Digital era

Islamic civilization is one of the major civilizations that has significantly contributed to the development of science and education worldwide. During its golden age, it established educational institutions, fostered scholarly traditions, and produced influential scholars whose ideas continue to shape modern knowledge in the digital era. This article examines the relevance of Islamic civilizational values to the development of modern education through qualitative library research using thematic content analysis. The findings show that Islamic education was distinguished by four interrelated values, namely a strong culture of literacy, the integration of religious and general knowledge, an emphasis on moral formation (akhlak), and openness to knowledge from other civilizations, which together enabled scholars to advance science while upholding ethical and social responsibility. These values are highly relevant to addressing contemporary educational challenges, including declining critical literacy, uncritical dependence on digital technology and artificial intelligence, and the ongoing crisis of learners’ character. These values can inform the development of a modern educational system that integrates critical thinking, digital literacy, character education, and lifelong learning while maintaining moral and social responsibility.

Background: Prolonged screen exposure, after-hours connectivity, and sedentary work are linked to poor sleep and occupational burnout among Indian working professionals. Ayurvedic Dinacharya regulates waking, Vyayama, Bhojana Vidhi, and Nidra Vidhi; however, digital-era disruption of these domains among working adults remains unstudied. This study aimed to assess digital lifestyle behaviours mapped to Dinacharya principles as behavioural markers of Pragyaparadha, in relation to sleep quality and occupational burnout among working adults, and to identify behaviours independently associated with poor sleep and higher burnout. Methods: A cross-sectional analytical survey (STROBE-reported) was conducted at the All-India Institute of Ayurveda (AIIA), New Delhi, during (January 2026 to July 2026), among 400 working adults aged 25-40 years with ≥1 year of occupational experience. A structured proforma captured sociodemographic details and Dinacharya-mapped digital behaviours across five domains (morning routine, bedtime device use, after-hours connectivity, screen breaks/sedentary time, mealtime practices). Sleep quality and burnout were assessed using the PSQI and Copenhagen burnout inventory. Results: Of 400 participants, 56.8% had poor sleep quality, 61% personal burnout, and 55.8% work-related burnout. Bedtime device use and inadequate screen breaks/sedentary behaviour independently predicted poor sleep (aOR 1.76 and 1.98). After-hours connectivity, sedentary behaviour, and mealtime digital engagement predicted personal burnout; bedtime device use, sedentary behaviour, mealtime digital engagement, and digital overload predicted work-related burnout (all p<0.05). Conclusions: Digital lifestyle behaviours reflect patterns of Pragyaparadha in daily digital conduct. Interpreted through Dinacharya and Nidra, the findings support a culturally grounded, preventive Digital Dinacharya framework for digital-era occupational health.

The rapid digitalisation and technological advancements associated with Industry 4.0 are transforming work environments, job demands, and employee expectations across sectors. While these changes create new opportunities for flexibility, innovation, and productivity, they also introduce increased pressures that can affect workers’ psychological well-being in different ways. Emerging literature highlights mental health and well-being as critical concerns in the digital era, yet limited attention has been given to how these changes are experienced differently by men and women. This conceptual paper aims to examine gender differences in psychological well-being within the context of Industry 4.0, with a focus on work demands, work–life balance, and organisational support. Through a critical review of existing empirical and theoretical studies, a conceptual framework is proposed, drawing on the Job Demands–Resources (JD–R) theory and supported by Ryff’s Psychological Well-Being model. This framework provides an understanding of how demands and resources associated with Industry 4.0 shape the well-being of men and women in both similar and different ways. The study offers insights for policymakers, organisations, and researchers in developing more inclusive and gender-sensitive strategies to support employee well-being in technology-driven workplaces and contributes to discussions on sustainable work and mental health in the Fourth Industrial Revolution.

ABSTRACT Digital transformation in education has encouraged changes in school management, requiring school principals to demonstrate adaptive and visionary leadership and to facilitate organizational change. Transformational leadership is a relevant approach because it emphasizes the ability of leaders to build a vision, provide motivation, encourage innovation, and empower teachers in responding to change. This study aimed to analyze teachers’ perceptions of the principal’s transformational leadership in the digital era at SMAN 9 Mataram based on the dimensions of idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, and individualized consideration. The study employed a quantitative approach with a descriptive survey design. The study population and sample consisted of 57 teachers selected using total sampling (census sampling), in which all active teachers were included as respondents. Data were collected through questionnaires and analyzed using descriptive statistics. The results showed that teachers’ perceptions of the principal’s transformational leadership were in the positive category. The principal was perceived as demonstrating exemplary leadership, fostering motivation, supporting innovation, and paying attention to teachers’ professional development. These findings indicate that transformational leadership is reflected in various leadership practices that support an adaptive school environment in response to educational change and digital transformation. ABSTRAK Transformasi digital dalam pendidikan telah mendorong perubahan dalam pola pengelolaan sekolah sehingga kepala sekolah dituntut memiliki kepemimpinan yang adaptif, visioner, dan mampu menggerakkan perubahan organisasi. Kepemimpinan transformasional menjadi pendekatan yang relevan karena menekankan kemampuan pemimpin dalam membangun visi, memberikan motivasi, mendorong inovasi, serta memberdayakan guru dalam menghadapi perubahan. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis persepsi guru terhadap kepemimpinan transformasional kepala sekolah pada era digital di SMAN 9 Mataram berdasarkan dimensi idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, dan individualized consideration. Penelitian ini menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain survei deskriptif. Populasi sekaligus sampel penelitian berjumlah 57 guru yang dipilih menggunakan teknik sampling jenuh (sensus), sehingga seluruh guru aktif dijadikan responden. Data diperoleh melalui kuesioner dan dianalisis menggunakan statistik deskriptif. Hasil penelitian menunjukkan bahwa persepsi guru terhadap kepemimpinan transformasional kepala sekolah berada pada kategori positif. Kepala sekolah dinilai mampu memberikan keteladanan, membangun motivasi, mendukung inovasi, serta memperhatikan pengembangan kompetensi guru. Temuan ini menunjukkan bahwa kepemimpinan transformasional tercermin dalam berbagai praktik kepemimpinan yang mendukung terciptanya lingkungan sekolah yang adaptif terhadap perubahan dan transformasi digital pendidikan.

This paper presents an educational framework developed to promote the values and skills that business students require to successfully navigate the ethical and environmental challenges in the current digital era. The work focuses on the development of green skills and responsible digital behaviour in business students through innovative and interdisciplinary learning that integrates sustainability principles with digital citizenship. Drawing on a narrative exploration of the literature on digital citizenship, sustainability education, and gamified learning, the paper proposes three educational activities based on playful learning, gamification, business games, and project-based learning. Each activity is based on instructional techniques that promote civic engagement, critical thinking, and reflection about the future social and environmental responsibilities of business managers. By placing business education within the framework of sustainability and digital citizenship, this paper offers teachers and instructors a hands-on approach for developing future graduates who are socially conscious of the impact of their decisions. Rather than presenting empirical findings, the paper provides a conceptual and practice-oriented framework for designing sustainability-oriented and digitally responsible learning experiences in business education.

The professionalism of guidance and counseling (BK) teachers plays an important role in services that support students’ personal, social, academic, and career development. However, research on professional challenges, competencies, and development strategies for BK teachers tends to examine these three aspects separately without integrating ethical responsibilities. This article aimed to analyze BK teachers’ professionalism in the digital era, encompassing competencies, challenges and opportunities associated with technology use, and continuing competency development. The study employed a literature review method with a descriptive qualitative approach. Articles and documents published between 2020 and 2025 were retrieved through Google Scholar and Portal Garuda and analyzed thematically. The findings indicate that BK teachers’ professionalism rests on mastery of pedagogical, personal, social, and professional competencies, alongside continuing competency development. However, training and supervision remain limited in terms of duration, evaluation indicators, and monitoring, with a greater focus on professional competence. Digital technologies extend the reach of services but require digital competence and protection of client data confidentiality. The reviewed literature also indicates limited availability of standardized guidelines for online counseling in Indonesia. These findings provide an integrated perspective on BK teachers’ professionalism in the digital era, linking competency mastery, ethical responsibilities, and the ability to use technology. In practical terms, competency development for BK teachers needs to integrate digital competence and online counseling ethics through continuing training, supervision, and evaluation based on measurable indicators. Support from professional associations in developing online counseling guidelines is also needed to strengthen professional and responsible service delivery.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

Digital technology has reshaped how students learn, access information, and communicate. Alongside these benefits, it raises ethical concerns such as misinformation, plagiarism, and technology misuse. Integrating knowledge, faith, and good deeds is therefore needed to nurture students who are intellectually capable, spiritually aware, and morally grounded. This study explores the concepts of knowledge, faith, and good deeds and how they relate to one another from an Islamic perspective, as well as their relevance to student character building in the digital era. Using a descriptive qualitative library research design, the study reviews pertinent Qur'anic verses and scholarly journal articles on Islamic education, character development, and digital ethics. The results show that knowledge supplies intellectual understanding, faith provides the basis of moral values, and good deeds put knowledge and faith into practice in daily life. Together, these elements offer a conceptual basis for academic honesty, critical thinking, social responsibility, and ethical use of technology. In conclusion, building student character calls for a balance among intellectual competence, spiritual values, and consistent moral conduct so that students can meet digital-era challenges responsibly.

فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، دسترسی به اطلاعات و ارتباط دانشجویان را دگرگون کرده است. در کنار این مزایا، نگرانی‌های اخلاقی همچون اطلاعات نادرست، سرقت علمی و سوءاستفاده از فناوری نیز مطرح می‌شود. بنابراین، ادغام علم، ایمان و عمل صالح برای پرورش دانشجویانی که از لحاظ فکری توانمند، از نظر معنوی آگاه و از لحاظ اخلاقی پایبند هستند، ضروری است. این پژوهش به بررسی مفاهیم علم، ایمان و عمل صالح و نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر از منظر اسلامی و همچنین اهمیت آن‌ها در شکل‌گیری شخصیت دانشجویان در عصر دیجیتال می‌پردازد. با استفاده از روش پژوهش کیفی توصیفی از نوع کتابخانه‌ای، آیات مرتبط قرآن کریم و مقالات علمی درباره آموزش اسلامی، رشد شخصیت و اخلاق دیجیتال مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که علم، فهم و درک فکری را فراهم می‌کند، ایمان مبنای ارزش‌های اخلاقی را شکل می‌دهد و عمل صالح، علم و ایمان را در زندگی روزمره به اجرا درمی‌آورد. این عناصر در کنار یکدیگر، مبنایی مفهومی برای صداقت علمی، تفکر انتقادی، مسئولیت اجتماعی و استفاده اخلاقی از فناوری ارائه می‌کنند. در نتیجه، شکل‌گیری شخصیت دانشجویان مستلزم تعادل میان شایستگی فکری، ارزش‌های معنوی و رفتار اخلاقی مستمر است تا دانشجویان بتوانند با مسئولیت‌پذیری با چالش‌های عصر دیجیتال مواجه شوند.

Educational transformation in the digital era requires a shift in the learning paradigm that emphasizes not only mastery of subject matter but also the development of students' creativity, critical thinking, digital literacy, and other essential competencies. The implementation of the Merdeka Curriculum provides greater flexibility for educational institutions and teachers to design learning activities according to students' needs while utilizing technological developments. Within this context, the integration of digital technology and Artificial Intelligence (AI) has the potential to accelerate the transformation of learning practices. This study aims to analyze the transformation of the Merdeka Curriculum through the integration of technology and Artificial Intelligence in learning, while identifying its impacts, opportunities, challenges, and implications for the roles of teachers and students' learning experiences. This research employs a qualitative approach using a literature review method. Data were obtained through the examination of books, scholarly journal articles, educational policy documents, and academic publications relevant to the Merdeka Curriculum, educational technology, and Artificial Intelligence in education. The data were analyzed using a descriptive-analytical approach by identifying, classifying, comparing, and synthesizing relevant findings from the literature. The results indicate that the integration of technology and AI can broaden access to learning resources, support more personalized and adaptive learning, assist teachers in developing instructional materials and assessments, and facilitate project-based learning and the development of twenty-first-century skills. Nevertheless, this transformation also presents several challenges, including unequal access to technology, disparities in teachers' digital competencies, the reliability of AI-generated information, data privacy concerns, potential student dependency on technology, and ethical issues related to academic integrity. Therefore, the integration of technology and AI within the Merdeka Curriculum should be positioned as a pedagogical instrument that supports educational objectives rather than as a replacement for teachers. Sustainable curriculum transformation requires strengthening teachers' digital and pedagogical competencies, establishing clear policies for the responsible use of AI, developing students' AI literacy, and implementing technology in ways that remain oriented toward human development and educational needs.

تحول آموزشی در عصر دیجیتال مستلزم تغییر در پارادایم یادگیری است که نه تنها بر تسلط بر محتوای درسی تأکید دارد، بلکه بر توسعهٔ خلاقیت، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و سایر شایستگی‌های اساسی دانش‌آموزان نیز تمرکز می‌کند. اجرای برنامهٔ درسی مردکا انعطاف‌پذیری بیشتری را برای مؤسسات آموزشی و معلمان فراهم می‌کند تا فعالیت‌های یادگیری را متناسب با نیازهای دانش‌آموزان و با بهره‌گیری از پیشرفت‌های فناوری طراحی کنند. در این زمینه، ادغام فناوری دیجیتال و هوش مصنوعی (AI) پتانسیل تسریع تحول در شیوه‌های یادگیری را دارد. هدف این پژوهش، تحلیل تحول برنامهٔ درسی مردکا از طریق ادغام فناوری و هوش مصنوعی در آموزش و شناسایی تأثیرات، فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای آن برای نقش معلمان و تجارب یادگیری دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور ادبیات انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی کتاب‌ها، مقالات علمی-پژوهشی، اسناد سیاست‌گذاری آموزشی و انتشارات دانشگاهی مرتبط با برنامهٔ درسی مردکا، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش گردآوری شده‌اند. داده‌ها با رویکرد توصیفی-تحلیلی و از طریق شناسایی، طبقه‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مرتبط از منابع مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که ادغام فناوری و هوش مصنوعی می‌تواند دسترسی به منابع یادگیری را گسترش دهد، از یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی حمایت کند، به معلمان در توسعهٔ مواد آموزشی و ارزشیابی‌ها یاری رساند و یادگیری مبتنی بر پروژه و توسعهٔ مهارت‌های قرن بیست‌ویکم را تسهیل کند. با این حال، این تحول با چالش‌هایی نیز همراه است؛ از جمله دسترسی نابرابر به فناوری، تفاوت در شایستگی‌های دیجیتال معلمان، پایایی اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، احتمال وابستگی دانش‌آموزان به فناوری و مسائل اخلاقی مرتبط با صداقت علمی. بنابراین، ادغام فناوری و هوش مصنوعی در برنامهٔ درسی مردکا باید به عنوان ابزاری آموزشی در خدمت اهداف تربیتی و نه جایگزین معلم تلقی شود. تحول پایدار برنامهٔ درسی مستلزم تقویت شایستگی‌های دیجیتال و آموزشی معلمان، تدوین سیاست‌های شفاف برای استفادهٔ مسئولانه از هوش مصنوعی، توسعهٔ سواد هوش مصنوعی در دانش‌آموزان و به‌کارگیری فناوری به گونه‌ای است که همچنان بر رشد انسانی و نیازهای آموزشی متمرکز باشد.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.

Background: The digital era presents unprecedented opportunities and challenges for establishing learning societies that support lifelong learning, digital literacy, and sustainable human capital development. Educational and community leaders play pivotal roles in this transformation, yet their integrated contributions remain underexplored in emerging regional contexts. Objective: This study aims to develop an integrated understanding of how educational and community leaders contribute to the creation of a learning society in the digital era, with specific focus on lifelong learning mechanisms, digital literacy initiatives, and human capital development pathways. Method: A qualitative descriptive multi-stakeholder inquiry was conducted with 28 participants including school principals, university leaders, community organization leaders, government representatives, and NGO officials from Banten Province, Indonesia. Data were collected through semi-structured interviews (n=18), focus group discussions (n=3), document analysis, and observation protocols. Thematic analysis with source, method, and theory triangulation was employed. Findings: Educational and community leaders jointly establish learning societies through five interconnected mechanisms: institutional learning infrastructure development, digital literacy ecosystems, collaborative knowledge-sharing platforms, civic engagement frameworks, and capability development initiatives. Leaders emphasized the necessity of integrating formal and informal learning, bridging digital divides, and fostering social capital through community engagement. An Integrated Learning Society Development Framework emerged, highlighting the synergistic relationship between educational institutions, community organizations, and government agencies in facilitating sustainable human capital growth. Novelty: This research uniquely positions learning society development as an educational-community collaborative endeavor within the digital era context of emerging regional economies, departing from institution-centric approaches that dominate current literature. Implications: Findings provide strategic guidance for policymakers and institutional leaders in designing integrated learning society frameworks that harness digital technologies while maintaining social cohesion and equitable access to learning opportunities.

زمینه: عصر دیجیتال فرصت‌ها و چالش‌های بی‌سابقه‌ای را برای ایجاد جوامع یادگیرنده که از یادگیری مادام‌العمر، سواد دیجیتال و توسعه پایدار سرمایه انسانی حمایت می‌کنند، فراهم آورده است. رهبران آموزشی و اجتماعی نقش‌های محوری در این تحول ایفا می‌کنند، اما مشارکت‌های یکپارچه آن‌ها در زمینه‌های منطقه‌ای نوظهور کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: این مطالعه با هدف توسعه درک یکپارچه‌ای از نحوه مشارکت رهبران آموزشی و اجتماعی در ایجاد جامعه یادگیرنده در عصر دیجیتال، با تمرکز ویژه بر سازوکارهای یادگیری مادام‌العمر، ابتکارات سواد دیجیتال و مسیرهای توسعه سرمایه انسانی انجام شده است. روش: یک پژوهش کیفی توصیفی با رویکرد چند ذینفعی با مشارکت ۲۸ نفر شامل مدیران مدارس، رهبران دانشگاهی، رهبران سازمان‌های اجتماعی، نمایندگان دولت و مسئولان سازمان‌های غیردولتی از استان بانتن اندونزی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته (n=18)، بحث‌های گروهی متمرکز (n=3)، تحلیل اسناد و پروتکل‌های مشاهده گردآوری شد. تحلیل تماتیک با مثلث‌سازی منبع، روش و نظریه به کار گرفته شد. یافته‌ها: رهبران آموزشی و اجتماعی به طور مشترک از طریق پنج سازوکار به هم پیوسته شامل توسعه زیرساخت‌های یادگیری نهادی، اکوسیستم‌های سواد دیجیتال، بسترهای اشتراک دانش مشارکتی، چارچوب‌های مشارکت مدنی و ابتکارات توسعه قابلیت‌ها، جوامع یادگیرنده را ایجاد می‌کنند. رهبران بر ضرورت ادغام یادگیری رسمی و غیررسمی، پر کردن شکاف دیجیتال و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق مشارکت اجتماعی تأکید کردند. چارچوب یکپارچه توسعه جامعه یادگیرنده استخراج شد که بر رابطه هم‌افزا میان نهادهای آموزشی، سازمان‌های اجتماعی و نهادهای دولتی در تسهیل رشد پایدار سرمایه انسانی تأکید دارد. نوآوری: این پژوهش توسعه جامعه یادگیرنده را به عنوان یک تلاش مشترک آموزشی-اجتماعی در زمینه عصر دیجیتال اقتصادهای منطقه‌ای نوظهور مطرح می‌کند و از رویکردهای نهاد-محور غالب در ادبیات فعلی فاصله می‌گیرد. پیامدها: یافته‌ها راهنمایی راهبردی برای سیاست‌گذاران و رهبران نهادی در طراحی چارچوب‌های یکپارچه جامعه یادگیرنده که از فناوری‌های دیجیتال بهره می‌گیرند و در عین حال انسجام اجتماعی و دسترسی عادلانه به فرصت‌های یادگیری را حفظ می‌کنند، ارائه می‌دهد.

Digital transformation is both a challenge and an opportunity for Islamic educational institutions in facing the dynamics of the Industrial Revolution 4.0 and Society 5.0. This study aims to analyze the digital transformation management strategies implemented by Islamic educational institutions in improving the effectiveness of governance and learning quality. The research method used is a qualitative approach with the library research method, which is by examining various literature and the latest research results that are relevant to the topic of digital transformation and Islamic education management. The results of the study show that the success of digital transformation is determined by three main aspects, namely visionary leadership based on Islamic values, strengthening the digital literacy of educators and education personnel, and integrating information technology systems in the management of educational institutions. In addition, it was found that Islamic educational institutions that are able to adapt strategically to technological changes have higher competitiveness in creating an effective, innovative, and characterful learning ecosystem. The conclusion of this study emphasizes the importance of synergy between spiritual values and technological innovation in realizing globally competitive Islamic education in the digital era.

تحول دیجیتال هم‌زمان یک چالش و فرصتی برای مؤسسات آموزشی اسلامی در مواجهه با پویایی‌های انقلاب صنعتی ۴.۰ و جامعه ۵.۰ به‌شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای مدیریت تحول دیجیتال اجراشده توسط مؤسسات آموزشی اسلامی به‌منظور ارتقای اثربخشی حکمرانی و کیفیت یادگیری است. روش پژوهش به‌کاررفته رویکرد کیفی با روش پژوهش کتابخانه‌ای است که از طریق بررسی منابع مختلف و نتایج پژوهش‌های جدید مرتبط با موضوع تحول دیجیتال و مدیریت آموزش اسلامی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت تحول دیجیتال توسط سه جنبه اصلی تعیین می‌شود: رهبری آینده‌نگر مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، تقویت سواد دیجیتال معلمان و کارکنان آموزشی، و یکپارچه‌سازی سامانه‌های فناوری اطلاعات در مدیریت مؤسسات آموزشی. افزون بر این، مشخص شد مؤسسات آموزشی اسلامی که قادر به سازگاری راهبردی با تغییرات فناورانه هستند، رقابت‌پذیری بالاتری در ایجاد اکوسیستم یادگیری اثربخش، نوآورانه و مبتنی بر شخصیت دارند. نتیجه‌گیری این پژوهش بر اهمیت هم‌افزایی میان ارزش‌های معنوی و نوآوری فناورانه در تحقق آموزش اسلامی رقابت‌پذیر در سطح جهانی در عصر دیجیتال تأکید می‌کند.

Digital transformation changes the competencies organizations need, so competency matrices must be rethought as tools linking business needs with human resource (HR) development. This study synthesizes how the competency-strategy matrix is transformed in the digital era. A systematic literature review (SLR) following PRISMA 2020 was applied to journal articles from Google Scholar, Garuda, Neliti, and Scopus. The matrix evolves through administrative, strategy-linked, and digitally adaptive stages. Digital transformation shifts competency demands toward digital, data, and behavioral skills, while technologies such as enterprise systems and artificial intelligence bring efficiency but also the risk of dehumanization. The study proposes an integrative framework and a research agenda.

تحول دیجیتال، شایستگی‌های مورد نیاز سازمان‌ها را دگرگون می‌کند؛ بنابراین، ماتریس‌های شایستگی باید به عنوان ابزارهایی که نیازهای کسب‌وکار را به توسعه منابع انسانی پیوند می‌دهند، بازاندیشی شوند. این پژوهش به تبیین نحوه تحول ماتریس شایستگی-راهبرد در عصر دیجیتال می‌پردازد. مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با PRISMA 2020 بر روی مقالات علمی استخراج‌شده از Google Scholar، Garuda، Neliti و Scopus انجام شد. ماتریس مذکور از مراحل اداری، پیوند‌یافته با راهبرد و سازگار با دیجیتال عبور می‌کند. تحول دیجیتال، تقاضا برای شایستگی‌ها را به سوی مهارت‌های دیجیتال، داده‌محور و رفتاری سوق می‌دهد، در حالی که فناوری‌هایی مانند سامانه‌های سازمانی و هوش مصنوعی کارایی را افزایش می‌دهند اما خطر غیرانسانی شدن را نیز به همراه دارند. این مطالعه چارچوبی تلفیقی و دستورکار پژوهشی ارائه می‌دهد.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

This study aims to critically analyze Islamic educational leadership models in response to the challenges of the digital era and globalization. Employing a library research approach, this article examines 22 relevant sources to identify the leadership principles, strategies, and transformations required in the era of Industrial Revolutions 4.0 and 5.0. The findings indicate that effective Islamic educational leadership must be transformative, adaptive, and spiritually grounded, while also capable of wisely integrating Islamic values ​​with digital technology. Furthermore, communicative, democratic, and collaborative leadership styles are deemed more relevant for fostering an educational ecosystem that is responsive to change. Curriculum reform, the enhancement of educators' digital literacy, and collaboration among institutions, communities, and the industry constitute vital components of contemporary leadership strategies. The study concludes that Islamic educational leadership models must adopt an integrative approach that not only addresses the challenges of the times but also reinforces Islamic identity as a moral and spiritual foundation. This article contributes to formulating a strategic and contextual leadership framework to guide policymaking within Islamic educational institutions.

این مطالعه با هدف تحلیل انتقادی مدل‌های رهبری آموزشی اسلامی در پاسخ به چالش‌های عصر دیجیتال و جهانی‌شدن انجام شده است. با بهره‌گیری از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای، این مقاله ۲۲ منبع مرتبط را مورد بررسی قرار می‌دهد تا اصول، راهبردها و تحولات مورد نیاز رهبری در دوران انقلاب‌های صنعتی ۴.۰ و ۵.۰ را شناسایی کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که رهبری آموزشی اسلامی اثربخش باید تحول‌آفرین، سازگارپذیر و مبتنی بر معنویت باشد و همچنین توانایی ادغام هوشمندانه ارزش‌های اسلامی با فناوری دیجیتال را داشته باشد. افزون بر این، سبک‌های رهبری ارتباطی، دموکراتیک و مشارکتی برای ایجاد اکوسیستم آموزشی پاسخگو به تغییر، مرتبط‌تر تلقی می‌شوند. اصلاح برنامهٔ درسی، ارتقای سواد دیجیتال معلمان و همکاری میان نهادها، جوامع و صنعت از اجزای حیاتی راهبردهای رهبری معاصر به‌شمار می‌روند. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که مدل‌های رهبری آموزشی اسلامی باید رویکردی تلفیقی اتخاذ کنند که نه‌تنها به چالش‌های زمانه پاسخ دهد، بلکه هویت اسلامی را به‌عنوان بنیان اخلاقی و معنوی تقویت نماید. این مقاله به تدوین چارچوبی راهبردی و زمینه‌مند برای هدایت سیاست‌گذاری در نهادهای آموزشی اسلامی کمک می‌کند.

urpose of the study: This study aims to develop an AI-integrated STEM-based Electronic Student Worksheet (E-LKPD) for science learning in elementary schools to improve students' science literacy in the digital era Methodology: This study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation). Data were collected through expert validation questionnaires from content experts, media experts, and practitioner teachers, as well as pre-post science literacy tests administered to Grade V elementary school students. Product validity, practicality, and effectiveness were analyzed using quantitative descriptive statistics and the normalized gain index (N-Gain) Main Findings: The developed E-LKPD achieved a validity score of 87.5% (highly valid), a practicality score of 89.3% (highly practical), and an N-Gain of 0.72 (high effectiveness). The product significantly improved students' science literacy across all four PISA dimensions: scientific context, scientific competence, scientific knowledge, and scientific attitude. AI-based features adaptive quizzes, personalized feedback systems, and virtual science simulations enabled interactive and personalized learning experiences Novelty/Originality of this study: This study introduces an innovative learning product that combines STEM education principles with AI-based adaptive features in a single E-LKPD platform, specifically designed for elementary school science learning in Indonesia. This dual integration addresses the challenge of Indonesia's low student science literacy as reflected in PISA 2022 data while meeting the growing need for AI-based digital learning in 21st-century classrooms

هدف مطالعه: این پژوهش با هدف توسعه برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD) مبتنی بر STEM و یکپارچه با هوش مصنوعی برای آموزش علوم در مدارس ابتدایی به منظور ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا، ارزیابی) انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های اعتبارسنجی خبرگان محتوا، خبرگان رسانه و معلمان مجری، همچنین آزمون‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون سواد علمی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی گردآوری شد. روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول با استفاده از آمار توصیفی کمی و شاخص سود نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌های اصلی: E-LKPD توسعه‌یافته موفق به کسب امتیاز روایی ۸۷.۵٪ (بسیار معتبر)، امتیاز کاربردپذیری ۸۹.۳٪ (بسیار کاربردی) و N-Gain معادل ۰.۷۲ (اثربخشی بالا) شد. این محصول به طور معناداری سواد علمی دانش‌آموزان را در هر چهار بُعد PISA شامل زمینه علمی، شایستگی علمی، دانش علمی و نگرش علمی ارتقا داد. ویژگی‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر آزمون‌های تطبیقی، سیستم بازخورد شخصی‌سازی‌شده و شبیه‌سازی‌های مجازی علوم، تجربه یادگیری تعاملی و شخصی‌سازی‌شده را فراهم ساختند. نوآوری/اصالت این پژوهش: این مطالعه محصول یادگیری نوآورانه‌ای را معرفی می‌کند که اصول آموزش STEM را با قابلیت‌های تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در یک بستر E-LKPD واحد ترکیب نموده و به طور خاص برای آموزش علوم مدارس ابتدایی در اندونزی طراحی شده است. این یکپارچگی دوگانه، چالش پایین بودن سواد علمی دانش‌آموزان اندونزی مطابق با داده‌های PISA 2022 را هدف قرار داده و همزمان به نیاز روزافزون به یادگیری دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس‌های قرن بیست و یکم پاسخ می‌دهد.

In the digital era, prospective Islamic Religious Education (PAI) teachers are expected to integrate religious knowledge with the ability to design appropriate technology-supported instruction. Preliminary observations at Universitas Singaperbangsa Karawang indicated a gap between students’ coursework experiences and their perceived readiness to develop interactive instructional media. This study examined the structural relationships among Learning Media Course Effectiveness, Emotional Intelligence, Media Design Competence, and Teaching Readiness, positioning Media Design Competence as a proposed mediating variable. A quantitative, cross-sectional design was employed, with structured questionnaire data collected from 58 third-semester PAI students and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Course Effectiveness (β = 0.295) and Emotional Intelligence (β = 0.411) were positively and significantly associated with Media Design Competence, jointly explaining 35.0% of its variance. Emotional Intelligence exhibited a numerically larger path coefficient, although the statistical significance of the difference between the coefficients was not established. Media Design Competence was strongly associated with Teaching Readiness (β = 0.728; f² = 1.126), with the model explaining 53.0% of the variance in readiness. These findings highlight the relevance of academic experiences and emotional abilities to media design competence and its association with teaching readiness. However, these findings do not establish full mediation because the corresponding direct paths are not reported, and the cross-sectional design precludes definitive causal conclusions.The study suggests integrating practical media design activities with support for managing learning challenges in PAI teacher education, while further research should test the proposed indirect effects and evaluate the effectiveness of such instructional approaches.

در عصر دیجیتال، انتظار می‌رود معلمان آینده آموزش دینی اسلامی (PAI) دانش دینی را با توانایی طراحی آموزش مناسب مبتنی بر فناوری تلفیق کنند. مشاهدات اولیه در دانشگاه Singaperbangsa Karawang نشان داد که بین تجربیات درسی دانشجویان و ادراک آن‌ها از آمادگی برای توسعه رسانه‌های آموزشی تعاملی، شکاف وجود دارد. این پژوهش به بررسی روابط ساختاری میان اثربخشی درس رسانه‌های آموزشی، هوش هیجانی، شایستگی طراحی رسانه و آمادگی تدریس پرداخت و شایستگی طراحی رسانه را به عنوان متغیر میانجی پیشنهادی در نظر گرفت. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح مقطعی انجام شد و داده‌های پرسشنامه ساختاریافته از ۵۸ دانشجوی ترم سوم PAI جمع‌آوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل گردید. اثربخشی درس (β = ۰.۲۹۵) و هوش هیجانی (β = ۰.۴۱۱) با شایستگی طراحی رسانه رابطه مثبت و معناداری داشتند و به طور مشترک ۳۵.۰٪ از واریانس آن را تبیین کردند. ضریب مسیر هوش هیجانی از نظر عددی بزرگ‌تر بود، اگرچه معناداری آماری تفاوت بین ضرایب تأیید نشد. شایستگی طراحی رسانه با آمادگی تدریس ارتباط قوی داشت (β = ۰.۷۲۸؛ f² = ۱.۱۲۶) و مدل ۵۳.۰٪ از واریانس آمادگی را تبیین نمود. این یافته‌ها اهمیت تجربیات دانشگاهی و توانایی‌های هیجانی را در شایستگی طراحی رسانه و ارتباط آن با آمادگی تدریس نشان می‌دهد. با این حال، این یافته‌ها میانجی‌گری کامل را اثبات نمی‌کنند، زیرا مسیرهای مستقیم مربوطه گزارش نشده‌اند و طرح مقطعی امکان نتیجه‌گیری قطعی علی را فراهم نمی‌کند. مطالعه حاضر پیشنهاد می‌کند که فعالیت‌های عملی طراحی رسانه با حمایت برای مدیریت چالش‌های یادگیری در آموزش معلمان PAI تلفیق شود و پژوهش‌های آتی باید اثرات غیرمستقیم پیشنهادی را آزمون و اثربخشی چنین رویکردهای آموزشی را ارزیابی کنند.

The rapid development of the digital era poses critical challenges to university students' moral resilience, necessitating effective character-building strategies, particularly within science-based higher education institutions. This study examines the simultaneous and partial effects of Islamic Value Integration and Religious Academic Climate on student behavior. Using a quantitative survey approach, data were collected from 100 undergraduate students at IPB University through purposive sampling and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings show that Islamic Value Integration and Religious Academic Climate jointly explain 58.2% of the variance in student behavior (R² = 0.582). Islamic Value Integration has a positive and significant effect on student behavior (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000), indicating that value-based learning and lecturer role modeling provide an important instructional foundation for students' moral development. In contrast, Religious Academic Climate does not show a statistically significant direct effect on student behavior (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355), suggesting that its influence may operate through indirect or contextual pathways not captured in the present model. Overall, the findings indicate that student moral resilience in the digital era is shaped more directly by the internalization of Islamic values through formal learning processes than by religious academic climate alone.

رشد سریع عصر دیجیتال چالش‌های اساسی‌ای را برای تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان دانشگاهی ایجاد می‌کند و نیازمند راهبردهای مؤثر پرورش شخصیت، به‌ویژه در مؤسسات آموزش عالی مبتنی بر علوم است. این پژوهش به بررسی اثرات همزمان و جزئی ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی بر رفتار دانشجویان می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پیمایش کمی، داده‌ها از ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی دانشگاه IPB به روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری و با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی به طور مشترک ۵۸/۲ درصد از واریانس رفتار دانشجویان را تبیین می‌کنند (R² = 0.582). ادغام ارزش‌های اسلامی تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار دانشجویان دارد (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000) که نشان می‌دهد یادگیری مبتنی بر ارزش و الگو بودن اساتید، بنیان آموزشی مهمی برای رشد اخلاقی دانشجویان فراهم می‌کند. در مقابل، فضای آکادمیک دینی تأثیر مستقیم معناداری بر رفتار دانشجویان نشان نمی‌دهد (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355) و این امر حاکی از آن است که تأثیر آن ممکن است از طریق مسیرهای غیرمستقیم یا زمینه‌ای که در مدل حاضر لحاظ نشده‌اند، اعمال شود. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان در عصر دیجیتال بیشتر به واسطه درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق فرایندهای یادگیری رسمی شکل می‌گیرد تا صرفاً فضای آکادمیک دینی.

Cross-temporal changes in cognitive abilities in the vein of the Flynn effect evidently are differentiated across cognitive domains. However, little is known about cross-temporal changes in selective attention and attentional control. This knowledge gap is particularly relevant in light of hypotheses about changes in attention-related abilities in the digital age. In a norm-comparison study, we investigated whether the performance of Austrian adults in three well-established tests of selective attention and attentional control (interference management and sustained attention) changed between 2000 and 2025. We compared three population-representative archival samples, recruited between 2000 and 2004 for standardization purposes ( Ns = 220, 267, and 325), with equally sized and demographically matched samples purposefully recruited in 2025. Change trajectories, albeit generally small in strength, were directionally differentiated across these three attention-related domains, yielding improvements in selective attention ( d = 0.12), stagnation in interference management (absolute ds < 0.06), and potential declines in sustained attention ( d = -0.27). Relatedly, most accuracy indicators across these three tests showed evidence for small improvements ( d range = -0.11 to 0.27). This set of findings indicates small, but domain-differentiated, changes in selective attention and attentional control in Austrian adults for the period 2000 to 2025. Furthermore, the results further support domain differentiation of cross-temporal changes in cognitive abilities and contradict the notion of large changes in attention-related abilities in the digital age.

تغییرات بین زمانی در توانایی‌های شناختی، مشابه اثر فلین، به‌وضوح در حوزه‌های شناختی مختلف متمایز هستند. با این حال، اطلاعات اندکی درباره تغییرات بین زمانی در توجه انتخابی و کنترل توجه وجود دارد. این خلأ دانشی به‌ویژه با توجه به فرضیه‌هایی درباره تغییرات در توانایی‌های مرتبط با توجه در عصر دیجیتال اهمیت دارد. در یک مطالعه مقایسه هنجاری، بررسی کردیم که آیا عملکرد بزرگسالان اتریشی در سه آزمون معتبر توجه انتخابی و کنترل توجه (مدیریت تداخل و توجه پایدار) بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ تغییر کرده است یا خیر. سه نمونه آرشیوی نماینده جمعیت که بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ به منظور هنجاریابی گردآوری شده بودند (تعداد نمونه‌ها = ۲۲۰، ۲۶۷ و ۳۲۵)، با نمونه‌هایی با اندازه برابر و از نظر جمعیت‌شناختی همسان که به طور هدفمند در سال ۲۰۲۵ گردآوری شدند، مقایسه شدند. مسیرهای تغییر، اگرچه عموماً از نظر شدت کوچک بودند، اما از نظر جهت‌گیری در این سه حوزه مرتبط با توجه متمایز بودند؛ به‌طوری‌که بهبودهایی در توجه انتخابی (d = ۰٫۱۲)، رکود در مدیریت تداخل (d مطلق < ۰٫۰۶) و کاهش‌های احتمالی در توجه پایدار (d = ‎-۰٫۲۷) مشاهده شد. همچنین، اغلب شاخص‌های دقت در این سه آزمون شواهدی از بهبودهای کوچک را نشان دادند (دامنه d = ‎-۰٫۱۱ تا ۰٫۲۷). این مجموعه یافته‌ها نشان‌دهنده تغییرات کوچک اما متمایز بین حوزه‌ای در توجه انتخابی و کنترل توجه در بزرگسالان اتریشی طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ است. افزون بر این، نتایج از تمایز بین حوزه‌ای تغییرات بین زمانی در توانایی‌های شناختی حمایت می‌کند و با این دیدگاه که تغییرات بزرگی در توانایی‌های مرتبط با توجه در عصر دیجیتال رخ داده است، مغایرت دارد.

The development of digital technology in elementary school social studies learning provided opportunities to create more interactive and contextual learning. However, the use of technology was not always accompanied by the development of social values in the learning process. This study aimed to analyze social studies learning strategies in the digital era that integrated technology use with the development of students’ social values. This study used a literature review method by examining relevant scientific sources published between 2020-2024. The sources were obtained through Google Scholar and Publish or Perish, then purposively selected and grouped based on the use of digital technology, the integration of social values, and social studies learning strategies. The results showed that digital technology could expand learning resources, clarify social phenomena, and increase student engagement. Meanwhile, social values could be developed through social and cultural contexts, discussions, cooperation, modeling, habituation, and reflection. Their integration required teachers’ ability to select and use technology according to learning objectives. Therefore, technology needed to be positioned as a pedagogical tool combined with interactive and collaborative activities so that social studies learning remained socially meaningful.

توسعه فناوری دیجیتال در آموزش مطالعات اجتماعی دبستان فرصت‌هایی را برای ایجاد یادگیری تعاملی‌تر و زمینه‌مندتر فراهم کرده است. با این حال، استفاده از فناوری همواره با رشد ارزش‌های اجتماعی در فرایند یادگیری همراه نبوده است. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای آموزش مطالعات اجتماعی در عصر دیجیتال است که به ادغام استفاده از فناوری با پرورش ارزش‌های اجتماعی دانش‌آموزان می‌پردازد. این پژوهش با روش مرور ادبیات و با بررسی منابع علمی مرتبط منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2024 انجام شده است. منابع از طریق Google Scholar و Publish or Perish به‌دست آمده و به‌صورت هدفمند انتخاب و بر اساس استفاده از فناوری دیجیتال، ادغام ارزش‌های اجتماعی و راهبردهای آموزش مطالعات اجتماعی گروه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان داد که فناوری دیجیتال می‌تواند منابع یادگیری را گسترش دهد، پدیده‌های اجتماعی را روشن‌تر سازد و مشارکت دانش‌آموزان را افزایش دهد. در عین حال، ارزش‌های اجتماعی می‌توانند از طریق زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی، بحث و گفتگو، همکاری، الگوپذیری، عادت‌دهی و تأمل توسعه یابند. ادغام این دو مستلزم توانایی معلمان در انتخاب و استفاده از فناوری متناسب با اهداف یادگیری است. بنابراین، فناوری باید به‌عنوان ابزاری آموزشی در کنار فعالیت‌های تعاملی و مشارکتی قرار گیرد تا آموزش مطالعات اجتماعی همچنان از نظر اجتماعی معنادار باقی بماند.

Global warming and climate change severely impact ecosystems and human safety, positioning the carbon credit market as a vital tool for emission reduction. This study aimed to identify necessary skills, develop a strategic plan, and construct a handbook for digital-age leaders in industrial carbon credit trading. Utilizing the Delphi method and a focus group discussion, data were gathered from 19 experts and stakeholders. Analysis combined qualitative thematic sorting with quantitative median and interquartile range (IQR) metrics. The findings revealed five core management skills (planning, organizing, commanding, coordinating, controlling), detailed into 25 sub-parts and 125 minor parts. This model integrates environmental knowledge with digital technology to enhance measurement, reporting, and verification efficiency. Experts verified the model's appropriateness, resulting in a two-part handbook outlining 12 execution pathways. Specialists confirmed the handbook is highly suitable for leadership development.

گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی تأثیرات شدیدی بر اکوسیستم‌ها و ایمنی انسان دارند و بازار اعتبار کربن را به ابزاری حیاتی برای کاهش انتشار تبدیل کرده‌اند. هدف این پژوهش شناسایی مهارت‌های لازم، تدوین برنامه راهبردی و تهیه راهنمایی برای رهبران عصر دیجیتال در حوزه تجارت صنعتی اعتبار کربن بود. با بهره‌گیری از روش دلفی و بحث گروهی متمرکز، داده‌ها از ۱۹ نفر از خبرگان و ذینفعان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با ترکیب مرتب‌سازی تماتیک کیفی و شاخص‌های کمی میانه و دامنه بین‌ربعی (IQR) انجام گرفت. یافته‌ها پنج مهارت اصلی مدیریتی (برنامه‌ریزی، سازماندهی، فرماندهی، هماهنگی، کنترل) را آشکار ساخت که به ۲۵ زیرمجموعه و ۱۲۵ جزء خرد تقسیم شدند. این مدل، دانش زیست‌محیطی را با فناوری دیجیتال تلفیق می‌کند تا کارایی سنجش، گزارش‌دهی و راستی‌آزمایی را ارتقاء دهد. خبرگان، تناسب مدل را تأیید کردند و در نتیجه، راهنمایی دو بخشی با ۱۲ مسیر اجرایی تدوین شد. متخصصان تأیید کردند که این راهنما برای توسعه رهبری بسیار مناسب است.

This study aims to formulate pedagogical strategies and map the typology of constructive Ahlussunnah wal Jama’ah (Aswaja) values tawassuth, tawazun, tasamuh , and i'tidal (justice) within educational curricula as instruments for mitigating global radicalism and strengthening national character. Using a descriptive-analytical qualitative method involving literature reviews and socio-religious text analysis, the study examines curriculum documents, local content policy texts, and literature on integrating contemporary religious values across various educational levels. The findings indicate that the structural mapping of Aswaja values ​​serves as an epistemological compass, successfully reconstructing theological doctrines into concrete character indicators through formal learning models, the integration of Islamic Religious Education materials, and the habituation of Nahdliyyah cultural-ritual practices. This pedagogical strategy is effectively formulated through a three-stage behavioral taxonomy knowing, loving, and doing the good and reinforced by the restoration of traditional academic ethics based on the study of classical texts on etiquette. In the digital era, these values ​​undergo adaptive expansion through the use of creative cyber platforms for cyberspace deradicalization ( interpretation). The educational implications of this holistic internalization are empirically proven to enhance personal discipline, the quality of interpersonal courtesy, and peaceful conflict resolution skills within a peace education framework. In conclusion, strengthening Aswaja-based curricula serves as an essential pillar that synergizes religiosity with nationalism to safeguard social cohesion and the continuity of national integration. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk merumuskan strategi pedagogis dan memetakan tipologi nilai konstruktif Ahlussunnah wal Jama’ah: tawassuth, tawazun, tasamuh, dan i'tidal dalam kurikulum lembaga pendidikan sebagai instrumen mitigasi radikalisme global serta penguatan karakter bangsa. Menggunakan metode kualitatif deskriptif analitis dengan pendekatan studi kepustakaan dan analisis teks sosioreligius, penelitian ini menelaah dokumen kurikulum, naskah kebijakan muatan lokal, serta literatur integrasi nilai keagamaan kontemporer pada berbagai jenjang pendidikan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pemetaan nilai Aswaja secara struktural berfungsi sebagai kompas epistemologis yang berhasil merekonstruksi doktrin teologis menjadi indikator karakter konkret melalui model pembelajaran formal, integrasi materi rumpun Pendidikan Agama Islam, dan habituasi ritual amaliah kultural Nahdliyyah. Formulasi strategi pedagogis ini berjalan efektif melalui tiga tahapan taksonomi perilaku (knowing, loving, dan doing the good) serta diperkuat oleh restorasi etika akademik tradisional berbasis pengkajian kitab adab klasik. Di era digital, nilai-nilai ini mengalami perluasan adaptif melalui pemanfaatan platform siber kreatif untuk deradikalisasi ruang siber serta aktualisasi ijtihad ekologis. Implikasi edukatif dari internalisasi holistik tersebut terbukti secara empiris meningkatkan eskalasi kedisiplinan personal, mutu kesantunan interpersonal, dan keterampilan resolusi konflik yang damai dalam kerangka kerja peace education. Kesimpulannya, penguatan kurikulum berbasis Aswaja menjadi pilar esensial yang menyinergikan aspek religiusitas dengan nasionalisme demi menjaga kohesi sosial dan keberlangsungan integrasi nasional.

هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای آموزشی و ترسیم تیپولوژی ارزش‌های سازنده اهل‌سنت و جماعت (اسوجا) شامل توَسُّط، تَوازُن، تَسامُح و اعتدال (عدالت) در برنامه‌های درسی نهادهای آموزشی به‌عنوان ابزاری برای کاهش رادیکالیسم جهانی و تقویت شخصیت ملی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش کیفی توصیفی-تحلیلی و رویکرد مرور متون و تحلیل متون اجتماعی-دینی، به بررسی اسناد برنامه درسی، متون سیاست‌گذاری محتوای محلی و ادبیات مربوط به ادغام ارزش‌های دینی معاصر در سطوح مختلف آموزشی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترسیم ساختاری ارزش‌های اسوجا به‌عنوان قطب‌نمای معرفت‌شناختی عمل می‌کند و موفق به بازسازی آموزه‌های الهیاتی به شاخص‌های عینی شخصیت از طریق مدل‌های آموزش رسمی، ادغام مواد آموزش دینی اسلامی و عادت‌دهی به اعمال فرهنگی-آیینی نهضت‌العلما شده‌است. این راهبرد آموزشی به‌طور مؤثری از طریق سه مرحله طبقه‌بندی رفتاری (شناخت، محبت و عمل به خیر) تدوین شده و با احیای اخلاق دانشگاهی سنتی مبتنی بر مطالعه متون کلاسیک ادب تقویت می‌شود. در عصر دیجیتال، این ارزش‌ها از طریق بهره‌گیری از بسترهای خلاقانه سایبری برای مقابله با رادیکالیسم در فضای مجازی (تفسیر) گسترش تطبیقی می‌یابند. پیامدهای آموزشی این درونی‌سازی جامع، به‌طور تجربی موجب ارتقای انضباط فردی، کیفیت ادب بین‌فردی و مهارت‌های حل مسالمت‌آمیز تعارض در چارچوب آموزش صلح می‌شود. در نتیجه، تقویت برنامه‌های درسی مبتنی بر اسوجا به‌عنوان رکن اساسی هم‌افزایی دینداری و ملی‌گرایی برای حفظ انسجام اجتماعی و تداوم یکپارچگی ملی عمل می‌کند.

Learning transformation in the digital era requires educational units to optimize the use of technology, especially since the implementation of the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum), which emphasizes flexibility, differentiation, and student-centered learning. In this context, digital media plays an increasingly significant role in supporting the instructional process. This study aims to examine the utilization of digital media in the implementation of the Kurikulum Merdeka through a Systematic Literature Review (SLR) method. Ten SINTA-indexed articles published between 2023 and 2025 were analyzed based on topic relevance, publication quality, and the Indonesian educational context. The results indicate that digital media can enhance student motivation, participation, and learning outcomes through the use of various interactive applications such as Wordwall, Kahoot, Quizizz, educational videos, Learning Management Systems (LMS), and digital project development platforms like Thunkable. Furthermore, digital media strengthens the application of differentiated learning and formative assessment, which are core characteristics of the Kurikulum Merdeka. Nevertheless, implementation still faces challenges such as limited technological infrastructure, digital literacy, and teacher readiness. Overall, digital media is proven to be a vital element in supporting 21st-century learning transformation and realizing the principles of the Kurikulum Merdeka more effectively.

تحول یادگیری در عصر دیجیتال مستلزم آن است که واحدهای آموزشی بهینه‌سازی استفاده از فناوری را مد نظر قرار دهند، به‌ویژه از زمان اجرای برنامه درسی مستقل که بر انعطاف‌پذیری، تمایز و یادگیری دانش‌آموز محور تأکید دارد. در این زمینه، رسانه‌های دیجیتال نقش فزاینده‌ای در حمایت از فرایند آموزشی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش بررسی بهره‌برداری از رسانه‌های دیجیتال در اجرای برنامه درسی مستقل از طریق روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) است. ده مقاله نمایه‌شده در SINTA که بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ منتشر شده‌اند، بر اساس ارتباط موضوعی، کیفیت انتشار و زمینه آموزشی اندونزی تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که رسانه‌های دیجیتال می‌توانند انگیزه، مشارکت و نتایج یادگیری دانش‌آموزان را از طریق استفاده از برنامه‌های تعاملی مختلف مانند Wordwall، Kahoot، Quizizz، ویدئوهای آموزشی، سامانه‌های مدیریت یادگیری (LMS) و بسترهای توسعه پروژه دیجیتال مانند Thunkable ارتقاء دهند. افزون بر این، رسانه‌های دیجیتال به تقویت اجرای یادگیری تمایزیافته و ارزشیابی تکوینی که از ویژگی‌های اصلی برنامه درسی مستقل هستند، کمک می‌کنند. با این حال، اجرا همچنان با چالش‌هایی مانند محدودیت زیرساخت‌های فناوری، سواد دیجیتال و آمادگی معلمان مواجه است. در مجموع، رسانه‌های دیجیتال به عنوان عنصری حیاتی در حمایت از تحول یادگیری در قرن بیست‌ویکم و تحقق اصول برنامه درسی مستقل به شکلی مؤثرتر اثبات شده‌اند.

The world of education is currently facing a serious challenge in the form of moral decadence or a decline in adolescent character, Islamic value-based character education is crucial in facing the moral degradation of adolescents in the digital era. This study aims to analyze in depth the planning process, technical implementation, as well as supporting and inhibiting factors of the implementation of the "Kultum Mauizatul Hasanah" religious guidance program in shaping the Islamic character of students at SMP IT Rabbi Radhiyya, in order to overcome the gap between cognitive understanding and actual student behavior (such as the phenomenon of digital dissonance and formality compliance). Using a descriptive qualitative approach, data were collected through passive participant observation techniques, semi-structured interviews, and documentation, which were then analyzed using an interactive model. The research findings show that the implementation of Islamic values is realized through the integration of the pillars of faith (instilling muraqabah), worship (self-regulation), and morals. The delivery strategy prioritizes the "Heart to Heart" approach (Qolbun ilal Qolbi) with soothing speech (Kalamun Layyin), real role models (Uswah Hasanah) of educators, as well as dialogic methods and Peer Monitoring to mitigate student boredom. The main supporting factors include the educator's scientific competence and the use of simple language (Kalamun Muyassar), while the biggest inhibiting factor is the weak synchronization of school rules with habits at home due to the lack of reinforcement support from parents, which triggers dualism of moral standards in students. This study concludes that the Kultum Mauizatul Hasanah program is effective in shifting the locus of control of student behavior to intrinsic spiritual awareness, but long-term success in forming authentic Islamic character still depends heavily on active collaboration between the school and parents at home.

جهان آموزش و پرورش در حال حاضر با چالشی جدی به نام افول اخلاقی یا کاهش شخصیت نوجوانان روبه‌رو است. آموزش شخصیت مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در مواجهه با افول اخلاقی نوجوانان در عصر دیجیتال اهمیت بسزایی دارد. هدف این پژوهش تحلیل عمیق فرآیند برنامه‌ریزی، نحوه اجرای فنی و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده اجرای برنامه راهنمایی دینی «کلتوم موعظت‌الحسنه» در شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان مدرسه متوسطه IT Rabbi Radhiyya به منظور رفع فاصله میان درک شناختی و رفتار واقعی دانش‌آموزان (همچون پدیده ناهماهنگی دیجیتال و تبعیت صوری) است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی منفعل، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پیاده‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق ادغام ارکان ایمان (نهادینه‌سازی مراقبه)، عبادت (خودتنظیمی) و اخلاق تحقق می‌یابد. راهبرد ارائه بر رویکرد «قلب به قلب» (قلبٌ إلی القلب) با سخن آرامش‌بخش (کلامٌ لین)، الگوهای واقعی (اسوه حسنه) مربیان، همچنین روش‌های گفت‌وگومحور و پایش همسالان برای کاهش خستگی دانش‌آموزان تأکید دارد. مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده، شایستگی علمی مربیان و استفاده از زبان ساده (کلامٌ میسر) است و بزرگ‌ترین عامل بازدارنده، ضعف هماهنگی قوانین مدرسه با عادات خانه به دلیل نبود حمایت تقویتی والدین است که منجر به دوگانگی معیارهای اخلاقی در دانش‌آموزان می‌شود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که برنامه کلتوم موعظت‌الحسنه در انتقال مرکز کنترل رفتار دانش‌آموزان به آگاهی معنوی درونی مؤثر است، اما موفقیت بلندمدت در شکل‌گیری شخصیت اسلامی اصیل همچنان به همکاری فعال مدرسه و والدین در خانه وابسته است.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.

The rapid expansion of social media has transformed the production, distribution, and consumption of religious knowledge, while algorithmic systems increasingly shape religious perceptions and authority. This study examines the relationship between algorithmic logic, digital religiosity, and adab in Islamic education, particularly regarding the transformation of religious authority and communication ethics. A qualitative approach was employed through library research and thematic analysis of scholarly literature published between 2020 and 2026. The findings indicate that algorithms function not merely as technical mechanisms for information distribution but also as actors shaping religious knowledge, authority, and digital religious practices. The dominance of engagement, emotional responsiveness, and content visibility contributes to the emergence of pseudo-religious authority and weakens sanad, tadarruj, tabayyun, contemplation, and other traditions of learning adab. Nevertheless, algorithmic virality also provides opportunities for creative, adaptive, and inclusive Islamic education and preaching. This study proposes digital religious adab as a conceptual framework integrating Islamic ethical values with algorithmic literacy. The framework emphasizes critical understanding of algorithms, information verification, scholarly discernment, and moral integrity as essential dimensions of religious competence in the digital era. The study contributes to Islamic education scholarship by integrating algorithmic logic, adab, and religious authority into a unified conceptual framework.

گسترش سریع رسانه‌های اجتماعی، تولید، توزیع و مصرف دانش دینی را دگرگون ساخته است و در عین حال، نظام‌های الگوریتمی به طور فزاینده‌ای در شکل‌دهی به ادراکات و مرجعیت دینی نقش دارند. این پژوهش به بررسی رابطه منطق الگوریتمی، دینداری دیجیتال و ادب در آموزش اسلامی می‌پردازد، به ویژه در زمینه تحول مرجعیت دینی و اخلاق ارتباطی. رویکرد کیفی از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل تماتیک متون علمی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ به کار گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوریتم‌ها صرفاً به عنوان سازوکارهای فنی برای توزیع اطلاعات عمل نمی‌کنند، بلکه به عنوان کنشگرانی در شکل‌دهی دانش دینی، مرجعیت و مناسک دینی دیجیتال ایفای نقش می‌کنند. غلبه معیارهایی چون تعامل، واکنش‌پذیری هیجانی و دیده‌شدن محتوا، به ظهور مرجعیت شبه‌دینی انجامیده و سنت‌هایی چون سند، تدرج، تبیین، تأمل و دیگر شیوه‌های یادگیری ادب را تضعیف می‌کند. با این حال، ویروسی‌شدن الگوریتمی فرصت‌هایی برای آموزش و تبلیغ اسلامی خلاقانه، سازگار و فراگیر فراهم می‌آورد. این پژوهش، ادب دینی دیجیتال را به عنوان چارچوب مفهومی‌ای پیشنهاد می‌کند که ارزش‌های اخلاقی اسلامی را با سواد الگوریتمی تلفیق می‌نماید. این چارچوب، فهم انتقادی الگوریتم‌ها، راستی‌آزمایی اطلاعات، تشخیص علمی و سلامت اخلاقی را به عنوان ابعاد اساسی شایستگی دینی در عصر دیجیتال برجسته می‌سازد. این مطالعه با ادغام منطق الگوریتمی، ادب و مرجعیت دینی در یک چارچوب مفهومی واحد، به ادبیات آموزش اسلامی کمک می‌کند.

Perkembangan era digital menuntut peserta didik memiliki kemampuan tingkat tinggi, salah satunya keterampilan berpikir komputasional yang berperan penting dalam pembelajaran sains, khususnya biologi. Namun, implementasi berpikir komputasional dalam pembelajaran pada materi pewarisan sifat di sekolah masih belum optimal karena karakteristik materi yang abstrak dan keterbatasan media pembelajaran. Tujuan penelitian ini untuk menghasilkan LKPD (Lembar Kerja Peserta Didik) berbasis laboratorium virtual FlyLab JS pada materi pewarisan sifat serta menguji kualitasnya berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Penelitian menggunakan metode R&D (Research and Development) melalui model pengembangan 4D (define, design, develop, disseminate). Sasaran penelitian adalah peserta didik kelas XII MIPA SMAN Jogoroto sebanyak 25 orang. Validitas LKPD dinilai berdasarkan hasil validasi oleh ahli media, ahli materi dan guru Biologi. Kepraktisan ditentukan dari hasil observasi dan respon peserta didik. Keefektifan diperoleh dari hasil belajar peserta didik melalui pre-test dan post-test. Hasil penelitian menunjukkan bahwa LKPD yang dihasilkan menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan skor rata-rata 3,83. Kepraktisan LKPD ditunjukkan oleh keterlaksanaan aktivitas pembelajaran sebesar 97,82% dan respons positif peserta didik sebesar 96,73%. Keefektifan LKPD terlihat dari meningkatnya kemampuan berpikir komputasional dengan N-gain rata-rata 0,78 dalam kategori tinggi serta peningkatan hasil belajar kognitif dengan ketuntasan mencapai 100%. Seluruh indikator berpikir komputasional mengalami peningkatan, dengan indikator algoritma memperoleh N-gain paling rendah sebesar 0,69 dalam kategori sedang. Dengan demikian, LKPD berbasis laboratorium virtual FlyLab JS dinyatakan valid, praktis, dan efektif untuk meningkatkan kemampuan berpikir komputasional peserta didik pada materi pewarisan sifat. Kata Kunci: LKPD, Laboratorium Virtual, FlyLab JS, Berpikir Komputasional, Pewarisan Sifat The development of the digital era requires students to possess higher order skills, particulary computational thinking, which plays a crucial role in science learning in biology. However, the implementation of computational thinking in teaching heredity concepts in schools remains limited due to the abstract nature of the material and limited availability of instructional media. This study aims to produce a student worksheet based on the FlyLab JS laboratory for heredity topics and to examine its quality in terms of validity, practicality, and effectiveness. The research uses the Research and Development method through the 4D (define, design, develop, and disseminate) development model. The research subjects were 25 students from the twelfth grade science class at SMAN Jogoroto. The validity of the student worksheet is determined based on validation results from media experts, material experts, and Biology teachers. Practicality is determined through observations of learning implementation and student responses. Effectiveness is measured using students' learning outcomes obtained from pre-tests and post-tests. The results show that the student worksheet demonstrates high validity with an average score of 3.83. Practicality is reflected in implementation reaching 97.82% and student responses of 96.73%. Effectiveness is indicated by improved computational thinking skills with an average N-gain of 0.78 in the high category, with cognitive mastery reaching 100%. All computational thinking indicators improved, although the algorithm indicator showed the lowest N-gain of 0.69 in the medium category. Thus, the FlyLab JS based worksheet is valid, practical, and effective in enhancing students' computational thinking skills on inheritance topics. Keywords: Virtual Laboratory, FlyLab JS, Computational Thinking, Inheritance

تحولات عصر دیجیتال مستلزم آن است که دانش‌آموزان دارای مهارت‌های سطح بالا، از جمله مهارت تفکر محاسباتی باشند که نقش مهمی در یادگیری علوم، به‌ویژه زیست‌شناسی ایفا می‌کند. با این حال، اجرای تفکر محاسباتی در آموزش مبحث وراثت صفات در مدارس هنوز به‌طور بهینه صورت نمی‌گیرد که این امر به دلیل ماهیت انتزاعی محتوا و محدودیت رسانه‌های آموزشی است. هدف این پژوهش، تولید کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS در مبحث وراثت صفات و ارزیابی کیفیت آن بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی است. این پژوهش با روش تحقیق و توسعه (R&D) و از طریق مدل توسعه ۴D (تعریف، طراحی، توسعه، اشاعه) انجام شد. جامعهٔ پژوهش شامل ۲۵ نفر از دانش‌آموزان پایه دوازدهم رشته علوم تجربی دبیرستان SMAN Jogoroto بود. روایی کاربرگ بر اساس نتایج ارزیابی توسط متخصص رسانه، متخصص محتوا و معلم زیست‌شناسی تعیین شد. کاربردپذیری از طریق مشاهده اجرای آموزش و پاسخ‌های دانش‌آموزان سنجیده شد. اثربخشی با استفاده از نتایج یادگیری دانش‌آموزان از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی گردید. نتایج پژوهش نشان داد که کاربرگ تولیدشده دارای سطح روایی بسیار بالا با میانگین امتیاز ۳٫۸۳ است. کاربردپذیری کاربرگ با میزان اجرای فعالیت‌های آموزشی ۹۷٫۸۲٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان ۹۶٫۷۳٪ نشان داده شد. اثربخشی کاربرگ از طریق بهبود توانایی تفکر محاسباتی با میانگین N-gain برابر با ۰٫۷۸ در دستهٔ بالا و همچنین افزایش نتایج یادگیری شناختی با کسب موفقیت ۱۰۰٪ مشاهده شد. همهٔ شاخص‌های تفکر محاسباتی بهبود یافتند و شاخص الگوریتم پایین‌ترین N-gain را با مقدار ۰٫۶۹ در دستهٔ متوسط به دست آورد. بنابراین، کاربرگ مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی برای ارتقاء توانایی تفکر محاسباتی دانش‌آموزان در مبحث وراثت صفات تأیید می‌شود.

This research is motivated by the rampant character crisis and erosion of manners in the younger generation due to the rapid digital disruption in the Industrial Revolution Era 4.0. This research aims to analyze the values of Islamic education in Surah Luqman and reformulate its relevance as a conceptual and practical framework in the digital era. This type of research is qualitative library research with maudhu'i (thematic) tafsir methods and content analysis techniques based on contextual hermeneutics. The results of the study show that Surah Luqman offers a systematic pedagogical hierarchy: the cultivation of faith/monotheism is related to value formation, the discipline of prayer is related to self-regulation, and the formation of morals provides ethical guidance in cyberspace. Its methodological excellence lies in a dialogical, persuasive (ya bunayya), and exemplary parenting approach (uswah hasanah), which offers an alternative perspective to authoritarian and permissive parenting patterns. This research connects the normative text of the Qur'an and the sociological reality of the cyber age. In conclusion, the educational values of Surah Luqman are relevant to Islamic education in the digital era, particularly in supporting technological skills (khalifah fil 'ardh) as well as moral-spiritual depth ('abdullah). The implications of this study recommend the practical integration of Surah Luqman values into the Islamic education curriculum and family digital literacy strategies.

این پژوهش با انگیزه بحران گسترده شخصیت و فرسایش آداب و رسوم در نسل جوان به دلیل اختلالات سریع دیجیتال در عصر انقلاب صنعتی ۴.۰ انجام شده‌است. هدف این پژوهش تحلیل ارزش‌های تعلیم و تربیت اسلامی در سوره لقمان و بازفرمول‌بندی ارتباط آن به‌عنوان چارچوب مفهومی و عملی در عصر دیجیتال است. نوع پژوهش حاضر، کیفی و از نوع کتابخانه‌ای با روش تفسیر موضوعی (مأدوعی) و تکنیک تحلیل محتوا مبتنی بر هرمنوتیک زمینه‌ای می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سوره لقمان یک سلسله‌مراتب تربیتی نظام‌مند ارائه می‌دهد: پرورش ایمان/توحید با شکل‌گیری ارزش‌ها مرتبط است، انضباط در نماز با خودتنظیمی ارتباط دارد و شکل‌گیری اخلاق، راهنمایی اخلاقی در فضای مجازی فراهم می‌کند. برتری روش‌شناختی آن در رویکرد تربیتی گفت‌وگومحور، اقناعی (یا بُنَیَّ) و الگویی (اُسوَه حسنه) نهفته است که دیدگاهی جایگزین برای الگوهای تربیتی استبدادی و سهل‌گیرانه ارائه می‌دهد. این پژوهش متن هنجاری قرآن و واقعیت جامعه‌شناختی عصر سایبری را به هم پیوند می‌دهد. در نتیجه، ارزش‌های تربیتی سوره لقمان برای تعلیم و تربیت اسلامی در عصر دیجیتال به‌ویژه در حمایت از مهارت‌های فناورانه (خلیفه فی‌الارض) و عمق اخلاقی-معنوی (عبدالله) مرتبط است. پیامدهای این مطالعه، ادغام عملی ارزش‌های سوره لقمان در برنامه درسی تعلیم و تربیت اسلامی و راهبردهای سواد دیجیتال خانواده را توصیه می‌کند.

This study was carried out to create a management model for health recreational centers for older adults in Thailand; the country now has a super-aged society, with the elderly having reached 20% of the population in 2024. The researchers tested the model using three methods: interviews with 7 experts, a survey of 400 people, and a focus group discussion with 15 specialists. Exploratory factor analysis was used to analyze the data, with Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) values in the range of 0.80–0.90 and statistically significant Bartlett’s Test results (p < 0.05), which showed that the data were suitable for analysis. The result has two main parts: Business Management, with 4 parts, and Organizational Management, with 3 parts; these 7 main components, have 18 sub-components, and 48 minor components. The model is based on two ideas well-known in business, the 7Ps marketing mix and the McKinsey 7-S framework. The 15 specialists rated the model as highly appropriate, giving it a mean appropriateness score of 4.95 using a five-point Likert scale, which is well above the minimum pass score of 3.50. The model will serve as a working guide for center operators looking to improve digital services for older adults.

این پژوهش با هدف ایجاد یک مدل مدیریت برای مراکز تفریحی سلامت‌محور ویژه سالمندان در تایلند انجام شده‌است؛ کشوری که اکنون به یک جامعه فوق سالمند تبدیل شده و جمعیت سالمندان در سال ۲۰۲۴ به ۲۰٪ رسیده‌است. پژوهشگران مدل مذکور را با استفاده از سه روش مورد آزمون قرار دادند: مصاحبه با ۷ نفر از خبرگان، پیمایش ۴۰۰ نفر و بحث گروهی متمرکز با ۱۵ متخصص. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد و مقادیر شاخص KMO در بازه ۰٫۸۰ تا ۰٫۹۰ و نتایج آزمون Bartlett (p < 0.05) که از لحاظ آماری معنادار بود، نشان داد که داده‌ها برای تحلیل مناسب هستند. نتیجه پژوهش دارای دو بخش اصلی است: مدیریت کسب‌وکار (شامل ۴ بخش) و مدیریت سازمانی (شامل ۳ بخش)؛ این ۷ مؤلفه اصلی، دارای ۱۸ زیرمؤلفه و ۴۸ مؤلفه فرعی هستند. مدل ارائه‌شده مبتنی بر دو ایده شناخته‌شده در حوزه کسب‌وکار، یعنی آمیخته بازاریابی 7Ps و چارچوب McKinsey 7-S است. ۱۵ متخصص، مدل را از نظر میزان تناسب بسیار بالا ارزیابی کردند و میانگین امتیاز تناسب آن را ۴٫۹۵ در مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای اعلام کردند که به‌مراتب بالاتر از حداقل نمره قبولی ۳٫۵۰ است. این مدل به‌عنوان راهنمای عملیاتی برای مدیران مراکز جهت ارتقاء خدمات دیجیتال به سالمندان مورد استفاده قرار خواهد گرفت.