌کند که مدیریت صحیح از انتخاب مناسب رسانه و طراحی هدفمند تا اجرای راهبردهای برنامه‌ریزی‌شده، اثربخشی یادگیری را افزایش داده، انگیزه دانش‌آموزان را تقویت می‌کند و تحقق اهداف آموزشی یعنی ایجاد درک صحیح دینی و پرورش شخصیت اخلاقی را حمایت می‌کند.

This study aims to examine and compare the curriculum structures and content across four types of educational institutions: Public Elementary Schools (SD), Integrated Islamic Elementary Schools (SDIT), Islamic Elementary Schools (MI), and Islamic Junior High Schools (MTs). The study is motivated by the distinct educational objectives, subject matter, instructional time allocations, and unique characteristics associated with each institution. A literature review method was employed, gathering information from relevant books, scholarly journal articles, and official government documents. Data were analyzed using a descriptive-comparative technique to elucidate curriculum similarities and differences regarding subject structures, content, time allocation, and institutional characteristics. The findings indicate that SDs emphasize the development of foundational skills and general knowledge; SDITs integrate the national curriculum with a strong emphasis on Islamic values; and MIs combine general subjects with specialized Islamic religious instruction. Meanwhile, MTs provide lower secondary education featuring a blend of general and religious subjects tailored to the developmental stage of the students. These curricular variations are shaped by educational goals, government policies, institutional identities, and student needs. This study is expected to enhance understanding of the curriculum characteristics across various educational institutions in Indonesia.

هدف این مطالعه بررسی و مقایسه ساختار و محتوای برنامه‌های درسی در چهار نوع نهاد آموزشی شامل دبستان‌های دولتی (SD)، دبستان‌های اسلامی تلفیقی (SDIT)، مدارس ابتدایی اسلامی (MI) و مدارس راهنمایی اسلامی (MTs) است. انگیزه این پژوهش ناشی از اهداف آموزشی متفاوت، موضوعات درسی، تخصیص زمان آموزشی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر یک از این نهادها است. روش مطالعه مروری به‌کار گرفته شد و اطلاعات از کتاب‌های مرتبط، مقالات علمی و اسناد رسمی دولتی گردآوری گردید. داده‌ها با استفاده از تکنیک توصیفی-مقایسه‌ای تحلیل شدند تا شباهت‌ها و تفاوت‌های برنامه‌های درسی از نظر ساختار دروس، محتوا، تخصیص زمان و ویژگی‌های نهادی تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که دبستان‌های دولتی بر توسعه مهارت‌های پایه و دانش عمومی تأکید دارند؛ دبستان‌های اسلامی تلفیقی برنامه درسی ملی را با تأکید قوی بر ارزش‌های اسلامی ادغام می‌کنند؛ و مدارس ابتدایی اسلامی ترکیبی از دروس عمومی و آموزش تخصصی دینی اسلامی ارائه می‌دهند. در عین حال، مدارس راهنمایی اسلامی آموزش متوسطه اول را با ترکیبی از دروس عمومی و دینی متناسب با مرحله رشدی دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. این تفاوت‌های برنامه درسی تحت تأثیر اهداف آموزشی، سیاست‌های دولتی، هویت‌های نهادی و نیازهای دانش‌آموزان شکل می‌گیرد. انتظار می‌رود این مطالعه به درک بهتر ویژگی‌های برنامه درسی در نهادهای مختلف آموزشی در اندونزی کمک کند.

This study aims to describe about the transformation of Islamic organizational culture in madrasah as a strategic effort to develop a quality-oriented learning environment. Using a literature review approach, that examine the role of spirituality, leadership, and management innovation in enhancing educational quality within Islamic institutions. The results reveal that Islamic organizational culture anchored in values such as sincerity (ikhlas), trustworthiness (amanah), and collective responsibility serves as a moral and managerial foundation for creating effective and sustainable educational systems. Furthermore, spiritual leadership emerges as a key driver in strengthening teachers' professional commitment and fostering continuous quality improvement. Madrasah that successfully integrate Islamic values into their management practices demonstrate higher levels of teacher satisfaction, student engagement, and institutional effectiveness. However, challenges remain in bridging the gap between ideal Islamic values and real-world administrative practices, particularly in resource-limited institutions. The study concludes that the transformation of Islamic organizational culture must be positioned as a central agenda in the quality development of madrasah. By harmonizing spiritual values with modern quality management principles, Islamic educational institutions can not only improve academic performance but also cultivate ethical and holistic human resources

این مطالعه با هدف توصیف تحول فرهنگ سازمانی اسلامی در مدارس به‌عنوان تلاشی راهبردی برای توسعه محیط یادگیری مبتنی بر کیفیت انجام شده است. این پژوهش با رویکرد مروری بر ادبیات، نقش معنویت، رهبری و نوآوری مدیریتی را در ارتقای کیفیت آموزشی در نهادهای اسلامی بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که فرهنگ سازمانی اسلامی مبتنی بر ارزش‌هایی چون اخلاص، امانت‌داری و مسئولیت‌پذیری جمعی، به‌عنوان زیربنای اخلاقی و مدیریتی برای ایجاد نظام‌های آموزشی اثربخش و پایدار عمل می‌کند. افزون بر این، رهبری معنوی به‌عنوان عامل کلیدی در تقویت تعهد حرفه‌ای معلمان و ارتقای مستمر کیفیت مطرح می‌شود. مدارسی که موفق به ادغام ارزش‌های اسلامی در شیوه‌های مدیریتی خود شده‌اند، سطوح بالاتری از رضایت معلمان، مشارکت دانش‌آموزان و اثربخشی نهادی را نشان می‌دهند. با این حال، چالش‌هایی در پر کردن فاصله میان ارزش‌های ایده‌آل اسلامی و رویه‌های اداری واقعی، به‌ویژه در نهادهای دارای منابع محدود، وجود دارد. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که تحول فرهنگ سازمانی اسلامی باید به‌عنوان دستور کار مرکزی در توسعه کیفیت مدارس قرار گیرد. با همسوسازی ارزش‌های معنوی با اصول مدیریت کیفیت نوین، نهادهای آموزشی اسلامی نه‌تنها می‌توانند عملکرد تحصیلی را بهبود بخشند بلکه منابع انسانی اخلاق‌مدار و جامع‌نگر نیز پرورش دهند.

This study aims to describe the implementation of Islamic thought in strategic management and to formulate a strategic management model based on Islamic values at Pesantren Al-Hamidy Banyuanyar. This research employs a descriptive qualitative approach, using in-depth interviews, observations, and documentation as data collection techniques. The research informants include the pesantren caregivers, institutional leaders, teachers (asatidz), and managers of educational units. Data analysis follows the Miles and Huberman model, consisting of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings show that the application of strategic management at Pesantren Al-Hamidy is grounded in Islamic principles such as shūra, amanah, itqan, and maqasid al-shari‘ah. The strategic planning process is carried out through structured deliberation, strengthening of the vision and mission, and determining program priorities based on the needs of students and the community. At the implementation stage, the values of amanah and discipline serve as the main foundation for human resource management and program execution. Strategy evaluation is conducted periodically through weekly deliberation forums and quarterly evaluation meetings. This study produces a strategic management model grounded in Islamic thought consisting of four main components: Islamic value foundation, strategy formulation, strategy implementation, and continuous evaluation. This model is expected to serve as a reference for Islamic educational institutions in developing effective and spiritually oriented strategic management

هدف این پژوهش توصیف اجرای اندیشه اسلامی در مدیریت استراتژیک و تدوین مدل مدیریت استراتژیک مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در مدرسه علمیه Al-Hamidy Banyuanyar است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و از مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و اسناد به عنوان روش‌های گردآوری داده‌ها استفاده شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل متولیان مدرسه علمیه، مدیران مؤسسات، معلمان (اساتید) و مدیران واحدهای آموزشی هستند. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل Miles و Huberman شامل کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای مدیریت استراتژیک در مدرسه علمیه Al-Hamidy مبتنی بر اصول اسلامی مانند شورا، امانت، اتقان و مقاصد الشریعه است. فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک از طریق مشورت ساختاریافته، تقویت چشم‌انداز و مأموریت و تعیین اولویت‌های برنامه بر اساس نیازهای دانش‌آموزان و جامعه صورت می‌گیرد. در مرحله اجرا، ارزش‌های امانت و انضباط به عنوان پایه اصلی مدیریت منابع انسانی و اجرای برنامه‌ها عمل می‌کنند. ارزیابی راهبرد به صورت دوره‌ای از طریق جلسات مشورت هفتگی و نشست‌های ارزیابی فصلی انجام می‌شود. این پژوهش مدلی از مدیریت استراتژیک مبتنی بر اندیشه اسلامی ارائه می‌دهد که شامل چهار مؤلفه اصلی است: بنیان ارزشی اسلامی، تدوین راهبرد، اجرای راهبرد و ارزیابی مستمر. انتظار می‌رود این مدل به عنوان مرجعی برای مؤسسات آموزشی اسلامی در توسعه مدیریت استراتژیک مؤثر و معنویت‌محور مورد استفاده قرار گیرد.

This study examines how Islamic madrasah curricula are often administratively replicated without embedding Islamic values or local wisdom. Using an explanatory sequential mixed-methods design, we surveyed 64 teachers and curriculum coordinators, then conducted 12 in-depth interviews. Quantitative analyses (descriptive statistics, Pearson correlation, simple regression) revealed that 78% of documents received only superficial identity changes and only 27% of teachers participated actively. Teacher engagement correlated strongly with document originality (r = 0.62; p < 0.01), while supervisory effectiveness explained 28% of quality variation. Qualitative themes highlight teachers' technical unpreparedness, viewing curriculum as an administrative burden, and a need for on-site case-based coaching. We propose a participatory mentoring model combining on-site training and document review to boost teachers' technical capacity and foster authentic, reflective, context-relevant curricula. Recommendations focus on sustained supervisory policy and co-design of curricula by teachers and supervisors.

این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه برنامه‌های درسی مدارس اسلامی (مدارس دینی) اغلب به‌صورت اداری تکرار می‌شوند، بدون آنکه ارزش‌های اسلامی یا خرد بومی در آن‌ها نهادینه شود. با استفاده از طرح پژوهش آمیختهٔ تبیینی متوالی، ابتدا از ۶۴ معلم و هماهنگ‌کنندهٔ برنامهٔ درسی نظرسنجی شد و سپس ۱۲ مصاحبهٔ عمیق انجام گرفت. تحلیل‌های کمی (آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون ساده) نشان داد که ۷۸٪ اسناد تنها تغییرات ظاهری در هویت دریافت کرده‌اند و تنها ۲۷٪ معلمان به‌طور فعال مشارکت داشته‌اند. مشارکت معلمان با اصالت اسناد همبستگی قوی داشت (r = 0.62؛ p < 0.01)، در حالی که اثربخشی نظارت ۲۸٪ از تغییرات کیفیت را تبیین کرد. مضامین کیفی به ناآمادگی فنی معلمان، تلقی برنامهٔ درسی به‌عنوان یک بار اداری و نیاز به آموزش موردی در محل اشاره دارند. ما یک الگوی راهنمایی مشارکتی را پیشنهاد می‌کنیم که آموزش حضوری و بازبینی اسناد را ترکیب می‌کند تا ظرفیت فنی معلمان افزایش یافته و برنامه‌های درسی اصیل، تأملی و متناسب با زمینه ایجاد شود. توصیه‌ها بر سیاست نظارتی پایدار و طراحی مشترک برنامهٔ درسی توسط معلمان و ناظران تأکید دارد.

Digital transformation is both a challenge and an opportunity for Islamic educational institutions in facing the dynamics of the Industrial Revolution 4.0 and Society 5.0. This study aims to analyze the digital transformation management strategies implemented by Islamic educational institutions in improving the effectiveness of governance and learning quality. The research method used is a qualitative approach with the library research method, which is by examining various literature and the latest research results that are relevant to the topic of digital transformation and Islamic education management. The results of the study show that the success of digital transformation is determined by three main aspects, namely visionary leadership based on Islamic values, strengthening the digital literacy of educators and education personnel, and integrating information technology systems in the management of educational institutions. In addition, it was found that Islamic educational institutions that are able to adapt strategically to technological changes have higher competitiveness in creating an effective, innovative, and characterful learning ecosystem. The conclusion of this study emphasizes the importance of synergy between spiritual values and technological innovation in realizing globally competitive Islamic education in the digital era.

تحول دیجیتال هم‌زمان یک چالش و فرصتی برای مؤسسات آموزشی اسلامی در مواجهه با پویایی‌های انقلاب صنعتی ۴.۰ و جامعه ۵.۰ به‌شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای مدیریت تحول دیجیتال اجراشده توسط مؤسسات آموزشی اسلامی به‌منظور ارتقای اثربخشی حکمرانی و کیفیت یادگیری است. روش پژوهش به‌کاررفته رویکرد کیفی با روش پژوهش کتابخانه‌ای است که از طریق بررسی منابع مختلف و نتایج پژوهش‌های جدید مرتبط با موضوع تحول دیجیتال و مدیریت آموزش اسلامی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت تحول دیجیتال توسط سه جنبه اصلی تعیین می‌شود: رهبری آینده‌نگر مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، تقویت سواد دیجیتال معلمان و کارکنان آموزشی، و یکپارچه‌سازی سامانه‌های فناوری اطلاعات در مدیریت مؤسسات آموزشی. افزون بر این، مشخص شد مؤسسات آموزشی اسلامی که قادر به سازگاری راهبردی با تغییرات فناورانه هستند، رقابت‌پذیری بالاتری در ایجاد اکوسیستم یادگیری اثربخش، نوآورانه و مبتنی بر شخصیت دارند. نتیجه‌گیری این پژوهش بر اهمیت هم‌افزایی میان ارزش‌های معنوی و نوآوری فناورانه در تحقق آموزش اسلامی رقابت‌پذیر در سطح جهانی در عصر دیجیتال تأکید می‌کند.

Islamization in the context of education is a systematic process aimed at instilling Islamic values into all aspects of students' lives. This study aims to analyze the influence of Islamization on the formation of students' lifestyle in order to create a young generation that is of good character, competitive, and morally upright. The approach used is a qualitative approach with a library research method, namely by reviewing various relevant literature on the concept of Islamization, character education, and the formation of an Islamic lifestyle in the school environment. The results of the study show that Islamization plays an important role in shaping students' personality and behavior through the integration of Islamic values in the curriculum, habituation of worship practices, and teachers' role modeling. Values such as honesty, responsibility, discipline, hard work, and social awareness become the foundation for the formation of an Islamic lifestyle that is able to balance spiritual, intellectual, and social aspects. In addition, Islamization contributes to strengthening students' moral resilience amid the currents of globalization and modernization that often carry materialistic and secular values. With the consistent implementation of Islamization, schools can become centers for shaping a young generation that is faithful, knowledgeable, ethical, and broad-minded. This generation is expected to be able to adapt to the times without losing their Islamic identity, and to become agents of change who bring progress to the nation and the ummah.

اسلامی‌سازی در بستر آموزش، فرایندی نظام‌مند است که با هدف نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی در تمامی ابعاد زندگی دانش‌آموزان صورت می‌گیرد. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر اسلامی‌سازی بر شکل‌گیری سبک زندگی دانش‌آموزان به منظور تربیت نسلی جوان با شخصیت نیکو، رقابت‌پذیر و دارای اخلاق استوار است. رویکرد مورد استفاده، رویکرد کیفی با روش پژوهش کتابخانه‌ای است؛ بدین صورت که با بررسی متون مرتبط با مفهوم اسلامی‌سازی، تربیت اخلاقی و شکل‌گیری سبک زندگی اسلامی در محیط مدرسه انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اسلامی‌سازی از طریق ادغام ارزش‌های اسلامی در برنامه درسی، عادت‌دهی به انجام عبادات و الگو بودن معلمان، نقش مهمی در شکل‌دهی شخصیت و رفتار دانش‌آموزان ایفا می‌کند. ارزش‌هایی همچون صداقت، مسئولیت‌پذیری، انضباط، سخت‌کوشی و آگاهی اجتماعی، بنیان شکل‌گیری سبک زندگی اسلامی را فراهم می‌سازند که قادر است ابعاد معنوی، فکری و اجتماعی را متعادل سازد. افزون بر این، اسلامی‌سازی به تقویت تاب‌آوری اخلاقی دانش‌آموزان در برابر امواج جهانی‌شدن و مدرن‌سازی که اغلب حامل ارزش‌های مادی‌گرایانه و سکولار هستند، کمک می‌کند. با اجرای مستمر اسلامی‌سازی، مدارس می‌توانند به مراکز تربیت نسلی جوان، مؤمن، دانا، اخلاق‌مدار و دارای افق فکری وسیع تبدیل شوند. انتظار می‌رود این نسل بتواند بدون از دست دادن هویت اسلامی خود با تحولات زمانه سازگار شود و به عنوان عاملان تغییر، موجب پیشرفت ملت و امت گردد.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

This study aims to critically analyze Islamic educational leadership models in response to the challenges of the digital era and globalization. Employing a library research approach, this article examines 22 relevant sources to identify the leadership principles, strategies, and transformations required in the era of Industrial Revolutions 4.0 and 5.0. The findings indicate that effective Islamic educational leadership must be transformative, adaptive, and spiritually grounded, while also capable of wisely integrating Islamic values ​​with digital technology. Furthermore, communicative, democratic, and collaborative leadership styles are deemed more relevant for fostering an educational ecosystem that is responsive to change. Curriculum reform, the enhancement of educators' digital literacy, and collaboration among institutions, communities, and the industry constitute vital components of contemporary leadership strategies. The study concludes that Islamic educational leadership models must adopt an integrative approach that not only addresses the challenges of the times but also reinforces Islamic identity as a moral and spiritual foundation. This article contributes to formulating a strategic and contextual leadership framework to guide policymaking within Islamic educational institutions.

این مطالعه با هدف تحلیل انتقادی مدل‌های رهبری آموزشی اسلامی در پاسخ به چالش‌های عصر دیجیتال و جهانی‌شدن انجام شده است. با بهره‌گیری از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای، این مقاله ۲۲ منبع مرتبط را مورد بررسی قرار می‌دهد تا اصول، راهبردها و تحولات مورد نیاز رهبری در دوران انقلاب‌های صنعتی ۴.۰ و ۵.۰ را شناسایی کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که رهبری آموزشی اسلامی اثربخش باید تحول‌آفرین، سازگارپذیر و مبتنی بر معنویت باشد و همچنین توانایی ادغام هوشمندانه ارزش‌های اسلامی با فناوری دیجیتال را داشته باشد. افزون بر این، سبک‌های رهبری ارتباطی، دموکراتیک و مشارکتی برای ایجاد اکوسیستم آموزشی پاسخگو به تغییر، مرتبط‌تر تلقی می‌شوند. اصلاح برنامهٔ درسی، ارتقای سواد دیجیتال معلمان و همکاری میان نهادها، جوامع و صنعت از اجزای حیاتی راهبردهای رهبری معاصر به‌شمار می‌روند. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که مدل‌های رهبری آموزشی اسلامی باید رویکردی تلفیقی اتخاذ کنند که نه‌تنها به چالش‌های زمانه پاسخ دهد، بلکه هویت اسلامی را به‌عنوان بنیان اخلاقی و معنوی تقویت نماید. این مقاله به تدوین چارچوبی راهبردی و زمینه‌مند برای هدایت سیاست‌گذاری در نهادهای آموزشی اسلامی کمک می‌کند.

This study examines parents’ roles and responsibilities as the primary educational institution for children in the context of Islamic Religious Education (PAI) within modern families. Using a qualitative field research approach, data were collected through observation, interviews, and documentation to explore parents’ perceptions, efforts, and contributions to children's religious development. The findings reveal that parental involvement is influenced by religious awareness, habitus, and cultural capital rather than merely by work-related busyness. Parents who perceive religious education as a family responsibility remain actively engaged through supervision, religious habituation, educational support, and exemplary conduct. These efforts contribute to the development of children's self-control, religious commitment, moral character, and life orientation. The study highlights the importance of collaboration between families and educational institutions in strengthening the internalization of Islamic values. Its originality lies in integrating Bourdieu’s theory of habitus and cultural capital with Abdullah Nashih Ulwan’s Islamic educational perspective.

این پژوهش به بررسی نقش‌ها و مسئولیت‌های والدین به‌عنوان نهاد آموزشی اصلی برای کودکان در زمینه آموزش دینی اسلامی (PAI) در خانواده‌های مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش میدانی کیفی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شده‌اند تا ادراکات، تلاش‌ها و مشارکت‌های والدین در رشد دینی کودکان مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت والدین بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر اشتغال باشد، تحت تأثیر آگاهی دینی، هابیتوس و سرمایه فرهنگی قرار دارد. والدینی که آموزش دینی را مسئولیت خانواده تلقی می‌کنند، از طریق نظارت، عادت‌دهی دینی، حمایت آموزشی و رفتار الگویی به‌طور فعال مشارکت دارند. این تلاش‌ها به رشد خودکنترلی، تعهد دینی، منش اخلاقی و جهت‌گیری زندگی کودکان کمک می‌کند. پژوهش بر اهمیت همکاری میان خانواده و نهادهای آموزشی در تقویت درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی تأکید می‌کند. نوآوری این مطالعه در ادغام نظریه هابیتوس و سرمایه فرهنگی بوردیو با دیدگاه تربیتی اسلامی عبدالله ناصح علوان نهفته است.

The rapid development of the digital era poses critical challenges to university students' moral resilience, necessitating effective character-building strategies, particularly within science-based higher education institutions. This study examines the simultaneous and partial effects of Islamic Value Integration and Religious Academic Climate on student behavior. Using a quantitative survey approach, data were collected from 100 undergraduate students at IPB University through purposive sampling and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings show that Islamic Value Integration and Religious Academic Climate jointly explain 58.2% of the variance in student behavior (R² = 0.582). Islamic Value Integration has a positive and significant effect on student behavior (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000), indicating that value-based learning and lecturer role modeling provide an important instructional foundation for students' moral development. In contrast, Religious Academic Climate does not show a statistically significant direct effect on student behavior (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355), suggesting that its influence may operate through indirect or contextual pathways not captured in the present model. Overall, the findings indicate that student moral resilience in the digital era is shaped more directly by the internalization of Islamic values through formal learning processes than by religious academic climate alone.

رشد سریع عصر دیجیتال چالش‌های اساسی‌ای را برای تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان دانشگاهی ایجاد می‌کند و نیازمند راهبردهای مؤثر پرورش شخصیت، به‌ویژه در مؤسسات آموزش عالی مبتنی بر علوم است. این پژوهش به بررسی اثرات همزمان و جزئی ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی بر رفتار دانشجویان می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پیمایش کمی، داده‌ها از ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی دانشگاه IPB به روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری و با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی به طور مشترک ۵۸/۲ درصد از واریانس رفتار دانشجویان را تبیین می‌کنند (R² = 0.582). ادغام ارزش‌های اسلامی تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار دانشجویان دارد (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000) که نشان می‌دهد یادگیری مبتنی بر ارزش و الگو بودن اساتید، بنیان آموزشی مهمی برای رشد اخلاقی دانشجویان فراهم می‌کند. در مقابل، فضای آکادمیک دینی تأثیر مستقیم معناداری بر رفتار دانشجویان نشان نمی‌دهد (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355) و این امر حاکی از آن است که تأثیر آن ممکن است از طریق مسیرهای غیرمستقیم یا زمینه‌ای که در مدل حاضر لحاظ نشده‌اند، اعمال شود. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان در عصر دیجیتال بیشتر به واسطه درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق فرایندهای یادگیری رسمی شکل می‌گیرد تا صرفاً فضای آکادمیک دینی.

School well-being is a critical precondition for sustaining education quality in madrasah institutions shaped by Islamic values and Muhammadiyah's organizational culture. This study empirically examines the partial and simultaneous effects of principals' academic supervision and teachers' social capital on school well-being among 86 teachers at Muhammadiyah Islamic elementary schools (Madrasah Ibtidaiyah) in Matesih Subdistrict, Karanganyar Regency, and identifies which factor is more dominant. A quantitative correlational approach with an ex post facto design and total sampling technique was employed. Data were collected through validated and reliable Likert-scale questionnaires, then analyzed using multiple linear regression after classical assumption tests were satisfied. Both variables were partially significant, but when tested simultaneously, only teacher social capital remained significant (β = 0.739; p = 0.000), while academic supervision became non-significant (β = 0.104; p = 0.190). Together, both predictors explained 63.1% of the variance in school well-being (F = 73.560; p = 0.000). These findings confirm the dominance of teacher social capital, likely due to overlapping variance between predictors. Strengthening school well-being in madrasah settings therefore requires deliberate investment in trust, networks, and reciprocity among teachers, not merely formal supervision.

بهزیستی مدرسه پیش‌شرطی اساسی برای حفظ کیفیت آموزش در نهادهای مدرسه‌ای مبتنی بر ارزش‌های اسلامی و فرهنگ سازمانی محمدیه است. این پژوهش به‌صورت تجربی اثرات جزئی و همزمان نظارت آموزشی مدیران و سرمایه اجتماعی معلمان بر بهزیستی مدرسه را در میان ۸۶ معلم مدارس ابتدایی اسلامی محمدیه (مدرسه ابتدایی اسلامی) در بخش ماتسیه، شهرستان کارانگانیار بررسی می‌کند و عامل غالب را شناسایی می‌نماید. رویکرد کمی همبستگی با طرح پس‌رویدادی و روش نمونه‌گیری کل جامعه به‌کار گرفته شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های لیکرت معتبر و پایا گردآوری و پس از اطمینان از رعایت مفروضات کلاسیک، با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شدند. هر دو متغیر به‌صورت جزئی معنادار بودند، اما در آزمون همزمان، تنها سرمایه اجتماعی معلمان معنادار باقی ماند (β = 0.739؛ p = 0.000) و نظارت آموزشی غیرمعنادار شد (β = 0.104؛ p = 0.190). مجموعاً، این دو پیش‌بین ۶۳.۱٪ از واریانس بهزیستی مدرسه را تبیین کردند (F = 73.560؛ p = 0.000). این یافته‌ها بر غلبه سرمایه اجتماعی معلمان تأکید دارد که احتمالاً ناشی از همپوشانی واریانس بین پیش‌بین‌ها است. بنابراین، تقویت بهزیستی مدرسه در محیط‌های مدرسه‌ای اسلامی مستلزم سرمایه‌گذاری هدفمند در اعتماد، شبکه‌ها و کنش متقابل میان معلمان است و نه صرفاً نظارت رسمی.

This study examined the implementation of The Power of Two strategy in developing students’ thinking abilities in Islamic Religious Education at SMP Integral Hidayatullah Sangatta. A descriptive qualitative field-research design was employed. Data were collected through classroom observation, semi-structured interviews with the Islamic Religious Education teacher and selected eighth-grade students, and documentation. Data analysis involved condensation, display, and conclusion drawing, with credibility strengthened through source, technique, and time triangulation. The findings showed that the strategy was implemented through communicating objectives and presenting a contextual problem, individual thinking, pairing, comparing answers, constructing a joint response, presentation, clarification, and reflection. The sequence enabled students to formulate initial ideas, examine different reasons, correct misconceptions, construct more logical conclusions, and communicate religious understanding with greater confidence. The developed abilities included analytical understanding, argumentation, evaluation, synthesis, metacognitive awareness, motivation, and social-religious attitudes. The strategy increased participation, deepened conceptual understanding, strengthened confidence, focused peer interaction, and made classroom monitoring easier. Its limitations were unequal contribution, dependence on partner compatibility, limited viewpoints, possible shared misconceptions, and time-management demands. These constraints were addressed through individual written responses, dynamic pair formation, clear roles and time limits, teacher monitoring, representative presentations, and final clarification. The study concludes that The Power of Two supports meaningful Islamic Religious Education when individual accountability is maintained, pair interaction is structured, and reflection is connected to Islamic values.

این پژوهش به بررسی اجرای راهبرد The Power of Two در توسعه توانایی‌های تفکر دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی در مدرسه متوسطه Integral Hidayatullah Sangatta پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و به صورت میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده کلاسی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان منتخب پایه هشتم و همچنین اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها شامل تقطیع، نمایش و نتیجه‌گیری بوده و اعتبار نتایج از طریق مثلث‌سازی منبع، فن و زمان تقویت شده است. یافته‌ها نشان داد که این راهبرد از طریق اعلام اهداف و ارائه یک مسئله زمینه‌ای، تفکر فردی، جفت‌سازی، مقایسه پاسخ‌ها، ساخت پاسخ مشترک، ارائه، شفاف‌سازی و بازتاب اجرا شده است. این توالی به دانش‌آموزان امکان داد تا ایده‌های اولیه را شکل دهند، دلایل مختلف را بررسی کنند، سوءبرداشت‌ها را اصلاح نمایند، به نتایج منطقی‌تر برسند و درک دینی خود را با اعتماد به نفس بیشتری بیان کنند. توانایی‌های توسعه‌یافته شامل درک تحلیلی، استدلال، ارزیابی، ترکیب، آگاهی فراشناختی، انگیزش و نگرش‌های اجتماعی-دینی بود. این راهبرد مشارکت را افزایش داد، درک مفهومی را تعمیق بخشید، اعتماد به نفس را تقویت کرد، تعامل همسالان را متمرکز نمود و نظارت کلاسی را آسان‌تر ساخت. محدودیت‌های آن شامل مشارکت نابرابر، وابستگی به سازگاری زوج‌ها، دیدگاه‌های محدود، امکان اشتراک سوءبرداشت‌ها و نیاز به مدیریت زمان بود. این چالش‌ها از طریق پاسخ‌های کتبی فردی، تشکیل زوج‌های پویا، تعیین نقش‌ها و محدودیت زمانی شفاف، نظارت معلم، ارائه نمایندگان و شفاف‌سازی نهایی برطرف شد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبرد The Power of Two زمانی که مسئولیت‌پذیری فردی حفظ شود، تعامل زوج‌ها ساختارمند باشد و بازتاب به ارزش‌های اسلامی پیوند یابد، از آموزش دینی اسلامی معنادار حمایت می‌کند.

Islamic education has a strategic role in shaping individuals who are not only spiritually superior, but also competent in facing global challenges. This study examines the contribution of Nurcholish Madjid's thinking in the holistic reformulation of Islamic education through an integrative approach between religious science and general science. This research focuses on the concept of inclusive education that harmonizes Islamic values with modernity, aiming to give birth to a generation that is morally, intellectually, and socially balanced. The methodology of this study uses a qualitative approach based on literature study, with an analysis of Nurcholish Madjid's main works and relevant journals on holistic education. The results of the study show that the concept of integration offered by Nurcholish Madjid is able to answer the challenge of educational dualism, overcome the dichotomy between religious science and general science, and contribute to shaping an Islamic education system that is inclusive, adaptive, and relevant to contemporary needs. This study recommends the application of an integrative concept that is tailored to local needs to improve the quality of Islamic education in Indonesia.

آموزش اسلامی نقش راهبردی در شکل‌دهی افرادی ایفا می‌کند که نه تنها از نظر معنوی برتر هستند، بلکه در مواجهه با چالش‌های جهانی نیز شایستگی دارند. این پژوهش به بررسی سهم اندیشه‌های Nurcholish Madjid در بازفرمول‌بندی کل‌نگر آموزش اسلامی از طریق رویکردی تلفیقی میان علوم دینی و علوم عمومی می‌پردازد. تمرکز این پژوهش بر مفهوم آموزش فراگیر است که ارزش‌های اسلامی را با مدرنیته هماهنگ می‌کند و هدف آن پرورش نسلی متعادل از نظر اخلاقی، فکری و اجتماعی است. روش‌شناسی این مطالعه مبتنی بر رویکرد کیفی و مطالعه کتابخانه‌ای است و با تحلیل آثار اصلی Nurcholish Madjid و مجلات مرتبط با آموزش کل‌نگر انجام می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم ادغام ارائه‌شده توسط Nurcholish Madjid قادر است به چالش دوگانگی آموزشی پاسخ دهد، بر دوگانگی میان علوم دینی و علوم عمومی غلبه کند و در شکل‌دهی نظام آموزش اسلامی فراگیر، سازگار و متناسب با نیازهای معاصر نقش‌آفرینی کند. این پژوهش کاربرد مفهوم تلفیقی متناسب با نیازهای بومی را برای ارتقای کیفیت آموزش اسلامی در اندونزی توصیه می‌کند.

Islamic Religious Education (PAI) plays a vital role in shaping students’ religious understanding, character, and social attitudes. However, in practice, PAI instruction—particularly in the subjects of Fiqh and Islamic Cultural History (SKI)—is still often presented in a fragmented, text-based manner and lacks relevance to the ever-evolving realities of society. This paper aims to analyze the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach through contextual, historical-critical, and socio-religious relevance perspectives. The method used in this study is a qualitative approach involving a literature review through the analysis of various concepts and research findings related to the development of Islamic Education (PAI) instruction. The study’s findings indicate that the development of integrative and inclusive Fiqh and SKI curriculum materials is a key strategy for creating a more comprehensive, adaptive, and meaningful religious education. Fiqh curriculum materials need to be developed not only to provide a normative understanding of Islamic law but also to address social issues and keep pace with the times. Meanwhile, Islamic Studies instruction should be guided by a historical-critical approach so that students do not merely memorize historical events but are able to understand the values, context, and lessons contained within the development of Islamic civilization. A contextual approach to learning allows students to connect Islamic teachings with real-life experiences, while an inclusive approach instills the values of religious moderation, tolerance, and respect for diversity. Thus, the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach can make Islamic Education (PAI) more humanistic, relevant, and responsive to today’s socio-religious challenges. This learning model is not only oriented toward enhancing cognitive aspects but also contributes to shaping students who possess a broad understanding of religion, a critical mindset, a moderate character, and the ability to apply Islamic values in social life. Abstrak Pendidikan Agama Islam (PAI) memiliki peran penting dalam membentuk pemahaman keagamaan, karakter, dan sikap sosial peserta didik. Namun, dalam praktiknya pembelajaran PAI, khususnya materi Fikih dan Sejarah Kebudayaan Islam (SKI), masih sering disajikan secara parsial, tekstual, dan kurang memiliki keterkaitan dengan realitas kehidupan masyarakat yang terus berkembang. Makalah ini bertujuan untuk menganalisis pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif melalui pendekatan kontekstual, historis-kritis, dan relevansi sosial keagamaan. Metode yang digunakan dalam kajian ini adalah pendekatan kualitatif dengan metode studi literatur melalui analisis berbagai konsep dan hasil penelitian yang berkaitan dengan pengembangan pembelajaran PAI. Hasil kajian menunjukkan bahwa pengembangan materi Fikih dan SKI integratif-inklusif menjadi strategi penting dalam menciptakan pembelajaran agama yang lebih komprehensif, adaptif, dan bermakna. Materi Fikih perlu dikembangkan tidak hanya sebagai pemahaman hukum Islam secara normatif, tetapi juga dikaitkan dengan persoalan kehidupan sosial dan perkembangan zaman. Sementara itu, pembelajaran SKI perlu diarahkan melalui pendekatan historis-kritis agar peserta didik tidak hanya menghafal peristiwa sejarah, tetapi mampu memahami nilai, konteks, serta hikmah yang terkandung dalam perkembangan peradaban Islam. Pendekatan kontekstual dalam pembelajaran memungkinkan peserta didik menghubungkan ajaran Islam dengan pengalaman nyata, sedangkan pendekatan inklusif menanamkan nilai moderasi beragama, toleransi, dan penghargaan terhadap keberagaman. Dengan demikian, pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif mampu menjadikan pembelajaran PAI lebih humanis, relevan, dan responsif terhadap tantangan sosial keagamaan masa kini. Model pembelajaran ini tidak hanya berorientasi pada peningkatan aspek kognitif, tetapi juga berkontribusi dalam membentuk peserta didik yang memiliki pemahaman agama yang luas, sikap kritis, karakter moderat, serta kemampuan menerapkan nilai-nilai Islam dalam kehidupan bermasyarakat.

آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش حیاتی در شکل‌دهی به فهم دینی، شخصیت و نگرش‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، در عمل، آموزش PAI به‌ویژه در دروس فقه و تاریخ فرهنگ اسلامی (SKI) اغلب به‌صورت جزئی، متنی و بدون ارتباط کافی با واقعیت‌های متغیر جامعه ارائه می‌شود. هدف این مقاله تحلیل توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا از منظرهای زمینه‌ای، انتقادی تاریخی و ارتباط اجتماعی-دینی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، رویکرد کیفی با مرور ادبیات و تحلیل مفاهیم و یافته‌های پژوهشی مرتبط با توسعه آموزش دینی اسلامی (PAI) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه محتوای تلفیقی و شمول‌گرای فقه و SKI راهبردی کلیدی برای ایجاد آموزش دینی جامع‌تر، سازگارتر و معنادارتر است. محتوای درسی فقه باید نه تنها در جهت ارائه فهم هنجاری از حقوق اسلامی، بلکه در پاسخ به مسائل اجتماعی و همگام با تحولات زمان توسعه یابد. در عین حال، آموزش مطالعات اسلامی باید با رویکرد انتقادی تاریخی هدایت شود تا دانش‌آموزان صرفاً به حفظ رویدادهای تاریخی اکتفا نکنند، بلکه بتوانند ارزش‌ها، زمینه و درس‌های نهفته در توسعه تمدن اسلامی را درک نمایند. رویکرد زمینه‌ای در آموزش این امکان را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان آموزه‌های اسلامی را با تجربیات واقعی زندگی پیوند دهند و رویکرد شمول‌گرا ارزش‌های تعدیل‌گری دینی، تساهل و احترام به تنوع را در آنان نهادینه می‌سازد. بنابراین، توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا می‌تواند آموزش دینی اسلامی (PAI) را انسانی‌تر، مرتبط‌تر و پاسخگوتر نسبت به چالش‌های اجتماعی-دینی معاصر سازد. این مدل آموزشی نه تنها بر ارتقای جنبه‌های شناختی متمرکز است، بلکه در شکل‌دهی دانش‌آموزانی با فهم وسیع دینی، نگرش انتقادی، شخصیت معتدل و توانایی به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی اجتماعی نیز نقش‌آفرین است.

The world of education is currently facing a serious challenge in the form of moral decadence or a decline in adolescent character, Islamic value-based character education is crucial in facing the moral degradation of adolescents in the digital era. This study aims to analyze in depth the planning process, technical implementation, as well as supporting and inhibiting factors of the implementation of the "Kultum Mauizatul Hasanah" religious guidance program in shaping the Islamic character of students at SMP IT Rabbi Radhiyya, in order to overcome the gap between cognitive understanding and actual student behavior (such as the phenomenon of digital dissonance and formality compliance). Using a descriptive qualitative approach, data were collected through passive participant observation techniques, semi-structured interviews, and documentation, which were then analyzed using an interactive model. The research findings show that the implementation of Islamic values is realized through the integration of the pillars of faith (instilling muraqabah), worship (self-regulation), and morals. The delivery strategy prioritizes the "Heart to Heart" approach (Qolbun ilal Qolbi) with soothing speech (Kalamun Layyin), real role models (Uswah Hasanah) of educators, as well as dialogic methods and Peer Monitoring to mitigate student boredom. The main supporting factors include the educator's scientific competence and the use of simple language (Kalamun Muyassar), while the biggest inhibiting factor is the weak synchronization of school rules with habits at home due to the lack of reinforcement support from parents, which triggers dualism of moral standards in students. This study concludes that the Kultum Mauizatul Hasanah program is effective in shifting the locus of control of student behavior to intrinsic spiritual awareness, but long-term success in forming authentic Islamic character still depends heavily on active collaboration between the school and parents at home.

جهان آموزش و پرورش در حال حاضر با چالشی جدی به نام افول اخلاقی یا کاهش شخصیت نوجوانان روبه‌رو است. آموزش شخصیت مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در مواجهه با افول اخلاقی نوجوانان در عصر دیجیتال اهمیت بسزایی دارد. هدف این پژوهش تحلیل عمیق فرآیند برنامه‌ریزی، نحوه اجرای فنی و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده اجرای برنامه راهنمایی دینی «کلتوم موعظت‌الحسنه» در شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان مدرسه متوسطه IT Rabbi Radhiyya به منظور رفع فاصله میان درک شناختی و رفتار واقعی دانش‌آموزان (همچون پدیده ناهماهنگی دیجیتال و تبعیت صوری) است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی منفعل، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پیاده‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق ادغام ارکان ایمان (نهادینه‌سازی مراقبه)، عبادت (خودتنظیمی) و اخلاق تحقق می‌یابد. راهبرد ارائه بر رویکرد «قلب به قلب» (قلبٌ إلی القلب) با سخن آرامش‌بخش (کلامٌ لین)، الگوهای واقعی (اسوه حسنه) مربیان، همچنین روش‌های گفت‌وگومحور و پایش همسالان برای کاهش خستگی دانش‌آموزان تأکید دارد. مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده، شایستگی علمی مربیان و استفاده از زبان ساده (کلامٌ میسر) است و بزرگ‌ترین عامل بازدارنده، ضعف هماهنگی قوانین مدرسه با عادات خانه به دلیل نبود حمایت تقویتی والدین است که منجر به دوگانگی معیارهای اخلاقی در دانش‌آموزان می‌شود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که برنامه کلتوم موعظت‌الحسنه در انتقال مرکز کنترل رفتار دانش‌آموزان به آگاهی معنوی درونی مؤثر است، اما موفقیت بلندمدت در شکل‌گیری شخصیت اسلامی اصیل همچنان به همکاری فعال مدرسه و والدین در خانه وابسته است.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.

Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.

نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.

Islamic character education faces contemporary challenges in utilizing relevant media to cultivate moral resilience among learners. This study examines the representation of patience (ṣabr) and sincerity (ikhlāṣ) in the film Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck (2013) and formulates its pedagogical implications for Islamic character education. Employing a qualitative descriptive approach with multimodal content analysis, data were collected through cinematic observation, transcribing audio-visual units, and analyzing the dramatic structure across four pivotal scenes. The findings reveal that patience and sincerity are articulated through four distinct forms: active resilience in overcoming adversity, spiritual coping (syifā') via Qur'anic recitation (QS. An-Nisa: 36), social sincerity (iḫsân) demonstrated through forgiveness and altruism (QS. Ali 'Imran: 134), and absolute acceptance (riḍā) of divine decree (QS. Yasin: 82–83). These moral values are communicated not through dogmatic narratives, but through contextual character development, physical gestures, and emotional transformations. This study concludes that audio-visual media serves as an effective, reflective instrument for internalizing Islamic values. Practically, these findings offer an innovative pedagogical model for educators to strengthen learners' emotional regulation, social empathy, and spiritual resilience in navigating modern social pressures.

تربیت اخلاقی اسلامی در مواجهه با چالش‌های معاصر، در بهره‌گیری از رسانه‌های مرتبط برای پرورش تاب‌آوری اخلاقی در میان فراگیران قرار دارد. این پژوهش به بررسی بازنمایی صبر (ṣabr) و اخلاص (ikhlāṣ) در فیلم Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck (۲۰۱۳) و تبیین پیامدهای تربیتی آن برای تربیت اخلاقی اسلامی می‌پردازد. با به‌کارگیری رویکرد توصیفی-کیفی و تحلیل محتوای چندوجهی، داده‌ها از طریق مشاهده سینمایی، رونویسی واحدهای صوتی-تصویری و تحلیل ساختار دراماتیک در چهار صحنه کلیدی گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که صبر و اخلاص در چهار شکل متمایز بیان می‌شوند: تاب‌آوری فعال در مواجهه با دشواری‌ها، مقابله معنوی (syifā') از طریق تلاوت قرآن (سوره نساء: ۳۶)، اخلاص اجتماعی (iḫsân) که از طریق بخشش و ایثار (سوره آل‌عمران: ۱۳۴) نشان داده می‌شود و پذیرش مطلق (riḍā) نسبت به تقدیر الهی (سوره یاسین: ۸۲–۸۳). این ارزش‌های اخلاقی نه از طریق روایت‌های آموزنده، بلکه از طریق رشد شخصیتی زمینه‌مند، حرکات بدنی و تحولات عاطفی منتقل می‌شوند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که رسانه‌های صوتی-تصویری ابزاری مؤثر و تأمل‌برانگیز برای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی هستند. به‌طور عملی، این یافته‌ها الگویی نوآورانه برای تقویت تنظیم هیجانی، همدلی اجتماعی و تاب‌آوری معنوی فراگیران در مواجهه با فشارهای اجتماعی معاصر در اختیار مربیان قرار می‌دهد.