refugee education

Since the large-scale displacement of Ukrainian families following the escalation of the war in 2022, community- and school-based initiatives have become increasingly important in supporting refugee children's adaptation in host countries. Although play, resilience, and belonging have each been widely recognised as important for children's well-being and development, they have largely been examined within separate strands of scholarship. This theoretical article develops an integrated three-tier framework that brings together Bronfenbrenner's ecological systems theory, social-ecological resilience theory, and research on play and belonging to explain how displaced children adapt within host-country contexts. The proposed framework conceptualises children's adaptation as a recursive process operating across three interconnected tiers. Tier one situates children within their ecological environments; tier two identifies resilience as a multisystemic process emerging through interactions between children and the protective resources available within those environments; and tier three positions play as the primary mechanism through which resilience processes are enacted, while belonging functions as both an outcome and a reinforcing relational process. The framework is illustrated through the context of Ukrainian refugee children in Estonia and generates empirically testable propositions to guide future research. By integrating ecological context, resilience processes, and play-based relational mechanisms into a single explanatory framework, the article offers a conceptual foundation for understanding children's adaptation following forced displacement and provides implications for the design and evaluation of community- and school-based initiatives supporting displaced children.

Abstract Lifelong learning is important for everyone, individually and collectively within institutions and communities. In today’s “learning society”, learning is not just a process driven by the learning system or the social system; it can also be a process in which the learners play an active role. This article focuses on the Erasmus+ project “Empowerment for migrants, from camps to integration” (CAMPLUS) in the Kurdistan Region of Iraq (KRI). Between 2021 and 2022, personal resources management (PRM) training was implemented in three refugee camps in Erbil. The central question driving the project was whether, and how, PRM can transform refugee learners’ ability to define and pursue their developmental goals. This inquiry is rooted in Paulo Freire’s critical pedagogy, which promotes dialogical learning as a means of empowering marginalised learners as agents of their own education. PRM integrates the validation of prior learning (VPL) with personalised pathways, based on the belief that competencies, gained formally, informally or experientially, should be recognised as the foundation for further learning. This approach aligns with Freire’s ideal of critical consciousness, which posits learning as a process of naming, reclaiming and transforming one’s reality. Using a qualitative analysis involving 15 refugees and three trainers, the authors explore how learner agency and institutional affordance combine to create meaningful learning outcomes. The study addresses a key gap in research: how reflective, personalised education can function in settings marked by displacement and limited opportunities.

While extensive research has examined refugee students’ educational adaptation in host countries, the educational reintegration phase following voluntary return remains underexplored. This qualitative study investigates the linguistic and academic adaptation experiences of Syrian students transitioning from Turkish-medium education in Türkiye to Arabic-medium schooling in Syria after voluntary return. The study addresses an overarching question: how do returnee students experience the linguistic, academic, social, and psychosocial dimensions of this reverse educational transition? Using an exploratory qualitative design, data were collected through a seven-item open-ended written questionnaire from 15 middle-school students who had received several years of formal schooling in Türkiye. Qualitative content analysis revealed that return does not constitute a simple linguistic recovery, but rather a reverse academic transition characterized by profound difficulties with academic Arabic, conceptual transfer, written production, and in-class assessment practices. The findings indicate that students’ challenges were shaped not only by uneven Arabic literacy development but also by curriculum misalignment, pedagogical practices that participants perceived as more teacher-directed, limited peer interaction, and assessment practices that they perceived as unclear. Furthermore, psychosocial pressures, including re-migration-related distress, concentration difficulties, and increased family responsibilities, complicated their academic adaptation. Ultimately, these struggles reflect systemic institutional and contextual mismatches rather than individual deficits. By conceptualizing return as a distinct educational phase, this study contributes to the broader discourses on refugee education and bilingualism. The implications underscore the critical need for academic Arabic bridging programs, background-sensitive assessment frameworks, psychosocially responsive pedagogies, and school-based psychosocial support to ensure equitable reintegration into Arabic-medium schooling.

در حالی که پژوهش‌های گسترده‌ای به بررسی سازگاری آموزشی دانش‌آموزان پناهنده در کشورهای میزبان پرداخته‌اند، مرحله بازپذیری آموزشی پس از بازگشت داوطلبانه همچنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه کیفی به بررسی تجارب سازگاری زبانی و تحصیلی دانش‌آموزان سوری می‌پردازد که پس از بازگشت داوطلبانه از آموزش به زبان ترکی در ترکیه به مدرسه‌ عربی‌زبان در سوریه منتقل شده‌اند. این پژوهش به یک پرسش کلی می‌پردازد: دانش‌آموزان بازگشته چگونه ابعاد زبانی، تحصیلی، اجتماعی و روانی‌اجتماعی این گذار معکوس آموزشی را تجربه می‌کنند؟ با استفاده از طرح کیفی اکتشافی، داده‌ها از طریق پرسشنامه کتبی هفت‌سؤالی بازپاسخ از ۱۵ دانش‌آموز مقطع راهنمایی که چندین سال آموزش رسمی در ترکیه دیده بودند، گردآوری شد. تحلیل محتوای کیفی نشان داد که بازگشت صرفاً به معنای بازیابی ساده زبانی نیست، بلکه گذار تحصیلی معکوسی است که با دشواری‌های عمیق در زبان عربی علمی، انتقال مفهومی، تولید نوشتاری و شیوه‌های ارزشیابی کلاسی همراه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چالش‌های دانش‌آموزان نه تنها ناشی از رشد نامتوازن سواد عربی، بلکه ناشی از عدم انطباق برنامه درسی، شیوه‌های آموزشی معلم‌محورتر از نگاه شرکت‌کنندگان، تعامل محدود با همسالان و شیوه‌های ارزشیابی مبهم از دیدگاه آنان بوده است. همچنین فشارهای روانی‌اجتماعی، از جمله تنش‌های مرتبط با مهاجرت مجدد، دشواری‌های تمرکز و افزایش مسئولیت‌های خانوادگی، سازگاری تحصیلی آنان را پیچیده‌تر کرده است. در نهایت، این مشکلات بازتابی از ناسازگاری‌های نهادی و زمینه‌ای نظام‌مند است و نه کمبودهای فردی. با مفهوم‌پردازی بازگشت به عنوان یک مرحله آموزشی متمایز، این مطالعه به گفتمان‌های گسترده‌تر آموزش پناهندگان و دوزبانگی کمک می‌کند. پیامدهای پژوهش بر ضرورت برنامه‌های پل زبانی برای عربی علمی، چارچوب‌های ارزشیابی حساس به پیشینه، رویکردهای آموزشی پاسخگو به نیازهای روانی‌اجتماعی و حمایت روانی‌اجتماعی مبتنی بر مدرسه برای تضمین بازپذیری عادلانه در مدارس عربی‌زبان تأکید دارد.

ABSTRACT Objective To examine how transnational family life and parent–child co‐agency shape educational decisions among Ukrainian refugee children in Poland. Background Since Russia's full‐scale invasion of Ukraine in 2022, many Ukrainian families have relocated to Poland, where children navigate educational transitions amid legal, emotional, and educational uncertainty. Little is known about how these decisions are negotiated within transnational families whose members may remain dispersed across borders. Methods This qualitative study draws on interviews with 40 refugee children in the final grades of Polish primary school and 40 parents, conducted as part of the EduMAP research project. Results Parent–child co‐agency was dynamic and often asymmetrical, which is shown within two aspects: gendered parental asymmetry and parent–child asymmetry. Conclusions Educational transitions emerged as negotiated processes of agency and co‐agency within transnational family networks, rather than exclusively parental or child‐led decisions. Implications Schools should support refugee children and parents by providing guidance on recruitment procedures and school options. Family‐oriented support may strengthen children's participation while reducing excessive responsibility and helping mitigate educational inequalities.

هدف: بررسی چگونگی تأثیر زندگی خانوادگی فراملی و هم‌عاملی والد–فرزند بر تصمیمات آموزشی کودکان پناهنده اوکراینی در لهستان. پیشینه: از زمان تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، بسیاری از خانواده‌های اوکراینی به لهستان مهاجرت کرده‌اند و کودکان آن‌ها در شرایطی از عدم قطعیت قانونی، عاطفی و آموزشی با گذارهای آموزشی مواجه هستند. اطلاعات اندکی درباره چگونگی مذاکره این تصمیمات در خانواده‌های فراملی که اعضای آن‌ها ممکن است در کشورهای مختلف پراکنده باشند، وجود دارد. روش‌ها: این مطالعه کیفی بر اساس مصاحبه با ۴۰ کودک پناهنده در سال‌های پایانی دبستان‌های لهستان و ۴۰ والد، که در قالب پروژه پژوهشی EduMAP انجام شده است، صورت گرفته است. یافته‌ها: هم‌عاملی والد–فرزند پویا و اغلب نامتقارن بود که در دو جنبه نامتقارنی جنسیتی والدین و نامتقارنی والد–فرزند مشاهده شد. نتیجه‌گیری: گذارهای آموزشی به عنوان فرایندهای مذاکره‌شده عاملیت و هم‌عاملی در شبکه‌های خانوادگی فراملی ظاهر شدند، نه صرفاً تصمیمات والدمحور یا کودک‌محور. پیامدها: مدارس باید با ارائه راهنمایی درباره فرایندهای ثبت‌نام و گزینه‌های مدرسه، از کودکان پناهنده و والدین حمایت کنند. حمایت خانواده‌محور می‌تواند مشارکت کودکان را تقویت کرده و در عین حال مسئولیت بیش از حد را کاهش داده و به کاهش نابرابری‌های آموزشی کمک کند.

Unaccompanied asylum-seeking children (UASC) face significant challenges shaped by forced migration, trauma, legal uncertainty, and systemic barriers in host countries. While education is widely recognised as important for integration, less is known about how educational experiences contribute to UASC wellbeing, safety, belonging, and future opportunities. Drawing on Kohli (2011), the Social Identity Approach to Health (Haslam, Jetten, Postmes, and Haslam 2009; Kёllezi, and Reicher 2012; Herman 1992) trauma recovery theory and human rights framework (UNCRC 1989), this multi-perspective qualitative study explores the role of education in supporting the wellbeing, integration, and success of UASC. The study analysed qualitative interviews with 13 UASC care leavers, 10 foster carers, and 16 education professionals. The analysis identifies four key themes: safety and trust, social connections and belonging, success and resilience and equitable access. The findings highlight that educational establishments can help young people reconstruct ordinary life, and develop psychological stability, social connection, and future opportunities. Simultaneously, exclusionary practices, legal ambiguity, and structural barriers can undermine these processes. The study advances understanding of education as social and institutional contributor to wellbeing, and argues for trauma-informed right-based and inclusive educational practices that support UASC wellbeing and long-term social inclusion.

کودکان پناه‌جوی بدون همراه (UASC) با چالش‌های قابل توجهی مواجه هستند که ناشی از مهاجرت اجباری، تروما، عدم قطعیت حقوقی و موانع نظام‌مند در کشورهای میزبان است. اگرچه آموزش به طور گسترده‌ای به عنوان عاملی مهم برای ادغام اجتماعی شناخته می‌شود، اما کمتر مشخص است که تجربه‌های آموزشی چگونه به بهزیستی، امنیت، احساس تعلق و فرصت‌های آینده UASC کمک می‌کند. با بهره‌گیری از Kohli (2011)، رویکرد هویت اجتماعی به سلامت (Haslam، Jetten، Postmes و Haslam 2009؛ Kёllezi و Reicher 2012؛ Herman 1992)، نظریه بهبود تروما و چارچوب حقوق بشر (UNCRC 1989)، این پژوهش کیفی چند‌دیدگاهی نقش آموزش را در حمایت از بهزیستی، ادغام و موفقیت UASC بررسی می‌کند. این مطالعه مصاحبه‌های کیفی با ۱۳ فرد ترک‌کننده مراقبت UASC، ۱۰ سرپرست خانوادگی و ۱۶ متخصص آموزشی را تحلیل کرده است. تحلیل داده‌ها چهار مضمون کلیدی را شناسایی می‌کند: امنیت و اعتماد، ارتباطات اجتماعی و احساس تعلق، موفقیت و تاب‌آوری و دسترسی عادلانه. یافته‌ها نشان می‌دهد که نهادهای آموزشی می‌توانند به جوانان کمک کنند تا زندگی عادی خود را بازسازی کرده و ثبات روان‌شناختی، ارتباط اجتماعی و فرصت‌های آینده را توسعه دهند. همزمان، رویه‌های طردکننده، ابهام حقوقی و موانع ساختاری می‌تواند این فرایندها را تضعیف کند. این پژوهش فهم آموزش را به عنوان عاملی اجتماعی و نهادی در بهزیستی ارتقا می‌دهد و بر لزوم اتخاذ رویکردهای آموزشی مبتنی بر تروما، حقوق‌محور و فراگیر که از بهزیستی و ادغام اجتماعی بلندمدت UASC حمایت می‌کند، تأکید می‌ورزد.

In 2024, humanitarian volunteers in New York began accompanying unhoused asylum seekers to Kenkeleba House Gallery, initially seeking warmth during the city’s migrant shelter crisis. What began as an act of necessity evolved into improvised English lessons using the exhibition Long Journey Forward: Black Men in Passage. Observational evaluation suggests that inquiry-based, translanguage tours fostered accelerated language acquisition, participant agency, and civic and cultural integration among participants. This paper argues for integrating museum education and humanitarian work through multilingual gallery teaching, and offers autoethnographic reflections on the reciprocal lessons museum professionals and humanitarian volunteers can offer each other.

در سال ۲۰۲۴، داوطلبان بشردوستانه در نیویورک همراهی با پناهجویان بی‌خانمان به نگارخانه Kenkeleba House را آغاز کردند؛ اقدامی که در ابتدا با هدف یافتن گرما در بحران پناهگاه‌های مهاجران شهر صورت گرفت. آنچه به عنوان یک ضرورت آغاز شد، به تدریج به درس‌های بداهه زبان انگلیسی با استفاده از نمایشگاه «سفر طولانی به پیش: مردان سیاه‌پوست در گذر» تبدیل شد. ارزیابی مشاهده‌ای نشان می‌دهد که تورهای مبتنی بر پرسش و چندزبانه، موجب تسریع در یادگیری زبان، افزایش عاملیت شرکت‌کنندگان و ادغام مدنی و فرهنگی آنان شده است. این مقاله بر ادغام آموزش موزه‌ای و فعالیت‌های بشردوستانه از طریق آموزش چندزبانه در نگارخانه تأکید می‌کند و بازتاب‌های خودقوم‌نگارانه‌ای درباره درس‌های متقابلی که متخصصان موزه و داوطلبان بشردوستانه می‌توانند به یکدیگر ارائه دهند، ارائه می‌دهد.

Turkey hosts the world’s largest refugee population, and extracurricular activities have increasingly been positioned as potential supports for refugee students’ psycho-social adjustment, school belonging, and peer integration. However, a comprehensive synthesis of ECA-related outcomes for refugee students in Turkish educational settings remains absent from the literature. This systematic review examined the associations between extracurricular activity participation and refugee student outcomes across psychological, social, and educational settings-related domains. Following PRISMA guidelines, studies were evaluated using the Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT), and findings were integrated through the Systematic What Is Known (SWIM) framework. Findings suggest that ECAs are associated with potential improvements in school attachment, perceived social wellbeing, and aspects of psychological adjustment; however, outcomes varied substantially across studies and participant groups, and the overall certainty of evidence remained low to very low. The findings further suggest that many extracurricular activities operate primarily within an integration-oriented framework, producing individual-level benefits without consistently addressing relational and structural barriers to equitable participation. The review highlights the importance of culturally responsive facilitation, inclusion-oriented programme design, and greater attention to refugee students’ own perspectives in future research and practice. Overall, extracurricular activities appear promising but insufficiently understood mechanisms for supporting refugee students’ inclusion and psycho-social adjustment within educational settings. Systematic review registration Open Science Framework (OSF), https://doi.org/10.17605/OSF.IO/EG4X8 .

ترکیه میزبان بزرگ‌ترین جمعیت پناهندگان در جهان است و فعالیت‌های فوق‌برنامه به طور فزاینده‌ای به عنوان حمایت‌های بالقوه برای سازگاری روانی‌اجتماعی، تعلق به مدرسه و ادغام با همسالان دانش‌آموزان پناهنده مطرح شده‌اند. با این حال، تاکنون ترکیب جامعی از پیامدهای مرتبط با فعالیت‌های فوق‌برنامه برای دانش‌آموزان پناهنده در محیط‌های آموزشی ترکیه در ادبیات پژوهش وجود ندارد. این مرور نظام‌مند به بررسی ارتباط بین مشارکت در فعالیت‌های فوق‌برنامه و پیامدهای دانش‌آموزان پناهنده در حوزه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و مرتبط با محیط آموزشی پرداخت. مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA، مطالعات با استفاده از ابزار ارزیابی روش‌های ترکیبی (MMAT) ارزیابی شدند و یافته‌ها از طریق چارچوب Systematic What Is Known (SWIM) یکپارچه گردیدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که فعالیت‌های فوق‌برنامه با بهبودهای بالقوه در دلبستگی به مدرسه، بهزیستی اجتماعی ادراک‌شده و جنبه‌هایی از سازگاری روان‌شناختی مرتبط هستند؛ با این حال، پیامدها در میان مطالعات و گروه‌های شرکت‌کننده به طور قابل توجهی متفاوت بود و قطعیت کلی شواهد در سطح پایین تا بسیار پایین باقی ماند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که بسیاری از فعالیت‌های فوق‌برنامه عمدتاً در چارچوبی با رویکرد ادغام عمل می‌کنند و منافع در سطح فردی ایجاد می‌کنند بدون آن‌که به طور مستمر به موانع ارتباطی و ساختاری برای مشارکت برابر بپردازند. این مرور بر اهمیت تسهیل فرهنگی‌پاسخگو، طراحی برنامه با رویکرد شمول و توجه بیشتر به دیدگاه‌های خود دانش‌آموزان پناهنده در پژوهش‌ها و عمل آینده تأکید می‌کند. در مجموع، فعالیت‌های فوق‌برنامه به نظر می‌رسد سازوکارهایی امیدوارکننده اما ناکافی برای حمایت از شمول و سازگاری روانی‌اجتماعی دانش‌آموزان پناهنده در محیط‌های آموزشی باشند. ثبت مرور نظام‌مند: Open Science Framework (OSF)، ‏https://doi.org/10.17605/OSF.IO/EG4X8 .