استدلال

Three interconnected clusters of questions: 1. What sort of thing is an AI, how many of them are there, where are they and how long do they exist? 2. Is an AI the sort of thing that can have beliefs, desires and goals? 3. When we say to an LLM, “Your argument is confused”, what does that 'you' refer to? When it replies, “I'm sorry for the confused argument”, what does that 'I' refer to? In this paper, our focus is on reference and coreference: we approach 1 and 2 by first trying to answer 3. Three views are argued for. First, don't start with metaphysics or philosophy of mind-start with reference questions. Second, the practice of referring to LLMs is being engineered; it's unsettled and currently so vague that there's no fact of the matter about which of many candidates we're talking about. Third, what will make reference more determinate is a range of institutional factors: laws, regulations, authorizations and various practical arrangements. The answers don't come from the philosophy of mind or from metaphysics. They come from the institutions and practices we embed LLMs in.

سه خوشه به‌هم‌پیوسته از پرسش‌ها مطرح می‌شود: ۱. هوش مصنوعی چه نوع موجودی است، چند تا از آن وجود دارد، کجا هستند و چه مدت وجود دارند؟ ۲. آیا هوش مصنوعی از آن نوع موجوداتی است که می‌تواند باورها، خواسته‌ها و اهداف داشته باشد؟ ۳. زمانی که به یک مدل زبانی بزرگ (LLM) می‌گوییم «استدلال تو گیج‌کننده است»، این «تو» به چه چیزی اشاره دارد؟ وقتی پاسخ می‌دهد «برای استدلال گیج‌کننده متأسفم»، این «من» به چه چیزی اشاره دارد؟ در این مقاله تمرکز ما بر ارجاع و هم‌ارجاعی است: ما به پرسش‌های ۱ و ۲ از طریق تلاش برای پاسخ به پرسش ۳ نزدیک می‌شویم. سه دیدگاه مورد استدلال قرار می‌گیرد. نخست، نباید با متافیزیک یا فلسفه ذهن آغاز کرد، بلکه باید با پرسش‌های ارجاعی شروع نمود. دوم، عمل ارجاع به مدل‌های زبانی بزرگ در حال مهندسی شدن است؛ این امر تثبیت‌نشده و در حال حاضر آن‌قدر مبهم است که هیچ واقعیتی درباره این‌که به کدام یک از گزینه‌های متعدد اشاره می‌کنیم وجود ندارد. سوم، آنچه ارجاع را معین‌تر خواهد کرد، مجموعه‌ای از عوامل نهادی است: قوانین، مقررات، مجوزها و ترتیبات عملی مختلف. پاسخ‌ها از فلسفه ذهن یا متافیزیک نمی‌آیند، بلکه از نهادها و رویه‌هایی که مدل‌های زبانی بزرگ را در آن‌ها جای می‌دهیم، نشأت می‌گیرند.

Despite scientific argumentation being a fundamental competency of the PISA assessment framework, prospective biology teachers often demonstrate insufficient development in evidence-based reasoning and rebuttal construction skills. Considering the limitations of large-scale implementation of individualized approaches in higher education, this study evaluates the effectiveness of Generative Artificial Intelligence (ChatGPT-4) configured as a “Socratic tutor” in developing argumentation skills among future educators. An 8-week quasi-experimental study involving 124 students from a pedagogical university employed traditional peer discussion methods in the control group ( n = 62), while the experimental group ( n = 62) utilized an AI agent that induced cognitive dissonance regarding socio-scientific issues. Analysis of Covariance (ANCOVA) of data obtained through Toulmin's Argument Pattern (TAP) and PISA rubrics confirmed that the experimental group achieved statistically significantly higher overall argumentation quality compared to the control group (F (1,121) = 14.23, p < .001, η 2 = .105). Particularly, participants who received AI-assisted instruction showed marked improvement in forming rebuttals and evaluating counterevidence, which are considered among the most cognitively demanding components within the PISA scientific literacy framework (OECD). These findings suggest that a Generative AI-mediated Socratic instructional package can be an effective and scalable approach for developing epistemic cognition, and they propose a pedagogical model for integrating structured AI-based tutoring into teacher preparation systems aligned with international assessment standards. These findings should be interpreted as evidence for the effectiveness of the structured, AI-mediated Socratic instructional package as a whole, rather than as evidence of AI's inherent superiority over other methods; the relative contribution of the AI medium versus the structured pedagogical protocol it delivers was not directly tested in this design.

با وجود اینکه استدلال علمی یکی از شایستگی‌های اساسی چارچوب ارزیابی PISA است، معلمان آینده زیست‌شناسی اغلب در توسعه مهارت‌های استدلال مبتنی بر شواهد و ساختاردهی ابطال‌ها، پیشرفت کافی نشان نمی‌دهند. با توجه به محدودیت‌های اجرای گسترده رویکردهای فردمحور در آموزش عالی، این مطالعه اثربخشی هوش مصنوعی مولد (ChatGPT-4) را که به عنوان «مربی سقراطی» پیکربندی شده است، در توسعه مهارت‌های استدلال در میان معلمان آینده مورد ارزیابی قرار می‌دهد. یک مطالعه شبه‌آزمایشی هشت‌هفته‌ای با مشارکت ۱۲۴ دانشجو از یک دانشگاه تربیت معلم انجام شد؛ در گروه کنترل (n = 62) از روش‌های سنتی بحث همتایان استفاده شد و گروه آزمایش (n = 62) از یک عامل هوش مصنوعی بهره برد که ناهماهنگی شناختی را در خصوص مسائل اجتماعی-علمی ایجاد می‌کرد. تحلیل کوواریانس (ANCOVA) داده‌های به‌دست‌آمده از طریق الگوی استدلال تولمین (TAP) و روبریک‌های PISA تأیید کرد که گروه آزمایش به طور معناداری از نظر کیفیت کلی استدلال نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری داشت (F (1,121) = 14.23, p < .001, η 2 = .105). به ویژه، شرکت‌کنندگانی که آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی دریافت کردند، در شکل‌دهی ابطال‌ها و ارزیابی شواهد مخالف که از دشوارترین مؤلفه‌های شناختی در چارچوب سواد علمی PISA (OECD) محسوب می‌شوند، بهبود چشمگیری نشان دادند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که بسته آموزشی سقراطی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد می‌تواند رویکردی مؤثر و مقیاس‌پذیر برای توسعه شناخت معرفتی باشد و مدل آموزشی برای ادغام آموزش ساختاریافته مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام‌های تربیت معلم همسو با استانداردهای ارزیابی بین‌المللی ارائه می‌کند. این یافته‌ها باید به عنوان شواهدی برای اثربخشی بسته آموزشی ساختاریافته و میانجی‌گری‌شده توسط هوش مصنوعی سقراطی به طور کلی تفسیر شود، نه به عنوان شواهدی از برتری ذاتی هوش مصنوعی نسبت به سایر روش‌ها؛ سهم نسبی رسانه هوش مصنوعی در مقابل پروتکل آموزشی ساختاریافته ارائه‌شده توسط آن، مستقیماً در این طرح مورد آزمون قرار نگرفته است.

The paper draws on participatory development, social justice, and decolonization frameworks, emphasizing inclusive development as a tool to address historical and ongoing exclusions. Using a desktop qualitative literature review, the paper collected secondary data from publicly available sources. The paper uses case studies from South Africa and other African nations to illustrate the successful implementation of the identified guides, demonstrating how they align with the United Nations Sustainable Development Goals 2023 (SDGs), the African Union Agenda 2063, and the South African National Development Plan 2030 (NDP). Thematic content analysis is employed; the paper identifies five key themes and proposes five key guides for advancing inclusive community development in Africa. The main argument the paper maintains is that Participatory Action Research (PAR) empowers marginalized communities to identify issues and co-create solutions. The paper concludes by proposing a shift in Integrated Development Plans (IDPs) to prioritize inclusivity and equitable participation.

این مقاله با بهره‌گیری از چارچوب‌های توسعه مشارکتی، عدالت اجتماعی و استعمارزدایی، بر توسعهٔ فراگیر به عنوان ابزاری برای مقابله با طردهای تاریخی و جاری تأکید می‌کند. با استفاده از مرور کیفی ادبیات به روش دِسکتاپ، داده‌های ثانویه از منابع عمومی گردآوری شده‌است. مقاله با بهره‌گیری از مطالعات موردی از آفریقای جنوبی و سایر کشورهای آفریقایی، اجرای موفق راهنماهای شناسایی‌شده را نشان می‌دهد و تبیین می‌کند که این راهنماها چگونه با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد 2023 (SDGs)، دستورکار 2063 اتحادیه آفریقا و برنامه توسعه ملی آفریقای جنوبی 2030 (NDP) هم‌راستا هستند. تحلیل محتوای تماتیک به کار رفته و مقاله پنج تم کلیدی را شناسایی و پنج راهنمای اساسی برای پیشبرد توسعه جامعه‌محور فراگیر در آفریقا پیشنهاد می‌کند. استدلال اصلی مقاله این است که پژوهش مشارکتی عمل‌محور (PAR) به جوامع به حاشیه رانده‌شده قدرت می‌دهد تا مسائل را شناسایی و راه‌حل‌ها را به صورت مشترک خلق کنند. مقاله در پایان پیشنهاد می‌کند که برنامه‌های توسعه یکپارچه (IDPs) باید اولویت را به فراگیری و مشارکت عادلانه بدهند.

STEM education often marginalizes rural students by privileging urban-centric engineering standards and forms of technical representation. This study investigates how traditional agricultural knowledge can be translated into engineering design learning through a Culturally Responsive STEM (CR-STEM) approach in rural classrooms. Using a qualitative case study design, data were collected from 12 tenth-grade students through classroom observations, design activities, and student-generated artifacts during an engineering project. A six-phase thematic analysis revealed that integrating agricultural knowledge enabled students to transform everyday experiences into functional engineering strategies. Instead of relying on conventional two-dimensional technical drawings, students demonstrated sophisticated problem-solving through direct hands-on experimentation, material adaptation, and the adaptive use of locally available resources. However, the findings also revealed a pedagogical tension stemming from a disconnect between students’ practical skills and formal communication. While students demonstrated strong physical engineering competence during construction, they struggled with formal technical drawing and academic presentation, which constrained their ability to articulate and formalize their design reasoning. These findings suggest that culturally responsive STEM education should support students in translating tacit local expertise into formal engineering representations. The study contributes to discussions on equitable STEM education by proposing alternative approaches to recognizing and assessing rural engineering competencies in culturally diverse learning contexts.

آموزش STEM اغلب با برتری دادن به استانداردهای مهندسی و شیوه‌های فنی مبتنی بر شهر، دانش‌آموزان روستایی را به حاشیه می‌راند. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه دانش کشاورزی سنتی می‌تواند از طریق رویکرد آموزش STEM پاسخگو به فرهنگ (CR-STEM) به یادگیری طراحی مهندسی در کلاس‌های روستایی ترجمه شود. با استفاده از طرح مطالعه موردی کیفی، داده‌ها از ۱۲ دانش‌آموز پایه دهم از طریق مشاهده کلاس، فعالیت‌های طراحی و آثار تولیدشده توسط دانش‌آموزان در طول یک پروژه مهندسی گردآوری شد. تحلیل تماتیک شش‌مرحله‌ای نشان داد که ادغام دانش کشاورزی به دانش‌آموزان امکان داد تا تجربیات روزمره خود را به راهبردهای مهندسی کاربردی تبدیل کنند. به جای اتکا به نقشه‌های فنی دوبعدی متعارف، دانش‌آموزان از طریق آزمایش عملی مستقیم، سازگاری با مواد و استفاده تطبیقی از منابع محلی موجود، حل مسئله پیشرفته‌ای را به نمایش گذاشتند. با این حال، یافته‌ها همچنین به وجود یک تنش آموزشی ناشی از گسست میان مهارت‌های عملی دانش‌آموزان و ارتباط رسمی اشاره داشت. در حالی که دانش‌آموزان در حین ساخت، شایستگی مهندسی فیزیکی بالایی نشان دادند، اما در ترسیم فنی رسمی و ارائه علمی با دشواری مواجه بودند که این امر توانایی آن‌ها را در بیان و صورت‌بندی استدلال طراحی‌شان محدود می‌کرد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش STEM پاسخگو به فرهنگ باید از دانش‌آموزان در ترجمه تخصص ضمنی محلی به بازنمایی‌های رسمی مهندسی حمایت کند. این مطالعه با پیشنهاد رویکردهای جایگزین برای شناسایی و ارزیابی شایستگی‌های مهندسی روستایی در بسترهای یادگیری فرهنگی متنوع، به بحث‌های مربوط به آموزش عادلانه STEM کمک می‌کند.

This paper explores the critical role of early childhood education in Mathematics and Computer Science as foundational pillars for national development. In the 21st century, the global demand for technologically literate and analytically competent citizens underscores the need to begin STEM education at an early stage. The study highlights how cognitive development in young learners can be enhanced through early exposure to problem-solving, logical reasoning, and computational thinking. Drawing upon existing literature, educational theories, and policy frameworks, this paper presents evidence-based arguments for integrating structured Mathematics and Computer Science curricula at the foundational level. It examines the challenges faced in implementing these programs, particularly in developing nations, and proposes strategic solutions involving teacher training, curriculum redesign, and stakeholder collaboration. The paper concludes that effective early childhood Mathematics and Computer Science education not only fosters individual cognitive growth but also catalyzes innovation, economic empowerment, and sustainable national development.

این مقاله به بررسی نقش حیاتی آموزش دوران کودکی در حوزه ریاضیات و علوم کامپیوتر به‌عنوان ارکان بنیادین توسعه ملی می‌پردازد. در قرن بیست‌ویکم، نیاز جهانی به شهروندانی با سواد فناورانه و توانمند از نظر تحلیلی، ضرورت آغاز آموزش STEM از سنین پایین را برجسته می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه رشد شناختی در یادگیرندگان خردسال از طریق مواجهه زودهنگام با حل مسئله، استدلال منطقی و تفکر محاسباتی تقویت می‌شود. با بهره‌گیری از ادبیات موجود، نظریه‌های آموزشی و چارچوب‌های سیاست‌گذاری، این مقاله استدلال‌هایی مبتنی بر شواهد برای ادغام برنامه‌های درسی ساختارمند ریاضیات و علوم کامپیوتر در سطح پایه ارائه می‌دهد. همچنین چالش‌های پیش‌روی اجرای این برنامه‌ها، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، را بررسی کرده و راهکارهای راهبردی شامل آموزش معلمان، بازطراحی برنامه درسی و همکاری ذینفعان را پیشنهاد می‌کند. مقاله نتیجه می‌گیرد که آموزش مؤثر ریاضیات و علوم کامپیوتر در دوران کودکی نه‌تنها رشد شناختی فردی را تقویت می‌کند، بلکه موجب نوآوری، توانمندسازی اقتصادی و توسعه پایدار ملی می‌شود.

The ability to manage one's finances is fundamental to independent living, personal autonomy, and overall well-being, particularly for older adults. However, cognitive decline poses a significant threat to this capacity, with profound emotional and psychosocial ramifications for older adults, their families, and the professionals who support them. While legal frameworks like the Mental Capacity Act 2005 (MCA) in England and Wales aim to address these challenges, this article argues that a therapeutic jurisprudence (TJ) perspective offers a crucial lens for understanding and improving outcomes. Drawing upon existing literature in gerontology, neuropsychology, law, and therapeutic jurisprudence, this article considers the complex interplay between cognitive decline, the legal concept of mental capacity in financial decision-making, and emotional well-being. It critiques the potential limitations of purely cognitive or legalistic approaches and advocates for the integration of TJ principles – focusing on psychological well-being, recognising the proactive role of legal actors, and adopting a systemic perspective – to create more humane, effective, and empowering support systems for older adults facing financial vulnerability due to cognitive decline.

توانایی مدیریت امور مالی برای زندگی مستقل، خودمختاری فردی و بهزیستی کلی، به‌ویژه در سالمندان، بنیادی است. با این حال، افت شناختی تهدیدی جدی برای این ظرفیت محسوب می‌شود و پیامدهای عاطفی و روانی-اجتماعی عمیقی برای سالمندان، خانواده‌های آنان و متخصصانی که از آن‌ها حمایت می‌کنند به همراه دارد. اگرچه چارچوب‌های حقوقی مانند قانون ظرفیت ذهنی ۲۰۰۵ (Mental Capacity Act 2005) در انگلستان و ولز با هدف مواجهه با این چالش‌ها تدوین شده‌اند، این مقاله استدلال می‌کند که رویکرد حقوق درمان‌محور (therapeutic jurisprudence) دیدگاهی اساسی برای فهم و بهبود پیامدها ارائه می‌دهد. با بهره‌گیری از ادبیات موجود در حوزه‌های سالمندی، عصب‌روان‌شناسی، حقوق و حقوق درمان‌محور، این مقاله به بررسی تعامل پیچیده میان افت شناختی، مفهوم حقوقی ظرفیت ذهنی در تصمیم‌گیری مالی و بهزیستی عاطفی می‌پردازد. همچنین، محدودیت‌های بالقوه رویکردهای صرفاً شناختی یا حقوقی را نقد کرده و بر ادغام اصول حقوق درمان‌محور — با تمرکز بر بهزیستی روان‌شناختی، شناسایی نقش فعال کنشگران حقوقی و اتخاذ دیدگاه نظام‌مند — برای ایجاد نظام‌های حمایتی انسانی‌تر، مؤثرتر و توانمندساز برای سالمندانی که به دلیل افت شناختی در معرض آسیب‌پذیری مالی قرار دارند، تأکید می‌کند.

This study aims to develop an Arabic language learning module based on Higher Order Thinking Skills (HOTS) to improve students' higher-order thinking skills at the Faculty of Teacher Training and Education, University of Muhammadiyah North Sumatra (UMSU). The study used the Research and Development (R&D) method with the ADDIE model which includes the stages of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. At the analysis stage, it was found that Arabic language learning was still dominated by low-order thinking skills (LOTS) and did not provide analytical, evaluative, and creative activities as required by the OBE curriculum. The developed module was validated by material experts and learning design experts with the assessment results being in the very feasible category. A limited trial on 32 students showed a significant increase in HOTS skills, evidenced by the difference in pre-test and post-test scores, as well as an increase in the ability to analyze texts, evaluate arguments, and produce new texts in Arabic. Student responses were also very positive towards the use of the module because it was considered interesting, challenging, and helped understand Arabic texts more deeply. The results of the study indicate that the HOTS-based Arabic language learning module is effective, feasible to use, and has the potential to be widely applied in Arabic language courses at universities..

هدف این پژوهش توسعهٔ یک ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) به منظور ارتقای مهارت‌های تفکر سطح بالای دانشجویان در دانشکدهٔ تربیت معلم و آموزش دانشگاه محمدیه شمال سوماترا (UMSU) است. این پژوهش از روش تحقیق و توسعه (R&D) با مدل ADDIE که شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، استفاده کرده‌است. در مرحلهٔ تحلیل مشخص شد که آموزش زبان عربی همچنان تحت سلطهٔ مهارت‌های تفکر سطوح پایین (LOTS) قرار دارد و فعالیت‌های تحلیلی، ارزیابی و خلاقانه مطابق با الزامات برنامهٔ درسی OBE ارائه نمی‌شود. ماژول توسعه‌یافته توسط متخصصان محتوا و طراحی آموزشی اعتبارسنجی شد و نتایج ارزیابی در دستهٔ «بسیار قابل قبول» قرار گرفت. آزمون محدودی بر روی ۳۲ دانشجو نشان داد که مهارت‌های HOTS به طور معناداری افزایش یافته‌است، که این امر با تفاوت نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون و همچنین افزایش توانایی تحلیل متون، ارزیابی استدلال‌ها و تولید متون جدید به زبان عربی مشهود است. واکنش دانشجویان نیز نسبت به استفاده از این ماژول بسیار مثبت بود، زیرا آن را جالب، چالش‌برانگیز و کمک‌کننده به درک عمیق‌تر متون عربی دانستند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر HOTS مؤثر، قابل استفاده و دارای پتانسیل کاربرد گسترده در دروس زبان عربی در دانشگاه‌ها است.

The integration of emerging biomedical research into higher education offers opportunities to develop scientific reasoning, biotechnology literacy, and innovation-oriented competencies. This study explores the potential of Challenge-Based Learning (CBL) through breast-milk-derived bioactive peptides and cancer research as an authentic context for biotechnology education. A qualitative descriptive research design is employed, involving students from biotechnology, biology, biomedical science, or related higher education programs. Data are collected through students’ written reflections, group discussions, and proposed solutions developed during structured learning activities. The data are analyzed thematically to examine three dimensions: biotechnology literacy and understanding of scientific evidence, scientific reasoning and critical thinking, and biomedical innovation and responsible problem-solving. The study positions breast-milk-derived bioactive compounds as a context for examining molecular biology, evaluating experimental and clinical evidence, and understanding the translation of scientific discoveries into potential therapeutic applications. Rather than treating emerging biomedical research as established clinical practice, the learning framework emphasizes scientific accuracy, recognition of uncertainty, and ethical responsibility. This study is expected to contribute to biotechnology education by providing insights into the use of authentic biomedical challenges to support interdisciplinary learning and responsible innovation. The findings may inform the design of educational activities that connect scientific knowledge with contemporary biomedical research without requiring specialized laboratory facilities.

ادغام پژوهش‌های نوین زیست‌پزشکی در آموزش عالی فرصت‌هایی را برای توسعه استدلال علمی، سواد زیست‌فناوری و شایستگی‌های نوآورانه فراهم می‌کند. این مطالعه پتانسیل یادگیری مبتنی بر چالش (CBL) را از طریق پپتیدهای زیست‌فعال مشتق‌شده از شیر مادر و پژوهش سرطان به عنوان بستری اصیل برای آموزش زیست‌فناوری بررسی می‌کند. طرح پژوهش توصیفی کیفی به کار گرفته شده و دانشجویان رشته‌های زیست‌فناوری، زیست‌شناسی، علوم زیست‌پزشکی یا برنامه‌های مرتبط آموزش عالی را دربر می‌گیرد. داده‌ها از طریق تأملات مکتوب دانشجویان، بحث‌های گروهی و راه‌حل‌های پیشنهادی که طی فعالیت‌های آموزشی ساختارمند توسعه یافته‌اند، گردآوری می‌شوند. داده‌ها به صورت تماتیک تحلیل می‌شوند تا سه بُعد را بررسی کنند: سواد زیست‌فناوری و درک شواهد علمی، استدلال علمی و تفکر انتقادی، و نوآوری زیست‌پزشکی و حل مسئله مسئولانه. این مطالعه ترکیبات زیست‌فعال مشتق‌شده از شیر مادر را به عنوان بستری برای بررسی زیست‌شناسی مولکولی، ارزیابی شواهد تجربی و بالینی، و درک ترجمه کشفیات علمی به کاربردهای درمانی بالقوه مطرح می‌کند. به جای تلقی پژوهش‌های نوین زیست‌پزشکی به عنوان عمل بالینی تثبیت‌شده، چارچوب یادگیری بر دقت علمی، شناسایی عدم قطعیت و مسئولیت اخلاقی تأکید دارد. انتظار می‌رود این مطالعه با ارائه بینش‌هایی درباره استفاده از چالش‌های اصیل زیست‌پزشکی برای حمایت از یادگیری میان‌رشته‌ای و نوآوری مسئولانه، به آموزش زیست‌فناوری کمک کند. یافته‌ها می‌توانند طراحی فعالیت‌های آموزشی را که دانش علمی را به پژوهش‌های معاصر زیست‌پزشکی پیوند می‌دهند، بدون نیاز به امکانات تخصصی آزمایشگاهی، اطلاع‌رسانی کنند.

This article examines the paradigm of muamalah from a Qur’anic perspective by moving beyond a descriptive inventory of individual principles toward an integrated normative framework for commercial and social relations in Islam. The study is situated within Islamic Studies, particularly Qur’anic studies and fiqh muamalah. It employs qualitative library research using a thematic-interpretive approach. The primary sources comprise the Qur’an and selected classical and contemporary tafsir, while secondary sources include fiqh muamalah literature and recent peer-reviewed studies on Islamic economic ethics and contemporary transactions. The literature was selected purposively according to relevance to the Qur’anic verses and principles under examination, scholarly authority, and its usefulness for connecting textual interpretation with contemporary economic realities. The analysis identifies six interconnected principles: permissibility (ibahah), halal, justice (‘adl/qist), maslahah, mutual assistance (ta‘awun), and documentation (kitabah). The principal contribution of the study lies in its conceptual synthesis: these principles should not be understood as isolated rules. Rather, they constitute an integrated architecture of Qur’anic muamalah governance in which ibahah opens room for innovation, halal establishes substantive boundaries, justice regulates the distribution of rights and contractual conduct, maslahah provides ethical direction, ta‘awun supplies a social dimension, and documentation strengthens procedural accountability. The study further clarifies how thematic interpretation can connect Qur’anic norms with fiqh reasoning and contemporary transactional challenges, including digital commerce, fintech, and technology-mediated contracts. Accordingly, the article contributes to Islamic Studies by offering an integrated conceptual framework rather than merely restating separate legal principles.

این مقاله به بررسی الگوی معاملات از منظر قرآنی می‌پردازد و از فهرست توصیفی اصول منفرد فراتر رفته و به سوی چارچوبی هنجاری و یکپارچه برای روابط تجاری و اجتماعی در اسلام حرکت می‌کند. این پژوهش در حوزه مطالعات اسلامی، به‌ویژه مطالعات قرآنی و فقه معاملات جای می‌گیرد. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد تفسیری-موضوعی است. منابع اصلی شامل قرآن کریم و تفاسیر کلاسیک و معاصر منتخب است و منابع ثانویه نیز ادبیات فقه معاملات و مطالعات داوری‌شده اخیر درباره اخلاق اقتصادی اسلامی و معاملات معاصر را در بر می‌گیرد. انتخاب منابع به صورت هدفمند و بر اساس ارتباط با آیات و اصول قرآنی مورد بررسی، اعتبار علمی و میزان کارآمدی آن‌ها در پیوند تفسیر متنی با واقعیت‌های اقتصادی معاصر صورت گرفته است. تحلیل انجام‌شده، شش اصل به‌هم‌پیوسته را شناسایی می‌کند: اباحه، حلال، عدالت (عدل/قسط)، مصلحت، تعاون و مکتوب‌سازی (کتابه). مهم‌ترین دستاورد پژوهش، تلفیق مفهومی این اصول است: این اصول نباید به عنوان قواعدی منفرد تلقی شوند، بلکه معماری یکپارچه‌ای از حاکمیت معاملات قرآنی را شکل می‌دهند که در آن اباحه فضای نوآوری را فراهم می‌کند، حلال حدود ماهوی را تعیین می‌کند، عدالت توزیع حقوق و رفتار قراردادی را تنظیم می‌کند، مصلحت جهت‌گیری اخلاقی را ارائه می‌دهد، تعاون بُعد اجتماعی را تأمین می‌کند و مکتوب‌سازی پاسخگویی رویه‌ای را تقویت می‌کند. این پژوهش همچنین روشن می‌سازد که چگونه تفسیر موضوعی می‌تواند هنجارهای قرآنی را با استدلال فقهی و چالش‌های معاملاتی معاصر، از جمله تجارت دیجیتال، فناوری مالی (fintech) و قراردادهای مبتنی بر فناوری پیوند دهد. بر این اساس، مقاله با ارائه چارچوب مفهومی یکپارچه، به مطالعات اسلامی کمک می‌کند و صرفاً به بازگویی اصول منفرد حقوقی بسنده نمی‌کند.

The growing use of digital technologies in mathematics education highlights the need to develop students’ digital literacy alongside their mathematical knowledge and problem-solving skills. In Presidential Schools in Uzbekistan, Cambridge International A Level Mathematics courses emphasize mathematical reasoning and the presentation of worked solutions, whereas digital examinations such as the Digital SAT require students to interact effectively with digital testing environments and technological tools. This difference creates an opportunity to integrate digital technologies more systematically into A Level mathematics teaching. This study aims to examine the potential of selected digital learning platforms, including College Board resources, Save My Exams, and Desmos, and to propose a STEAM-based framework for their integration into A Level Mathematics lessons. The comparative analysis focuses on curriculum alignment, opportunities for independent practice, mathematical visualization, feedback, and the development of digital problem-solving skills. The proposed framework seeks to connect conceptual mathematical understanding with purposeful technology use while preserving the emphasis on rigorous mathematical reasoning and worked solutions. The study offers practical recommendations for integrating digital resources into mathematics education and identifies directions for further empirical investigation of their contribution to students’ digital literacy.

افزایش استفاده از فناوری‌های دیجیتال در آموزش ریاضیات، ضرورت توسعه سواد دیجیتال دانش‌آموزان را در کنار دانش ریاضی و مهارت‌های حل مسئله آن‌ها برجسته می‌کند. در مدارس ریاست‌جمهوری ازبکستان، دوره‌های ریاضیات سطح A بین‌المللی کمبریج بر استدلال ریاضی و ارائه راه‌حل‌های حل‌شده تأکید دارند، در حالی که آزمون‌های دیجیتال مانند Digital SAT مستلزم تعامل مؤثر دانش‌آموزان با محیط‌های آزمون دیجیتال و ابزارهای فناورانه است. این تفاوت، فرصتی را برای ادغام نظام‌مندتر فناوری‌های دیجیتال در آموزش ریاضیات سطح A فراهم می‌کند. هدف این مطالعه بررسی ظرفیت پلتفرم‌های منتخب یادگیری دیجیتال، از جمله منابع College Board، Save My Exams و Desmos و ارائه یک چارچوب مبتنی بر STEAM برای ادغام آن‌ها در دروس ریاضیات سطح A است. تحلیل تطبیقی بر هم‌راستایی با برنامه درسی، فرصت‌های تمرین مستقل، تجسم ریاضی، بازخورد و توسعه مهارت‌های حل مسئله دیجیتال متمرکز است. چارچوب پیشنهادی در پی پیوند دادن درک مفهومی ریاضی با استفاده هدفمند از فناوری است، در حالی که تأکید بر استدلال ریاضی دقیق و راه‌حل‌های حل‌شده حفظ می‌شود. این مطالعه توصیه‌های عملی برای ادغام منابع دیجیتال در آموزش ریاضیات ارائه می‌دهد و مسیرهایی را برای تحقیقات تجربی بیشتر درباره نقش آن‌ها در ارتقای سواد دیجیتال دانش‌آموزان شناسایی می‌کند.

The goal of this paper is to examine the viability of Lewis-style spacetime functionalism in the presence of string theory duals. This task is carried out in three steps. First, I discuss Lewisian functionalism, and the related Geneva plan, bringing to light a number of features that are far too often passed over without comment in the literature on philosophy of physics. Then I show that Lewis-style functionalism fails as an account of spacetime emergence in the presence of certain theory duals, by investigating a simple toy case involving string theories related by T-duality. I find that the functionalist ought to, if she takes her functionalist commitments seriously, identify terms related via the duality map as they refer to the same functional roles. This blocks the argument that spacetime is emergent. However, this might just as well be interpreted as a success—spacetime functionalism implies a deflationary interpretation of T-duality. Finally, I offer a brief look forward by examining whether there is a positive case to be made for the deflationary interpretation, which I refer to as flat-footed functionalism. I find that it is a surprisingly promising account, with several good points in its favour. However, the position is not without its issues, and remains underdeveloped.

هدف این مقاله بررسی قابلیت کارکردگرایی فضازمان به سبک لوئیس در حضور دوگانگی‌های نظریه ریسمان است. این کار در سه گام انجام می‌شود. نخست، کارکردگرایی لوئیسی و طرح مرتبط ژنو را مورد بحث قرار می‌دهم و شماری از ویژگی‌هایی را برجسته می‌کنم که اغلب در ادبیات فلسفه فیزیک بدون توضیح رها می‌شوند. سپس نشان می‌دهم که کارکردگرایی به سبک لوئیس، به عنوان تبیینی از ظهور فضازمان، در حضور برخی دوگانگی‌های نظریه‌ای ناکام می‌ماند؛ این امر را با بررسی یک مورد ساده شامل نظریه‌های ریسمان مرتبط از طریق دوگانگی T پی می‌گیرم. دریافتم که کارکردگرا، اگر به تعهدات کارکردگرایانه خود پایبند باشد، باید اصطلاحات مرتبط از طریق نگاشت دوگانگی را به عنوان اشاره‌کننده به نقش‌های کارکردی یکسان شناسایی کند. این امر استدلال ظهور فضازمان را مسدود می‌کند. با این حال، این موضوع می‌تواند به عنوان موفقیت نیز تفسیر شود—کارکردگرایی فضازمان به تفسیر تقلیل‌گرایانه‌ای از دوگانگی T منجر می‌شود. در نهایت، با بررسی امکان ارائه موردی مثبت برای تفسیر تقلیل‌گرایانه، که آن را کارکردگرایی ساده‌انگارانه می‌نامم، نگاهی اجمالی به آینده می‌اندازم. دریافتم که این رویکرد به طرز شگفت‌آوری امیدبخش است و چندین نکته مثبت به نفع آن وجود دارد. با این حال، این موضع بدون ایراد نیست و همچنان نیازمند توسعه است.

This article argues that the persistent burden of burnout reflects a fundamental conceptual problem—burnout continues to be framed primarily as an individual condition rather than as an occupational phenomenon shaped by interacting structural, organizational, and leadership conditions. Burnout has emerged as a major occupational health challenge. In a 2024 survey across eight predominantly high and upper-middle-income countries, 48% of respondents reported currently grappling with burnout. Separately, depression and anxiety cost the global economy approximately one trillion dollars annually in lost productivity. Drawing on evidence from neuroimaging, stress biology, cognitive neuroscience, and organizational research, this article examines plausible pathways through which leadership behavior may influence conditions that contribute to or protect against burnout, including social threat–reward processing, cognitive flexibility, emotional intelligence, psychological safety, emotional contagion, and stress-related neurobiological responses. Among physicians, burnout has been associated with depression and anxiety, while evidence regarding substance abuse is less consistent. These proposed mechanisms are proximal and potentially modifiable, but operate within broader structural conditions that constrain or enable their effects. Human-centered work design and neuroleadership-informed leadership practices are proposed as complements to broader structural interventions, with implications for health systems, workforce sustainability, and policy design.

این مقاله استدلال می‌کند که تداوم بار فرسودگی شغلی نشان‌دهنده یک مشکل مفهومی اساسی است—فرسودگی شغلی همچنان عمدتاً به عنوان یک وضعیت فردی در نظر گرفته می‌شود، نه به عنوان یک پدیده شغلی که توسط شرایط ساختاری، سازمانی و رهبری متقابل شکل می‌گیرد. فرسودگی شغلی به عنوان یک چالش عمده سلامت شغلی مطرح شده است. در یک پیمایش در سال ۲۰۲۴ در هشت کشور عمدتاً با درآمد بالا و متوسط رو به بالا، ۴۸٪ از پاسخ‌دهندگان گزارش کردند که در حال حاضر با فرسودگی شغلی دست و پنجه نرم می‌کنند. به طور جداگانه، افسردگی و اضطراب سالانه حدود یک تریلیون دلار هزینه به اقتصاد جهانی از طریق کاهش بهره‌وری وارد می‌کنند. با استناد به شواهدی از تصویربرداری عصبی، زیست‌شناسی استرس، علوم اعصاب شناختی و پژوهش‌های سازمانی، این مقاله مسیرهای محتملی را بررسی می‌کند که از طریق آن‌ها رفتار رهبری می‌تواند شرایطی را که به فرسودگی شغلی منجر می‌شود یا از آن محافظت می‌کند، تحت تأثیر قرار دهد؛ از جمله پردازش تهدید–پاداش اجتماعی، انعطاف‌پذیری شناختی، هوش هیجانی، ایمنی روان‌شناختی، سرایت هیجانی و پاسخ‌های نوروبیولوژیک مرتبط با استرس. در میان پزشکان، فرسودگی شغلی با افسردگی و اضطراب مرتبط بوده است، در حالی که شواهد مربوط به سوءمصرف مواد کمتر منسجم است. این سازوکارهای پیشنهادی، نزدیک و بالقوه قابل تغییر هستند، اما در چارچوب شرایط ساختاری گسترده‌تری عمل می‌کنند که اثرات آن‌ها را محدود یا تسهیل می‌کند. طراحی کار انسان‌محور و شیوه‌های رهبری مبتنی بر نورورهبری به عنوان مکمل‌هایی برای مداخلات ساختاری گسترده‌تر پیشنهاد می‌شوند که پیامدهایی برای نظام‌های سلامت، پایداری نیروی کار و طراحی سیاست دارند.

This study offers a comparative analysis of the interpretive characteristics of the mutashabihat verses in two tenth century exegetical works, namely Jami’ al-Bayan by Ibn Jarir al Tabari (d. 310 AH) and Bahr al-’Ulum by Abu al Layth al Samarqandi (d. 373 AH). Popular scholarship often falls into an exaggerated dichotomy, treating these two works as opposite poles of pure transmission versus linguistic reasoning. This study shows otherwise. Both works belong to the same genre of tafsir bi al ma'thur and both employ extensive linguistic ta’wil across most verses, a fact reflected even in al Tabari's own title. Using a four-pillar comparative framework and five test cases of anthropomorphic verses (istiwa’, maji’, yad, wajh, and the disconnected letters), this study finds that a sharp and consistent divergence between tafwid and ta’wil emerges specifically on verses ascribing attributes to God, precisely where each scholar's theological affiliation, Athari and Jariri for al Tabari, Maturidi and Hanafi for al Samarqandi, comes into play. Because the shared genre and general method function as a controlled variable, this localized divergence offers stronger evidence that theological affiliation, rather than general methodological preference, is the decisive factor shaping a commentator's stance toward the mutashabihat.

این پژوهش به تحلیل تطبیقی ویژگی‌های تفسیری آیات متشابه در دو اثر تفسیری قرن چهارم هجری، یعنی جامع‌البیان اثر ابن جریر طبری (متوفی ۳۱۰ هجری قمری) و بحرالعلوم اثر ابواللیث سمرقندی (متوفی ۳۷۳ هجری قمری) می‌پردازد. پژوهش‌های رایج اغلب به دوگانه‌سازی افراطی گرایش دارند و این دو اثر را به عنوان دو قطب متضاد نقل صرف در برابر استدلال زبانی معرفی می‌کنند. این پژوهش خلاف این دیدگاه را نشان می‌دهد. هر دو اثر به یک گونه تفسیری یعنی تفسیر به مأثور تعلق دارند و هر دو در اکثر آیات، تأویل زبانی گسترده‌ای به کار می‌برند؛ امری که حتی در عنوان اثر طبری نیز منعکس است. با بهره‌گیری از چهار محور مقایسه و پنج نمونه موردی از آیات دارای صفات جسمانی (استواء، مجیء، ید، وجه و حروف مقطعه)، این پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت آشکار و ثابتی میان تفویض و تأویل دقیقاً در آیاتی که صفاتی به خداوند نسبت داده می‌شود، پدیدار می‌گردد؛ جایی که وابستگی کلامی هر مفسر، یعنی اثری و جریری برای طبری و ماتریدی و حنفی برای سمرقندی، نقش تعیین‌کننده‌ای می‌یابد. از آنجا که گونه تفسیری مشترک و روش کلی به عنوان متغیر کنترل‌شده عمل می‌کند، این تفاوت موضعی شواهد قوی‌تری ارائه می‌دهد که وابستگی کلامی، نه ترجیح روشی کلی، عامل تعیین‌کننده در موضع مفسر نسبت به آیات متشابه است.

Critical thinking is one of the competencies learners are expected to develop under the Competency-Based Education in Kenya. This shift demands a paradigm shift from conventional assessment practices to inquiry-based Competency-Based Assessment practices. This study aimed to assess critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction in public junior schools in Nairobi County. The study adopted a descriptive survey research design. The study used proportionate, convenience, and systematic sampling to select 382 respondents from a target population of 8,259. Structured questionnaires were used to collect information on critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction from both teachers and learners. The reliability of the instruments was established through piloting in a neighboring county, Kajiado County. A Cronbach's alpha of 0.784 was obtained, thus making the tools suitable for data collection. The data were analyzed using descriptive statistics, and the study findings were presented using frequencies and percentage differences. The study findings show that teachers face challenges in assessing critical thinking in Integrated Science instruction, especially in interpreting the curriculum to incorporate inquiry, reflection, evidence-based reasoning, and application of knowledge in real-life situations. The gap was confirmed by learner responses, which consistently reported gaps in classroom practices that promote critical thinking. There is a gap in teachers’ perception of competence in critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction in comparison to learner perceptions. The findings inform education stakeholders of the need to invest in equipping teachers with pedagogical skills for Competency-Based Assessment, especially in assessing critical thinking.

تفکر انتقادی یکی از شایستگی‌هایی است که انتظار می‌رود فراگیران در چارچوب آموزش مبتنی بر شایستگی در کنیا کسب کنند. این تغییر مستلزم یک تغییر پارادایم از رویه‌های ارزیابی سنتی به رویه‌های ارزیابی مبتنی بر پرسشگری و شایستگی است. هدف این پژوهش، ارزیابی رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی در مدارس دولتی متوسطه شهرستان نایروبی بود. این پژوهش از طرح پژوهش پیمایشی توصیفی استفاده کرد. نمونه‌گیری متناسب، در دسترس و نظام‌مند برای انتخاب ۳۸۲ نفر از جامعه هدف ۸٬۲۵۹ نفری به کار گرفته شد. پرسشنامه‌های ساختاریافته برای گردآوری اطلاعات درباره رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی از هر دو گروه معلمان و فراگیران استفاده شد. پایایی ابزارها از طریق اجرای آزمایشی در شهرستان همجوار، Kajiado County، تعیین شد. ضریب آلفای کرونباخ برابر با ۰٫۷۸۴ به دست آمد که ابزارها را برای گردآوری داده‌ها مناسب ساخت. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی تحلیل شدند و یافته‌های پژوهش با استفاده از فراوانی‌ها و تفاوت‌های درصدی ارائه گردید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معلمان در ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی، به ویژه در تفسیر برنامه درسی برای ادغام پرسشگری، تأمل، استدلال مبتنی بر شواهد و کاربرد دانش در موقعیت‌های واقعی، با چالش‌هایی مواجه هستند. این شکاف با پاسخ‌های فراگیران تأیید شد که به طور مکرر به وجود شکاف‌هایی در رویه‌های کلاسی که تفکر انتقادی را تقویت می‌کنند، اشاره کردند. درک معلمان از شایستگی خود در رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی نسبت به درک فراگیران دارای فاصله است. یافته‌ها به ذی‌نفعان آموزشی لزوم سرمایه‌گذاری در تجهیز معلمان به مهارت‌های آموزشی برای ارزیابی مبتنی بر شایستگی، به ویژه در ارزیابی تفکر انتقادی را یادآور می‌شود.

As embodied artificial agents (social robots, virtual assistants, and collaborative manipulators) move from controlled laboratories into homes, hospitals, and workplaces, their ability to interpret and anticipate human mental states becomes as important as their physical competence. This paper presents a unified theoretical and architectural account of how Theory of Mind (ToM), the capacity to attribute beliefs, desires, intentions, and emotions to others, can be integrated into embodied agents to support human-aware interaction. We first formalize a computational notion of ToM suitable for embodied settings, distinguishing zero-order perceptual inference from first- and second-order recursive belief attribution, and we relate these levels to the demands of everyday human-agent collaboration. We then propose a modular architecture, the Belief-Intention-Action (BIA) framework, that couples multimodal perception with a hybrid Bayesian-neural mental-state estimator, a hierarchical intention inference module, and an action-selection policy that explicitly conditions on inferred human mental states. The architecture is instantiated on both a simulated humanoid platform and a physical mobile manipulator and evaluated across three interaction scenarios: collaborative object handover, ambiguous instruction resolution, and false-belief-sensitive assistance. Compared with baseline agents lacking explicit mental-state modeling, the ToM-equipped agent achieves higher task success, faster adaptation to human error, and improved subjective ratings of perceived understanding and comfort, while ablation studies confirm the contribution of second-order reasoning to false-belief tasks. We conclude by discussing implications for trust calibration, the computational cost of recursive mental-state reasoning, and the ethical responsibilities that accompany machines that model human minds.

با انتقال عامل‌های مصنوعی مجسم (ربات‌های اجتماعی، دستیاران مجازی و دستکاری‌کننده‌های همکار) از آزمایشگاه‌های کنترل‌شده به خانه‌ها، بیمارستان‌ها و محیط‌های کاری، توانایی آن‌ها در تفسیر و پیش‌بینی حالات ذهنی انسان به اندازه‌ی شایستگی فیزیکی آن‌ها اهمیت می‌یابد. این مقاله یک رویکرد نظری و معماری یکپارچه ارائه می‌دهد که چگونه نظریه ذهن (ToM)، یعنی ظرفیت نسبت دادن باورها، تمایلات، نیات و هیجانات به دیگران، می‌تواند در عامل‌های مجسم برای پشتیبانی از تعامل آگاه به انسان ادغام شود. ابتدا یک مفهوم محاسباتی از ToM مناسب برای محیط‌های مجسم صورت‌بندی می‌شود که تمایز میان استنتاج ادراکی مرتبه صفر و نسبت‌دهی باور بازگشتی مرتبه اول و دوم را مشخص می‌کند و این سطوح را به الزامات همکاری روزمره انسان-عامل مرتبط می‌سازد. سپس یک معماری مدولار با عنوان چارچوب باور-نیت-کنش (BIA) پیشنهاد می‌شود که ادراک چندوجهی را با تخمین‌زننده حالت ذهنی هیبرید بیزی-عصبی، ماژول استنتاج نیت سلسله‌مراتبی و سیاست انتخاب کنش که به طور صریح بر اساس حالات ذهنی استنباط‌شده انسان شرطی می‌شود، ترکیب می‌کند. این معماری هم بر روی یک پلتفرم شبیه‌سازی‌شده انسان‌نما و هم یک دستکاری‌کننده متحرک فیزیکی پیاده‌سازی شده و در سه سناریوی تعاملی ارزیابی می‌شود: تحویل شیء به صورت همکاری، رفع ابهام در دستورالعمل و کمک حساس به باور نادرست. در مقایسه با عامل‌های پایه فاقد مدل‌سازی صریح حالت ذهنی، عامل مجهز به ToM موفقیت بالاتر در انجام وظیفه، سازگاری سریع‌تر با خطای انسانی و بهبود ارزیابی‌های ذهنی از درک و راحتی ادراک‌شده را نشان می‌دهد، در حالی که مطالعات حذف اجزا نقش استدلال مرتبه دوم را در وظایف باور نادرست تأیید می‌کند. در پایان، پیامدهای کالیبراسیون اعتماد، هزینه محاسباتی استدلال بازگشتی حالت ذهنی و مسئولیت‌های اخلاقی مرتبط با ماشین‌هایی که ذهن انسان را مدل‌سازی می‌کنند، مورد بحث قرار می‌گیرد.

This paper examines why individuals conceal information from others. Drawing on a recent theory about the origins of concealment, we argue that concealment stems from two primary sources: the desire for autonomy and norms of concealment. Using a nationally representative probability survey, we find that a desire for autonomy in two different domains—intimate relationships and work—is associated with concealment from romantic partners and coworkers/clients in those contexts. We also find that concealment is correlated with a descriptive and moral norm of concealment, with the moral norm having a weaker effect at work than in intimate relationships. We discuss the implications of these findings for research on concealment and its consequences for individuals, groups, and societies.

این مقاله به بررسی دلایل پنهان‌کاری افراد از دیگران می‌پردازد. با تکیه بر نظریه‌ای جدید درباره منشأ پنهان‌کاری، استدلال می‌کنیم که پنهان‌کاری از دو منبع اصلی ناشی می‌شود: تمایل به خودمختاری و هنجارهای پنهان‌کاری. با استفاده از یک پیمایش احتمالی با نمونه‌گیری نماینده ملی، دریافتیم که تمایل به خودمختاری در دو حوزه متفاوت—روابط صمیمانه و محیط کار—با پنهان‌کاری از شریک عاطفی و همکاران/مشتریان در آن زمینه‌ها مرتبط است. همچنین دریافتیم که پنهان‌کاری با هنجار توصیفی و هنجار اخلاقی پنهان‌کاری همبسته است، به‌طوری‌که اثر هنجار اخلاقی در محیط کار ضعیف‌تر از روابط صمیمانه است. پیامدهای این یافته‌ها برای پژوهش‌های مربوط به پنهان‌کاری و پیامدهای آن برای افراد، گروه‌ها و جوامع مورد بحث قرار گرفته است.

Education grapples with two essential orientations to instruction: teacher-centered and student-centered; each has important strengths and weaknesses for children's learning. This narrative review concerns how these two learning orientations (LOs) have been measured in research by examining 75 years of Likert scale LO measures. Candidate instruments were identified through iterative database and reference-list searches, and were retained if they used a Likert scale format, applied to teaching generally rather than a specific subject, yielded scores for exactly two orientations, had undergone formal scale development, and had been used by researchers other than the scale's developer. Fifteen instruments met these criteria. We organize them into five dominant perspectives or theoretical frameworks: progressivism, teacher control and student autonomy, developmental, constructivism, and teacher/student-centered and -oriented. A central observation is that measures differ in whether they treat teacher- and student-oriented beliefs as opposite ends of a single continuum or as orthogonal, potentially coexisting constructs; we argue the latter framing may better capture teachers’ belief systems and better accommodate instruction that blends structure and autonomy. By summarizing instruments and their psychometric properties, this review offers researchers a comprehensive reference for selecting measures of these constructs, as well as context for developing new measures.

آموزش با دو گرایش اساسی در تدریس مواجه است: معلم‌محور و دانش‌آموزمحور؛ هر یک از این گرایش‌ها نقاط قوت و ضعف مهمی برای یادگیری کودکان دارند. این مرور روایتی به بررسی چگونگی سنجش این دو گرایش یادگیری (LOs) در پژوهش‌ها می‌پردازد و ۷۵ سال سنجش‌های گرایش یادگیری با مقیاس لیکرت را مرور می‌کند. ابزارهای مورد نظر از طریق جستجوی تکرارشونده در پایگاه‌های داده و فهرست منابع شناسایی شدند و در صورتی حفظ شدند که از قالب مقیاس لیکرت استفاده کرده باشند، به تدریس به طور کلی (نه یک موضوع خاص) پرداخته باشند، برای دقیقاً دو گرایش نمره‌دهی داشته باشند، توسعه مقیاس رسمی را طی کرده باشند و توسط پژوهشگرانی غیر از توسعه‌دهنده مقیاس به کار رفته باشند. پانزده ابزار این معیارها را داشتند. ما آن‌ها را در پنج دیدگاه یا چارچوب نظری غالب سازماندهی می‌کنیم: پراگرسیویسم، کنترل معلم و خودمختاری دانش‌آموز، رشدی، ساخت‌گرایی و معلم/دانش‌آموزمحور و -گرا. مشاهده مرکزی این است که سنجه‌ها در این که باورهای معلم‌محور و دانش‌آموزمحور را به عنوان دو سر یک پیوستار واحد یا به عنوان سازه‌هایی متعامد و بالقوه همزیست در نظر می‌گیرند، متفاوت هستند؛ ما استدلال می‌کنیم که چارچوب دوم ممکن است نظام باور معلمان را بهتر منعکس کند و آموزش ترکیبی از ساختار و خودمختاری را بهتر پوشش دهد. با خلاصه‌سازی ابزارها و ویژگی‌های روان‌سنجی آن‌ها، این مرور مرجعی جامع برای پژوهشگران جهت انتخاب سنجه‌های این سازه‌ها و نیز زمینه‌ای برای توسعه سنجه‌های جدید فراهم می‌کند.

Purpose of the study: This study aimed to determine the validity of a STEM-based Electronic Student Worksheet for elementary school science learning (IPAS) based on material suitability, language clarity and readability, display and navigation quality, and the integration of Science, Technology, Engineering, and Mathematics components. Methodology: This study employed a research and development approach focusing on the expert validation stage. The STEM-based Electronic Student Worksheet was assessed by two validators using a five-point Likert scale. The validation instrument covered four aspects, namely material, language, display, and STEM integration. The validity data were analyzed quantitatively using Aiken’s V coefficient. Main Findings: The validation results showed Aiken’s V values of 0.875 for material, 0.750 for language, 0.875 for display, and 0.875 for STEM integration. The overall average Aiken’s V score was 0.844 and was categorized as very valid. These results indicate that the developed E- worksheet has fulfilled the validity criteria in terms of content suitability, language, visual display, navigation, and STEM integration, although the language aspect still requires refinement. Novelty/Originality of this study: This study offers a STEM-based E- worksheet validation framework for elementary IPAS learning by integrating assessment of content suitability, language, digital display, navigation, and STEM components. The developed E-LKPD is designed to connect science concepts with technology, engineering activities, and mathematical reasoning in a contextual and interactive learning environment for elementary school students.

هدف مطالعه: هدف این پژوهش تعیین روایی برگه‌کار الکترونیکی دانش‌آموز مبتنی بر STEM برای آموزش علوم دبستانی (IPAS) بر اساس تناسب محتوا، وضوح و خوانایی زبان، کیفیت نمایش و ناوبری، و ادغام مؤلفه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات بود. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه و تمرکز بر مرحله اعتبارسنجی خبرگان انجام شد. برگه‌کار الکترونیکی مبتنی بر STEM توسط دو ارزیاب با استفاده از مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. ابزار اعتبارسنجی چهار جنبه شامل محتوا، زبان، نمایش و ادغام STEM را پوشش می‌داد. داده‌های روایی به‌صورت کمی با استفاده از ضریب V آیکن تحلیل شد. یافته‌های اصلی: نتایج اعتبارسنجی نشان داد که مقادیر V آیکن برای محتوا 0.875، برای زبان 0.750، برای نمایش 0.875 و برای ادغام STEM برابر با 0.875 بود. میانگین کلی نمره V آیکن برابر با 0.844 و در دسته «بسیار معتبر» قرار گرفت. این نتایج نشان می‌دهد که برگه‌کار الکترونیکی توسعه‌یافته معیارهای روایی را از نظر تناسب محتوا، زبان، نمایش بصری، ناوبری و ادغام STEM برآورده کرده است، هرچند جنبه زبانی همچنان نیازمند بهبود است. نوآوری/اصالت این پژوهش: این پژوهش چارچوبی برای اعتبارسنجی برگه‌کار الکترونیکی مبتنی بر STEM برای آموزش IPAS دبستانی ارائه می‌دهد که ارزیابی تناسب محتوا، زبان، نمایش دیجیتال، ناوبری و مؤلفه‌های STEM را یکپارچه می‌سازد. E-LKPD توسعه‌یافته به‌گونه‌ای طراحی شده است که مفاهیم علوم را با فناوری، فعالیت‌های مهندسی و استدلال ریاضی در محیط یادگیری زمینه‌ای و تعاملی برای دانش‌آموزان دبستانی پیوند دهد.

Science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education has become central to Africa’s development aspirations and technological transformation. However, persistent gaps in scientific capability, technological agency, and innovation outcomes continue to widen. This article examines how global science and technology (S&T) asymmetry shapes African STEM education systems: structurally, institutionally, and epistemically. Using a conceptual analytical approach, the study analyzes how inherited institutional cultures and structures, economic constraints, epistemic hierarchies, and emerging digital dependencies converge to influence STEM education systems across the continent. The analysis is organized around four interconnected domains: systemic foundations, curriculum packages, human capital, and innovation ecosystems. Across these domains, the findings show that African STEM education systems are deeply embedded in externally shaped policy frameworks, donor-driven priorities, and global benchmarking regimes. At the policy level, reliance on imported models and weak coordination undermines long-term system building. At the practice level, fragile institutional capacity, inadequate funding and infrastructure, talent loss, and fragmented innovation systems constrain meaningful implementation. These conditions weaken the capacity of STEM education to inspire learners, support teachers, foster technological agency, and connect scientific learning to local problem-solving and development pathways. Drawing on illustrative country cases and development experiences from non-African contexts, the article argues that Africa’s STEM education challenges are primarily structural and institutional. The paper concludes by outlining general pathways for strengthening African STEM education via reclaiming policy autonomy, ecosystem-based approaches, strategic public investment, and alignment with national and continental development priorities.

آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) به محوریت آرمان‌های توسعه و تحول فناورانه آفریقا بدل شده است. با این حال، شکاف‌های ماندگار در توانمندی علمی، عاملیت فناورانه و پیامدهای نوآوری همچنان در حال گسترش است. این مقاله بررسی می‌کند که چگونه عدم‌تقارن جهانی علم و فناوری (S&T) به‌صورت ساختاری، نهادی و معرفتی بر نظام‌های آموزش STEM در آفریقا تأثیر می‌گذارد. با بهره‌گیری از رویکرد تحلیلی مفهومی، پژوهش حاضر تحلیل می‌کند که چگونه فرهنگ‌ها و ساختارهای نهادی به ارث رسیده، محدودیت‌های اقتصادی، سلسله‌مراتب معرفتی و وابستگی‌های نوظهور دیجیتال در هم می‌آمیزند تا بر نظام‌های آموزش STEM در سراسر قاره تأثیرگذار باشند. تحلیل در چهار حوزه به‌هم‌پیوسته سازمان یافته است: بنیان‌های نظام‌مند، بسته‌های درسی، سرمایه انسانی و زیست‌بوم‌های نوآوری. یافته‌ها در این حوزه‌ها نشان می‌دهد که نظام‌های آموزش STEM در آفریقا عمیقاً در چارچوب‌های سیاستی شکل‌گرفته از خارج، اولویت‌های مبتنی بر کمک‌های بین‌المللی و رژیم‌های ارزیابی جهانی جای گرفته‌اند. در سطح سیاست‌گذاری، اتکاء به الگوهای وارداتی و ضعف هماهنگی، ساختارسازی بلندمدت نظام را تضعیف می‌کند. در سطح عمل، ظرفیت نهادی شکننده، تأمین مالی و زیرساخت ناکافی، فرار استعداد و نظام‌های نوآوری پراکنده، اجرای معنادار را محدود می‌سازد. این شرایط، توان آموزش STEM را برای الهام‌بخشی به یادگیرندگان، حمایت از معلمان، تقویت عاملیت فناورانه و پیوند یادگیری علمی با حل مسائل محلی و مسیرهای توسعه تضعیف می‌کند. با بهره‌گیری از نمونه‌های کشوری و تجارب توسعه‌ای از زمینه‌های غیرآفریقایی، مقاله استدلال می‌کند که چالش‌های آموزش STEM در آفریقا عمدتاً ساختاری و نهادی است. در پایان، مسیرهای کلی برای تقویت آموزش STEM در آفریقا از طریق بازپس‌گیری خودمختاری سیاستی، رویکردهای مبتنی بر زیست‌بوم، سرمایه‌گذاری راهبردی دولتی و همسویی با اولویت‌های توسعه ملی و قاره‌ای ترسیم می‌شود.

Purpose: Learning through games in education allows students to learn in an interactive environment while having fun, making logical inferences, and solving problems. The games are created by arranging numbers in 3x3 squares using consecutive terms of a fixed, increasing number pattern so that the sums of the numbers horizontally, vertically, and diagonally are equal. While playing the games, skills such as establishing relationships between numbers, performing operations, reasoning, and recognizing patterns are used. This study aims to reveal the knowledge, skills, and thoughts acquired by students regarding intelligence and reasoning games obtained from consecutive terms of number patterns with constant differences, by consulting their opinions. Method: The research was conducted using case study design, a qualitative research method. Four participants were selected from different schools at each grade level, from 5th to 8th grade. A semi-structured interview form developed by the researcher was applied in the study. The data obtained were analyzed using content analysis, which is more commonly preferred in qualitative research and provides detailed information. Findings: It was observed that students initially struggled to decipher the strategy of the games, but as the games progressed, they arrived at the solution by discovering the correct strategy. Some students developed similar games using close or distant consecutive terms of new number patterns. Conclusion: As a result, interviews with students who played the game revealed that they acquired skills such as problem-solving, establishing relationships between numbers, discovering number patterns, making logical inferences, reasoning, and performing calculations.

هدف: یادگیری از طریق بازی‌ها در آموزش به دانش‌آموزان این امکان را می‌دهد که در محیطی تعاملی ضمن لذت بردن، استنتاج منطقی انجام دهند و مسائل را حل کنند. این بازی‌ها با چیدمان اعداد در مربع‌های ۳×۳ با استفاده از جملات متوالی یک الگوی عددی ثابت و افزایشی به گونه‌ای ساخته می‌شوند که مجموع اعداد در سطرها، ستون‌ها و قطرها برابر باشد. در حین انجام بازی‌ها، مهارت‌هایی مانند برقراری ارتباط بین اعداد، انجام عملیات، استدلال و شناسایی الگوها به کار گرفته می‌شود. این پژوهش با هدف آشکار ساختن دانش، مهارت‌ها و افکاری که دانش‌آموزان در خصوص بازی‌های هوش و استدلال مبتنی بر جملات متوالی الگوهای عددی با اختلاف ثابت کسب کرده‌اند، از طریق اخذ نظرات آنان انجام شده است. روش: این پژوهش با استفاده از طرح مطالعه موردی، که روشی کیفی است، انجام شد. چهار شرکت‌کننده از مدارس مختلف در هر پایه تحصیلی از پایه پنجم تا هشتم انتخاب شدند. در این مطالعه از فرم مصاحبه نیمه‌ساختاریافته که توسط پژوهشگر تدوین شده بود، استفاده شد. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل محتوا که در پژوهش‌های کیفی رایج‌تر است و اطلاعات دقیقی ارائه می‌دهد، تحلیل شدند. یافته‌ها: مشاهده شد که دانش‌آموزان در ابتدا برای کشف راهبرد بازی‌ها با دشواری مواجه بودند، اما با پیشرفت بازی‌ها، با کشف راهبرد صحیح به راه‌حل دست یافتند. برخی دانش‌آموزان بازی‌های مشابهی با استفاده از جملات متوالی نزدیک یا دور الگوهای عددی جدید طراحی کردند. نتیجه‌گیری: در نهایت، مصاحبه با دانش‌آموزانی که بازی را انجام دادند نشان داد که آن‌ها مهارت‌هایی مانند حل مسئله، برقراری ارتباط بین اعداد، کشف الگوهای عددی، انجام استنتاج منطقی، استدلال و انجام محاسبات را کسب کرده‌اند.