Quran

The objective of this community service initiative is to assist parents and teachers in fostering a "Qur’anic generation" that is ASIK, a generation not only proficient in reciting the holy Qur’an but also skilled in language and logical reasoningthereby enhancing the quality of education in Pangkalpinang City. Based on observations and interviews conducted at the Baitul Ma’ruf Quran Education Center (TPA) in Pangkalpinang, several issues have been identified at the TKA/TPA, specifically concerning the quality of services and comfort, education, health, and social aspects. Students also need to develop an awareness of the importance of becoming critical and innovative individuals, so that they do not fall behind as the flow of information continues to accelerate. This community service initiative was carried out in three stages: preparation, implementation, and evaluation. The activities focused on four key aspects: the installation of an organizational structure board and signage for the TKA/TPA to address quality; literacy and numeracy programs (Smart) and religious outreach (Active) to support education; the preparation of traditional Bangka cuisine (Innovative) to promote health; and social outreach sessions (Critical) to foster social engagement among the participants. The activity was attended by 40 students from the Baitul Ma’ruf TKA/TPA (Islamic kindergarten/elementary Quran education center). The participant satisfaction evaluation yielded an average score of 89.28, falling into the "very satisfied" category. The improvement in participants' numeracy literacy skills is evidenced by the results of numeracy literacy assessments: the average score at the beginning of the program was 46.46, which increased to 73.73 following the numeracy literacy learning activities. The outcomes of the activity also included an improved understanding among participants regarding how to deliver a lecture, how to create calligraphy, and how to select natural ingredients native to the Bangka region that can be used to prepare local delicacies with health benefits

Instilling a sense of responsibility is a fundamental component of character education, particularly when the values taught at school are not fully reflected in students behavior. This issue has been observed at SMP Sepuluh Nopember Sidoarjo, specifically regarding the fulfillment of academic tasks and obligations, adherence to school rules, and students’ awareness of their own actions. This study aims to describe and analyze how a sense of responsibility is fostered through learning contracts and morning routines. A descriptive qualitative approach was employed. Data were collected via non-participant observation, in-depth interviews, and document analysis. Participants were selected through purposive sampling and included the vice-principal for academic affairs, the vice-principal for student affairs, social studies teachers, and eighth-grade students. Data analysis followed the Miles and Huberman model, encompassing data collection, reduction, presentation, conclusion drawing, and verification. Data credibility was ensured through triangulation and participant validation. The findings indicate that learning contracts instill academic responsibility by establishing agreements regarding rules, assignment deadlines, and the consequences of non-compliance. Simultaneously, morning routines provide students with opportunities to develop a sense of responsibility through structured activities, such as morning prayers (duha), morning prayes, Quran recitation review and calisthenics. These two strategies complement each other in promoting the fulfillment of obligations and commitments, as well as enhancing student self-awareness. Because the development of a sense of responsibility varies among students, it requires ongoing support and encouragement. ABSTRAK Penanaman karakter tanggung jawab merupakan bagian penting dalam pendidikan karakter, terutama nilai-nilai yang ditanamkan di sekolah belum sepenuhnya tercermin dalam perilaku peserta didik. Permasalahan tersebut ditemukan di SMP Sepuluh Nopember Sidoarjo, khususnya dalam pelaksanaan tugas dan kewajiban pembelajaran, kepatuhan terhadap aturan, serta kesadaran peserta didik dalam bertindak. Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan dan menganalisis implementasi penanaman karakter tanggung jawab melalui kontrak belajar dan pembiasaan pagi. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan jenis deskriptif. Data diperoleh melalui observasi non-partisipatif, wawancara mendalam, dan dokumentasi. Informasi dipilih menggunakan teknik purposive sampling, meliputi Wakil Kepala Sekolah bidang Kurikulum, Wakil Kepala Sekolah bidang Kesiswaan, guru mata pelajaran IPS dan peserta didik kelas VIII. Analisis data menggunakan model Miles dan Huberman melalui tahapan pengumpulan data, reduksi data, penyajian data, serta penarikan kesimpulan dan verifikasi. Kredibilitas data diperiksa melalui triangulasi dan member check. Hasil penelitian menunjukkan bahwa kontrak belajar menanamkan tanggung jawab akademik melalui kesepakatan mengenai aturan, batas waktu pengumpulan tugas dan konsekuensi pelanggaran. Sementara itu pembiasaan pagi memberikan kesempatan kepada peserta didik untuk mempraktikkan tanggung jawab melalui kegiatan terjadwal, seperti salat duha, doa pagi, murajaah, dan senam. Kedua strategi tersebut saling melengkapi dalam mendukung pelaksanaan kewajiban, kepatuhan terhadap kesepakatan, serta kesadaran peserta didik. Perkembangan karakter tanggung jawab belum merata sehingga memerlukan pendampingan dan penguatan secara berkelanjutan.

ایجاد حس مسئولیت‌پذیری، به‌ویژه زمانی که ارزش‌های آموزش‌داده‌شده در مدرسه به‌طور کامل در رفتار دانش‌آموزان منعکس نمی‌شود، جزء اساسی آموزش شخصیت است. این مسئله در مدرسه متوسطه اول ده نوامبر سیدوارجو، به‌ویژه در زمینه انجام تکالیف و وظایف تحصیلی، پایبندی به قوانین مدرسه و آگاهی دانش‌آموزان از اعمال خود مشاهده شده است. هدف این مطالعه توصیف و تحلیل چگونگی پرورش حس مسئولیت‌پذیری از طریق قراردادهای یادگیری و روتین‌های صبحگاهی است. از یک رویکرد توصیفی-کیفی استفاده شد. داده‌ها از طریق مشاهده غیرمشارکتی، مصاحبه‌های عمیق و تحلیل اسناد جمع‌آوری شدند. شرکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و شامل معاون آموزشی، معاون پرورشی، معلمان علوم اجتماعی و دانش‌آموزان پایه هشتم بودند. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل مایلز و هیبرمن، شامل جمع‌آوری داده‌ها، کاهش داده‌ها، ارائه داده‌ها، نتیجه‌گیری و اعتبارسنجی بود. اعتبار داده‌ها از طریق سه‌گانه‌سازی و اعتبارسنجی با مشارکت‌کنندگان تضمین شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که قراردادهای یادگیری با ایجاد توافق‌هایی در مورد قوانین، مهلت تحویل تکالیف و پیامدهای عدم پایبندی، مسئولیت‌پذیری تحصیلی را در دانش‌آموزان تقویت می‌کنند. همزمان، روتین‌های صبحگاهی فرصت‌هایی را برای پرورش حس مسئولیت‌پذیری از طریق فعالیت‌های ساختاریافته مانند نماز صبح، اذان صبح، مرور قرآن و ورزش صبحگاهی در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهند. این دو استراتژی در ترویج انجام وظایف و تعهدات و همچنین افزایش خودآگاهی دانش‌آموزان مکمل یکدیگر هستند. از آنجا که توسعه حس مسئولیت‌پذیری در میان دانش‌آموزان متفاوت است، نیاز به حمایت و تشویق مستمر دارد.

Justice stands at the centre of Islamic law, yet its link with human values remains unclear. Many Muslim states apply Islamic rules without reference to their moral purposes. This gap produces unfair outcomes for women, minorities, and accused persons. This study aims to show how Quranic imperatives connect legal rules with universal human values. It also explains how Maqasid al-Shariah can guide that connection in modern law. The research uses a qualitative design with doctrinal and document analysis. It examines the Quran, Sunnah, classical juristic works, Pakistani statutes, and recent scholarship. The results show that justice governs every Quranic rule and applies equally to all people. Maqasid al-Shariah bridges divine text and human welfare, while human dignity links Islamic law with human rights. The study recommends purpose-based review of laws, judicial training, and stronger protection for weaker parties. Islamic law achieves real fairness only when text and purpose work together.

Research on fitrah-based education is mostly conceptual or situated in early childhood and primary schools; its implementation in junior high schools bound by the national curriculum remains underexplored. This qualitative case study describes the forms of implementation, strategies for developing students' academic and spiritual potential, supporting and inhibiting factors, and implications for students at SMP Ar-Rauf Tangerang. Data came from interviews with seven informants, observation, and documents, analyzed with the Miles, Huberman, and Saldaña model. Four forms of implementation emerged: an integrated curriculum, learning centered on students' uniqueness, narrative assessment (Rapor Fitrah), and a nurturing school culture. Potential was developed through talent mapping, personalized Qur'an memorization, nature-based entrepreneurship, and differentiated instruction. Educator vision, parental involvement, and the environment supported implementation; tension with the national curriculum, teacher workload, and varied parental understanding inhibited it. The study proposes the Formal School Fitrah Ecosystem model.

This community service initiative aims to provide a platform for students to actualize their religious potential and to strengthen their religious literacy and character through an Islamic Religious Education (PAI) Performance. The activity employed a Participatory Action Research (PAR) approach, encompassing planning, action, and reflection (evaluation). It was held from September 10–16, 2026, at the Ki Hajar Dewantara Building in Aikmel District, East Lombok, involving 32 elementary schools and 143 students comprising 65 speech contestants, 44 Quran recitation participants, and 34 PAI Olympiad competitors. The results indicate that the three competition categories provided avenues for demonstrating religious capabilities through communication, Quranic recitation skills, and mastery of PAI knowledge. The event also fostered traits such as discipline, responsibility, self-confidence, perseverance, adherence to rules, and sportsmanship through the experience of competition. Future initiatives should focus on sustained guidance and systematic evaluation to measure the development of students' religious literacy and character in a more targeted and continuous manner.

Students' ability to read the Qur'an and memorize short surahs at MI Muhammadiyah Sidorejo remains low. This condition is reflected in inaccurate hijaiyah letter pronunciation, limited reading fluency, and difficulties in memorizing short surahs accurately. An initial assessment of 32 students showed an average group score of 75. Method: The mentoring program was conducted over two months and involved 32 students and relevant school stakeholders in identifying learning needs, planning activities, implementing interventions, observing progress, and reflecting on the results. The talaqqi method was used through reading demonstrations, imitation, and direct correction, while tikrar was applied through repeated recitation to strengthen memorization. Data were collected through observation, practical assessments, and documentation, then analyzed by comparing average scores before and after the program. Findings: The average group score increased from 75 to 90, representing a 15-point difference or a 20% relative increase from the initial score. Conclusion: Structured mentoring through talaqqi and tikrar can support the development of Qur'anic reading and short-surah memorization skills. Novelty/Originality: This program integrates reading guidance and memorization practice into a single activity and documents its implementation and outcomes through observations and pre- and post-program score comparisons

The integration of Islamic Religious Education (PAI) and Science represents a crucial approach to developing students' scientific competence while simultaneously strengthening Islamic values ​​and character. This study aims to identify the general and specific characteristics of integrated PAI and Science instruction, serving as an empirical foundation for developing an integrated learning model at MI Muhammadiyah Sains Qur'an (MIM SAINSQU) Balong. A qualitative descriptive approach was employed, with data collected through interviews with the principal, curriculum coordinator, PAI teachers, and classroom or Science teachers; classroom observations; and an analysis of relevant school and instructional documents. The findings indicate that this integration is realized through Quran-oriented contextualization, scientific inquiry, environment-based learning, active student participation, teacher facilitation, and the development of cognitive and affective competencies. However, implementation varies depending on the learning topic, teacher readiness, and the availability of integrated learning resources and assessment frameworks. The study concludes that MIM SAINSQU Balong possesses a strong institutional and pedagogical foundation for integrated PAI and Science instruction but requires a systematic model that coherently links scientific concepts, Quranic values, learning activities, resources, the roles of teachers and students, and assessment.

Differences in translation strategies can be seen in the rendering of āyāt al-ifk in the 2019 Qur’anic translation published by the Indonesian Ministry of Religious Affairs (Kemenag RI) and the 2020 translation published by the Islamic University of Indonesia (UII). Although both translations convey the main messages of Q.S. An-Nūr [24]: 11–20, they differ in word choice, sentence structure, and contextual explanations. This study aims to analyze the similarities and differences between the two translations and identify their respective strengths and limitations. It employs a qualitative descriptive-comparative method with a library-based approach. The data are drawn from both Indonesian translations and analyzed using the concepts of tarjamah ḥarfiyyah and tarjamah tafsīriyyah, supported by linguistic, semantic, and Qur’anic interpretive analysis. The analysis focuses on key expressions related to false accusations and how each translation conveys the social and ethical messages of the verses. The findings show that the Kementerian Agama RI 2019 translation tends to provide more contextual explanations, making implied meanings and the social implications of the verses clearer. However, some added explanations may limit the meanings of certain Arabic expressions. In contrast, the UII 2020 translation generally uses shorter and more direct expressions that remain close to the Arabic text, although its limited contextual explanations may leave some aspects of meaning less clear. These findings indicate that the two translations adopt different strategies to balance fidelity to the source text, contextual accuracy, and readability. Neither is translation superior in every respect; rather, each has its own strengths and limitations in conveying the meanings of āyāt al-ifk.

The tahfiz juz’i method helps students memorize the Qur’an gradually. However, its implementation in Juz ‘Amma memorization instruction continues to face various challenges, particularly among third-grade students at SDN 07 Lembah Melintang, Pasaman Barat. This study aimed to describe the challenges in implementing the tahfiz juz’i method and teachers’ efforts to address them. The study employed a descriptive qualitative approach. Data were collected through observation, interviews, and documentation and analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing and verification. Data trustworthiness was assessed through source and methodological triangulation. The findings revealed that implementation challenges included differences in students’ Qur’anic reading and memorization abilities, limitations in memory and concentration, varying levels of learning motivation, limited teacher time for individual guidance, and uneven family support for murajaah at home. Teachers’ efforts included assigning memorization tasks gradually, strengthening motivation, adapting memorization targets to students’ abilities, establishing regular murajaah routines, correcting tajwid and letter articulation, and collaborating with parents. These findings provide an empirical account of the challenges in implementing tahfiz juz’i instruction at the elementary school level and teachers’ efforts to address them. The study underscores the importance of guidance tailored to students’ abilities and collaboration between schools and families in supporting Qur’anic memorization instruction. Practical implications include the need to adjust memorization targets and ensure continuity of guidance at school and at home. Future research should include more research sites and longer observation periods to gain a deeper understanding of the implementation of the tahfiz juz’i method.

Quranic memorization learning in early childhood often faces challenges such as short attention spans and boredom caused by monotonous repetition methods, leading to mood fluctuations and low memory retention. Recognizing the importance of laying a solid memorization foundation early on, an instructional strategy that bridges recitation accuracy with children's psychological traits is urgently required. This study aims to analyze teachers’ strategies for integrating the talaqqi/musyāfahah method with a joyful learning approach to improve Qur’an memorization skills among children aged 5–6 years at TKIT Ar-Risalah Samarinda. This descriptive qualitative study employs a teacher-researcher design, in which the researcher independently serves as the sole teacher as well as the primary data collector. The research subjects consisted of 1 main teacher and 16 Class B3 students. Data were collected through direct observation, self-reflection journals, audio-visual recordings, and documentation of mutaba'ah book recapitulations. Data analysis was conducted interactively (reduction, presentation, and conclusion drawing), and its validity was tested through triangulation of techniques and sources. The results showed that memorization planning was arranged gradually (1–2 verses per day) based on differentiation. The learning implementation combined auditory modeling (talaqqi) with game-based learning, kinetic ice-breaking, and positive reinforcement. This integrative strategy was proven to have a significant influence on three indicators: (1) improving the accuracy of makhraj pronunciation and basic tajwid in real-time; (2) fostering children’s confidence and independence in reciting their memorization; and (3) strengthening memorization retention through multisensory engagement without triggering cognitive fatigue. Obstacles in the form of short attention spans and fluctuating moods were successfully eliminated through break time and interactive games. This study concludes that accuracy in Qur’an memorization rules among pre-literacy children is best achieved when aligned with children’s positive emotional regulation needs. ABSTRAK Pembelajaran hafalan Al-Qur'an pada anak usia dini sering kali menghadapi kendala seperti rentang perhatian yang singkat dan kejenuhan akibat metode pengulangan yang monoton, yang memicu fluktuasi mood serta rendahnya retensi ingatan anak. Mengingat pentingnya penanaman fondasi hafalan sejak dini, diperlukan strategi pembelajaran yang mampu menjembatani presisi kaidah bacaan dengan karakteristik psikologis anak. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru dalam mengintegrasikan metode talaqqi/musyāfahah dengan pendekatan pembelajaran yang menyenangkan (joyful learning) guna meningkatkan kemampuan hafalan Al-Qur’an anak usia 5–6 tahun di TKIT Ar-Risalah Samarinda. Penelitian kualitatif deskriptif ini menggunakan desain teacher researcher, di mana peneliti bertindak mandiri sebagai pengajar tunggal sekaligus pengumpul data utama. Subjek penelitian meliputi 1 orang guru utama dan 16 peserta didik Kelas B3. Data dikumpulkan melalui observasi langsung, jurnal refleksi diri, rekaman audio-visual, dan dokumentasi rekapitulasi buku mutaba'ah. Analisis data dilakukan secara interaktif (reduksi, penyajian, dan penarikan kesimpulan) serta diuji keabsahannya melalui triangulasi teknik dan sumber. Hasil penelitian menunjukkan bahwa perencanaan hafalan disusun secara bertahap (1–2 ayat per hari) berbasis diferensiasi. Pelaksanaan pembelajaran memadukan pemodelan auditori (talaqqi) dengan game-based learning, ice breaking kinetik, dan positive reinforcement. Strategi integratif ini terbukti memberikan pengaruh signifikan terhadap tiga indikator: (1) meningkatkan akurasi pelafalan makhraj dan tajwid dasar secara real-time; (2) menumbuhkan keberanian serta kemandirian anak dalam menyetorkan hafalan; dan (3) memperkuat retensi daya rekat hafalan melalui keterlibatan multisensorik tanpa memicu kelelahan kognitif. Hambatan berupa rentang perhatian yang singkat dan mood fluktuatif berhasil dieliminasi melalui pemberian jeda (break time) dan permainan interaktif. Penelitian ini menyimpulkan bahwa ketepatan kaidah hafalan Al-Qur’an pada anak usia pra-literasi dapat dicapai secara optimal apabila diselaraskan dengan kebutuhan regulasi emosi positif anak.

General Background Pesantren-based madrasas integrate national curricula with Islamic traditions to build academic and religious competencies simultaneously. Specific Background The increasing enrollment of daily commuting learners creates institutional challenges regarding their limited exposure to intensive religious environments compared to dormitory residents. Knowledge Gap Existing literature primarily compares academic outcomes without comprehensively analyzing the pedagogical administration tailored specifically for commuting learners in their natural setting. Aims This research describes the planning, implementation, and evaluation of religious pedagogy specifically for commuting learners at MTs Unggulan Al-Qodiri 1 Jember. Results Planning involves specialized supplementary programs in Qur'an reading, Fiqh, and Basic English structured around formal schedules. Implementation integrates national and boarding curricula through dual supervision systems involving parents and teachers, alongside strict worship habituation. Evaluation applies authentic multi-aspect assessments focusing on practical mastery and attitude development, though challenges persist in adapting teaching methods and maintaining discipline at home. Novelty The study provides a multidimensional framework focusing exclusively on commuting learners as a single unit within a specialized dual-system ecosystem. Implications Successful character building necessitates robust structural synergy among schools, families, and targeted pedagogical differentiation to bridge the environmental divide. Highlights Dual supervision systems synergize teacher monitoring and parental oversight to maintain religious habituation outside dormitories. Authentic assessments evaluate practical worship competencies alongside cognitive mastery through customized pedagogical targets. Curricular differentiation strategies address environmental exposure limitations by integrating specialized supplementary subjects without disrupting formal academic schedules. Keywords Curriculum Integration; Authentic Assessment; Differentiated Instruction; Dual Supervision; Character Development

Discipline in memorizing the Qur’an is an important aspect of the tahfiz program because students are required to be consistent in memorizing, reviewing, and maintaining their memorization. In its implementation, students have different levels of motivation, memorization ability, and readiness to submit their memorization. Some students are still reluctant to submit their memorization, lack focus during learning activities, or experience difficulties in maintaining consistency. Therefore, teacher strategies are needed to support students in developing discipline in memorizing the Qur’an. This study aims to describe the strategies applied by teachers to improve discipline in Qur’an memorization among eighth-grade students in the tahfiz program at MTs Assa’adah II Bungah Gresik, the impact of these strategies, and the supporting and inhibiting factors in their implementation. This research employed a qualitative approach with a descriptive research design. Data were collected through observation, interviews, and documentation. The data were analyzed using the interactive model of Miles and Huberman through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that teachers applied strategies including setting memorization targets according to students’ abilities, habituating muroja’ah, providing examples, and giving motivation and guidance to students. The strategies had an impact on students’ discipline in maintaining memorization, conducting muroja’ah, managing their time, and achieving memorization targets. Supporting factors included a conducive learning environment, students’ intrinsic motivation, parental support, and teacher guidance and motivation. Inhibiting factors included fluctuating student motivation, differences in memorization abilities, lack of readiness for memorization submission, and distractions during learning activities. These findings indicate that teacher strategies play a role in supporting the development of students’ discipline and consistency in Qur’an memorization.

انضباط در حفظ قرآن یکی از جنبه‌های مهم برنامهٔ تحفیظ است، زیرا از دانش‌آموزان انتظار می‌رود در حفظ، مرور و نگهداری محفوظات خود استمرار داشته باشند. در اجرای این برنامه، دانش‌آموزان دارای سطوح مختلفی از انگیزه، توانایی حفظ و آمادگی برای ارائهٔ محفوظات خود هستند. برخی دانش‌آموزان همچنان در ارائهٔ محفوظات خود تردید دارند، در فعالیت‌های یادگیری تمرکز کافی ندارند یا در حفظ استمرار با دشواری مواجه می‌شوند. بنابراین، به کارگیری راهبردهای معلمان برای حمایت از دانش‌آموزان در توسعهٔ انضباط در حفظ قرآن ضروری است. هدف این پژوهش توصیف راهبردهای به‌کاررفته توسط معلمان برای ارتقای انضباط در حفظ قرآن در میان دانش‌آموزان پایه هشتم برنامهٔ تحفیظ در مدرسهٔ MTs Assa’adah II Bungah Gresik، تأثیر این راهبردها و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده در اجرای آن‌ها است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پژوهش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman از طریق تقطیع داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلمان راهبردهایی از جمله تعیین اهداف حفظ متناسب با توانایی دانش‌آموزان، عادت‌دهی به مرور (مراجعه)، ارائهٔ الگو و انگیزش و راهنمایی به دانش‌آموزان را به کار گرفته‌اند. این راهبردها بر انضباط دانش‌آموزان در نگهداری محفوظات، انجام مرور، مدیریت زمان و دستیابی به اهداف حفظ تأثیرگذار بوده است. عوامل تسهیل‌کننده شامل محیط یادگیری مناسب، انگیزهٔ درونی دانش‌آموزان، حمایت والدین و راهنمایی و انگیزش معلمان بوده است. عوامل بازدارنده شامل نوسان انگیزهٔ دانش‌آموزان، تفاوت در توانایی حفظ، کمبود آمادگی برای ارائهٔ محفوظات و عوامل حواس‌پرتی در فعالیت‌های یادگیری بوده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای معلمان نقش مهمی در حمایت از توسعهٔ انضباط و استمرار دانش‌آموزان در حفظ قرآن ایفا می‌کند.

Contextual Qur’anic interpretation faces the challenge of relating the historical meaning of a text to contemporary ethical issues without disregarding its original significance. This challenge is evident in the interpretation of taṭfīf in Q.S. Al-Muṭaffifīn [83]: 1–6, which historically concerns fraudulent measurement and weighing but also presents an ethical pattern involving the fulfillment of entitlements in exchange relationships. Previous studies have examined taṭfīf in relation to commercial ethics and contextual interpretation, yet the analytical relationship between its specific meaning and contemporary ethical application requires further clarification. This study develops an interpretive framework integrating textual context, historical context, and audience-oriented interpretation. It employs qualitative library research and contextual textual analysis of the relevant Qur’anic verses, classical exegetical works, and literature on linguistics and hermeneutics. The analysis examines the passage’s internal structure, its historical context, the audience’s role in constructing understanding, and the conditions for contemporary ethical application. The findings indicate that the contrast between yastawfūn and yukhsirūn represents an asymmetry in the fulfillment of entitlements, while historical contextualization confirms that the primary meaning of taṭfīf remains associated with deficient measurement and weighing. Building on this distinction, the study proposes asymmetrical entitlement as an analytical concept describing a situation in which one party demands full fulfillment of its own entitlement while diminishing another party’s legitimate due. Its application is governed by four criteria: legitimate entitlement, a reciprocal relationship, unequal standards, and an advantage obtained by reducing another party’s due. This study offers a framework for extending the ethical relevance of Qur’anic discourse through contextual interpretation while distinguishing contemporary ethical analogy from the original lexical meaning of taṭfīf.

تفسیر قرآنی مبتنی بر زمینه با چالش ارتباط دادن معنای تاریخی متن با مسائل اخلاقی معاصر بدون نادیده گرفتن اهمیت اصلی آن مواجه است. این چالش در تفسیر تطفیف در سوره مطففین [۸۳]: ۱–۶ آشکار است؛ آیاتی که به طور تاریخی به تقلب در سنجش و وزن اشاره دارند، اما همچنین الگویی اخلاقی در خصوص ایفای حقوق در روابط مبادله‌ای ارائه می‌دهند. پژوهش‌های پیشین تطفیف را در ارتباط با اخلاق تجاری و تفسیر زمینه‌ای بررسی کرده‌اند، اما رابطه تحلیلی میان معنای خاص آن و کاربرد اخلاقی معاصر نیازمند تبیین بیشتری است. این مطالعه چارچوب تفسیری‌ای را توسعه می‌دهد که زمینه متنی، زمینه تاریخی و تفسیر مخاطب‌محور را ادغام می‌کند. پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای کیفی و تحلیل متنی زمینه‌ای آیات مربوطه قرآن، آثار تفسیری کلاسیک و ادبیات زبان‌شناسی و هرمنوتیک انجام شده است. تحلیل، ساختار درونی این بخش، زمینه تاریخی آن، نقش مخاطب در ساخت فهم و شرایط کاربرد اخلاقی معاصر را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقابل میان «یستوفون» و «یخسرون» بیانگر عدم تقارن در ایفای حقوق است، در حالی که زمینه تاریخی تأیید می‌کند که معنای اولیه تطفیف همچنان به کم‌فروشی در سنجش و وزن مربوط است. بر اساس این تمایز، مطالعه حاضر «حق نامتقارن» را به عنوان مفهومی تحلیلی پیشنهاد می‌دهد که وضعیتی را توصیف می‌کند که در آن یک طرف خواهان ایفای کامل حق خود است، در حالی که حق مشروع طرف مقابل را کاهش می‌دهد. کاربرد این مفهوم تابع چهار معیار است: حق مشروع، رابطه متقابل، استانداردهای نابرابر و کسب منفعت از طریق کاهش حق طرف مقابل. این مطالعه چارچوبی برای گسترش ارتباط اخلاقی گفتمان قرآنی از طریق تفسیر زمینه‌ای ارائه می‌دهد و در عین حال تمایز میان قیاس اخلاقی معاصر و معنای واژگانی اصلی تطفیف را حفظ می‌کند.

This study aims to determine the implementation of the use of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children, the formation of Islamic character of grade 5B students of SD Quran Terpadu Nurul Islam Karawang, as well as supporting and inhibiting factors in its implementation. The study used a qualitative approach with a descriptive method. Data collection techniques were carried out through observation, semi-structured interviews, and documentation, with research subjects consisting of the principal, homeroom teacher 5B, and grade 5B students. Data analysis was carried out through data reduction, data presentation, and drawing conclusions, while the validity of the data was tested using triangulation. The results of the study indicate that the implementation of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children is carried out through habits that are integrated with school culture and students' daily activities. This program contributes to the formation of Islamic character in the form of piety, responsibility, trustworthiness, ukhuwah, istiqomah, and patience. Based on the analysis of Bloom's Taxonomy of the affective domain, student character development takes place through the stages of accepting, responding, appreciating, organizing values, and making values part of personality. Supporting factors for the program include school support, teacher involvement, parental involvement, a conducive environment, and student motivation. While inhibiting factors include lack of student consistency, boredom, limited parental guidance, the influence of technology, and differences in student character. Therefore, the use of the 7 Habits of Great Indonesian Children Daily Journal effectively supports the formation of Islamic character in students through a continuous process of habituation.

این پژوهش با هدف تعیین نحوه اجرای استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی، شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان پایه ۵B دبستان قرآن‌محور نورالاسلام کاراوانگ و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده در اجرای آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مستندسازی گردآوری شده‌اند و شرکت‌کنندگان پژوهش شامل مدیر مدرسه، معلم راهنمای کلاس ۵B و دانش‌آموزان پایه ۵B بوده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی از طریق عادت‌هایی که با فرهنگ مدرسه و فعالیت‌های روزانه دانش‌آموزان ادغام شده‌اند، انجام می‌شود. این برنامه در شکل‌گیری شخصیت اسلامی به صورت تقوا، مسئولیت‌پذیری، امانت‌داری، اخوت، استقامت و صبر نقش دارد. بر اساس تحلیل طبقه‌بندی بلوم در حوزه عاطفی، رشد شخصیت دانش‌آموزان از مراحل پذیرش، پاسخ‌دهی، ارزش‌گذاری، سازماندهی ارزش‌ها و درونی‌سازی ارزش‌ها در شخصیت فردی عبور می‌کند. عوامل حمایت‌کننده برنامه شامل حمایت مدرسه، مشارکت معلمان، مشارکت والدین، محیط مناسب و انگیزه دانش‌آموزان است. عوامل بازدارنده نیز شامل عدم ثبات دانش‌آموزان، احساس کسالت، محدودیت راهنمایی والدین، تأثیر فناوری و تفاوت‌های شخصیتی دانش‌آموزان می‌باشد. بنابراین، استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی به طور مؤثری از طریق فرایند مستمر عادت‌سازی به شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

Digital Qur’anic preaching often places Qur’anic wording, ḥadīth reports, exegetical explanation, and motivational language within one short audiovisual sequence. This study examines how a 10-minute 31-second preaching video transforms Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] from a compact declaration of tawḥīd into a sequence of faḍā’il claims and supplication, while asking how source differences remain visible or become compressed. The study uses an artifact-centered qualitative case design that integrates audiovisual content analysis, thematic tafsīr, ḥadīth source criticism, and multimodal framing analysis. The video is reconstructed claim by claim before comparison with Q.S. Al-Ikhlāṣ [112]: 1–4, Q.S. Al-A‘rāf [7]: 156, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Musnad Aḥmad, Jāmi‘ al-Tirmidhī, and classical tafsīr. The findings show four recurrent operations: doctrinal condensation, devotional expansion, source-label equalization, and motivational reframing. The report that Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] equals one-third of the Qur’an has strong canonical support, whereas the ten-recitation reward report has a debated transmission history and wording variation; the al-Aḥad/al-Ṣamad supplication is comparatively well supported. Close reading of Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] further indicates a theological progression from an identification of the oneness of God toward absolute independence, then to the negation of genealogy and equivalence, so later reward claims belong to a reception layer rather than the sūrah’s semantic content. As its main contribution, the article proposes an Epistemic Faḍā’il Mediation Model (EFMM) linking provenance, authentication, communicative function, and media framing without claiming empirical audience reception.

موعظه‌های دیجیتال قرآنی اغلب واژگان قرآنی، روایات حدیثی، تفسیر و زبان انگیزشی را در یک توالی کوتاه صوتی‌تصویری ترکیب می‌کنند. این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه یک ویدئوی موعظه به مدت ۱۰ دقیقه و ۳۱ ثانیه، سوره اخلاص [۱۱۲] را از یک اعلام فشرده توحید به توالی‌ای از دعا و ادعاهای فضیلت تبدیل می‌کند و در عین حال می‌پرسد که تفاوت‌های منبعی چگونه قابل مشاهده باقی می‌مانند یا فشرده می‌شوند. این پژوهش از یک طرح کیفی مبتنی بر اثر استفاده می‌کند که تحلیل محتوای صوتی‌تصویری، تفسیر موضوعی، نقد منبع حدیث و تحلیل چارچوب چندوجهی را ادغام می‌کند. ویدئو به صورت ادعا به ادعا بازسازی شده و سپس با سوره اخلاص [۱۱۲]: ۱–۴، سوره اعراف [۷]: ۱۵۶، صحیح بخاری، مسند احمد، جامع ترمذی و تفاسیر کلاسیک مقایسه می‌شود. یافته‌ها چهار عملیات تکرارشونده را نشان می‌دهند: چگالش اعتقادی، گسترش عبادی، همسان‌سازی برچسب منبع و بازچارچوب‌بندی انگیزشی. گزارشی که سوره اخلاص [۱۱۲] را معادل یک‌سوم قرآن می‌داند، پشتوانه قوی روایی دارد، در حالی که گزارش پاداش ده‌بار قرائت، تاریخچه نقل و تفاوت در واژگان دارد؛ دعای «الْأَحَد/الصَّمَد» نسبتاً پشتوانه بهتری دارد. قرائت دقیق سوره اخلاص [۱۱۲] همچنین نشان‌دهنده پیشرفت الهیاتی از شناسایی یگانگی خدا به سوی استقلال مطلق و سپس نفی نسب و همتایی است، بنابراین ادعاهای پاداش بعدی متعلق به لایه دریافت هستند نه محتوای معنایی سوره. به عنوان مهم‌ترین دستاورد، این مقاله مدل میانجی‌گری فضایل معرفتی (EFMM) را پیشنهاد می‌کند که منشأ، اعتبارسنجی، کارکرد ارتباطی و چارچوب‌بندی رسانه‌ای را بدون ادعای دریافت تجربی مخاطب به هم پیوند می‌دهد.

The digitization of the Qur’an has reconfigured how Qur’anic interpretation (tafsīr) is produced, mediated, and perceived, particularly as artificial intelligence (AI) enters a tradition grounded in sanad, the chain of scholarly transmission. This study aims to examine the development of AI in digital tafsir, compare algorithmic interpretation with classical tafsir methodology, and assess how algorithmic visibility relates to epistemic authority and the validity of interpretation. Using a descriptive-analytical-critical approach combined with comparative and critical (naqd) methods, this library research draws on scholarly literature on digital religion, AI, and tafsir, including a secondary comparative study of ChatGPT and classical tafsir. The analysis is framed by Islamic epistemology, namely sanad, uṣūl al-tafsīr, and maqāṣid al-sharī‘ah. The findings indicate that AI has evolved from digitization and curated repositories into generative systems that are effective for access, linguistic analysis, and the preservation of turāth. However, the generative model examined shows limitations regarding sanad, asbāb al-nuzūl, maqāṣid, and verifiable references, although this evidence is limited and cannot be generalized to all AI systems. Aspects that have undergone a shift is the visibility and perceived authority of interpretation, not demonstrably its epistemic legitimacy. These findings demonstrate that the shift is an epistemological tendency rather than an empirically proven displacement of scholars, and that integrating scholarly authority with digital innovation should follow four principles of a digital sanad: source traceability, scholarly accountability, methodological transparency, and the separation of visibility from legitimacy.

دیجیتالی‌شدن قرآن، نحوه تولید، واسطه‌گری و ادراک تفسیر قرآن (تفسیر) را به‌ویژه با ورود هوش مصنوعی (AI) به سنتی مبتنی بر سند، یعنی زنجیره انتقال علمی، بازپیکربندی کرده است. هدف این مطالعه بررسی توسعه هوش مصنوعی در تفسیر دیجیتال، مقایسه تفسیر الگوریتمی با روش‌شناسی تفسیر کلاسیک و ارزیابی ارتباط رویت‌پذیری الگوریتمی با اقتدار معرفتی و روایی تفسیر است. با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی-انتقادی همراه با روش‌های مقایسه‌ای و انتقادی (نقد)، این پژوهش کتابخانه‌ای از ادبیات علمی درباره دین دیجیتال، هوش مصنوعی و تفسیر بهره می‌گیرد و شامل مطالعه تطبیقی ثانویه میان ChatGPT و تفسیر کلاسیک است. تحلیل در چارچوب معرفت‌شناسی اسلامی، به‌ویژه سند، اصول تفسیر (اصول التفسیر) و مقاصد شریعت (مقاصد الشریعه) صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی از دیجیتالی‌سازی و مخازن گزینش‌شده به سامانه‌های مولد تکامل یافته که برای دسترسی، تحلیل زبانی و حفظ تراث مؤثر هستند. با این حال، مدل مولد بررسی‌شده در زمینه سند، اسباب النزول، مقاصد و منابع قابل راستی‌آزمایی محدودیت‌هایی دارد، هرچند این شواهد محدود بوده و قابلیت تعمیم به همه سامانه‌های هوش مصنوعی را ندارد. جنبه‌هایی که دچار تحول شده‌اند، رویت‌پذیری و اقتدار ادراک‌شده تفسیر است، نه مشروعیت معرفتی آن به‌صورت اثبات‌شده. این یافته‌ها نشان می‌دهد که این تحول، گرایشی معرفتی است نه جابه‌جایی تجربی اثبات‌شده جایگاه علما، و اینکه ادغام اقتدار علمی با نوآوری دیجیتال باید بر اساس چهار اصل سند دیجیتال صورت گیرد: قابلیت ردیابی منبع، پاسخگویی علمی، شفافیت روش‌شناختی و تفکیک رویت‌پذیری از مشروعیت.

Studies of Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 have largely focused on correspondences between the Qur’anic concepts of ratq (joining or closure) and fatq (opening or separation) and modern cosmological theories, especially the Big Bang, while the linguistic and cognitive processes through which cosmological meaning is constructed remain less examined. This study analyzes the construction of cosmological meaning in Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 by integrating al-Jurjānī’s contextual semantics with Lakoff and Johnson’s Conceptual Metaphor Theory. Using qualitative library research, the study employs a two-stage integrative procedure. First, naẓm analysis identifies the syntactic and semantic relations that constrain the ratq–fatq construction. Second, Johnson’s Conceptual Metaphor Theory maps only those textually licensed relations into source–target conceptual structures, after which the cognitive interpretation is checked against the Arabic linguistic structure. The findings show that the ratq–fatq relation forms a transformational semantic pattern from unity to differentiation. This pattern is conceptualized through three interconnected metaphors: The cosmos is a unified entity, creation is separation, and divine creation is cosmic transformation. The study proposes a Semantic-Cognitive Integrative Model in which naẓm provides textual constraints for conceptual mapping, while Johnson’s Conceptual Metaphor Theory explains how those relations are cognitively represented. Accordingly, the relationship between the verse and Big Bang cosmology is understood as limited conceptual correspondence rather than empirical scientific validation. The model offers a controlled interdisciplinary framework for analyzing Qur’anic cosmological meaning.

مطالعات صورت‌گرفته درباره آیه ۳۰ سوره انبیاء عمدتاً بر تطابق مفاهیم قرآنی رتق (پیوستگی یا بسته بودن) و فتق (گشودگی یا جدایی) با نظریه‌های کیهان‌شناسی مدرن، به‌ویژه مهبانگ، متمرکز بوده‌اند، در حالی که فرایندهای زبانی و شناختی که از طریق آن‌ها معنای کیهان‌شناختی ساخته می‌شود، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با ادغام معناشناسی بافتی عبدالقاهر جرجانی و نظریه استعاره مفهومی Lakoff و Johnson، به تحلیل ساخت معنای کیهان‌شناختی در آیه ۳۰ سوره انبیاء می‌پردازد. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، یک فرایند تلفیقی دو مرحله‌ای را به کار می‌گیرد. ابتدا، تحلیل نظم، روابط نحوی و معنایی محدودکننده ساختار رتق–فتق را شناسایی می‌کند. سپس، نظریه استعاره مفهومی Johnson تنها آن دسته از روابط مجاز متنی را به ساختارهای مفهومی مبدأ–مقصد نگاشت می‌کند و پس از آن، تفسیر شناختی با ساختار زبانی عربی تطبیق داده می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه رتق–فتق، یک الگوی معنایی تحولی از وحدت به تمایز را شکل می‌دهد. این الگو از طریق سه استعاره به‌هم‌پیوسته مفهوم‌سازی می‌شود: کیهان یک موجودیت واحد است، آفرینش جدایی است و آفرینش الهی دگرگونی کیهانی است. این پژوهش مدل تلفیقی معناشناختی–شناختی را پیشنهاد می‌کند که در آن نظم، محدودیت‌های متنی برای نگاشت مفهومی فراهم می‌کند و نظریه استعاره مفهومی Johnson تبیین می‌کند که این روابط چگونه به‌صورت شناختی بازنمایی می‌شوند. بر این اساس، رابطه میان آیه و کیهان‌شناسی مهبانگ به‌عنوان تطابق مفهومی محدود و نه تأیید علمی تجربی درک می‌شود. این مدل، چارچوبی میان‌رشته‌ای و کنترل‌شده برای تحلیل معنای کیهان‌شناختی قرآن ارائه می‌دهد.

The rapid development of digital technology has created opportunities to support Hifz al-Quran education through digital memorisation applications, interactive multimedia, online learning platforms and emerging artificial intelligence (AI) tools. However, the extent to which these technologies improve measurable Hifz outcomes remains unclear. This systematic literature review examined the roles, forms and reported effects of digital innovation in Tahfiz education. Searches were conducted in Scopus, Web of Science, Google Scholar and MyJurnal for studies published between 2020 and July 2026 in English or Malay. The manuscript records 280 identified records, of which 75 duplicates were removed; 205 records were screened, 50 full texts were assessed, and 24 studies were included in the synthesis. Thematic synthesis organised the literature into four dimensions: digital memorisation applications, interactive multimedia, digital learning platforms and AI. Across the included literature, digital tools were reported to support access to resources, repetition and murajaah, motivation, learner autonomy, monitoring and continuity of learning. Nevertheless, the evidence presented is more consistent for learning support and learner perceptions than for demonstrable improvements in memorisation accuracy, tasmi’ fluency, memorisation quantity or retention. Digital tools should therefore complement, rather than replace, teacher-guided talaqqi, musyafahah, tasmi’ and murajaah. The review identifies a need for transparent quality appraisal and further empirical studies using clearly defined Hifz outcome measures.

توسعهٔ سریع فناوری دیجیتال فرصت‌هایی را برای حمایت از آموزش حفظ قرآن از طریق برنامه‌های دیجیتال حفظ، چندرسانه‌ای تعاملی، پلتفرم‌های یادگیری آنلاین و ابزارهای نوظهور هوش مصنوعی (AI) فراهم کرده است. با این حال، میزان تأثیر این فناوری‌ها بر بهبود نتایج قابل سنجش حفظ قرآن همچنان نامشخص است. این مرور نظام‌مند ادبیات، نقش‌ها، اشکال و اثرات گزارش‌شدهٔ نوآوری دیجیتال در آموزش تحفیظ را بررسی کرده است. جستجوها در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، Google Scholar و MyJurnal برای مطالعات منتشرشده بین سال‌های 2020 تا ژوئیهٔ 2026 به زبان انگلیسی یا مالایی انجام شد. در این مقاله، 280 رکورد شناسایی شد که پس از حذف 75 مورد تکراری، 205 رکورد غربالگری شد، 50 متن کامل ارزیابی گردید و 24 مطالعه در سنتز نهایی گنجانده شد. سنتز موضوعی، ادبیات را در چهار بُعد سازمان‌دهی کرد: برنامه‌های دیجیتال حفظ، چندرسانه‌ای تعاملی، پلتفرم‌های یادگیری دیجیتال و هوش مصنوعی. در سراسر مطالعات مورد بررسی، گزارش شده است که ابزارهای دیجیتال از دسترسی به منابع، تکرار و مرور (مراجعه)، انگیزش، خودمختاری یادگیرنده، پایش و تداوم یادگیری حمایت می‌کنند. با این حال، شواهد ارائه‌شده بیشتر در زمینهٔ حمایت از یادگیری و ادراکات یادگیرندگان منسجم است تا بهبودهای قابل اثبات در دقت حفظ، روانی تسميع، کمیت حفظ یا نگهداری مطالب. بنابراین، ابزارهای دیجیتال باید مکمل، و نه جایگزین، آموزش معلم‌محور تلقی، مشافهه، تسميع و مراجعه باشند. این مرور، نیاز به ارزیابی شفاف کیفیت و مطالعات تجربی بیشتر با شاخص‌های خروجی حفظ به‌وضوح تعریف‌شده را شناسایی می‌کند.

Abstract: Access to the Qur’an for Deaf Muslims still faces various barriers, particularly regarding the availability of accessible media, human resources, and a learning environment suited to the communication needs of the Deaf community. These conditions indicate that the general availability of the Qur’an does not always guarantee equal access for all Muslims. This study aims to analyze the forms of Islamic philanthropy’s involvement in ensuring access to the Qur’an for Deaf Muslims and to understand its contribution to religious inclusion. This study employs a qualitative method using a library research approach. Data were obtained from documents of philanthropic institutions, publications by the Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulations related to people with disabilities, as well as academic literature on Islamic philanthropy, disability, accessibility, and religious inclusion. The analysis was conducted using descriptive-analytical and thematic methods by identifying the relationships between access, resources, capacity, participation, and inclusion. The research findings indicate that Islamic philanthropy plays a role in supporting access to the Qur’an through the provision and distribution of the Sign Language Qur’an, teacher training, the development of learning materials, as well as community empowerment and institutional collaboration. These practices can be understood as support for religious inclusion because they seek to open access, build capacity, and expand opportunities for Deaf Muslims to participate in religious life. Thus, Islamic philanthropy functions not only as a mechanism for distributing aid but also as an instrument that supports the fulfillment of rights and more equitable religious access for Deaf Muslims. Keywords: Islamic philanthropy; Deaf Muslims; Access to the Qur’an; Religious Inclusion; Sign Language Qur’an. Abstrak: Akses terhadap Al-Qur’an bagi Muslim Tuli masih menghadapi berbagai hambatan, terutama berkaitan dengan ketersediaan media yang aksesibel, sumber daya manusia, dan lingkungan pembelajaran yang sesuai dengan kebutuhan komunikasi komunitas Tuli. Kondisi tersebut menunjukkan bahwa ketersediaan Al-Qur’an secara umum belum selalu menjamin akses yang setara bagi seluruh Muslim. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis bentuk keterlibatan filantropi Islam dalam pemenuhan akses Al-Qur’an bagi Muslim Tuli serta memahami kontribusinya terhadap inklusi keagamaan. Penelitian ini menggunakan metode kualitatif dengan pendekatan studi kepustakaan (library research). Data diperoleh dari dokumen lembaga filantropi, publikasi Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulasi terkait penyandang disabilitas, serta literatur akademik mengenai filantropi Islam, disabilitas, aksesibilitas, dan inklusi keagamaan. Analisis dilakukan secara deskriptif-analitis dan tematik dengan mengidentifikasi hubungan antara akses, sumber daya, kapasitas, partisipasi, dan inklusi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa filantropi Islam berperan dalam mendukung pemenuhan akses Al-Qur’an melalui penyediaan dan distribusi Mushaf Isyarat, pelatihan pengajar, pengembangan pembelajaran, serta penguatan komunitas dan kolaborasi kelembagaan. Praktik tersebut dapat dipahami sebagai dukungan terhadap inklusi keagamaan karena berupaya membuka akses, membangun kapasitas, dan memperluas kesempatan Muslim Tuli untuk berpartisipasi dalam kehidupan keagamaan. Dengan demikian, filantropi Islam tidak hanya berfungsi sebagai mekanisme distribusi bantuan, tetapi juga sebagai salah satu instrumen pendukung pemenuhan hak dan akses keagamaan yang lebih setara bagi Muslim Tuli. Kata Kunci: Filantropi Islam; Muslim Tuli; Akses Al-Qur’an; Inklusi Keagamaan; Mushaf Isyarat.

دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا همچنان با موانع متعددی مواجه است، به‌ویژه در زمینهٔ فراهم بودن رسانه‌های قابل دسترس، منابع انسانی و محیط یادگیری متناسب با نیازهای ارتباطی جامعه ناشنوا. این شرایط نشان می‌دهد که فراهم بودن عمومی قرآن همواره تضمین‌کنندهٔ دسترسی برابر برای همه مسلمانان نیست. هدف این پژوهش، تحلیل اشکال مشارکت نیکوکاری اسلامی در تأمین دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا و فهم نقش آن در شمولیت دینی است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از اسناد مؤسسات نیکوکاری، انتشارات Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an، مقررات مرتبط با افراد دارای معلولیت و همچنین متون علمی دربارهٔ نیکوکاری اسلامی، معلولیت، دسترس‌پذیری و شمولیت دینی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها به‌صورت توصیفی‌ـ‌تحلیلی و تماتیک با شناسایی روابط میان دسترسی، منابع، ظرفیت، مشارکت و شمولیت صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نیکوکاری اسلامی در حمایت از تأمین دسترسی به قرآن از طریق تهیه و توزیع قرآن زبان اشاره، آموزش معلمان، توسعه مواد آموزشی و نیز توانمندسازی جامعه و همکاری‌های نهادی نقش دارد. این اقدامات به‌عنوان حمایت از شمولیت دینی قابل درک است، زیرا در پی گشودن دسترسی، ارتقای ظرفیت و گسترش فرصت‌های مشارکت مسلمانان ناشنوا در زندگی دینی هستند. بنابراین، نیکوکاری اسلامی نه‌تنها به‌عنوان سازوکاری برای توزیع کمک‌ها، بلکه به‌عنوان ابزاری برای حمایت از تحقق حقوق و دسترسی دینی برابرتر برای مسلمانان ناشنوا عمل می‌کند.

The high rate of Quran memorization loss among tahfidz students is one of the challenges in maintaining memorization over the long term. Therefore, this study aims to analyze the effect of metacognitive learning on memorization retention among students in the Tahfidz program at Muhammadiyah 7 High School in Surabaya. This study employs a quantitative approach using an associative research design through simple linear regression. The sample consisted of 47 students from the 10th-grade Class X-1 and 11th-grade Class XI-1 of the Tahfidz program, selected through purposive sampling. Data were collected using a Likert-scale questionnaire and analyzed using IBM SPSS Statistics Version 25. The results indicate that Metacognitive Learning has a positive and significant effect on students’ memorization retention, with a significance value of 0.000 and a coefficient of determination (R²) of 0.330. This means that Metacognitive Learning contributes 33% to memorization retention, while 67% is influenced by other factors. These findings can serve as a reference for teachers and administrators of the Tahfidz program in integrating the planning, monitoring, and evaluation of memorization into murojaah activities to help students retain what they have memorized.

نرخ بالای فراموشی حفظ قرآن در میان دانش‌آموزان حفظ یکی از چالش‌های مهم در نگهداری بلندمدت حفظیات است. بنابراین، هدف این پژوهش تحلیل تأثیر یادگیری فراشناختی بر پایداری حفظیات در میان دانش‌آموزان برنامه حفظ در دبیرستان Muhammadiyah 7 سورابایا است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از طرح پژوهش همبستگی از طریق رگرسیون خطی ساده انجام شده است. نمونه شامل ۴۷ نفر از دانش‌آموزان پایه دهم کلاس X-1 و پایه یازدهم کلاس XI-1 برنامه حفظ بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه مبتنی بر مقیاس لیکرت جمع‌آوری و با نرم‌افزار IBM SPSS Statistics نسخه ۲۵ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که یادگیری فراشناختی تأثیر مثبت و معناداری بر پایداری حفظیات دانش‌آموزان دارد، به‌طوری‌که مقدار معناداری ۰.۰۰۰ و ضریب تعیین (R²) برابر با ۰.۳۳۰ به‌دست آمد. این بدان معناست که یادگیری فراشناختی ۳۳٪ از پایداری حفظیات را تبیین می‌کند و ۶۷٪ دیگر تحت تأثیر عوامل دیگر است. این یافته‌ها می‌تواند به‌عنوان مرجعی برای معلمان و مدیران برنامه حفظ در ادغام برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی حفظیات در فعالیت‌های مرور (مراجعه) جهت کمک به دانش‌آموزان برای نگهداری محفوظات خود مورد استفاده قرار گیرد.

This study aims to determine the correlation between Quran memorization ability and speaking skills (maharah kalam) among female students at the Sa'adatul Muttaqin Islamic Boarding School in Bakung Village, Muaro Jambi. A quantitative correlational method was employed using purposive sampling. The sample consisted of 30 female students who had resided at the boarding school for at least two years and memorized a minimum of five juz (parts) of the Quran. Data on memorization ability were obtained via a questionnaire (Cronbach's Alpha =0.884), while data on speaking skills were derived from existing academic records. Analysis was conducted using the Spearman's rho correlation test. The results indicate that the majority of students fell into the moderate category for both Quran memorization ability (33.33%) and speaking skills (50.0%). The correlation test yielded a value of ρ =0.140 with a significance level of 0.460 (>0.05), leading to the acceptance of the null hypothesis (H₀). It is concluded that there is no significant relationship between Quran memorization ability and speaking skills among the students, as Arabic speaking proficiency is more strongly influenced by factors such as teaching methods, practice intensity, and the language environment.

این پژوهش با هدف تعیین رابطه بین توانایی حفظ قرآن و مهارت‌های گفتاری (مهارت کلام) در میان دانش‌آموزان دختر مدرسه شبانه‌روزی اسلامی سعدت‌المتقین واقع در روستای باکونگ، موآرو جامبی انجام شده است. روش پژوهش، همبستگی کمی با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند بوده است. نمونه شامل ۳۰ دانش‌آموز دختر بود که حداقل دو سال در مدرسه شبانه‌روزی اقامت داشته و حداقل پنج جزء از قرآن را حفظ کرده بودند. داده‌های مربوط به توانایی حفظ قرآن از طریق پرسشنامه (آلفای کرونباخ = ۰٫۸۸۴) و داده‌های مربوط به مهارت‌های گفتاری از سوابق تحصیلی موجود استخراج شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی اسپیرمن (Spearman’s rho) انجام گرفت. نتایج نشان داد که اکثریت دانش‌آموزان در هر دو متغیر توانایی حفظ قرآن (۳۳٫۳۳٪) و مهارت‌های گفتاری (۵۰٫۰٪) در سطح متوسط قرار داشتند. آزمون همبستگی مقدار ρ = ۰٫۱۴۰ با سطح معناداری ۰٫۴۶۰ (>۰٫۰۵) را نشان داد که منجر به پذیرش فرض صفر (H₀) شد. نتیجه‌گیری می‌شود که بین توانایی حفظ قرآن و مهارت‌های گفتاری در میان دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود ندارد، چرا که تسلط بر مهارت گفتاری زبان عربی بیشتر تحت تأثیر عواملی چون روش‌های تدریس، میزان تمرین و محیط زبانی قرار دارد.

This study explores the influence of Quranic memorization on the academic achievement of twelfth-grade students at Madrasah Aliyah Swasta Hidayatul Qur’an, Puding Besar. Using an associative quantitative approach with simple linear regression analysis, data were collected through questionnaires, observations, and documentation of semester grades. The findings indicate a significant positive relationship between the intensity of Quranic memorization and students’ academic performance, with a contribution rate of 40%. Statistical analysis shows that the calculated t-value (4.758) exceeds the critical value (2.034), supporting the acceptance of the alternative hypothesis. These results suggest that Quranic memorization is a key factor in enhancing academic achievement. The study offers practical recommendations for Islamic educational institutions to strengthen tahfidz programs as an integral part of the formal curriculum.

این پژوهش به بررسی تأثیر حفظ قرآن بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه دوازدهم مدرسه متوسطه اسلامی خصوصی هدایت‌القرآن پودینگ بسار می‌پردازد. با استفاده از رویکرد کمی ارتباطی و تحلیل رگرسیون خطی ساده، داده‌ها از طریق پرسشنامه، مشاهده و مستندسازی نمرات نیم‌سال جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین شدت حفظ قرآن و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان رابطه مثبت معناداری وجود دارد و نرخ مشارکت آن ۴۰٪ است. تحلیل آماری نشان می‌دهد که مقدار t محاسبه‌شده (۴.۷۵۸) از مقدار بحرانی (۲.۰۳۴) بیشتر است که پذیرش فرضیه جایگزین را تأیید می‌کند. این نتایج حاکی از آن است که حفظ قرآن یکی از عوامل کلیدی در ارتقای پیشرفت تحصیلی است. پژوهش حاضر توصیه‌های عملی برای مؤسسات آموزشی اسلامی جهت تقویت برنامه‌های حفظ (تَحفِیظ) به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه درسی رسمی ارائه می‌دهد.

This study aims to analyze the application of rewards and punishments on the motivation of students in memorizing the Qur'an at TPQ Nurul Islam, Payabenua village, using a Qur'anic values approach. The research method used is descriptive qualitative through observation, interviews, and documentation. The results of the study show that rewards, both non-material (praise, appreciation, recognition, and trust from teachers) and material (gifts, certificates, or incentives), are effective in increasing the intrinsic and extrinsic motivation of students. Non-material rewards foster self-confidence, inner satisfaction, and love for the Qur'an, while material rewards serve as an initial trigger for motivation with certain limitations so as not to diminish sincerity. Meanwhile, punishment in memorizing the Qur'an is applied in an educational and constructive manner, such as verbal reprimands, repetition of memorization, additional targets, and measured restrictions on rest time. Proportional application that takes into account the psychological condition of students has been proven to increase discipline, responsibility, and awareness in maintaining memorization, while inappropriate punishment can cause fear and decrease motivation. Meanwhile, the application of rewards and punishments is based on the principles of targhib and tarhib, as well as Qur'anic values such as justice, patience, compassion, exemplary behavior, education, and sincerity. Thus, these two approaches not only function as tools for controlling behavior, but also as means of shaping the Qur'anic character and spirituality of students, thereby significantly increasing their motivation to memorize the Qur'an

هدف این پژوهش تحلیل کاربرد پاداش و تنبیه بر انگیزش دانش‌آموزان در حفظ قرآن در مؤسسه TPQ Nurul Islam، روستای Payabenua با رویکرد ارزش‌های قرآنی است. روش پژوهش مورد استفاده، کیفی توصیفی از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که پاداش‌ها، چه غیرمادی (تشویق، قدردانی، به رسمیت شناختن و اعتماد معلمان) و چه مادی (هدایا، گواهینامه‌ها یا مشوق‌ها)، در افزایش انگیزش درونی و بیرونی دانش‌آموزان مؤثر هستند. پاداش‌های غیرمادی موجب تقویت اعتماد به نفس، رضایت درونی و عشق به قرآن می‌شوند، در حالی که پاداش‌های مادی به عنوان محرک اولیه انگیزش با محدودیت‌هایی خاص به کار می‌روند تا از کاهش اخلاص جلوگیری شود. از سوی دیگر، تنبیه در حفظ قرآن به شیوه‌ای آموزشی و سازنده اعمال می‌شود؛ مانند تذکر شفاهی، تکرار حفظیات، تعیین اهداف اضافی و محدودیت‌های سنجیده در زمان استراحت. کاربرد متناسب که شرایط روان‌شناختی دانش‌آموزان را در نظر می‌گیرد، به اثبات رسیده که موجب افزایش نظم، مسئولیت‌پذیری و آگاهی در حفظ محفوظات می‌شود، در حالی که تنبیه نامناسب می‌تواند باعث ترس و کاهش انگیزش گردد. همچنین، کاربرد پاداش و تنبیه مبتنی بر اصول ترغیب و ترهیب و ارزش‌های قرآنی همچون عدالت، صبر، شفقت، رفتار الگویی، تربیت و اخلاص است. بنابراین، این دو رویکرد نه تنها به عنوان ابزار کنترل رفتار، بلکه به عنوان وسیله‌ای برای شکل‌دهی شخصیت و معنویت قرآنی دانش‌آموزان عمل می‌کنند و به طور معناداری انگیزش آنان را برای حفظ قرآن افزایش می‌دهند.

Until now on, women are still constructed as weak creatures and behind men. This is because the developing culture in our society has a very strong patriarchal side, where restricting the women’s movements in expressing themselves. In addition, existing religious doctrines also lead to the discourse that women who are outside the home deviate from Islamic law. This restriction of women's actions is often based on embedding the identity of women’s piety (salihah). One of them is done by Yufid.TV in his interpretation of QS. An-Nisa: 34 that a salihah is a woman who obeys her husband and stays at home. This paper is a netnographic study of women's piety discourse on Indonesian social media. So the transcendent focus in this study is to unravel how the discourse of women's piety is shaped by Yufid.TV through its interpretation of QS. An-Nisa': 34. Next, contextualize the verse by reviewing its relevance to the issues brought to the contemporary context. Using descriptive-critical analysis, this study shows that the discourse of piety is formed through its understanding of QS. An-Nisa': 34 comes to the meaning that women are responsible for obeying and serving their husbands, so they must be in the house. The construction is believed to be a form of textual understanding of the Qur’an. So that, this piety discourse reflects on the patriarchal mindset, they are an attempt to make the existence of women in the domestic sector only.

تا کنون، زنان همچنان به‌عنوان موجوداتی ضعیف و در مرتبه‌ای پایین‌تر از مردان ساخته و پرداخته می‌شوند. این امر ناشی از فرهنگی است که در جامعه ما رشد یافته و جنبه‌ای بسیار قوی از پدرسالاری دارد، به‌گونه‌ای که حرکت‌های زنان در ابراز وجود خود را محدود می‌کند. علاوه بر این، آموزه‌های دینی موجود نیز به گفتمانی منتهی می‌شود که زنان خارج از خانه را منحرف از شریعت اسلامی می‌داند. این محدودیت در رفتار زنان اغلب بر پایه القای هویت زن صالحه بنا می‌شود. یکی از نمونه‌های آن، تفسیر Yufid.TV از آیه ۳۴ سوره نساء است که زن صالحه را زنی معرفی می‌کند که مطیع شوهر خود بوده و در خانه می‌ماند. این مقاله مطالعه‌ای نتنوگرافیک درباره گفتمان صلاحیت زنان در رسانه‌های اجتماعی اندونزی است. بنابراین، تمرکز متعالی این پژوهش بر آن است که چگونه گفتمان صلاحیت زنان توسط Yufid.TV از طریق تفسیر آیه ۳۴ سوره نساء شکل می‌گیرد. سپس، این آیه با بررسی ارتباط آن با مسائل معاصر، زمینه‌ای می‌شود. با استفاده از تحلیل توصیفی‌ـ‌انتقادی، این پژوهش نشان می‌دهد که گفتمان صلاحیت از طریق فهم آیه ۳۴ سوره نساء به این معنا می‌رسد که زنان مسئول اطاعت و خدمت به شوهران خود هستند و باید در خانه بمانند. این ساختاردهی به‌عنوان نوعی فهم متنی از قرآن تلقی می‌شود. بنابراین، این گفتمان صلاحیت بازتاب‌دهنده ذهنیت پدرسالارانه است و تلاشی برای محدود کردن حضور زنان به حوزه خانگی به‌شمار می‌آید.

This research is related to the Concept of Relationship Inferred Self Efficacy in the Qur'an. Where this concept has a great influence on the psychology of people with spinal disorders, namely scoliosis. Scoliosis is a spinal disorder that not only has an impact on the physical condition, but also on the psychological condition of the sufferer. Such as a decrease in confidence in one's ability or called Self Efficacy. From the perspective of social psychology, Albert Bandura explained that self-efficacy is not only formed by personal experience, but also influenced by social relations, known as the concept of Relation Inferred Self-Efficacy (RISE), which is an individual's belief in his or her own abilities formed from the perception of the judgment of others. Therefore, supportive relationships are an important factor in increasing the self-efficacy of people with scoliosis. This type of research has a library research nature with primary data sources from the Qur'an and uses the maudhu'i tafsir method, where this interpretation starts from collecting and analyzing verses of the Qur'an related to human characteristics and beliefs or faith. The purpose of this research is to find out how the concept of RISE can be understood in the perspective of the Qur'an and how the verses of the Qur'an provide a theological and psychological basis regarding the importance of social relations in building individual confidence and mental fortitude, especially for people with scoliosis. The results of the study show that the Qur'an emphasizes the importance of relationships based on compassion, empathy, good communication, and mutual strengthening, which is in line with the concept of RISE in Bandura's theory. Values such as advising each other, providing support, and strengthening others are factors that can increase individual self-efficacy. Thus, the Qur'an not only provides spiritual solutions, but also offers relevant psychosocial principles in an effort to increase self-efficacy through positive relationships.

این پژوهش به مفهوم خودکارآمدی استنباط‌شده از روابط در قرآن می‌پردازد. این مفهوم تأثیر بسزایی بر روان‌شناسی افراد مبتلا به اختلالات ستون فقرات، به‌ویژه اسکولیوز، دارد. اسکولیوز نوعی اختلال ستون فقرات است که نه‌تنها بر وضعیت جسمانی، بلکه بر وضعیت روانی فرد مبتلا نیز تأثیر می‌گذارد؛ از جمله کاهش اعتماد به توانایی‌های فرد که به آن خودکارآمدی گفته می‌شود. از منظر روان‌شناسی اجتماعی، Albert Bandura توضیح داده است که خودکارآمدی تنها از طریق تجربه شخصی شکل نمی‌گیرد، بلکه تحت تأثیر روابط اجتماعی نیز قرار دارد که به آن مفهوم خودکارآمدی استنباط‌شده از روابط (Relation Inferred Self-Efficacy - RISE) گفته می‌شود؛ یعنی باور فرد به توانایی‌های خود که از ادراک قضاوت دیگران شکل می‌گیرد. بنابراین، روابط حمایتی عامل مهمی در افزایش خودکارآمدی افراد مبتلا به اسکولیوز به‌شمار می‌رود. این پژوهش از نوع کتابخانه‌ای است و داده‌های اولیه آن از قرآن کریم استخراج شده و از روش تفسیر موضوعی (تفسیر مضمونی) بهره گرفته است؛ به‌طوری که این تفسیر با جمع‌آوری و تحلیل آیات مرتبط با ویژگی‌ها و باورهای انسانی یا ایمان آغاز می‌شود. هدف این پژوهش، بررسی چگونگی فهم مفهوم RISE از منظر قرآن و نحوه ارائه مبانی الهیاتی و روان‌شناختی توسط آیات قرآن در خصوص اهمیت روابط اجتماعی در ساختن اعتماد به نفس و استحکام روانی فرد، به‌ویژه برای مبتلایان به اسکولیوز است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرآن بر اهمیت روابط مبتنی بر شفقت، همدلی، ارتباط مؤثر و تقویت متقابل تأکید دارد که با مفهوم RISE در نظریه Bandura همسو است. ارزش‌هایی همچون نصیحت متقابل، حمایت و تقویت دیگران از جمله عواملی هستند که می‌توانند خودکارآمدی فردی را افزایش دهند. بنابراین، قرآن نه‌تنها راه‌حل‌های معنوی ارائه می‌دهد، بلکه اصول روانی-اجتماعی مرتبط با تلاش برای افزایش خودکارآمدی از طریق روابط مثبت را نیز مطرح می‌کند.

Materialism is a lifestyle that has developed over time as a pattern of life orientation that places material aspects as the center of the meaning of human existence. This tendency is evident in an excessive love of the world, such as wealth, women, children, and various other worldly pleasures. This gives rise to various humanitarian issues, which have long received attention and responses from the Qur'an, as reflected in Surah Ali Imran [3]: 14, which criticizes excessive attitudes towards material things. This study aims to examine the Quran's criticism of materialism, its impact on social life, and the solutions offered by the Quran, by referring to the book Tafsir Al-Azhar by Buya Hamka. This study uses a qualitative approach with a library research type. The analytical method used is the tafsir tahlili approach to examine the verse in depth based on Buya Hamka's interpretation. Based on Buya Hamka’s interpretation in Tafsir Al-Azhar, QS Ali Imran verse 14 explains that human love for worldly pleasures such as wealth, children, women, and various forms of material possessions is part of human nature that has been adorned by Allah Swt. However, all of these pleasures are temporary and should not become the ultimate goal of life. In the modern context, this tendency may develop into a materialistic lifestyle characterized by consumerism, extravagance, and a focus on social status, which often leads to the neglect of moral and spiritual values. Buya Hamka’s interpretation emphasizes that the main issue lies in the direction of the human heart’s attachment to the world, not in the amount of wealth possessed. When the heart becomes overly attached to material things, humans are likely to fall into behaviors such as israf (excessiveness), tabdzir (wastefulness), and bakhil (miserliness). Therefore, wealth should be positioned as a means of worship to Allah Swt., not as the purpose of life. Thus, QS Ali Imran verse 14 highlights the importance of balancing worldly life and the hereafter so that humans do not fall into materialism and remain focused on the ultimate goal of returning to Allah Swt.

مادی‌گرایی سبکی از زندگی است که در طول زمان به عنوان الگویی از جهت‌گیری زندگی شکل گرفته و جنبه‌های مادی را به عنوان محور معنای وجود انسانی قرار می‌دهد. این گرایش در عشق افراطی به دنیا، مانند ثروت، زنان، فرزندان و انواع لذت‌های دنیوی دیگر، آشکار است. این امر منجر به بروز مسائل مختلف انسانی می‌شود که مدت‌هاست مورد توجه و واکنش قرآن قرار گرفته و در آیه ۱۴ سوره آل‌عمران [۳] که نگرش‌های افراطی نسبت به امور مادی را نقد می‌کند، بازتاب یافته است. هدف این پژوهش بررسی نقد قرآن بر مادی‌گرایی، تأثیر آن بر زندگی اجتماعی و راهکارهای ارائه‌شده توسط قرآن با ارجاع به کتاب تفسیر الازهر اثر Buya Hamka است. این پژوهش با رویکرد کیفی و از نوع پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. روش تحلیلی مورد استفاده، رویکرد تفسیر تحلیلی (تفسیر تحلیلی) برای بررسی عمیق آیه بر اساس تفسیر Buya Hamka می‌باشد. بر اساس تفسیر Buya Hamka در تفسیر الازهر، آیه ۱۴ سوره آل‌عمران بیان می‌کند که محبت انسان به لذت‌های دنیوی همچون ثروت، فرزندان، زنان و انواع دارایی‌های مادی، بخشی از سرشت انسانی است که توسط خداوند متعال آراسته شده است. با این حال، همه این لذت‌ها موقتی هستند و نباید به هدف نهایی زندگی تبدیل شوند. در زمینه معاصر، این گرایش ممکن است به سبک زندگی مادی‌گرایانه‌ای تبدیل شود که با مصرف‌گرایی، اسراف و تمرکز بر جایگاه اجتماعی مشخص می‌شود و اغلب منجر به غفلت از ارزش‌های اخلاقی و معنوی می‌گردد. تفسیر Buya Hamka تأکید می‌کند که مسئله اصلی در جهت‌گیری دلبستگی قلب انسان به دنیا نهفته است، نه در میزان ثروت موجود. زمانی که قلب بیش از حد به امور مادی دلبسته شود، انسان‌ها احتمالاً به رفتارهایی مانند اسراف، تبذیر و بخل دچار می‌شوند. بنابراین، ثروت باید به عنوان وسیله‌ای برای عبادت خداوند متعال قرار گیرد، نه به عنوان هدف زندگی. بدین ترتیب، آیه ۱۴ سوره آل‌عمران بر اهمیت تعادل میان زندگی دنیوی و آخرت تأکید می‌کند تا انسان‌ها گرفتار مادی‌گرایی نشوند و همچنان بر هدف نهایی بازگشت به سوی خداوند متعال متمرکز بمانند.

The current research aims to identify (The Effectiveness of Two Active Learning Strategies on the Achievement of Second Intermediate Grade Students in the Holy Quran and Islamic Education Subject and the Development of Their Citizenship Values.). The researcher adopted the quasi-experimental method, and used two scales to measure the variables of his research. The first scale was the achievement scale in mathematics and consisted of (40) paragraphs of the type of multiple choice, and verified its reliability, stability and discrimination, as well as conducting statistical analysis of its paragraphs, and the researcher prepared a citizenship values scale, and the scale in its final form consisted of (38) paragraphs and verified its reliability, stability and discrimination, and the results showed that the experimental group outperformed the control group in the mathematics achievement scale and the citizenship values scale. The researcher suggested conducting studies on the effectiveness of two active learning strategies in acquiring numerical concepts among first intermediate students and developing their logical thinking. The researcher also recommended emphasizing the necessity of teaching the use of active learning strategies in general at the intermediate stage. And the adoption of national values in the teaching of mathematics in the intermediate stages because of its importance in promoting and developing patriotism among students The researcher also recommended emphasizing the need to teach the use of active learning strategies in general at the intermediate stage. And the adoption of national values in the teaching of mathematics in the intermediate stages because of its importance in promoting and developing patriotism among students.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی «اثربخشی دو راهبرد یادگیری فعال بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه دوم متوسطه در درس قرآن کریم و آموزش اسلامی و توسعه ارزش‌های شهروندی آنان» انجام شده است. پژوهشگر از روش شبه‌آزمایشی استفاده کرده و برای سنجش متغیرهای پژوهش خود از دو مقیاس بهره برده است. مقیاس اول، مقیاس پیشرفت تحصیلی در ریاضیات بود که شامل ۴۰ پرسش چهارگزینه‌ای بوده و پایایی، ثبات و قدرت تمایز آن مورد تأیید قرار گرفته و تحلیل آماری سؤالات آن نیز انجام شده است. همچنین پژوهشگر مقیاس ارزش‌های شهروندی را تهیه کرده که در نهایت شامل ۳۸ پرسش بوده و پایایی، ثبات و قدرت تمایز آن نیز مورد تأیید قرار گرفته است. نتایج نشان داد که گروه آزمایشی در مقیاس پیشرفت تحصیلی ریاضیات و مقیاس ارزش‌های شهروندی نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری داشته است. پژوهشگر پیشنهاد کرد مطالعاتی درباره اثربخشی دو راهبرد یادگیری فعال در کسب مفاهیم عددی در میان دانش‌آموزان پایه اول متوسطه و توسعه تفکر منطقی آنان انجام شود. همچنین پژوهشگر توصیه کرد بر ضرورت آموزش استفاده از راهبردهای یادگیری فعال به طور کلی در دوره متوسطه تأکید شود و پذیرش ارزش‌های ملی در آموزش ریاضیات در دوره متوسطه به دلیل اهمیت آن در تقویت و توسعه روحیه میهن‌دوستی در میان دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد.

In this article, the content of the verses on humanity and tolerance in Islam is explained based on scientific sources.

در این مقاله، محتوای آیات مربوط به انسانیت و مدارا در اسلام بر اساس منابع علمی تبیین می‌شود.

Purpose: This article examines the concept of naskh (abrogation) in Qur'anic interpretation through a comparative analysis of Tafsīr Jalālayn and Tafsīr Marāḥ Labīd, focusing on the interpretive tension between the so-called "peace verses" and "sword verses." It challenges the assumption that naskh necessarily establishes the theological dominance of militant verses. Design/methodology/approach: The study employs a qualitative library-based method with a historical-epistemological approach. It comparatively analyzes the exegetical treatments of naskh, jihad, and the relationship between peace-oriented and militant verses in both tafsīr works, while situating their interpretations within their respective socio-historical contexts. Findings: The findings demonstrate that Tafsīr Jalālayn tends to employ a textual-literal framework that accommodates the abrogation of certain peace-oriented verses by militant verses. In contrast, Nawawi's Marāḥ Labīd exhibits greater contextual and interpretive flexibility by reframing the meaning and scope of jihad and limiting the application of naskh. This divergence reflects a broader epistemological movement from rigid textualism toward a more contextual and humanistic approach to Qur'anic interpretation. Originality/value: The article proposes reconceptualizing naskh not primarily as textual annulment, but as a process of contextual reorientation that preserves the Qur'an's broader ethical universality. This approach offers a nuanced framework for understanding the relationship between revelation, historical context, and violence, while contributing to contemporary efforts to develop more moderate and context-sensitive approaches to Qur'anic interpretation.

هدف: این مقاله به بررسی مفهوم نسخ در تفسیر قرآن از طریق تحلیل تطبیقی تفسیر جلالین و تفسیر مرا‌ح لبید می‌پردازد و بر تنش تفسیری میان آنچه به عنوان «آیات صلح» و «آیات شمشیر» شناخته می‌شود، تمرکز دارد. این پژوهش این فرض را به چالش می‌کشد که نسخ لزوماً برتری الهیاتی آیات جنگ‌طلبانه را تثبیت می‌کند. روش/رویکرد پژوهش: این مطالعه با بهره‌گیری از روش کیفی مبتنی بر کتابخانه و رویکرد تاریخی-معرفت‌شناختی انجام شده است. تحلیل تطبیقیِ رویکردهای تفسیری نسبت به نسخ، جهاد و رابطه میان آیات صلح‌محور و جنگ‌محور در هر دو اثر تفسیری صورت گرفته و تفسیرهای آن‌ها در بسترهای اجتماعی-تاریخی مربوطه قرار داده شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر جلالین عمدتاً از چارچوبی متنی-لفظی بهره می‌گیرد که نسخ برخی آیات صلح‌محور توسط آیات جنگ‌محور را می‌پذیرد. در مقابل، مرا‌ح لبید نووی انعطاف‌پذیری تفسیری و زمینه‌ای بیشتری نشان می‌دهد و با بازتعریف معنا و دامنه جهاد، کاربرد نسخ را محدود می‌کند. این تفاوت، بازتاب‌دهنده حرکت معرفت‌شناختی گسترده‌تری از متن‌گرایی سخت به سوی رویکردی زمینه‌مند و انسان‌محور در تفسیر قرآن است. اصالت/ارزش: این مقاله پیشنهاد می‌کند که نسخ نه صرفاً به عنوان ابطال متنی، بلکه به منزله فرایند بازجهت‌دهی زمینه‌ای تلقی شود که جهان‌شمولی اخلاقی گسترده‌تر قرآن را حفظ می‌کند. این رویکرد چارچوبی دقیق برای فهم رابطه میان وحی، زمینه تاریخی و خشونت ارائه می‌دهد و به تلاش‌های معاصر برای توسعه رویکردهای معتدل‌تر و زمینه‌مندتر در تفسیر قرآن کمک می‌کند.

This study aims to analyze the effectiveness of the talaqqi method in shaping the character of students at MIN 4 Tanjung Balai, viewed from the perspective of Tafsir Al-Misbah on QS. Al-Alaq verses 1–5 and QS. Al-Qiyamah verses 16–19. This research uses a descriptive qualitative approach, with primary data obtained through in-depth interviews with Al-Quran teachers and secondary data from a literature study of Tafsir Al-Misbah. The data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, combined with a simple thematic interpretation approach. The results show that the talaqqi method, through the stages of modeling, listening, imitating, and repetition, contributes to the development of discipline, patience, responsibility, religiosity, and attentiveness among students, although it still faces challenges related to individual differences in ability and limited instructional time. The study of Tafsir Al-Misbah reinforces these findings, in which the meaning of iqra in QS. Al-Alaq is understood as a process of learning as well as teaching, while the principle of listening before reading without haste in QS. Al-Qiyamah is consistent with the talaqqi procedure. Thus, the talaqqi method has a relevant theological foundation as an effective means of developing students' religious character based on Qur'anic values.

هدف این پژوهش، تحلیل اثربخشی روش تلقی در شکل‌دهی به شخصیت دانش‌آموزان مدرسه MIN 4 تانجونگ بالای از منظر تفسیر المیزان بر سوره علق آیات ۱ تا ۵ و سوره قیامه آیات ۱۶ تا ۱۹ است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است و داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با معلمان قرآن و داده‌های ثانویه از طریق مطالعه کتابخانه‌ای تفسیر المیزان گردآوری شده‌اند. داده‌ها با استفاده از کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری، همراه با رویکرد تفسیر موضوعی ساده، تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که روش تلقی از طریق مراحل الگوسازی، شنیدن، تقلید و تکرار، در رشد نظم، صبر، مسئولیت‌پذیری، دینداری و توجه دانش‌آموزان مؤثر است، هرچند با چالش‌هایی مانند تفاوت‌های فردی در توانایی و محدودیت زمان آموزش مواجه است. مطالعه تفسیر المیزان این یافته‌ها را تقویت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که معنای «اقرأ» در سوره علق به عنوان فرایند یادگیری و آموزش درک می‌شود و اصل شنیدن پیش از خواندن و پرهیز از شتابزدگی در سوره قیامه با رویه تلقی هم‌راستا است. بنابراین، روش تلقی دارای مبنای الهیاتی مرتبط و ابزاری مؤثر برای پرورش شخصیت دینی دانش‌آموزان بر اساس ارزش‌های قرآنی است.

The Tahfiz Model Ulul Albab (TMUA) integrates Quran memorisation into the national curriculum to develop well-rounded huffaz. Despite its implementation since 2014, concerns remain regarding the effectiveness of Hifz al-Quran teaching and learning (PdPc), particularly in relation to teacher competency, pedagogical practices and the integration of 21st Century Learning (PAK21) elements. This study evaluated TMUA implementation using the Context, Input and Process dimensions of the CIPP framework and examined differences in programme implementation according to teacher category, professional qualifications and exposure to PAK21-related In-Service Training (LDP). A quantitative cross-sectional survey involving 144 TMUA teachers from three Sekolah Menengah Kebangsaan Agama (SMKA) was conducted. Respondents were selected using proportional stratified random sampling. Data were collected using a questionnaire adapted from the CIPP Evaluation Model and validated by seven experts. The findings revealed that the implementation level of the TMUA programme was high across the context, input and process dimensions. Independent-samples t-tests indicated no significant differences in the process dimension according to teacher category, t(142) = 0.469, p = .640 and professional qualifications, t(142) = 1.160, p = .209. Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) further showed no statistically significant differences in the context, input and process dimensions according to teachers’ exposure to PAK21-related LDP, Pillai’s Trace = .040, F(3,140) = 1.948, p = .125, η² = .040. These findings indicate that TMUA implementation was relatively consistent regardless of teaching experience, professional qualifications and exposure to PAK21-related professional development training. The study highlights the need for more contextualised and specialised professional development initiatives that address the unique requirements of tahfiz education. The findings contribute empirical evidence towards strengthening teacher competency and enhancing the long-term effectiveness of TMUA implementation in Malaysian secondary schools.

مدل تحفیظ اولوالالباب (TMUA) با ادغام حفظ قرآن در برنامه درسی ملی، به منظور تربیت حفاظ جامع‌الاطراف طراحی شده است. با وجود اجرای این برنامه از سال ۲۰۱۴، همچنان نگرانی‌هایی در خصوص اثربخشی آموزش و یادگیری حفظ قرآن (PdPc)، به ویژه در ارتباط با شایستگی معلمان، شیوه‌های تدریس و ادغام عناصر یادگیری قرن بیست‌ویکم (PAK21) وجود دارد. این پژوهش، اجرای TMUA را با استفاده از ابعاد زمینه، ورودی و فرایند چارچوب CIPP ارزیابی کرده و تفاوت‌های اجرای برنامه را بر اساس دسته‌بندی معلمان، صلاحیت‌های حرفه‌ای و میزان آشنایی با دوره‌های ضمن خدمت مرتبط با PAK21 (LDP) بررسی نموده است. این مطالعه کمّی به صورت مقطعی و با مشارکت ۱۴۴ معلم TMUA از سه مدرسه متوسطه مذهبی ملی (SMKA) انجام شد. نمونه‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده متناسب انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای که از مدل ارزیابی CIPP اقتباس و توسط هفت متخصص اعتبارسنجی شده بود، گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که سطح اجرای برنامه TMUA در ابعاد زمینه، ورودی و فرایند بالا بوده است. آزمون t مستقل تفاوت معناداری در بعد فرایند بر اساس دسته‌بندی معلمان، t(142) = 0.469, p = .640 و صلاحیت حرفه‌ای، t(142) = 1.160, p = .209 نشان نداد. همچنین تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) تفاوت معناداری در ابعاد زمینه، ورودی و فرایند بر اساس میزان آشنایی معلمان با LDP مرتبط با PAK21 نشان نداد، Pillai’s Trace = .040, F(3,140) = 1.948, p = .125, η² = .040. این یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای TMUA صرف‌نظر از سابقه تدریس، صلاحیت حرفه‌ای و میزان شرکت در دوره‌های توسعه حرفه‌ای مرتبط با PAK21 نسبتاً یکنواخت بوده است. این پژوهش بر ضرورت طراحی ابتکارات توسعه حرفه‌ای تخصصی و متناسب با نیازهای خاص آموزش تحفیظ تأکید می‌کند. یافته‌ها شواهد تجربی برای تقویت شایستگی معلمان و ارتقای اثربخشی بلندمدت اجرای TMUA در مدارس متوسطه مالزی ارائه می‌دهد.

This study aims to analyze the dynamics of the theorization of the Quranic human rights discourse in the work of "Achmad Abubakar", "Indonesian Islamic studies academic", particularly regarding the theoretical basis, conceptual framework, and its relevance to the development of contemporary Islamic human rights studies. This study uses a qualitative method with a library research approach through a descriptive-critical analysis of the works of Achmad Abubakar and supporting literature related to human rights, interpretation, and maqasid al-syari’ah. The results of the study indicate that the theorization of Quranic human rights in Achmad Abubakar’s thoughts is built on three main foundations, namely maqasid al-syari’ah, humanistic interpretation, and the universal principles of humanity in the Quran. His conceptual framework emphasizes the principles of karimah al-insan, justice, freedom, and equality as the normative basis for human rights protection in Islam. This thinking demonstrates an integrative effort to reconcile the universality of modern human rights with Qur’anic values through a contextual and multidisciplinary approach. Furthermore, this study finds that Achmad Abubakar’s approach has made a significant contribution to expanding the socio-humanistic interpretation paradigm in Indonesia.

این پژوهش با هدف تحلیل پویایی‌های نظریه‌پردازی گفتمان حقوق بشر قرآنی در آثار «Achmad Abubakar»، «پژوهشگر مطالعات اسلامی اندونزیایی»، به‌ویژه در خصوص مبانی نظری، چارچوب مفهومی و ارتباط آن با توسعه مطالعات معاصر حقوق بشر اسلامی انجام شده‌است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد کتابخانه‌ای از طریق تحلیل توصیفی‌ـ‌انتقادی آثار Achmad Abubakar و منابع مرتبط با حقوق بشر، تفسیر و مقاصد الشریعه صورت گرفته‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی حقوق بشر قرآنی در اندیشه Achmad Abubakar بر سه بنیاد اصلی یعنی مقاصد الشریعه، تفسیر انسان‌گرایانه و اصول عام انسانی در قرآن استوار است. چارچوب مفهومی وی بر اصول کرامت انسان، عدالت، آزادی و برابری به‌عنوان مبنای هنجاری حمایت از حقوق بشر در اسلام تأکید دارد. این اندیشه تلاشی تلفیقی برای آشتی‌بخشی میان جهان‌شمولی حقوق بشر مدرن و ارزش‌های قرآنی از طریق رویکردی زمینه‌مند و میان‌رشته‌ای را نشان می‌دهد. افزون بر این، این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد Achmad Abubakar سهم قابل توجهی در گسترش پارادایم تفسیر اجتماعی‌ـ‌انسان‌گرایانه در اندونزی داشته‌است.

This article examines the narrative of Adam and Eve from the perspectives of psychology of religion and spiritual counseling and care, drawing on the therapeutic functions of sacred texts. Grounded in the long-standing healing power of narratives, bibliotherapy is discussed within the context of sacred texts, with particular attention to spiritual bibliotherapy’s capacity to access individuals’ moral, emotional, and existential processes. Within this framework, the study relates the Adam and Eve narrative to the concept of moral injury, which has gained increasing prominence in contemporary psychological literature, and explores the potential of sacred narratives in processes of spiritual repair. The research adopts a qualitative approach, employing purposive literature review and conceptual analysis. Classical and modern interpretations of the Adam and Eve narrative in the Torah and the Qur’an, together with literature on psychology of religion and moral injury, were analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis framework. Four core themes were identified: will and responsibility; transgression and rebellion; shame and alienation; and hope and redemption. The findings demonstrate that the narrative makes visible the moral and spiritual ruptures following value violations and offers a meaningful foundation of hope for spiritual healing through confrontation and repentance. The study concludes that the Adam and Eve narrative can serve as a bibliotherapeutic resource in spiritual care.

این مقاله روایت آدم و حوا را از منظر روان‌شناسی دین و مشاوره و مراقبت معنوی مورد بررسی قرار می‌دهد و بر کارکردهای درمانی متون مقدس تأکید می‌کند. با تکیه بر قدرت دیرپای شفابخشی روایت‌ها، کتاب‌درمانی در بستر متون مقدس مورد بحث قرار گرفته و به‌ویژه به ظرفیت کتاب‌درمانی معنوی برای دسترسی به فرایندهای اخلاقی، هیجانی و وجودی افراد توجه شده است. در این چارچوب، پژوهش روایت آدم و حوا را به مفهوم آسیب اخلاقی که در ادبیات روان‌شناسی معاصر اهمیت فزاینده‌ای یافته است مرتبط می‌کند و ظرفیت روایت‌های مقدس را در فرایندهای ترمیم معنوی بررسی می‌نماید. این پژوهش رویکردی کیفی اتخاذ کرده و از مرور هدفمند متون و تحلیل مفهومی بهره برده است. تفسیرهای کلاسیک و مدرن از روایت آدم و حوا در تورات و قرآن، همراه با ادبیات روان‌شناسی دین و آسیب اخلاقی، با استفاده از چارچوب تحلیل تماتیک Braun و Clarke تحلیل شده‌اند. چهار مضمون اصلی شناسایی شد: اراده و مسئولیت؛ تخطی و عصیان؛ شرم و بیگانگی؛ و امید و رستگاری. یافته‌ها نشان می‌دهند که این روایت، گسست‌های اخلاقی و معنوی پس از نقض ارزش‌ها را آشکار می‌سازد و بنیانی معنادار از امید برای شفای معنوی از طریق مواجهه و توبه فراهم می‌کند. نتیجه پژوهش آن است که روایت آدم و حوا می‌تواند به‌عنوان منبعی کتاب‌درمانگرانه در مراقبت معنوی مورد استفاده قرار گیرد.

This study examines the methodological relationship between Qur’anic tadabbur and contemporary tafsir and clarifies their epistemological boundaries and contributions to understanding revelation. It employs qualitative library research. Primary sources include the Qur’an, Qawā‘id al-Tadabbur al-Amtsal li Kitābillāh, and works on tafsir methodology, while secondary sources comprise scholarly articles on tadabbur, maqāṣid al-Qur’an, Qur’anic pedagogy, and contemporary interpretation. The literature was classified into normative, conceptual-theoretical, and contemporary scholarly sources and analyzed through comparative content analysis across purpose, object, epistemic basis, analytical instruments, procedures, validity criteria, and expected outcomes. The findings indicate that tafsir provides the scholarly foundation for establishing the meaning of Qur’anic verses, whereas tadabbur develops that meaning through reflection, internalization, and contextual application. The two should not be treated as a binary opposition because tafsir may incorporate reflective dimensions, while tadabbur continues to require methodological control from tafsir. This study proposes a five-stage conceptual model: reading the verse, establishing its meaning through tafsir, reflecting on its message, internalizing its values, and applying them contextually. Its novelty lies in formulating a methodological sequence that connects interpretation with the actualization of Qur’anic values without equating tadabbur with tafsir. As a conceptual study, the proposed model requires empirical examination among readers, educators, or interpretive communities

این پژوهش به بررسی رابطهٔ روش‌شناختی میان تدبر قرآنی و تفسیر معاصر می‌پردازد و مرزهای معرفت‌شناختی و نقش آن‌ها را در فهم وحی روشن می‌کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. منابع اصلی شامل قرآن، قواعد التدبر الأمثل لکتاب‌الله و آثار مرتبط با روش‌شناسی تفسیر بوده و منابع ثانویه شامل مقالات علمی دربارهٔ تدبر، مقاصد قرآن، تعلیم و تربیت قرآنی و تفسیر معاصر می‌باشد. منابع گردآوری‌شده به سه دستهٔ هنجاری، مفهومی-نظری و پژوهش‌های معاصر تقسیم و از طریق تحلیل محتوای مقایسه‌ای بر اساس هدف، موضوع، مبنای معرفتی، ابزار تحلیلی، مراحل اجرایی، ملاک‌های روایی و پیامدهای مورد انتظار تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر، مبنای علمی برای تعیین معنای آیات قرآن را فراهم می‌کند، در حالی که تدبر این معنا را از طریق بازاندیشی، درونی‌سازی و کاربرد بومی توسعه می‌دهد. این دو نباید به عنوان دوگانگی متقابل تلقی شوند، چرا که تفسیر می‌تواند ابعاد تأملی را دربرگیرد و تدبر همچنان نیازمند کنترل روشی از سوی تفسیر است. این پژوهش یک مدل مفهومی پنج‌مرحله‌ای پیشنهاد می‌کند: قرائت آیه، تعیین معنای آن از طریق تفسیر، تأمل در پیام آن، درونی‌سازی ارزش‌ها و کاربرد بومی آن‌ها. نوآوری پژوهش در تدوین توالی روش‌شناختی است که تفسیر را به تحقق ارزش‌های قرآنی پیوند می‌دهد بدون آنکه تدبر را با تفسیر یکسان فرض کند. به عنوان یک مطالعهٔ مفهومی، مدل پیشنهادی نیازمند آزمون تجربی در میان خوانندگان، مربیان یا جوامع تفسیری است.

Abstract The Tahfidz program at Madrasah Al-Barokah faced challenges related to Qur’anic recitation quality, particularly the accuracy of makharijul huruf and tajwid application, as well as limited structured mentoring. This community service program employed a Service Learning approach for 13 days, from 21 February to 5 March 2026. Attendance in madrasah learning sessions ranged from 18 to 35 children, while broader community activities involved up to 100 participants depending on the activity. The program included needs observation, halaqah grouping, tahfidz and tahsin mentoring through talaqqi, recitation submission and repetition, memorization evaluation, and student reflection. Observations during implementation indicated improvements in pronunciation accuracy and memorization fluency, accompanied by greater student engagement. University students also gained practical teaching and community-interaction experience through the reflective Service Learning process. The program demonstrates the value of structured mentoring, although complete individual achievement data and long-term memorization retention measurements were not available.

برنامه حفظ در مدرسه البرکه با چالش‌هایی در زمینه کیفیت قرائت قرآن، به‌ویژه دقت در مخارج الحروف و اجرای قواعد تجوید، همچنین محدودیت در راهنمایی ساختاریافته مواجه بود. این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه با رویکرد یادگیری خدمت‌محور به مدت ۱۳ روز، از ۲۱ فوریه تا ۵ مارس ۲۰۲۶ اجرا شد. حضور دانش‌آموزان در جلسات آموزشی مدرسه بین ۱۸ تا ۳۵ کودک متغیر بود و فعالیت‌های گسترده‌تر اجتماعی بسته به نوع فعالیت تا ۱۰۰ شرکت‌کننده را دربر می‌گرفت. برنامه شامل مشاهده نیازها، گروه‌بندی حلقه‌ها، راهنمایی در حفظ و بهبود قرائت از طریق تلقی، ارائه و تکرار قرائت، ارزیابی حفظ و بازتاب دانش‌آموزان بود. مشاهدات حین اجرا نشان‌دهنده بهبود در دقت تلفظ و روانی حفظ، همراه با افزایش مشارکت دانش‌آموزان بود. دانشجویان دانشگاه نیز از طریق فرایند بازتابی یادگیری خدمت‌محور، تجربه عملی تدریس و تعامل با جامعه را کسب کردند. این برنامه ارزش راهنمایی ساختاریافته را نشان می‌دهد، هرچند داده‌های کامل مربوط به دستاوردهای فردی و سنجش ماندگاری بلندمدت حفظ در دسترس نبود.

Strengthening Quranic literacy among elementary school-aged children is a crucial aspect of religious character development. However, children’s ability to read the Quran remains relatively low due to educators’ limited competencies, a lack of family support, and minimal learning opportunities within the community. This community service project aims to describe the implementation of the “Ramadhan Mengaji” program based on service learning in Pematang Sijonam Village, Perbaungan Subdistrict, Serdang Bedagai Regency. The program was carried out through tahsin sessions at the mosque, Quran literacy outreach at elementary schools, the distribution of Quran copies and Iqra’ books, as well as religious lectures and social activities. The impact of this community service activity showed an increase in enthusiasm for reading the Quran, including improvements in pronunciation (makhraj), understanding of tajwid, and fluency in reading. Additionally, there was increased motivation to learn and greater parental support. The service-learning approach was effective in creating contextual, participatory, and sustainable learning.

تقویت سواد قرآنی در میان کودکان سنین دبستان، جنبه‌ای اساسی از پرورش شخصیت دینی به‌شمار می‌آید. با این حال، توانایی کودکان در قرائت قرآن به‌دلیل محدودیت شایستگی‌های مربیان، کمبود حمایت خانوادگی و فرصت‌های اندک یادگیری در جامعه، نسبتاً پایین باقی مانده‌است. این طرح خدمت‌رسانی به جامعه با هدف توصیف اجرای برنامه «رمضان مُنجی» مبتنی بر یادگیری خدمت‌محور در روستای پماتانگ سیجونام، بخش پرباونگان، شهرستان سردنگ بداگای انجام شد. این برنامه از طریق جلسات تحسین در مسجد، ترویج سواد قرآنی در مدارس ابتدایی، توزیع نسخه‌های قرآن و کتاب‌های اقراء، همچنین سخنرانی‌های مذهبی و فعالیت‌های اجتماعی اجرا گردید. تأثیر این فعالیت خدمت‌رسانی نشان‌دهنده افزایش اشتیاق به قرائت قرآن، بهبود تلفظ (مخرج)، درک قواعد تجوید و روان‌خوانی بود. افزون بر این، انگیزه یادگیری و حمایت والدین نیز افزایش یافت. رویکرد یادگیری خدمت‌محور در ایجاد یادگیری زمینه‌مند، مشارکتی و پایدار مؤثر بود.

The development of digital technology has increased gadget use among elementary school-aged children, including students in Islamic elementary schools (Madrasah Ibtidaiyah). This situation poses challenges in developing children's religious character, necessitating collaboration between teachers and parents. This study aims to analyze the forms of collaboration between teachers and parents in developing religious character amidst increasing gadget use. The study used a descriptive qualitative approach. Data collection techniques were conducted through observation, interviews, and documentation, while data validity was tested using source triangulation. The results showed that gadget use among students was relatively high, with an average duration of 2–5 hours per day, which resulted in a decline in religious discipline, the habit of reading the Quran, and participation in religious activities. Teachers attempted to shape religious character through the habit of praying together, tadarus (recitation of the Asmaul Husana), reciting the Asmaul Husana (Asmaul Husana), and praying Dhuha in congregation. However, these efforts were not optimal without family support. Collaboration between teachers and parents was carried out through WhatsApp group communication, reporting on student progress, and involvement in school activities, but this did not occur routinely and sustainably. The main obstacles included limited parental time, a lack of understanding of digital controls, and weak supervision of gadget use at home. This study concludes that effective collaboration between teachers and parents is an important factor in minimizing the negative impact of gadgets and strengthening children's religious character through intensive communication, consistent supervision, and the habituation of religious values ​​at school and at home.

توسعه فناوری دیجیتال موجب افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند در میان کودکان سنین دبستان، از جمله دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی) شده است. این وضعیت چالش‌هایی را در پرورش شخصیت دینی کودکان ایجاد می‌کند و نیازمند همکاری میان معلمان و والدین است. هدف این پژوهش تحلیل اشکال همکاری میان معلمان و والدین در پرورش شخصیت دینی در شرایط افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی بوده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج نشان داد که میزان استفاده از ابزارهای هوشمند در میان دانش‌آموزان نسبتاً بالا بوده و میانگین مدت زمان استفاده روزانه ۲ تا ۵ ساعت است که این امر منجر به کاهش نظم دینی، عادت به قرائت قرآن و مشارکت در فعالیت‌های دینی شده است. معلمان تلاش کردند تا از طریق ایجاد عادت نماز جماعت، تلاوت (تدارس) اسماالحسنی، قرائت اسماالحسنی و اقامه نماز ضحی به صورت جماعت، شخصیت دینی را شکل دهند. با این حال، این تلاش‌ها بدون حمایت خانواده به طور مطلوب محقق نشد. همکاری میان معلمان و والدین از طریق ارتباط در گروه واتساپ، گزارش‌دهی پیشرفت دانش‌آموزان و مشارکت در فعالیت‌های مدرسه انجام شد، اما این همکاری به صورت منظم و پایدار صورت نگرفت. مهم‌ترین موانع شامل محدودیت زمانی والدین، فقدان درک کافی از کنترل‌های دیجیتال و ضعف نظارت بر استفاده از ابزارهای هوشمند در منزل بود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که همکاری مؤثر میان معلمان و والدین عاملی مهم در کاهش تأثیرات منفی ابزارهای هوشمند و تقویت شخصیت دینی کودکان از طریق ارتباطات فشرده، نظارت مستمر و نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی در مدرسه و خانه است.

Purpose: This study examines the historical development of Qur'anic exegesis (Tafsir), the formation of scholarly and ethical qualifications for the mufassir, and women's contributions to Qur'anic interpretation. It addresses a gap in studies that commonly treat the historical evolution of Tafsir, exegetical qualifications, and women's contributions as separate themes. Design/methodology/approach: The study employs a qualitative design combining historical and descriptive-analytical approaches. Primary sources include classical works of Qur'anic sciences and Tafsir, particularly al-Itqān by al-Suyuti and al-Burhān by al-Zarkashi, complemented by contemporary academic literature. Data were collected through library research and literature review and analyzed using content analysis and critical comparison. Findings: The analysis identifies five broad stages in the development of Tafsir, showing a transition from transmitted explanations in the Prophetic and early generations to more systematic analysis, codification, and diverse exegetical approaches. This development contributed to the formulation of scientific and ethical qualifications for mufassirs, including mastery of Arabic and related Islamic sciences, methodological competence, sound belief, intellectual rigor, and freedom from personal bias. The study also identifies sustained contributions by women exegetes across historical periods, demonstrating women's participation in the development of Tafsir. Research implications/limitations: The findings provide a reference for Qur'anic studies curricula and methodological discussions concerning responsible interpretation. The study is limited to a general historical overview and selected representative sources rather than an exhaustive comparison of all exegetical schools. Originality/value: The study offers an integrated analytical perspective linking Tafsir's historical evolution, mufassir qualifications, and women's contributions within a single methodological framework.

هدف: این پژوهش به بررسی سیر تاریخی تفسیر قرآن، شکل‌گیری شرایط علمی و اخلاقی مفسر و نقش زنان در تفسیر قرآن می‌پردازد. این مطالعه به خلأیی پاسخ می‌دهد که در آن معمولاً تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان به عنوان موضوعاتی مجزا بررسی می‌شوند. روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با ترکیب روش‌های تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منابع اصلی شامل آثار کلاسیک علوم قرآنی و تفسیری، به ویژه الاتقان اثر سیوطی و البرهان اثر زرکشی، و همچنین ادبیات دانشگاهی معاصر است. داده‌ها از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و مرور متون گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و مقایسه انتقادی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: تحلیل انجام‌شده پنج مرحله کلی در تحول تفسیر را شناسایی می‌کند که گذار از تبیین‌های نقلی در عصر پیامبر و نسل‌های نخستین به تحلیل نظام‌مندتر، تدوین و رویکردهای تفسیری متنوع را نشان می‌دهد. این تحول به تدوین شرایط علمی و اخلاقی مفسر، از جمله تسلط بر زبان عربی و علوم اسلامی مرتبط، توانمندی روشی، اعتقاد صحیح، دقت فکری و رهایی از تعصب شخصی انجامیده است. همچنین پژوهش به نقش مستمر زنان مفسر در دوره‌های تاریخی مختلف اشاره دارد و مشارکت زنان در تحول تفسیر را نشان می‌دهد. پیامدها/محدودیت‌های پژوهش: یافته‌ها می‌تواند به عنوان مرجع برای برنامه‌های درسی مطالعات قرآنی و مباحث روشی درباره تفسیر مسئولانه مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش به مرور تاریخی کلی و منابع منتخب نماینده محدود است و مقایسه جامع همه مکاتب تفسیری را دربرنمی‌گیرد. اصالت/ارزش: این پژوهش با ارائه دیدگاهی تحلیلی و یکپارچه، تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان را در یک چارچوب روشی واحد پیوند می‌دهد.

This study examines the intellectual contribution of Sheikh Ghazi Muhammad Hashim, a prominent Muslim scholar from Myanmar, through his Qur’anic commentary Tiby?n al-Qur’?n. It focuses on the sources and methodological features that shaped the interpretation presented in this work. Although Qur’anic exegesis in Southeast Asia has received increasing scholarly attention, the exegetical heritage of Myanmar Muslims remains comparatively underexplored, particularly regarding Burmese-language tafsir and its engagement with Arabic, Urdu, Islamic, Christian, Buddhist and English sources. This study employs a qualitative library research design using documentary and descriptive-analytical methods. The primary source is Tiby?n al-Qur’?n, complemented by the author’s other writings and relevant historical and scholarly sources. The analysis shows that Hashim’s tafsir draws extensively on classical Arabic commentaries, Urdu tafsir, Qur’anic sciences, hadith collections, prophetic biography, Islamic jurisprudence, theology, Arabic lexicography, Burmese sources, Christian writings, Buddhist literature and English-language materials. This diversity reflects an exegetical approach that combines established Islamic scholarship with Myanmar's intellectual and religious environment. The study argues that Tiby?n al-Qur’?n should be understood not merely as a translation or reproduction of earlier tafsir, but as an important example of localised Qur’anic interpretation that mediated between the classical Islamic scholarly tradition and Myanmar's religiously plural context. The study contributes to the growing scholarship on Southeast Asian tafsir by highlighting the methodological significance of Burmese Muslim intellectual production and showing how a local exegete used diverse sources to make Qur’anic knowledge accessible to his community.

این پژوهش به بررسی سهم فکری شیخ غازی محمد هاشم، یکی از علمای برجسته مسلمان میانمار، از طریق تفسیر قرآنی او با عنوان تبیان القرآن می‌پردازد. تمرکز این مطالعه بر منابع و ویژگی‌های روش‌شناختی است که تفسیر ارائه‌شده در این اثر را شکل داده‌اند. اگرچه تفسیر قرآن در جنوب شرق آسیا مورد توجه فزاینده پژوهشگران قرار گرفته است، اما میراث تفسیری مسلمانان میانمار نسبتاً کمتر مورد بررسی قرار گرفته است، به‌ویژه در خصوص تفسیر به زبان برمه‌ای و تعامل آن با منابع عربی، اردو، اسلامی، مسیحی، بودایی و انگلیسی. این پژوهش با بهره‌گیری از طرح پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و روش‌های اسنادی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منبع اصلی، تبیان القرآن، به همراه سایر آثار نویسنده و منابع تاریخی و علمی مرتبط مورد استفاده قرار گرفته‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تفسیر هاشم به طور گسترده‌ای از تفاسیر کلاسیک عربی، تفاسیر اردو، علوم قرآنی، مجموعه‌های حدیث، سیره نبوی، فقه اسلامی، کلام، لغت‌نامه‌های عربی، منابع برمه‌ای، آثار مسیحی، متون بودایی و منابع انگلیسی‌زبان بهره برده است. این تنوع، رویکرد تفسیری را نشان می‌دهد که دانش اسلامی تثبیت‌شده را با محیط فکری و دینی میانمار ترکیب می‌کند. این پژوهش استدلال می‌کند که تبیان القرآن نباید صرفاً به عنوان ترجمه یا بازتولید تفاسیر پیشین تلقی شود، بلکه به عنوان نمونه‌ای مهم از تفسیر بومی‌شده قرآن که میان سنت علمی کلاسیک اسلامی و زمینه دینی متکثر میانمار واسطه‌گری می‌کند، باید در نظر گرفته شود. این مطالعه با برجسته‌کردن اهمیت روش‌شناختی تولید فکری مسلمانان برمه و نشان‌دادن چگونگی بهره‌گیری یک مفسر محلی از منابع متنوع برای دسترس‌پذیر ساختن دانش قرآنی برای جامعه خود، به ادبیات رو‌به‌رشد تفسیر در جنوب شرق آسیا کمک می‌کند.