madrasah ibtidaiyah

This study is motivated by the declining use of sagata, a form of Lampung oral literature, due to the influence of global culture and reduced transmission of the local language to younger generations. It aims to describe the implementation of sagata instruction among fifth-grade students at MIN 10 Bandar Lampung, including planning, implementation, evaluation, and supporting/inhibiting factors. A qualitative descriptive approach was used. The subjects were three participants: one Lampung language teacher, one madrasah principal, and one fifth-grade student selected through purposive sampling. Data were collected through observation, interviews, and documentation, then analyzed through data condensation, data display, and conclusion drawing; data validity was established through triangulation. Findings show that instructional planning was carried out systematically, covering module development, objective formulation, material selection, method selection, media preparation, and evaluation planning. Supporting factors included madrasah support, teachers’ roles, and student enthusiasm, while inhibiting factors included limited sagata-specific teaching materials, varying student vocabulary mastery, and the declining everyday use of sagata. Overall, sagata instruction has been implemented in a structured manner, though further strengthening of materials, media, and practice opportunities is needed to sustain its preservation through formal education. ABSTRAK Penelitian ini dilatarbelakangi oleh menurunnya penggunaan sagata, salah satu bentuk sastra lisan masyarakat Lampung, akibat derasnya arus budaya global serta berkurangnya pewarisan bahasa daerah kepada generasi muda. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan implementasi pembelajaran sastra lisan sagata pada siswa kelas V MIN 10 Bandar Lampung, mencakup perencanaan, pelaksanaan, evaluasi, serta faktor pendukung dan penghambat pembelajaran. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan jenis penelitian deskriptif. Subjek penelitian berjumlah tiga orang, yaitu satu guru Bahasa Lampung, satu kepala madrasah, dan satu siswa kelas V yang dipilih melalui teknik purposive sampling. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara, dan dokumentasi, kemudian dianalisis melalui kondensasi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Keabsahan data diuji melalui triangulasi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa perencanaan pembelajaran sagata dilakukan secara sistematis melalui penyusunan modul ajar, perumusan tujuan, penentuan materi, pemilihan metode, penyiapan media, dan perencanaan evaluasi. Faktor pendukung meliputi dukungan madrasah, peran guru, serta antusiasme siswa, sementara faktor penghambat mencakup keterbatasan bahan ajar khusus sagata, perbedaan penguasaan kosakata bahasa Lampung, dan berkurangnya penggunaan sagata dalam kehidupan sehari-hari. Implementasi pembelajaran sagata telah terlaksana secara terstruktur, meskipun masih memerlukan penguatan bahan ajar, media, dan kesempatan praktik untuk mendukung keberlanjutan pelestariannya melalui pendidikan formal.

The integration of Islamic Religious Education (PAI) and Science represents a crucial approach to developing students' scientific competence while simultaneously strengthening Islamic values ​​and character. This study aims to identify the general and specific characteristics of integrated PAI and Science instruction, serving as an empirical foundation for developing an integrated learning model at MI Muhammadiyah Sains Qur'an (MIM SAINSQU) Balong. A qualitative descriptive approach was employed, with data collected through interviews with the principal, curriculum coordinator, PAI teachers, and classroom or Science teachers; classroom observations; and an analysis of relevant school and instructional documents. The findings indicate that this integration is realized through Quran-oriented contextualization, scientific inquiry, environment-based learning, active student participation, teacher facilitation, and the development of cognitive and affective competencies. However, implementation varies depending on the learning topic, teacher readiness, and the availability of integrated learning resources and assessment frameworks. The study concludes that MIM SAINSQU Balong possesses a strong institutional and pedagogical foundation for integrated PAI and Science instruction but requires a systematic model that coherently links scientific concepts, Quranic values, learning activities, resources, the roles of teachers and students, and assessment.

Vocabulary (mufrodat) mastery underpins speaking skills (maharah kalam), yet elementary Islamic school students may struggle to use vocabulary in speech and retain memorized words after instruction. This study aimed to analyze the effectiveness of El-Syarif-based vocabulary instruction in improving speaking skills and memorization retention among students at MI Najahiyah Palembang. A quantitative approach was employed using a quasi-experimental one-group pretest-posttest design. The sample comprised 35 fifth-grade students selected through total sampling. Data were collected through oral speaking tests, an immediate memorization test, and a delayed memorization test. The data were analyzed using descriptive statistics, a paired-samples t-test, the Wilcoxon Signed Rank test, and N-Gain. The results showed that the mean speaking score increased from 57.37 to 81.63, with an N-Gain of 0.58, categorized as moderate, and a statistically significant difference (p < 0.001). The mean memorization score decreased from 83.37 to 79.31, while retention reached 95.1%. These findings indicate that El-Syarif-based instruction can improve students’ speaking skills and help maintain most memorized vocabulary. However, the decline in delayed-test scores indicates that some vocabulary was still forgotten over time. ABSTRAK Penguasaan mufrodat menjadi dasar keterampilan berbicara (maharah kalam), tetapi siswa madrasah ibtidaiyah masih menghadapi kesulitan menggunakan kosakata dalam ujaran dan mempertahankan hafalan setelah pembelajaran. Penelitian ini bertujuan menganalisis efektivitas pembelajaran mufrodat berbasis metode El-Syarif dalam meningkatkan maharah kalam dan retensi hafalan siswa di MI Najahiyah Palembang. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode eksperimen semu (quasi-experimental) berdesain one-group pretest-posttest. Sampel terdiri atas 35 siswa kelas V yang dipilih melalui teknik total sampling. Data dikumpulkan melalui tes lisan, tes hafalan segera, dan tes hafalan tunda, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji paired-samples t-test, uji Wilcoxon Signed Rank, dan N-Gain. Hasil menunjukkan bahwa rata-rata maharah kalam meningkat dari 57,37 menjadi 81,63, dengan N-Gain 0,58 dalam kategori sedang dan perbedaan signifikan (p < 0,001). Rata-rata hafalan menurun dari 83,37 menjadi 79,31, tetapi retensi mencapai 95,1%. Disimpulkan bahwa metode El-Syarif berpotensi meningkatkan keterampilan berbicara sekaligus mempertahankan sebagian besar hafalan siswa, meskipun penurunan hafalan tetap terjadi.

This study describes the implementation of the Ummi method in improving students’ Qur’an-reading skills at MI Plus Al-Hamid Banjarmasin and identifies the factors that support or hinder its implementation. It uses a qualitative field-research design, drawing on observation, interviews, and documentation as reported in the underlying thesis. The findings indicate that instruction follows seven stages: opening, apperception or muroja’ah, concept introduction, concept understanding, skills practice, evaluation, and closing. Teachers use Ummi books and visual teaching aids, model correct recitation, provide repeated practice, listen to students individually, and record progress. The process is associated in the reported field findings with better fluency, more careful recitation, increased confidence, and learning discipline, although the study does not provide standardized pre- and post-test scores from which a numerical effect can be calculated. Supporting factors include trained teachers, an integrated learning system, learning resources, student motivation, peer encouragement, and parental support. The main constraints are differences in students’ initial abilities and student absence. The study’s contribution is a context-specific account of how standardized instructional stages, formative correction, and school–family cooperation work together in an Islamic elementary-school setting

این پژوهش به توصیف اجرای روش اُمّی در بهبود مهارت‌های قرائت قرآن دانش‌آموزان در مدرسه MI Plus Al-Hamid Banjarmasin می‌پردازد و عوامل مؤثر یا بازدارنده در اجرای آن را شناسایی می‌کند. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر پژوهش میدانی انجام شده و از مشاهده، مصاحبه و اسناد، مطابق با گزارش پایان‌نامه مربوطه، بهره گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش بر اساس هفت مرحله شامل: آغاز، ادراک یا مُراجعه، معرفی مفهوم، درک مفهوم، تمرین مهارتی، ارزشیابی و پایان‌بندی صورت می‌گیرد. معلمان از کتاب‌های اُمّی و وسایل کمک‌آموزشی بصری استفاده می‌کنند، قرائت صحیح را الگو قرار می‌دهند، تمرین‌های تکراری ارائه می‌دهند، به صورت فردی به قرائت دانش‌آموزان گوش می‌دهند و پیشرفت آن‌ها را ثبت می‌کنند. بر اساس یافته‌های میدانی گزارش‌شده، این فرایند با روان‌خوانی بهتر، دقت بیشتر در قرائت، افزایش اعتماد به نفس و انضباط یادگیری همراه است، هرچند مطالعه حاضر نمرات استاندارد پیش‌آزمون و پس‌آزمون جهت محاسبه اثر عددی ارائه نمی‌دهد. عوامل حمایتی شامل معلمان آموزش‌دیده، نظام یادگیری یکپارچه، منابع یادگیری، انگیزه دانش‌آموزان، تشویق همسالان و حمایت والدین است. مهم‌ترین محدودیت‌ها تفاوت در توانایی اولیه دانش‌آموزان و غیبت آن‌ها می‌باشد. سهم این پژوهش ارائه گزارشی زمینه‌محور از نحوه تعامل مراحل استاندارد آموزش، اصلاحات تکوینی و همکاری مدرسه و خانواده در محیط مدرسه ابتدایی اسلامی است.

This study examines the implementation of collaborative supervision and its contribution to student well-being at MI Al Mubarok Uman Agung, Central Lampung Regency. A qualitative approach with a case study design was employed. The participants included the principal, three classroom teachers, and three students selected purposively. Data were collected through semi-structured interviews, participant observation, and documentation. Data credibility was established through source and technique triangulation and member checking, while data analysis followed the interactive model of Miles and Huberman. The findings indicate that collaborative supervision was implemented through three interconnected stages: participatory planning, non-interventionist classroom observation, and dialogic reflection and follow-up. This approach reduced teachers' anxiety, encouraged openness during reflection, and supported changes in classroom practices. Its contribution to student well-being was most evident in the loving dimension through warmer teacher-student relationships and in the being dimension through greater student participation in learning. However, its contribution to the having and health dimensions remained limited because these aspects were closely related to school facilities and health-related policies. The study demonstrates that collaborative supervision can contribute to a school environment that supports student well-being, particularly by strengthening teachers' professional and interpersonal practices.

این پژوهش به بررسی اجرای نظارت مشارکتی و نقش آن در بهزیستی دانش‌آموزان در مدرسه MI Al Mubarok Uman Agung، شهرستان لامپونگ مرکزی می‌پردازد. رویکرد کیفی با طرح مطالعه موردی به کار گرفته شده است. شرکت‌کنندگان شامل مدیر مدرسه، سه معلم کلاس و سه دانش‌آموز بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و اسناد جمع‌آوری گردید. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش و بررسی اعضا تأمین شد و تحلیل داده‌ها بر اساس مدل تعاملی Miles و Huberman انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظارت مشارکتی از طریق سه مرحله به هم پیوسته شامل برنامه‌ریزی مشارکتی، مشاهده کلاس بدون مداخله و بازتاب و پیگیری گفت‌وگومحور اجرا شده است. این رویکرد موجب کاهش اضطراب معلمان، تقویت شفافیت در بازتاب و حمایت از تغییرات در شیوه‌های تدریس شد. نقش آن در بهزیستی دانش‌آموزان عمدتاً در بعد محبت‌آمیز از طریق روابط گرم‌تر معلم و دانش‌آموز و در بعد بودن از طریق مشارکت بیشتر دانش‌آموزان در یادگیری مشهود بود. با این حال، نقش آن در ابعاد داشتن و سلامت محدود باقی ماند، زیرا این جنبه‌ها ارتباط نزدیکی با امکانات مدرسه و سیاست‌های مرتبط با سلامت داشتند. این پژوهش نشان می‌دهد که نظارت مشارکتی می‌تواند به محیط مدرسه‌ای که از بهزیستی دانش‌آموزان حمایت می‌کند، به ویژه از طریق تقویت شایستگی‌های حرفه‌ای و بین‌فردی معلمان، کمک نماید.

Uswatun Hasanah, 2026. Improving Students’ Elaboration Skills through the Guided Inquiry Learning Model in Natural and Social Sciences (IPAS) for Grade V Students at SD Negeri 151/VII Raden Anom 1. Thesis, Study Program of Madrasah Ibtidaiyah Teacher Education, Faculty of Tarbiyah and Teacher Training, State Islamic University of Sulthan Thaha Saifuddin Jambi. This research was motivated by the low level of students’ elaboration skills in IPAS learning. Students still experienced difficulties in developing ideas or thoughts, providing detailed explanations, relating concepts to everyday life, expressing opinions, and asking meaningful questions. This condition was identified through an initial observation of 15 fifth-grade students, which showed that their elaboration skills were still in the low category. This study aimed to describe the implementation of the guided inquiry learning model and to determine the improvement of students’ elaboration skills in IPAS learning in Grade V at SD Negeri 151/VII Raden Anom 1. The research employed Classroom Action Research (CAR) using the Kurt Lewin model, which was conducted in two cycles. Each cycle consisted of four stages: planning, implementation, observation, and reflection. Data were collected through observation and tests, while the data were analyzed quantitatively and descriptively. The research subjects consisted of 15 fifth-grade students at SD Negeri 151/VII Raden Anom 1. The results showed that the implementation of the guided inquiry learning model could improve students’ elaboration skills. In Cycle I, only 6 students or 40% achieved the minimum mastery criteria, indicating that the results had not yet met the success indicator. After improvements were made to the learning process in Cycle II, all 15 students achieved mastery, representing 100%, with an average score of 80. Teacher teaching activity also increased from 50% in Cycle I to 87% in Cycle II. Therefore, the implementation of the guided inquiry learning model can improve students’ elaboration skills in IPAS learning in Grade V at SD Negeri 151/VII Raden Anom 1.

اسواتون حسنح، ۲۰۲۶. افزایش مهارت‌های بسط دانش‌آموزان از طریق مدل یادگیری اکتشافی هدایت‌شده در علوم طبیعی و اجتماعی (IPAS) برای دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان دولتی ۱۵۱/VII رادن انوم ۱. پایان‌نامه، برنامه مطالعاتی آموزش معلمان مدرسه ابتدایی اسلامی، دانشکده تربیت و آموزش معلم، دانشگاه اسلامی دولتی سلطان طه صفی‌الدین جامبی. این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های بسط دانش‌آموزان در یادگیری IPAS انجام شد. دانش‌آموزان همچنان در توسعه ایده‌ها یا افکار، ارائه توضیحات جزئی، ارتباط مفاهیم با زندگی روزمره، بیان نظرات و طرح پرسش‌های معنادار با دشواری مواجه بودند. این وضعیت از طریق مشاهده اولیه ۱۵ دانش‌آموز پایه پنجم شناسایی شد که نشان داد مهارت‌های بسط آن‌ها همچنان در دسته پایین قرار دارد. هدف این مطالعه توصیف اجرای مدل یادگیری اکتشافی هدایت‌شده و تعیین بهبود مهارت‌های بسط دانش‌آموزان در یادگیری IPAS در پایه پنجم دبستان دولتی ۱۵۱/VII رادن انوم ۱ بود. این پژوهش با استفاده از روش پژوهش اقدام کلاسی (CAR) مبتنی بر مدل Kurt Lewin در دو چرخه انجام شد. هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرا، مشاهده و بازتاب بود. داده‌ها از طریق مشاهده و آزمون جمع‌آوری شد و داده‌ها به صورت کمی و توصیفی تحلیل گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل ۱۵ دانش‌آموز پایه پنجم دبستان دولتی ۱۵۱/VII رادن انوم ۱ بودند. نتایج نشان داد که اجرای مدل یادگیری اکتشافی هدایت‌شده می‌تواند مهارت‌های بسط دانش‌آموزان را بهبود بخشد. در چرخه اول، تنها ۶ دانش‌آموز یا ۴۰٪ به حداقل معیار تسلط دست یافتند که نشان می‌دهد نتایج هنوز به شاخص موفقیت نرسیده است. پس از بهبود فرآیند یادگیری در چرخه دوم، همه ۱۵ دانش‌آموز به تسلط دست یافتند که معادل ۱۰۰٪ با میانگین نمره ۸۰ بود. فعالیت تدریس معلم نیز از ۵۰٪ در چرخه اول به ۸۷٪ در چرخه دوم افزایش یافت. بنابراین، اجرای مدل یادگیری اکتشافی هدایت‌شده می‌تواند مهارت‌های بسط دانش‌آموزان را در یادگیری IPAS در پایه پنجم دبستان دولتی ۱۵۱/VII رادن انوم ۱ بهبود بخشد.

This study aims to analyze the relationships of visionary leadership, emotional intelligence, and self-efficacy with teachers’ work discipline in private Islamic elementary schools in Pagedangan District. The study employed a quantitative approach using a survey method and an associative research design. The sample consisted of 100 respondents selected through stratified random sampling. Data were collected using questionnaires and analyzed through descriptive and inferential statistics with the assistance of SPSS software. Hypothesis testing employed Pearson correlation to examine the relationship between each independent variable and work discipline, as well as multiple correlation to assess their simultaneous relationship. The results showed that visionary leadership had a very weak, positive, and statistically insignificant relationship with work discipline, with a correlation coefficient of 0.053 and a significance value of 0.601. Emotional intelligence demonstrated a positive and significant relationship with work discipline, with a correlation coefficient of 0.242 and a significance value of 0.015. Self-efficacy also had a positive and significant relationship with work discipline, with a correlation coefficient of 0.348 and a significance value of 0.000. Simultaneously, visionary leadership, emotional intelligence, and self-efficacy had a positive and significant relationship with work discipline, with a multiple correlation coefficient of 0.381, a significance value of 0.002, and a coefficient of determination of 0.145. These findings indicate that the three variables were jointly associated with 14.5% of the variation in teachers’ work discipline, while the remaining 85.5% was associated with other factors outside the research model. In conclusion, emotional intelligence and self-efficacy had positive and significant partial relationships with teachers’ work discipline, whereas visionary leadership did not demonstrate a statistically significant partial relationship. These findings are expected to inform efforts to improve teachers’ work discipline through the development of emotional intelligence, self-efficacy, and effective educational management

هدف این پژوهش تحلیل روابط رهبری آینده‌نگر، هوش هیجانی و خودکارآمدی با انضباط کاری معلمان در مدارس ابتدایی اسلامی غیردولتی منطقه پاگدانگان است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش پیمایشی و طرح پژوهش همبستگی انجام شده است. نمونه شامل ۱۰۰ نفر از پاسخ‌دهندگان بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و با کمک نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. برای آزمون فرضیه‌ها از همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه هر متغیر مستقل با انضباط کاری و از همبستگی چندگانه برای ارزیابی رابطه همزمان آن‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که رهبری آینده‌نگر با ضریب همبستگی ۰.۰۵۳ و مقدار معناداری ۰.۶۰۱، رابطه‌ای بسیار ضعیف، مثبت و از نظر آماری غیرمعنادار با انضباط کاری دارد. هوش هیجانی با ضریب همبستگی ۰.۲۴۲ و مقدار معناداری ۰.۰۱۵، رابطه‌ای مثبت و معنادار با انضباط کاری نشان داد. خودکارآمدی نیز با ضریب همبستگی ۰.۳۴۸ و مقدار معناداری ۰.۰۰۰، رابطه‌ای مثبت و معنادار با انضباط کاری داشت. به طور همزمان، رهبری آینده‌نگر، هوش هیجانی و خودکارآمدی با ضریب همبستگی چندگانه ۰.۳۸۱، مقدار معناداری ۰.۰۰۲ و ضریب تعیین ۰.۱۴۵، رابطه‌ای مثبت و معنادار با انضباط کاری داشتند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که سه متغیر مذکور به طور مشترک با ۱۴.۵٪ از تغییرات انضباط کاری معلمان مرتبط بودند و ۸۵.۵٪ باقی‌مانده به عوامل دیگری خارج از مدل پژوهش مربوط می‌شود. در نتیجه، هوش هیجانی و خودکارآمدی دارای روابط جزئی مثبت و معنادار با انضباط کاری معلمان بودند، در حالی که رهبری آینده‌نگر رابطه جزئی معناداری از نظر آماری نشان نداد. انتظار می‌رود این یافته‌ها در جهت بهبود انضباط کاری معلمان از طریق توسعه هوش هیجانی، خودکارآمدی و مدیریت آموزشی مؤثر مورد استفاده قرار گیرد.

IPAS learning in elementary schools needs to be implemented using methods and media that can increase students’ active participation and provide direct learning experiences. This study aimed to describe the application of experimental methods through interactive Smart Board media to improve IPAS learning among fifth-grade students at SD Islam Raudlatul Mubtadiin on the topic of human body organs. This study employed Classroom Action Research (CAR), which was conducted in two cycles, with each cycle consisting of planning, action, observation, and reflection stages. Data were collected through observation and tests. The results showed that the application of experimental methods through interactive Smart Board media improved students’ participation and learning process. Students became more active in observing, conducting experiments, discussing, and presenting their observations. The test results showed an average student score of 74.63, with the highest score of 85. Based on these results, it can be concluded that the application of experimental methods through interactive Smart Board media can improve IPAS learning among fifth-grade students at SD Islam Raudlatul Mubtadiin.

یادگیری علوم تجربی و اجتماعی (IPAS) در مدارس ابتدایی نیازمند به‌کارگیری روش‌ها و رسانه‌هایی است که بتواند مشارکت فعال دانش‌آموزان را افزایش داده و تجارب یادگیری مستقیم را فراهم آورد. هدف این پژوهش توصیف کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی برای بهبود یادگیری IPAS در میان دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان اسلام رَوضَةُ‌المُبتَدِئین در موضوع اندام‌های بدن انسان بود. این پژوهش با استفاده از روش پژوهش اقدام‌کلاسی (CAR) در دو چرخه انجام شد که هر چرخه شامل مراحل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و تأمل بود. داده‌ها از طریق مشاهده و آزمون جمع‌آوری شدند. نتایج نشان داد که کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی موجب بهبود مشارکت و فرایند یادگیری دانش‌آموزان شد. دانش‌آموزان در مشاهده، انجام آزمایش، بحث و ارائه مشاهدات خود فعال‌تر شدند. نتایج آزمون میانگین نمره دانش‌آموزان را ۷۴٫۶۳ و بالاترین نمره را ۸۵ نشان داد. بر اساس این نتایج می‌توان نتیجه گرفت که کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی می‌تواند یادگیری IPAS را در میان دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان اسلام رَوضَةُ‌المُبتَدِئین بهبود بخشد.

This study aims to examine and compare the curriculum structures and content across four types of educational institutions: Public Elementary Schools (SD), Integrated Islamic Elementary Schools (SDIT), Islamic Elementary Schools (MI), and Islamic Junior High Schools (MTs). The study is motivated by the distinct educational objectives, subject matter, instructional time allocations, and unique characteristics associated with each institution. A literature review method was employed, gathering information from relevant books, scholarly journal articles, and official government documents. Data were analyzed using a descriptive-comparative technique to elucidate curriculum similarities and differences regarding subject structures, content, time allocation, and institutional characteristics. The findings indicate that SDs emphasize the development of foundational skills and general knowledge; SDITs integrate the national curriculum with a strong emphasis on Islamic values; and MIs combine general subjects with specialized Islamic religious instruction. Meanwhile, MTs provide lower secondary education featuring a blend of general and religious subjects tailored to the developmental stage of the students. These curricular variations are shaped by educational goals, government policies, institutional identities, and student needs. This study is expected to enhance understanding of the curriculum characteristics across various educational institutions in Indonesia.

هدف این مطالعه بررسی و مقایسه ساختار و محتوای برنامه‌های درسی در چهار نوع نهاد آموزشی شامل دبستان‌های دولتی (SD)، دبستان‌های اسلامی تلفیقی (SDIT)، مدارس ابتدایی اسلامی (MI) و مدارس راهنمایی اسلامی (MTs) است. انگیزه این پژوهش ناشی از اهداف آموزشی متفاوت، موضوعات درسی، تخصیص زمان آموزشی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر یک از این نهادها است. روش مطالعه مروری به‌کار گرفته شد و اطلاعات از کتاب‌های مرتبط، مقالات علمی و اسناد رسمی دولتی گردآوری گردید. داده‌ها با استفاده از تکنیک توصیفی-مقایسه‌ای تحلیل شدند تا شباهت‌ها و تفاوت‌های برنامه‌های درسی از نظر ساختار دروس، محتوا، تخصیص زمان و ویژگی‌های نهادی تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که دبستان‌های دولتی بر توسعه مهارت‌های پایه و دانش عمومی تأکید دارند؛ دبستان‌های اسلامی تلفیقی برنامه درسی ملی را با تأکید قوی بر ارزش‌های اسلامی ادغام می‌کنند؛ و مدارس ابتدایی اسلامی ترکیبی از دروس عمومی و آموزش تخصصی دینی اسلامی ارائه می‌دهند. در عین حال، مدارس راهنمایی اسلامی آموزش متوسطه اول را با ترکیبی از دروس عمومی و دینی متناسب با مرحله رشدی دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. این تفاوت‌های برنامه درسی تحت تأثیر اهداف آموزشی، سیاست‌های دولتی، هویت‌های نهادی و نیازهای دانش‌آموزان شکل می‌گیرد. انتظار می‌رود این مطالعه به درک بهتر ویژگی‌های برنامه درسی در نهادهای مختلف آموزشی در اندونزی کمک کند.

The improvement of literacy and numeracy quality is a major challenge in primary education in Indonesia, including in madrasah ibtidaiyah. Various international reports such as the Programme for International Student Assessment (PISA) and the National Assessment (AN) show the low achievement of Indonesian students in reading, mathematics, and science. This condition is worsened by the dense madrasah curriculum, limited facilities and infrastructure, and the dominance of traditional teacher-centered learning methods. This study aims to analyze innovative learning strategies relevant to improving literacy and numeracy skills among madrasah ibtidaiyah students while maintaining Islamic identity. The method used is library research with a descriptive-analytical approach through a review of academic literature, educational policies, and student achievement data. The study results indicate that strategies such as Project-Based Learning, digital technology integration, and context-based approaches linked to everyday life and religious values are effective in developing students' critical, creative, collaborative, and communicative thinking skills. The implementation of these strategies not only increases learning motivation but also makes literacy and numeracy more applicable and meaningful as life skills aligned with the teachings of the Qur'an and Hadith. Thus, innovative learning strategies have the potential to become an important instrument in improving the quality of Islamic primary education in Indonesia while shaping a generation that is intelligent, critical, creative, and of noble character."

ارتقای کیفیت سواد خواندن و مهارت‌های عددی یکی از چالش‌های اساسی آموزش ابتدایی در اندونزی، از جمله در مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی)، به‌شمار می‌رود. گزارش‌های بین‌المللی مختلفی مانند برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و ارزیابی ملی (AN) نشان‌دهنده دستاورد پایین دانش‌آموزان اندونزیایی در حوزه‌های خواندن، ریاضیات و علوم است. این وضعیت با تراکم برنامه درسی مدارس ابتدایی اسلامی، محدودیت امکانات و زیرساخت‌ها و غلبه روش‌های سنتی آموزش معلم‌محور تشدید می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای نوآورانه یادگیری مرتبط با ارتقای مهارت‌های سواد خواندن و عددی در میان دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی با حفظ هویت اسلامی است. روش مورد استفاده، پژوهش کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی از طریق مرور ادبیات علمی، سیاست‌های آموزشی و داده‌های عملکرد دانش‌آموزان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهایی مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، ادغام فناوری دیجیتال و رویکردهای مبتنی بر زمینه که با زندگی روزمره و ارزش‌های دینی پیوند خورده‌اند، در توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی، خلاقانه، مشارکتی و ارتباطی دانش‌آموزان مؤثر هستند. اجرای این راهبردها نه‌تنها انگیزه یادگیری را افزایش می‌دهد، بلکه سواد خواندن و مهارت‌های عددی را به‌عنوان مهارت‌های زندگی کاربردی‌تر و معنادارتر و همسو با آموزه‌های قرآن و حدیث می‌سازد. بنابراین، راهبردهای نوآورانه یادگیری می‌توانند به‌عنوان ابزاری مهم در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی اسلامی در اندونزی و تربیت نسلی هوشمند، انتقادی، خلاق و با اخلاق نیکو ایفای نقش کنند.

School well-being is a critical precondition for sustaining education quality in madrasah institutions shaped by Islamic values and Muhammadiyah's organizational culture. This study empirically examines the partial and simultaneous effects of principals' academic supervision and teachers' social capital on school well-being among 86 teachers at Muhammadiyah Islamic elementary schools (Madrasah Ibtidaiyah) in Matesih Subdistrict, Karanganyar Regency, and identifies which factor is more dominant. A quantitative correlational approach with an ex post facto design and total sampling technique was employed. Data were collected through validated and reliable Likert-scale questionnaires, then analyzed using multiple linear regression after classical assumption tests were satisfied. Both variables were partially significant, but when tested simultaneously, only teacher social capital remained significant (β = 0.739; p = 0.000), while academic supervision became non-significant (β = 0.104; p = 0.190). Together, both predictors explained 63.1% of the variance in school well-being (F = 73.560; p = 0.000). These findings confirm the dominance of teacher social capital, likely due to overlapping variance between predictors. Strengthening school well-being in madrasah settings therefore requires deliberate investment in trust, networks, and reciprocity among teachers, not merely formal supervision.

بهزیستی مدرسه پیش‌شرطی اساسی برای حفظ کیفیت آموزش در نهادهای مدرسه‌ای مبتنی بر ارزش‌های اسلامی و فرهنگ سازمانی محمدیه است. این پژوهش به‌صورت تجربی اثرات جزئی و همزمان نظارت آموزشی مدیران و سرمایه اجتماعی معلمان بر بهزیستی مدرسه را در میان ۸۶ معلم مدارس ابتدایی اسلامی محمدیه (مدرسه ابتدایی اسلامی) در بخش ماتسیه، شهرستان کارانگانیار بررسی می‌کند و عامل غالب را شناسایی می‌نماید. رویکرد کمی همبستگی با طرح پس‌رویدادی و روش نمونه‌گیری کل جامعه به‌کار گرفته شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های لیکرت معتبر و پایا گردآوری و پس از اطمینان از رعایت مفروضات کلاسیک، با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شدند. هر دو متغیر به‌صورت جزئی معنادار بودند، اما در آزمون همزمان، تنها سرمایه اجتماعی معلمان معنادار باقی ماند (β = 0.739؛ p = 0.000) و نظارت آموزشی غیرمعنادار شد (β = 0.104؛ p = 0.190). مجموعاً، این دو پیش‌بین ۶۳.۱٪ از واریانس بهزیستی مدرسه را تبیین کردند (F = 73.560؛ p = 0.000). این یافته‌ها بر غلبه سرمایه اجتماعی معلمان تأکید دارد که احتمالاً ناشی از همپوشانی واریانس بین پیش‌بین‌ها است. بنابراین، تقویت بهزیستی مدرسه در محیط‌های مدرسه‌ای اسلامی مستلزم سرمایه‌گذاری هدفمند در اعتماد، شبکه‌ها و کنش متقابل میان معلمان است و نه صرفاً نظارت رسمی.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.

The implementation of the Love-Based Curriculum (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) in Islamic elementary schools requires teachers to integrate love-based values into instructional materials and lesson plans. The needs analysis indicated that teachers required more practical training because previous activities were predominantly focused on theoretical content delivery. This community service program aimed to facilitate teachers in developing KBC-based instructional materials through a workshop using a learning by doing strategy. The activity employed a Participatory Action approach combined with training and mentoring. The participants were 58 Islamic elementary school teachers from KKG 0008 Rayon 3, Siak Regency, consisting of classroom teachers, subject teachers, and tahfiz teachers. The activity consisted of needs analysis, material delivery, instructional material development practice, mentoring, presentation of participants' work, and evaluation. The results showed that all 58 participants participated in the workshop and produced drafts of KBC-based instructional materials according to the subjects and grades they taught. The products were subsequently reviewed through mentoring and presentation sessions to obtain feedback for further improvement. These findings indicate that a practice-oriented workshop can facilitate teachers in translating KBC concepts into instructional materials in a more applicable manner

اجرای برنامهٔ درسی مبتنی بر عشق (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) در مدارس ابتدایی اسلامی مستلزم آن است که معلمان ارزش‌های مبتنی بر عشق را در مواد آموزشی و طرح درس‌ها ادغام کنند. تحلیل نیازسنجی نشان داد که معلمان به آموزش عملی بیشتری نیاز دارند، زیرا فعالیت‌های قبلی عمدتاً بر انتقال محتوای نظری متمرکز بوده‌اند. هدف این برنامهٔ خدمات‌رسانی به جامعه، تسهیل توسعهٔ مواد آموزشی مبتنی بر KBC توسط معلمان از طریق کارگاهی با راهبرد یادگیری از طریق عمل بود. این فعالیت با رویکرد اقدام مشارکتی همراه با آموزش و مشاوره انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل ۵۸ معلم مدرسه ابتدایی اسلامی از KKG 0008 رایون ۳ شهرستان سیاک بودند که شامل معلمان کلاس، معلمان موضوعی و معلمان حفظ قرآن (تحفیظ) می‌شدند. فعالیت شامل نیازسنجی، ارائهٔ مطالب، تمرین توسعهٔ مواد آموزشی، مشاوره، ارائهٔ آثار شرکت‌کنندگان و ارزیابی بود. نتایج نشان داد که هر ۵۸ شرکت‌کننده در کارگاه حضور یافتند و پیش‌نویس‌هایی از مواد آموزشی مبتنی بر KBC متناسب با موضوعات و پایه‌های تدریس خود تهیه کردند. این محصولات در ادامه از طریق جلسات مشاوره و ارائه مورد بازبینی قرار گرفت تا بازخورد لازم برای بهبود بیشتر دریافت شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کارگاه‌های مبتنی بر عمل می‌تواند به معلمان در ترجمهٔ مفاهیم KBC به مواد آموزشی به شیوه‌ای کاربردی‌تر کمک کند.

The progress of a nation depends heavily on the quality of its human resources, with basic education playing a crucial role as the primary foundation for character development. However, the tide of globalization often triggers moral degradation and traps education in a purely cognitive orientation. In response to these challenges, this study aims to describe the implementation of an integrated teaching module based on the Panca Cinta concept which encompasses love for Allah SWT, the Prophet Muhammad SAW, the homeland, fellow human beings, and the natural environment as an effort to foster character development among students at Madrasah Ibtidaiyah Wali Songo Sumberrejo in Bojonegoro. Using a descriptive qualitative approach, data collection was conducted through observation, in-depth interviews, and documentation, and analyzed using the Miles, Huberman, and Saldana model. The research results show that the implementation of the integrated “Panca Cinta” teaching module was carried out in a structured manner through intracurricular and cocurricular activities in relevant subjects by applying systematic learning stages. The character-building process was carried out through three phases of value internalization, namely transformation, transaction, and transinternalization of values, which were integrated with the Contextual Teaching and Learning (CTL) approach and daily habit-forming methods. The success of this program was supported by the quality of the materials, teacher competence, student motivation, and synergy between the madrasah and parents.

پیشرفت یک ملت به شدت به کیفیت منابع انسانی آن وابسته است و آموزش پایه به عنوان زیربنای اصلی پرورش شخصیت نقش حیاتی ایفا می‌کند. با این حال، موج جهانی‌شدن اغلب منجر به افول اخلاقی شده و آموزش را در جهت‌گیری صرفاً شناختی گرفتار می‌سازد. در پاسخ به این چالش‌ها، این پژوهش با هدف توصیف اجرای یک ماژول آموزشی تلفیقی مبتنی بر مفهوم پانچا چینتا، که شامل محبت به الله SWT، پیامبر محمد SAW، میهن، همنوعان و محیط زیست است، به عنوان تلاشی برای پرورش شخصیت دانش‌آموزان در مدرسه ابتدایی مذهبی والی سونگو سومبرجو در بوجونگگورو انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با استفاده از مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته و داده‌ها با استفاده از مدل مایلز، هابرمن و سالدانا تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای ماژول آموزشی تلفیقی «پانچا چینتا» به صورت ساختارمند از طریق فعالیت‌های درون‌برنامه‌ای و فوق‌برنامه‌ای در دروس مرتبط با به‌کارگیری مراحل نظام‌مند یادگیری انجام شده است. فرایند شخصیت‌سازی از طریق سه مرحله درونی‌سازی ارزش‌ها، شامل تحول، تراکنش و فرادرونی‌سازی ارزش‌ها، که با رویکرد آموزش و یادگیری زمینه‌محور (Contextual Teaching and Learning - CTL) و روش‌های عادت‌سازی روزانه تلفیق شده‌اند، صورت گرفته است. موفقیت این برنامه با کیفیت محتوا، شایستگی معلمان، انگیزه دانش‌آموزان و هم‌افزایی میان مدرسه و والدین حمایت شده است.

Learning motivation is an important factor in successful learning, yet reflective learning activities remain relatively limited at the Madrasah Ibtidaiyah level. This study aimed to analyze changes in students’ learning motivation following reflective learning activities through Little Thinker Journaling. A quantitative approach with a pre-experimental one-group pretest-posttest design was employed, involving 30 students. Data were analyzed using the Shapiro-Wilk test, Paired Sample t-Test, and N-Gain. The results showed an increase in the mean learning motivation score from 59.70 on the pretest to 66.43 on the posttest, with a significant difference (p < 0.05). However, the N-Gain score of 0.1638 indicated a low level of improvement. These findings indicate a change in learning motivation following the reflective learning activities through Little Thinker Journaling, although the improvement remained limited. Because the study involved a single group without a control group, the observed change cannot be fully attributed to the activities provided.

انگیزش یادگیری یکی از عوامل مهم در موفقیت تحصیلی است، با این حال فعالیت‌های یادگیری تأملی در سطح مدرسه ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی) نسبتاً محدود باقی مانده‌اند. هدف این پژوهش، تحلیل تغییرات انگیزش یادگیری دانش‌آموزان پس از فعالیت‌های یادگیری تأملی از طریق دفترچه‌نویسی Little Thinker بود. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح پیش‌آزمایشی یک‌گروهی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون انجام شد و ۳۰ دانش‌آموز را دربر گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون Shapiro-Wilk، آزمون t زوجی و N-Gain تحلیل شدند. نتایج نشان داد میانگین نمره انگیزش یادگیری از ۵۹٫۷۰ در پیش‌آزمون به ۶۶٫۴۳ در پس‌آزمون افزایش یافت و این تفاوت از لحاظ آماری معنادار بود (p < 0.05). با این حال، نمره N-Gain برابر با ۰٫۱۶۳۸ نشان‌دهنده سطح پایینی از بهبود بود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که پس از فعالیت‌های یادگیری تأملی از طریق دفترچه‌نویسی Little Thinker، تغییراتی در انگیزش یادگیری دانش‌آموزان ایجاد شده است، هرچند میزان بهبود محدود باقی مانده است. با توجه به اینکه مطالعه حاضر تنها یک گروه و بدون گروه کنترل را شامل می‌شود، تغییر مشاهده‌شده را نمی‌توان به طور کامل به فعالیت‌های ارائه‌شده نسبت داد.

The development of digital technology has increased gadget use among elementary school-aged children, including students in Islamic elementary schools (Madrasah Ibtidaiyah). This situation poses challenges in developing children's religious character, necessitating collaboration between teachers and parents. This study aims to analyze the forms of collaboration between teachers and parents in developing religious character amidst increasing gadget use. The study used a descriptive qualitative approach. Data collection techniques were conducted through observation, interviews, and documentation, while data validity was tested using source triangulation. The results showed that gadget use among students was relatively high, with an average duration of 2–5 hours per day, which resulted in a decline in religious discipline, the habit of reading the Quran, and participation in religious activities. Teachers attempted to shape religious character through the habit of praying together, tadarus (recitation of the Asmaul Husana), reciting the Asmaul Husana (Asmaul Husana), and praying Dhuha in congregation. However, these efforts were not optimal without family support. Collaboration between teachers and parents was carried out through WhatsApp group communication, reporting on student progress, and involvement in school activities, but this did not occur routinely and sustainably. The main obstacles included limited parental time, a lack of understanding of digital controls, and weak supervision of gadget use at home. This study concludes that effective collaboration between teachers and parents is an important factor in minimizing the negative impact of gadgets and strengthening children's religious character through intensive communication, consistent supervision, and the habituation of religious values ​​at school and at home.

توسعه فناوری دیجیتال موجب افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند در میان کودکان سنین دبستان، از جمله دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی) شده است. این وضعیت چالش‌هایی را در پرورش شخصیت دینی کودکان ایجاد می‌کند و نیازمند همکاری میان معلمان و والدین است. هدف این پژوهش تحلیل اشکال همکاری میان معلمان و والدین در پرورش شخصیت دینی در شرایط افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی بوده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج نشان داد که میزان استفاده از ابزارهای هوشمند در میان دانش‌آموزان نسبتاً بالا بوده و میانگین مدت زمان استفاده روزانه ۲ تا ۵ ساعت است که این امر منجر به کاهش نظم دینی، عادت به قرائت قرآن و مشارکت در فعالیت‌های دینی شده است. معلمان تلاش کردند تا از طریق ایجاد عادت نماز جماعت، تلاوت (تدارس) اسماالحسنی، قرائت اسماالحسنی و اقامه نماز ضحی به صورت جماعت، شخصیت دینی را شکل دهند. با این حال، این تلاش‌ها بدون حمایت خانواده به طور مطلوب محقق نشد. همکاری میان معلمان و والدین از طریق ارتباط در گروه واتساپ، گزارش‌دهی پیشرفت دانش‌آموزان و مشارکت در فعالیت‌های مدرسه انجام شد، اما این همکاری به صورت منظم و پایدار صورت نگرفت. مهم‌ترین موانع شامل محدودیت زمانی والدین، فقدان درک کافی از کنترل‌های دیجیتال و ضعف نظارت بر استفاده از ابزارهای هوشمند در منزل بود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که همکاری مؤثر میان معلمان و والدین عاملی مهم در کاهش تأثیرات منفی ابزارهای هوشمند و تقویت شخصیت دینی کودکان از طریق ارتباطات فشرده، نظارت مستمر و نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی در مدرسه و خانه است.