Accountability

This article examines the differences between human judgment and algorithmic decision-making in critical logistics systems, focusing on the implications for the concepts of trust and control. The aim of the study is to determine whether AI-based systems can perform functions equivalent to human judgment and what implications this has for operational safety and accountability in complex logistics systems. The study is based on an interdisciplinary analysis, including a review of the literature on artificial intelligence, system safety, and human factors research, as well as a philosophical analysis. This is supplemented by a case study of selected incidents related to the operation of automated systems in high-risk environments, which allows the identification of practical limitations in integrating humans and algorithmic systems. The results indicate that decisions generated by algorithmic systems are statistical and optimization-based, which distinguishes them from human judgment, which takes into account context, uncertainty, and emotions. Consequently, trust in AI systems takes the form of an indirect, user-dependent relationship rather than an autonomous property of the technology. At the same time, increasing levels of automation lead to a diffusion of responsibility and a reduction in direct control over decision-making processes. The findings indicate that full automation of decisions in critical safety systems. Consequently, trust in AI systems takes the form of an indirect, user-dependent relationship rather than an autonomous property of the technology.

این مقاله به بررسی تفاوت‌های میان قضاوت انسانی و تصمیم‌گیری الگوریتمی در سامانه‌های لجستیکی حساس به ایمنی می‌پردازد و پیامدهای آن را برای مفاهیم اعتماد و کنترل مورد تحلیل قرار می‌دهد. هدف این مطالعه تعیین این است که آیا سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند عملکردهایی معادل با قضاوت انسانی داشته باشند و این امر چه پیامدهایی برای ایمنی عملیاتی و پاسخگویی در سامانه‌های لجستیکی پیچیده دارد. این پژوهش مبتنی بر تحلیلی میان‌رشته‌ای است که شامل مرور ادبیات مرتبط با هوش مصنوعی، ایمنی سامانه و پژوهش‌های عوامل انسانی، همچنین تحلیل فلسفی می‌شود. این تحلیل با مطالعه موردی درباره برخی رخدادهای مرتبط با عملکرد سامانه‌های خودکار در محیط‌های پرخطر تکمیل شده است که امکان شناسایی محدودیت‌های عملی در یکپارچه‌سازی انسان و سامانه‌های الگوریتمی را فراهم می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که تصمیمات تولیدشده توسط سامانه‌های الگوریتمی مبتنی بر آمار و بهینه‌سازی هستند که آن‌ها را از قضاوت انسانی که زمینه، عدم قطعیت و هیجانات را در نظر می‌گیرد، متمایز می‌کند. در نتیجه، اعتماد به سامانه‌های هوش مصنوعی به صورت یک رابطه غیرمستقیم و وابسته به کاربر شکل می‌گیرد و نه به عنوان یک ویژگی مستقل از فناوری. همزمان، افزایش سطوح خودکارسازی منجر به پخش مسئولیت و کاهش کنترل مستقیم بر فرایندهای تصمیم‌گیری می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که خودکارسازی کامل تصمیمات در سامانه‌های حساس به ایمنی... در نتیجه، اعتماد به سامانه‌های هوش مصنوعی به صورت یک رابطه غیرمستقیم و وابسته به کاربر شکل می‌گیرد و نه به عنوان یک ویژگی مستقل از فناوری.

This article examines the differences between human judgment and algorithmic decision-making in critical logistics systems, focusing on the implications for the concepts of trust and control. The aim of the study is to determine whether AI-based systems can perform functions equivalent to human judgment and what implications this has for operational safety and accountability in complex logistics systems. The study is based on an interdisciplinary analysis, including a review of the literature on artificial intelligence, system safety, and human factors research, as well as a philosophical analysis. This is supplemented by a case study of selected incidents related to the operation of automated systems in high-risk environments, which allows the identification of practical limitations in integrating humans and algorithmic systems. The results indicate that decisions generated by algorithmic systems are statistical and optimization-based, which distinguishes them from human judgment, which takes into account context, uncertainty, and emotions. Consequently, trust in AI systems takes the form of an indirect, user-dependent relationship rather than an autonomous property of the technology. At the same time, increasing levels of automation lead to a diffusion of responsibility and a reduction in direct control over decision-making processes. The findings indicate that full automation of decisions in critical safety systems. Consequently, trust in AI systems takes the form of an indirect, user-dependent relationship rather than an autonomous property of the technology.

این مقاله به بررسی تفاوت‌های میان قضاوت انسانی و تصمیم‌گیری الگوریتمی در سامانه‌های لجستیکی حساس به ایمنی می‌پردازد و پیامدهای آن را برای مفاهیم اعتماد و کنترل مورد تحلیل قرار می‌دهد. هدف این مطالعه تعیین این است که آیا سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند عملکردهایی معادل با قضاوت انسانی داشته باشند و این امر چه پیامدهایی برای ایمنی عملیاتی و پاسخگویی در سامانه‌های لجستیکی پیچیده دارد. این پژوهش مبتنی بر تحلیلی میان‌رشته‌ای است که شامل مرور ادبیات مرتبط با هوش مصنوعی، ایمنی سامانه و پژوهش‌های عوامل انسانی، همچنین تحلیل فلسفی می‌شود. این تحلیل با مطالعه موردی درباره برخی رخدادهای مرتبط با عملکرد سامانه‌های خودکار در محیط‌های پرخطر تکمیل شده است که امکان شناسایی محدودیت‌های عملی در یکپارچه‌سازی انسان و سامانه‌های الگوریتمی را فراهم می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که تصمیمات تولیدشده توسط سامانه‌های الگوریتمی مبتنی بر آمار و بهینه‌سازی هستند که آن‌ها را از قضاوت انسانی که زمینه، عدم قطعیت و هیجانات را در نظر می‌گیرد، متمایز می‌کند. در نتیجه، اعتماد به سامانه‌های هوش مصنوعی به صورت یک رابطه غیرمستقیم و وابسته به کاربر شکل می‌گیرد و نه به عنوان یک ویژگی مستقل از فناوری. همزمان، افزایش سطوح خودکارسازی منجر به پخش مسئولیت و کاهش کنترل مستقیم بر فرایندهای تصمیم‌گیری می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که خودکارسازی کامل تصمیمات در سامانه‌های حساس به ایمنی... در نتیجه، اعتماد به سامانه‌های هوش مصنوعی به صورت یک رابطه غیرمستقیم و وابسته به کاربر شکل می‌گیرد و نه به عنوان یک ویژگی مستقل از فناوری.

School organizational culture in Islamic education requires ethical foundations that can support teachers' professional responsibility without neglecting their well-being. This article develops an analytical framework for examining the internalization of amanah (trustworthiness and accountability) and ihsan (excellence and care) in relation to teachers' organizational commitment at SDIT Ar-Raihan, Pagar Alam, Indonesia. A qualitative single-case study is proposed, involving purposively selected school leaders, teachers, and educational staff, with semi-structured interviews, nonparticipant observations, document analysis, and reflexive thematic analysis. A synthesis of recent scholarship indicates that value-based culture may influence affective and normative commitment through trustworthy leadership, professional meaning, organizational justice, and collegial support; continuance commitment also depends on employment conditions. These relationships are presented as propositions requiring field verification, not as empirical findings from the school. The framework offers an ethically grounded direction for examining teacher commitment and improving Islamic school management.

The article examines the concept of democratic behavior skills as an integral system of personal qualities that help individuals socialize, build partnerships within society, communicate without aggression, pressure, or humiliation, resolve conflicts constructively, establish peaceful relationships, and take responsibility for their decisions. Attention is drawn to the relevance of this issue, as under the current conditions of democratic transformations in Ukrainian society, globalization processes, and information challenges, focusing on the education of young people is a strategic task of the state. Ukrainian society needs citizens who embrace democratic values, are active and responsible, respect the rule of law, think critically, hold strong civic positions, and are culturally educated. It is specified that democratic behavior skills are a component of the model of civic competencies that should be developed from primary school age. By making use of the sensitive developmental periods of younger schoolchildren, educators can lay the foundations of communication and behavioral culture, and related qualities. The educational potential of the integrated course «IEW» is analyzed, with particular emphasis on its social content strand. From Grades 1 to 4, the curriculum includes topics aimed at developing the child’s personality as an active member of society, capable of responsible behavior, partnership and cooperation, respect, tolerance, and empathy. It is emphasized that primary school students do not merely become familiar with concepts such as «citizen», «state», «rights», «responsibilities», and «accountability». Through learner-centered, activity-based approaches, they gain experience in democratic interaction across various activities. Discussions of problematic situations and collective decision-making contribute to the development of democratic behavior skills. It is emphasized that the use of practice-oriented methodologies in teaching the integrated course “I Explore the World” contributes to the development of primary education students’ conscious understanding of social processes and their ability to critically analyze information, which is particularly important for fostering democratic behavior skills. The practical significance of the study lies in the potential to apply the proposed methodological approaches to the educational activities of general secondary and higher education institutions.

This research explores the critical intersection of consistency, standards and complexity in academic assessment integrity using focus groups consisting of academic staff and undergraduate nursing students. While academic quality standards are mandated by accreditation bodies to ensure accountability and skill acquisition, the marking process remains a complex, intuitive task heavily reliant on a marker's experience and practicality. Significant challenges arise when marking becomes overly criteria-driven at the expense of core assessment goals, leading to variability in judging relevant student ideas or specific technical skills such as referencing. Such variability undermines the reliability and objectivity essential for assessment fairness. To mitigate these risks, pre-marking meetings are identified as essential for establishing shared requirements and expectations among staff. Strategic timing of these supports, ideally pre-semester, provides the necessary framework for quality assurance and enables markers to make meaningful and accurate judgements regarding a student’s true knowledge and performance. Keywords: student/ marking/ assessment/ quality/consistency/ tertiary education

This study is motivated by the importance of transparency and accountability in Islamic financial management to ensure justice, honesty, trustworthiness, and the protection of the rights of parties involved in financial transactions. Although Islamic accounting studies have developed in areas such as financial reporting and institutional governance, the integration of Qur’anic values through the perspective of Nusantara Qur’anic exegesis remains an area that requires further development. This study aims to analyze Buya Hamka’s interpretation of Qur’an Surah Al-Baqarah [2]: 282–283 in Tafsir Al-Azhar concerning financial transparency and accountability and to identify its relevance to contemporary financial governance. This study employs a qualitative approach using library research. Data were collected through documentation of primary sources, namely the Qur’an and Tafsir Al-Azhar, as well as secondary sources consisting of relevant books and scholarly articles. The data were analyzed using the taḥlīlī (analytical) method of Qur’anic exegesis and content analysis, involving the identification, categorization, interpretation, and contextualization of the findings. The results indicate that Hamka’s interpretation incorporates the principles of transparency through transaction recording, clarity of rights and obligations, disclosure of information, and the appointment of an impartial record keeper. Meanwhile, accountability is reflected in witnessing, transaction verification, fulfillment of obligations, safeguarding trust, and the prohibition against concealing testimony. These findings affirm that transparency and accountability are not merely administrative requirements but also have moral and spiritual dimensions. Accordingly, these values can serve as an ethical foundation for strengthening Islamic financial governance that upholds justice, honesty, and responsibility.

Students in vocational practical courses start with uneven skills, so an instructional model has to cope with that gap without losing sight of individual accountability. This quasi-experimental pretest–posttest study compared Team Assisted Individualization (TAI) with conventional instruction in a Fabric Embellishment Techniques course of a Diploma III Fashion Design program. Two intact parallel classes of 13 students each (N = 26) took part in the second semester of academic year 2024–2025, and a lottery decided which class received TAI. Practical performance was scored on a 0–100 scale before and after instruction. The TAI class rose from 72.38 to 88.85 and the conventional class from 70.77 to 81.31, mean gains of 16.46 and 10.54 points. The classes did not differ significantly at pretest (p = .231), although the TAI class started 1.62 points higher. At posttest the difference was 7.54 points, t(24) = 4.42, p < .001, and the difference in gains was 5.92 points, t(24) = 6.48, p < .001. Because each condition was delivered to a single intact class, these student-level tests cannot separate the teaching model from class-specific influences, and the results are best treated as preliminary evidence.

This study explores examines the role of expert educators in leading cross-school professional learning networks (PLNs) that are intentionally embedded within a professional development program designed to which cultivate future-ready and inclusive school leaders in Hong Kong. Drawing on a qualitative, open-ended questionnaire-based report from 26 expert educators, including 21 expert principals (EP) and 5 senior expert principals (SEP), the research examines their roles and the challenges they face in fostering cross-school collaboration. The study identified five interrelated leadership practices employed by the EPs and SEPs, including (1) fostering intense collaboration; (2) facilitating reflection; (3) developing a shared sense of purpose; (4) supporting cross-boundary learning; and (5) embodying reciprocal learning. The study contributes to the growing literature on leadership development grounded in PLNs. The findings argue the significance of experts and their independent leadership strategies to establish cross-school PLNs, pointing out that trust and embodying reciprocal learning reinforce their sustained engagement in cross-school PLNs. This study prompts further exploration of how leadership can establish and sustain cross-school PLNs for leadership development. The findings inform policymakers and educational leaders about how to develop meaningful learning across schools. Recommendations are offered to educational policymakers and school management bodies to prioritize the strengthening of professional networks for leadership development through active participation and expert guidance in the field.

This study investigated how school leadership teams drive equity-centered instructional practices in K–12 schools. It aimed to synthesize contemporary research to identify leadership behaviors, structures, and conditions that contribute to equitable student learning environments. This qualitative literature review examined 10 peer-reviewed empirical studies published between 2019 and 2025. Studies were selected based on their focus on instructional leadership, equity, and K–12 educational contexts. A thematic analysis was used to identify recurring patterns and strategies across the literature. Five major themes emerged: (1) inclusive leadership that fosters shared decision-making and relational trust; (2) equity-focused leadership pipelines that prepare leaders to identify and address systemic barriers; (3) equity-oriented data practices that contextualize academic metrics and inform instructional change; (4) culturally responsive instruction supported by school-wide professional learning; and (5) collaborative leadership that centers family and community engagement. These themes were reinforced across studies involving varied contexts and leadership roles. The review was limited to studies published in English and focused primarily on U.S. educational contexts. Districts and policymakers can use these findings to design leadership preparation programs, refine professional development strategies, and align accountability frameworks with equity goals.

The development of artificial intelligence in education opens up opportunities to support learning while also raising ethical issues related to academic integrity and students’ digital responsibility. This article aims to analyze the role of character education as a foundation for guiding the use of artificial intelligence in relation to these two aspects. The study employs a literature review using a descriptive-qualitative approach. The findings indicate that the values of ṣidq and amanah provide a conceptual foundation for transparency in AI use, recognition of intellectual contributions, adherence to assignment guidelines, and accountability for learning processes and outcomes. Meanwhile, the values of tabayyun, respect for others, and a focus on the common good underpin digital responsibility in the form of information verification, privacy protection, respect for intellectual property, and consideration of the social impacts of AI use. Strengthening these two aspects requires educators to lead by example, clear institutional guidelines, family support, and reflective learning grounded in ethical dilemmas. This article concludes that the integration of character education and AI literacy should be directed toward developing students who are proficient in using technology while also being able to make decisions honestly and responsibly. The resulting conceptual framework still requires empirical testing according to educational levels and contexts.

Studies on human beings from the perspective of the Qur’an have extensively discussed the dimensions of servitude to God, human stewardship, and moral responsibility. However, the relationship among these three concepts as an integrated framework of the human role from the perspective of Tafsir Tarbawi has received limited integrative reconstruction. This study aims to analyze the relationship among the concepts of ibadah, khalifah, and amanah in the Qur’an and to reconstruct them as a conceptual framework of the human role and its implications for Islamic education. This study employs a qualitative approach using library research and the muqarran method of Qur’anic interpretation within the perspective of Tafsir Tarbawi. The primary sources include the Qur’an and the works of Tafsir Ath-Thabari, Ibn Kathir, al-Misbah, and al-Azhar. The main verses analyzed are QS. Adz-Dzariyat [51]:56 concerning ibadah, QS. Al-Baqarah [2]:30 concerning khalifah, and QS. Al-Ahzab [33]:72 concerning amanah. The analysis was conducted through the collection and categorization of relevant verses, examination of their contexts and meanings, comparative analysis of interpretations, and conceptual synthesis. The findings indicate that ibadah, khalifah, and amanah are integrally interconnected. Ibadah functions as a transcendental orientation, khalifah as the actualization of human roles, and amanah as the ethical principle and accountability underlying the fulfillment of those roles. This reconstruction results in a conceptual framework of orientation-actualization-accountability. From the perspective of Tafsir Tarbawi, this framework indicates that Islamic education should develop human beings holistically by strengthening their spiritual, intellectual, social, and moral dimensions, thereby cultivating individuals who possess faith and knowledge, demonstrate good character, are capable of actualizing their potential, and are responsible in fulfilling their roles as servants of Allah and stewards of the earth

Student engagement and participation are essential for interactive elementary science and social studies (IPAS) learning. Limited involvement in questioning, expressing opinions, and teamwork may hinder meaningful learning. This study examined changes in engagement and participation during the implementation of the Teams Games Tournament (TGT) model at SDN Karawang Wetan III. Classroom action research involved 30 students across a pre-cycle and two intervention cycles. Classroom observations assessed seven engagement and seven participation indicators. Descriptive analysis showed improvements in both outcomes. Engagement increased in attention, enthusiasm, active involvement, peer interaction, persistence, and responsibility. Participation improved in questioning, answering, expressing opinions, discussion, cooperation, tournament involvement, and task completion. Reported percentages represent mean indicator-level observation scores rather than proportions of students meeting specific criteria. The findings suggest that structured teamwork, academic games, and individual accountability can provide practical opportunities for collaborative IPAS learning. Teachers should establish clear team roles and encourage individual contributions and questioning. Because the study involved one school and two cycles without a control group, the findings are context-specific and do not establish causality. Future research should examine multiple schools, longer implementation, sustained improvements, and relationships with IPAS achievement.

This case study examines how dialogic learning and teaching (DLT) can strengthen problem-based learning (PBL). Conducted in a fifth-semester communication course at Aalborg University, Denmark, the intervention explored whether the physical classroom can function as a meaningful dialogic space that enhances group work, collaboration, and student responsibility in alignment with PBL. Drawing on theoretical accounts of dialogue, particularly Wegerif’s framework, the study investigated class-level and group-level dialogue facilitated by the teacher rather than self-facilitated dialogue outsourced to isolated student groups. Empirical findings from surveys and classroom observations indicate that DLT fostered deeper engagement, strengthened mutual accountability, and improved students’ willingness to contribute, while also revealing tensions such as reduced opportunities for digital note-taking and the significant time required for high-quality dialogue. The study concludes that DLT can substantively enrich PBL by supporting shared problem exploration and collaborative meaning-making when adequate time and flexibility are provided.

Across Sub-Saharan Africa, persistent misalignment between education systems and labour market structures has constrained the translation of educational expansion into equitable employment outcomes. In response to graduate unemployment and skills mismatch, Tanzania introduced the National Framework for Academia-Industry Collaboration in Skills Development and Employability in 2026 to institutionalize governance coordination, strengthen work-based learning, and enhance labour market responsiveness. While the framework adopts a demand-driven orientation, the extent to which it embeds structural inclusion mechanisms remains insufficiently examined. This paper undertakes a systematic qualitative policy review of the framework to interrogate its governance architecture, demand-alignment logic, and inclusion provisions. Guided by systems theory, human capital perspectives, and intersectionality frameworks, the analysis evaluates the framework against international models of skills governance and labour inclusion. Findings indicate that the framework demonstrates structural coherence in institutional coordination and industry engagement; however, it lacks explicit disability-disaggregated labour data systems, employer accommodation financing mechanisms, and intersectional monitoring indicators necessary to prevent the reproduction of labour market inequalities. This study contributes to the literature by integrating systems theory with intersectionality-informed disability studies to evaluate skills governance beyond economic responsiveness alone. The paper argues that demand-driven skills development, when detached from legally embedded inclusion safeguards and disability-responsive financing instruments, risks reinforcing gendered and disability-based disparities in employment outcomes. It concludes that Tanzania’s framework constitutes a significant policy reform platform but requires structural integration of inclusive governance mechanisms to ensure equitable participation and sustainable employability in the evolving labour market. It concludes that Tanzania's framework provides a strong foundation for reform but should be strengthened through disability-responsive labour market information systems, employer accommodation incentives, accessible work-based learning standards, and intersectional accountability mechanisms to ensure inclusive and sustainable skills development.

در سراسر منطقه جنوب صحرای آفریقا، ناهماهنگی مستمر میان نظام‌های آموزشی و ساختارهای بازار کار، تبدیل گسترش آموزش به پیامدهای اشتغال عادلانه را محدود کرده است. در واکنش به بیکاری فارغ‌التحصیلان و عدم تطابق مهارت‌ها، تانزانیا در سال 2026 چارچوب ملی همکاری دانشگاه و صنعت در توسعه مهارت‌ها و اشتغال‌پذیری را به منظور نهادینه‌سازی هماهنگی حکمرانی، تقویت یادگیری مبتنی بر کار و افزایش پاسخگویی به بازار کار معرفی کرد. اگرچه این چارچوب رویکردی مبتنی بر تقاضا اتخاذ کرده است، میزان تعبیه سازوکارهای شمول ساختاری در آن به اندازه کافی مورد بررسی قرار نگرفته است. این مقاله با انجام یک مرور نظام‌مند کیفی سیاستی از این چارچوب، به بررسی معماری حکمرانی، منطق تطابق با تقاضا و مفاد شمول آن می‌پردازد. تحلیل حاضر با بهره‌گیری از نظریه سیستم‌ها، دیدگاه‌های سرمایه انسانی و چارچوب‌های تقاطع‌مندی، این چارچوب را در مقایسه با مدل‌های بین‌المللی حکمرانی مهارت‌ها و شمول بازار کار ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این چارچوب از انسجام ساختاری در هماهنگی نهادی و مشارکت صنعت برخوردار است؛ با این حال، فاقد نظام‌های داده بازار کار تفکیک‌شده بر اساس معلولیت، سازوکارهای تأمین مالی برای تطبیق کارفرمایان و شاخص‌های پایش تقاطع‌مند است که برای جلوگیری از بازتولید نابرابری‌های بازار کار ضروری هستند. این مطالعه با ادغام نظریه سیستم‌ها و مطالعات معلولیت مبتنی بر تقاطع‌مندی، به ادبیات موجود در ارزیابی حکمرانی مهارت‌ها فراتر از صرفاً پاسخگویی اقتصادی می‌افزاید. مقاله استدلال می‌کند که توسعه مهارت‌های مبتنی بر تقاضا، در صورت فقدان تضمین‌های قانونی شمول و ابزارهای مالی پاسخگو به معلولیت، خطر تقویت نابرابری‌های جنسیتی و مبتنی بر معلولیت در پیامدهای اشتغال را به همراه دارد. در پایان نتیجه‌گیری می‌شود که چارچوب تانزانیا بستری مهم برای اصلاحات سیاستی فراهم می‌کند، اما برای تضمین مشارکت عادلانه و اشتغال‌پذیری پایدار در بازار کار در حال تحول، نیازمند ادغام ساختاری سازوکارهای حکمرانی فراگیر است. همچنین تأکید می‌شود که چارچوب تانزانیا پایه‌ای قوی برای اصلاحات فراهم می‌آورد، اما باید از طریق نظام‌های اطلاعات بازار کار پاسخگو به معلولیت، مشوق‌های تطبیق کارفرمایان، استانداردهای یادگیری مبتنی بر کار قابل دسترس و سازوکارهای پاسخگویی تقاطع‌مند تقویت شود تا توسعه مهارت‌ها به صورت فراگیر و پایدار تضمین گردد.

Nigeria’s ambition to build a one-trillion-dollar economy by 2030 requires more than macroeconomic reforms, infrastructure development and increased investment. It requires a well-educated, highly skilled and productive population capable of generating knowledge, developing technologies, creating businesses and solving national problems. Quality education is therefore one of the most important foundations for achieving this economic ambition. This paper examines the critical role of quality education in supporting Nigeria’s aspiration for a one-trillion-dollar economy by 2030. Methodologically, the study adopts a qualitative documentary research design, applying thematic content analysis to eighteen secondary sources drawn from national policy documents, reports of international organisations and peer-reviewed literature. It argues that quality education contributes to economic transformation through the development of a skilled workforce, promotion of science, technology and innovation, expansion of entrepreneurship and employment, strengthening of research and industrial productivity, promotion of inclusive economic growth, and development of effective leadership and institutional capacity. The paper observes that Nigeria’s challenge is no longer simply increasing access to education but ensuring that what learners acquire is relevant to the changing requirements of the Nigerian and global economy. The paper suggests increased and sustainable investment in education, curriculum reform, stronger university-industry partnerships, expansion of technical and vocational education, improved funding for research and innovation, digital transformation of education, and stronger accountability in educational institutions. It concludes that the one-trillion-dollar economic ambition cannot be sustainably achieved without corresponding investment in the quality of Nigeria’s human capital. Quality education should therefore be treated as productive economic infrastructure and a central pillar of Nigeria’s long-term economic transformation.

تلاش نیجریه برای ساختن اقتصادی با ارزش یک تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۰، نیازمند چیزی فراتر از اصلاحات کلان اقتصادی، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش سرمایه‌گذاری است. این هدف مستلزم جمعیتی تحصیل‌کرده، دارای مهارت بالا و بهره‌ور است که قادر به تولید دانش، توسعه فناوری‌ها، ایجاد کسب‌وکار و حل مسائل ملی باشند. بنابراین، آموزش با کیفیت یکی از مهم‌ترین پایه‌های دستیابی به این هدف اقتصادی به‌شمار می‌رود. این مقاله نقش حیاتی آموزش با کیفیت را در حمایت از آرمان نیجریه برای دستیابی به اقتصاد یک تریلیون دلاری تا سال ۲۰۳۰ بررسی می‌کند. از نظر روش‌شناسی، این پژوهش از طرح پژوهش کیفی اسنادی بهره می‌گیرد و با استفاده از تحلیل محتوای تماتیک، هجده منبع ثانویه برگرفته از اسناد سیاستی ملی، گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی و متون داوری‌شده را مورد بررسی قرار می‌دهد. مقاله استدلال می‌کند که آموزش با کیفیت از طریق توسعه نیروی کار ماهر، ترویج علم، فناوری و نوآوری، گسترش کارآفرینی و اشتغال، تقویت پژوهش و بهره‌وری صنعتی، ارتقای رشد اقتصادی فراگیر و توسعه رهبری مؤثر و ظرفیت نهادی، به تحول اقتصادی کمک می‌کند. مقاله خاطرنشان می‌سازد که چالش نیجریه دیگر صرفاً افزایش دسترسی به آموزش نیست، بلکه اطمینان از مرتبط بودن آنچه فراگیران کسب می‌کنند با نیازهای متغیر اقتصاد نیجریه و جهان است. مقاله پیشنهاد می‌کند که سرمایه‌گذاری پایدار و افزایشی در آموزش، اصلاح برنامه درسی، تقویت همکاری دانشگاه و صنعت، گسترش آموزش فنی و حرفه‌ای، بهبود تأمین مالی پژوهش و نوآوری، تحول دیجیتال آموزش و افزایش پاسخگویی در نهادهای آموزشی باید مورد توجه قرار گیرد. در پایان نتیجه‌گیری می‌شود که هدف اقتصادی یک تریلیون دلاری بدون سرمایه‌گذاری متناسب در کیفیت سرمایه انسانی نیجریه به‌طور پایدار قابل تحقق نیست. بنابراین، آموزش با کیفیت باید به‌عنوان زیرساخت اقتصادی مولد و ستون مرکزی تحول اقتصادی بلندمدت نیجریه تلقی شود.

Educational leadership is increasingly recognised as a critical determinant of the quality, relevance and sustainability of education systems. The rapid development of digital technologies, changing learner expectations, increasing demands for accountability, teacher shortages, resource constraints and the emergence of artificial intelligence have expanded the responsibilities of educational leaders beyond traditional administration. This paper discusses the changing educational leadership in the digital age. The paper posits that educational leaders should not merely introduce technology into schools but should create an institutional culture where technology supports teaching, learning, and professional development. The paper notes that digital transformation cannot succeed through technology acquisition alone. Inadequate infrastructure, electricity challenges, digital inequality, limited professional development, resistance to change, weak institutional support, and insufficient leadership preparation may constrain implementation. The paper therefore advocates a context-sensitive model of educational leadership that integrates vision, instructional leadership, digital competence, distributed leadership, ethical practice, teacher development and community engagement. It was suggested that systematic preparation and continuous professional development of educational leaders, investment in digital infrastructure, stronger leadership standards, participatory governance, digital citizenship education, and context-sensitive monitoring of school leadership is important in Nigerian schools. The paper concludes that Nigeria's educational transformation requires leaders who can combine human-centred leadership with technological competence to create schools that are innovative, inclusive, collaborative and focused on meaningful learning

رهبری آموزشی به طور فزاینده‌ای به عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده کیفیت، ارتباط و پایداری نظام‌های آموزشی شناخته می‌شود. توسعه سریع فناوری‌های دیجیتال، تغییر انتظارات یادگیرندگان، افزایش تقاضا برای پاسخگویی، کمبود معلم، محدودیت منابع و ظهور هوش مصنوعی، مسئولیت‌های رهبران آموزشی را فراتر از مدیریت سنتی گسترش داده است. این مقاله به بررسی تحول رهبری آموزشی در عصر دیجیتال می‌پردازد. مقاله مطرح می‌کند که رهبران آموزشی نباید صرفاً فناوری را وارد مدارس کنند، بلکه باید فرهنگی نهادی ایجاد نمایند که در آن فناوری از آموزش، یادگیری و توسعه حرفه‌ای حمایت کند. مقاله تأکید می‌کند که تحول دیجیتال تنها از طریق تهیه فناوری محقق نمی‌شود. زیرساخت ناکافی، مشکلات برق، نابرابری دیجیتال، محدودیت در توسعه حرفه‌ای، مقاومت در برابر تغییر، حمایت نهادی ضعیف و آمادگی ناکافی رهبران می‌تواند اجرای این تحول را محدود کند. بنابراین، مقاله مدل حساس به زمینه‌ای از رهبری آموزشی را پیشنهاد می‌کند که چشم‌انداز، رهبری آموزشی، شایستگی دیجیتال، رهبری توزیعی، رفتار اخلاقی، توسعه معلمان و مشارکت جامعه را ادغام می‌کند. همچنین پیشنهاد شده است که آمادگی نظام‌مند و توسعه حرفه‌ای مستمر رهبران آموزشی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت دیجیتال، استانداردهای قوی‌تر رهبری، حکمرانی مشارکتی، آموزش شهروندی دیجیتال و پایش حساس به زمینه رهبری مدارس در مدارس نیجریه اهمیت دارد. مقاله نتیجه می‌گیرد که تحول آموزشی نیجریه نیازمند رهبرانی است که بتوانند رهبری انسان‌محور را با شایستگی فناورانه ترکیب کنند تا مدارسی نوآور، فراگیر، مشارکتی و متمرکز بر یادگیری معنادار ایجاد نمایند.

The digitization of the Qur’an has reconfigured how Qur’anic interpretation (tafsīr) is produced, mediated, and perceived, particularly as artificial intelligence (AI) enters a tradition grounded in sanad, the chain of scholarly transmission. This study aims to examine the development of AI in digital tafsir, compare algorithmic interpretation with classical tafsir methodology, and assess how algorithmic visibility relates to epistemic authority and the validity of interpretation. Using a descriptive-analytical-critical approach combined with comparative and critical (naqd) methods, this library research draws on scholarly literature on digital religion, AI, and tafsir, including a secondary comparative study of ChatGPT and classical tafsir. The analysis is framed by Islamic epistemology, namely sanad, uṣūl al-tafsīr, and maqāṣid al-sharī‘ah. The findings indicate that AI has evolved from digitization and curated repositories into generative systems that are effective for access, linguistic analysis, and the preservation of turāth. However, the generative model examined shows limitations regarding sanad, asbāb al-nuzūl, maqāṣid, and verifiable references, although this evidence is limited and cannot be generalized to all AI systems. Aspects that have undergone a shift is the visibility and perceived authority of interpretation, not demonstrably its epistemic legitimacy. These findings demonstrate that the shift is an epistemological tendency rather than an empirically proven displacement of scholars, and that integrating scholarly authority with digital innovation should follow four principles of a digital sanad: source traceability, scholarly accountability, methodological transparency, and the separation of visibility from legitimacy.

دیجیتالی‌شدن قرآن، نحوه تولید، واسطه‌گری و ادراک تفسیر قرآن (تفسیر) را به‌ویژه با ورود هوش مصنوعی (AI) به سنتی مبتنی بر سند، یعنی زنجیره انتقال علمی، بازپیکربندی کرده است. هدف این مطالعه بررسی توسعه هوش مصنوعی در تفسیر دیجیتال، مقایسه تفسیر الگوریتمی با روش‌شناسی تفسیر کلاسیک و ارزیابی ارتباط رویت‌پذیری الگوریتمی با اقتدار معرفتی و روایی تفسیر است. با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی-انتقادی همراه با روش‌های مقایسه‌ای و انتقادی (نقد)، این پژوهش کتابخانه‌ای از ادبیات علمی درباره دین دیجیتال، هوش مصنوعی و تفسیر بهره می‌گیرد و شامل مطالعه تطبیقی ثانویه میان ChatGPT و تفسیر کلاسیک است. تحلیل در چارچوب معرفت‌شناسی اسلامی، به‌ویژه سند، اصول تفسیر (اصول التفسیر) و مقاصد شریعت (مقاصد الشریعه) صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی از دیجیتالی‌سازی و مخازن گزینش‌شده به سامانه‌های مولد تکامل یافته که برای دسترسی، تحلیل زبانی و حفظ تراث مؤثر هستند. با این حال، مدل مولد بررسی‌شده در زمینه سند، اسباب النزول، مقاصد و منابع قابل راستی‌آزمایی محدودیت‌هایی دارد، هرچند این شواهد محدود بوده و قابلیت تعمیم به همه سامانه‌های هوش مصنوعی را ندارد. جنبه‌هایی که دچار تحول شده‌اند، رویت‌پذیری و اقتدار ادراک‌شده تفسیر است، نه مشروعیت معرفتی آن به‌صورت اثبات‌شده. این یافته‌ها نشان می‌دهد که این تحول، گرایشی معرفتی است نه جابه‌جایی تجربی اثبات‌شده جایگاه علما، و اینکه ادغام اقتدار علمی با نوآوری دیجیتال باید بر اساس چهار اصل سند دیجیتال صورت گیرد: قابلیت ردیابی منبع، پاسخگویی علمی، شفافیت روش‌شناختی و تفکیک رویت‌پذیری از مشروعیت.

Special needs education is an important component of an inclusive education system because it provides learners with disabilities and other educational needs with appropriate learning opportunities, specialised support, and the resources required to develop their abilities. In Nigeria, the effective provision of special needs education is constrained by inadequate funding, insufficient specialised facilities, shortages of qualified teachers, limited assistive technology, and the high cost of providing appropriate educational services. These challenges make it necessary to explore innovative financing mechanisms that can complement conventional government funding and promote sustainable educational development. Innovative financing involves developing new or improved approaches to mobilising resources, diversifying funding sources, and improving the efficiency and accountability of educational expenditure. This paper examines eight strategies for financing special needs education in Nigeria: public–private partnerships, corporate social responsibility and philanthropic funding, community-based financing, dedicated government funding and targeted education grants, digital fundraising and crowdfunding, social impact investment and results-based financing, education vouchers and targeted subsidies, and partnerships with international development agencies and non-governmental organisations. The paper highlights the potential contributions of these strategies to improving access, strengthening educational infrastructure, providing assistive technology, and supporting learners with disabilities. It argues that innovative financing should complement rather than replace government responsibility for ensuring equitable access to quality special needs education. The paper concludes that transparent financial management, effective monitoring, stakeholder collaboration, and equitable resource allocation are essential for sustainable financing and the development of an inclusive education system in Nigeria.

آموزش نیازهای ویژه یکی از اجزای مهم نظام آموزش فراگیر است، زیرا فرصت‌های یادگیری مناسب، حمایت‌های تخصصی و منابع لازم را برای رشد توانمندی‌های فراگیران دارای معلولیت و سایر نیازهای آموزشی فراهم می‌کند. در نیجریه، ارائه مؤثر آموزش نیازهای ویژه با محدودیت‌هایی همچون کمبود منابع مالی، ناکافی بودن امکانات تخصصی، کمبود معلمان واجد شرایط، محدودیت فناوری‌های کمکی و هزینه بالای ارائه خدمات آموزشی مناسب مواجه است. این چالش‌ها ضرورت بررسی سازوکارهای نوآورانه تأمین مالی را که بتوانند منابع مالی دولتی متعارف را تکمیل کرده و توسعه پایدار آموزشی را ترویج دهند، آشکار می‌سازد. تأمین مالی نوآورانه شامل توسعه رویکردهای جدید یا بهبود یافته برای بسیج منابع، تنوع‌بخشی به منابع مالی و ارتقای کارآمدی و پاسخگویی در هزینه‌های آموزشی است. این مقاله هشت راهبرد برای تأمین مالی آموزش نیازهای ویژه در نیجریه را بررسی می‌کند: مشارکت‌های دولتی‌ـ‌خصوصی، مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و تأمین مالی خیریه، تأمین مالی مبتنی بر جامعه، اختصاص بودجه دولتی و اعطای کمک‌های هدفمند آموزشی، جمع‌آوری کمک‌های مالی دیجیتال و تأمین مالی جمعی، سرمایه‌گذاری با تأثیر اجتماعی و تأمین مالی مبتنی بر نتایج، واچرهای آموزشی و یارانه‌های هدفمند، و همکاری با آژانس‌های توسعه بین‌المللی و سازمان‌های غیردولتی. مقاله به نقش بالقوه این راهبردها در بهبود دسترسی، تقویت زیرساخت‌های آموزشی، ارائه فناوری‌های کمکی و حمایت از فراگیران دارای معلولیت اشاره می‌کند. همچنین تأکید می‌کند که تأمین مالی نوآورانه باید مکمل مسئولیت دولت در تضمین دسترسی عادلانه به آموزش با کیفیت برای نیازهای ویژه باشد و نه جایگزین آن. مقاله نتیجه می‌گیرد که مدیریت مالی شفاف، نظارت مؤثر، همکاری ذی‌نفعان و تخصیص عادلانه منابع برای تأمین مالی پایدار و توسعه نظام آموزش فراگیر در نیجریه ضروری است.

This qualitative descriptive case study examined the financial management experiences, challenges, and proposed solutions of school heads in Claveria North District, Masbate, and used the findings as basis for a Financial Management Capacity Enhancement Program. Ten public school heads with at least five years of leadership experience were purposively selected from principals, head teachers, and teachers-in-charge. Data were gathered through semi-structured one-on-one interviews and review of pertinent school financial documents, then analyzed thematically. Findings showed that school heads managed persistent resource inadequacy, delayed fund releases, unexpected expenditures, geographic and logistical constraints, limited formal financial management training, procurement bottlenecks, and demanding documentation and liquidation requirements. Despite these conditions, they developed competence through prioritization, strategic budget allocation, community fundraising, income-generating activities, adaptive procurement practices, peer learning, and close stakeholder coordination; some also relied on personal funds when official resources were delayed. The study concludes that the resourcefulness of rural school heads cannot substitute for institutionalized support. Context-responsive financial training, clearer and more adaptive procedures, timely releases, stronger supplier and stakeholder networks, and standardized accounting and liquidation support are therefore necessary. These findings informed a capacity enhancement program intended to strengthen transparency, accountability, compliance, and efficient financial governance in geographically isolated rural schools.

این مطالعه موردی توصیفی کیفی به بررسی تجارب، چالش‌ها و راهکارهای پیشنهادی مدیران مدارس در زمینه مدیریت مالی در منطقه شمالی Claveria، استان Masbate پرداخت و یافته‌های به‌دست‌آمده را مبنایی برای طراحی برنامه ارتقاء ظرفیت مدیریت مالی قرار داد. ده نفر از مدیران مدارس دولتی با حداقل پنج سال سابقه رهبری، به‌صورت هدفمند از میان مدیران، معاونان و مسئولان مدارس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی و بررسی اسناد مالی مرتبط مدارس گردآوری و به‌صورت تماتیک تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که مدیران مدارس با کمبود مداوم منابع، تأخیر در تخصیص بودجه، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده، محدودیت‌های جغرافیایی و لجستیکی، آموزش رسمی محدود در زمینه مدیریت مالی، گلوگاه‌های تأمین کالا و الزامات دشوار مستندسازی و تسویه حساب مواجه بودند. با وجود این شرایط، آن‌ها از طریق اولویت‌بندی، تخصیص راهبردی بودجه، جمع‌آوری کمک‌های مردمی، فعالیت‌های درآمدزا، شیوه‌های تطبیقی در تأمین کالا، یادگیری از همتایان و هماهنگی نزدیک با ذینفعان، شایستگی لازم را کسب کردند؛ برخی نیز در صورت تأخیر منابع رسمی، از منابع شخصی خود استفاده می‌کردند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که ابتکار و خلاقیت مدیران مدارس روستایی جایگزین حمایت‌های نهادی نمی‌شود. بنابراین، آموزش مالی متناسب با زمینه، رویه‌های شفاف و تطبیقی‌تر، تخصیص به‌موقع منابع، شبکه‌های قوی‌تر تأمین‌کنندگان و ذینفعان و پشتیبانی استانداردشده حسابداری و تسویه حساب ضروری است. این یافته‌ها مبنای برنامه ارتقاء ظرفیت با هدف تقویت شفافیت، پاسخگویی، رعایت مقررات و حکمرانی مالی کارآمد در مدارس روستایی دورافتاده قرار گرفت.

Background—Teacher professional care in this study is defined as the integration of functional responsibility (e.g., preparation, punctuality, and completion of assigned duties) with relational and ethical responsiveness to pupils and colleagues. Although principal leadership is widely associated with teacher performance and school climate, less is known about how connected leadership processes cultivate this broader form of care across primary-school contexts. Objectives—This study examined how principals plan, enact, evaluate, and refine leadership strategies intended to strengthen teachers’ professional care. Methods—A qualitative multiple-case study was conducted from May to August 2026 in five public primary schools in Muaro Jambi, Indonesia. Ten participants—five principals and five teachers—were purposively selected. Data were generated through semi-structured interviews, non-participant observations, and school documents and analysed through a mixed deductive–inductive thematic procedure combining within-case analysis and cross-case comparison. Informant bias was mitigated by seeking concrete incident-based accounts, comparing principal and teacher perspectives, checking interview summaries with participants, and requiring major interpretations to be supported by more than one source or method. Results—Across cases, professional care was strongest where principals combined clear expectations with credible modelling, developmental supervision, psychologically safe two-way communication, continuous professional learning, and distributed participation. Evaluation functioned not merely as control but as reflective follow-up that linked observed practice to differentiated support. Conclusion—The findings suggest that leadership enables professional care through a recursive organisational process in which accountability, relational trust, professional learning, and shared responsibility reinforce one another.

زمینه—در این مطالعه، مراقبت حرفه‌ای معلمان به‌عنوان ادغام مسئولیت عملکردی (مانند آمادگی، وقت‌شناسی و انجام وظایف محوله) با پاسخگویی رابطه‌ای و اخلاقی نسبت به دانش‌آموزان و همکاران تعریف می‌شود. اگرچه رهبری مدیران به‌طور گسترده‌ای با عملکرد معلمان و جو مدرسه مرتبط دانسته می‌شود، اما دانش اندکی درباره چگونگی پرورش این شکل گسترده‌تر مراقبت از طریق فرایندهای رهبری مرتبط در زمینه‌های مدارس ابتدایی وجود دارد. اهداف—این مطالعه بررسی کرد که مدیران چگونه راهبردهای رهبری را برای تقویت مراقبت حرفه‌ای معلمان برنامه‌ریزی، اجرا، ارزیابی و اصلاح می‌کنند. روش‌ها—یک مطالعه کیفی چندموردی از ماه مه تا اوت ۲۰۲۶ در پنج مدرسه ابتدایی دولتی در موآرو جامبی اندونزی انجام شد. ده شرکت‌کننده—پنج مدیر و پنج معلم—به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده‌های غیرمشارکتی و اسناد مدرسه گردآوری و با استفاده از روش تماتیک ترکیبی قیاسی–استقرایی شامل تحلیل درون‌موردی و مقایسه بین‌موردی تحلیل شدند. سوگیری مطلعان با درخواست روایت‌های مبتنی بر رویدادهای عینی، مقایسه دیدگاه‌های مدیران و معلمان، بررسی خلاصه مصاحبه‌ها با شرکت‌کنندگان و الزام پشتیبانی تفسیرهای اصلی توسط بیش از یک منبع یا روش کاهش یافت. یافته‌ها—در میان موارد، مراقبت حرفه‌ای در جایی قوی‌تر بود که مدیران انتظارات روشن را با الگو بودن معتبر، نظارت توسعه‌ای، ارتباط دوسویه روان‌شناختی ایمن، یادگیری حرفه‌ای مستمر و مشارکت توزیع‌شده ترکیب می‌کردند. ارزیابی نه صرفاً به‌عنوان کنترل، بلکه به‌عنوان پیگیری بازتابی که عمل مشاهده‌شده را به حمایت تفکیک‌شده پیوند می‌داد، عمل می‌کرد. نتیجه‌گیری—یافته‌ها نشان می‌دهد که رهبری از طریق یک فرایند سازمانی بازگشتی که در آن پاسخگویی، اعتماد رابطه‌ای، یادگیری حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری مشترک یکدیگر را تقویت می‌کنند، مراقبت حرفه‌ای را امکان‌پذیر می‌سازد.

This study aims to analyze the epistemological foundations of Transformative Prophetic Leadership in the governance of Islamic Religious Higher Education Institutions (PTKI) in response to disruption and the dominance of Western management approaches that may overlook institutional spiritual values. Using a qualitative library research approach, the study applies epistemological analysis and critical hermeneutics to foundational literature on Islamic leadership. The findings reveal three main points. First, positions and power in PTKI governance should be reconstructed from elitist privilege (tasyrif) into a responsibility for institutional service (taklif). Second, Transformative Prophetic Leadership integrates prophetic characteristics with transformational leadership through Shiddiq (integrity), Amanah (accountability), Tabligh (transparent communication), and Fathonah (visionary intelligence). Third, this model promotes institutional agility toward global standards while maintaining ethical, spiritual, and communal welfare orientations. The study concludes that Transformative Prophetic Leadership offers an adaptive leadership formulation that enables PTKI to respond to contemporary challenges while preserving its Islamic identity and foundational values.

این پژوهش با هدف تحلیل مبانی معرفت‌شناختی رهبری تحولی نبوی در حکمرانی مؤسسات آموزش عالی دینی اسلامی (PTKI) در پاسخ به اختلالات و غلبه رویکردهای مدیریت غربی که ممکن است ارزش‌های معنوی نهادی را نادیده بگیرند، انجام شده است. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی پژوهش کتابخانه‌ای، تحلیل معرفت‌شناختی و هرمنوتیک انتقادی بر ادبیات بنیادین رهبری اسلامی اعمال شده است. یافته‌ها سه نکته اصلی را آشکار می‌سازند: نخست، جایگاه‌ها و قدرت در حکمرانی PTKI باید از امتیازگرایی نخبه‌گرایانه (تَصرِیف) به مسئولیت خدمت نهادی (تَکلیف) بازساخت شود؛ دوم، رهبری تحولی نبوی با ادغام ویژگی‌های نبوی و رهبری تحولی از طریق صدق (درستی)، امانت (پاسخگویی)، تبلیغ (ارتباط شفاف) و فطانت (هوشمندی آینده‌نگر) تحقق می‌یابد؛ سوم، این الگو چابکی نهادی به سوی استانداردهای جهانی را در عین حفظ جهت‌گیری‌های اخلاقی، معنوی و رفاه جمعی ترویج می‌کند. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که رهبری تحولی نبوی، فرمول‌بندی رهبری سازگارپذیری را ارائه می‌دهد که به PTKI امکان می‌دهد به چالش‌های معاصر پاسخ دهد و در عین حال هویت اسلامی و ارزش‌های بنیادین خود را حفظ کند.

Background: Workplace stress, anxiety, burnout and psychological distress are important concerns affecting employee well-being and organisational performance. The increasing use of artificial intelligence (AI) in digital mental health support offers opportunities for accessible and timely assistance, while raising concerns regarding privacy, informed consent, algorithmic bias, clinical safety, accountability and human oversight. This study aims to examine the potential role and responsible integration of AI-based psychiatric counselling for managing employee stress and supporting workplace mental health by 2030. Materials and Methods: A mixed-methods research design will be used, combining quantitative survey data with qualitative interviews. The quantitative component will include approximately 350–450 employees, while the qualitative component will involve approximately 25–35 interviews with HR professionals, organisational leaders, EAP professionals and mental health practitioners. Data will assess perceived stress, anxiety, burnout, psychological safety, trust, confidentiality, privacy concerns, AI counselling acceptance and willingness to use AI-based mental health support. Quantitative data will be analysed using descriptive statistics, reliability testing, correlation, regression, t-tests, ANOVA and appropriate mediation or moderation analyses. Qualitative data will be analysed thematically. Results: The study is expected to identify factors influencing employee acceptance and trust in AI-based psychiatric counselling and to examine the role of privacy, human oversight, psychological safety and organisational support in its responsible adoption. Conclusion: AI-based psychiatric counselling may serve as a supportive component of workplace mental health systems, particularly for early support, psychoeducation, self-help and triage. However, it should complement rather than replace qualified mental health professionals. Responsible implementation will require privacy safeguards, informed consent, clinical oversight, transparency, fairness, accountability and clear referral pathways.

زمینه: استرس محیط کار، اضطراب، فرسودگی شغلی و پریشانی روان‌شناختی از دغدغه‌های مهمی هستند که بهزیستی کارکنان و عملکرد سازمانی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. افزایش استفاده از هوش مصنوعی (AI) در حمایت دیجیتال سلامت روان، فرصت‌هایی برای دسترسی و کمک به‌موقع فراهم می‌کند، در حالی که نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، رضایت آگاهانه، سوگیری الگوریتمی، ایمنی بالینی، مسئولیت‌پذیری و نظارت انسانی ایجاد می‌کند. هدف این مطالعه بررسی نقش بالقوه و ادغام مسئولانه مشاوره روان‌پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی برای مدیریت استرس کارکنان و حمایت از سلامت روان محیط کار تا سال ۲۰۳۰ است. مواد و روش‌ها: از طرح پژوهشی آمیخته استفاده خواهد شد که داده‌های پیمایش کمی را با مصاحبه‌های کیفی ترکیب می‌کند. بخش کمی شامل حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ نفر از کارکنان خواهد بود و بخش کیفی شامل حدود ۲۵ تا ۳۵ مصاحبه با متخصصان منابع انسانی، رهبران سازمانی، متخصصان EAP و درمانگران سلامت روان خواهد بود. داده‌ها میزان استرس ادراک‌شده، اضطراب، فرسودگی شغلی، ایمنی روان‌شناختی، اعتماد، محرمانگی، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی، پذیرش مشاوره مبتنی بر هوش مصنوعی و تمایل به استفاده از حمایت سلامت روان مبتنی بر هوش مصنوعی را ارزیابی خواهند کرد. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی، آزمون پایایی، همبستگی، رگرسیون، آزمون t، ANOVA و تحلیل‌های میانجی‌گری یا تعدیل‌گری مناسب تحلیل می‌شوند. داده‌های کیفی به صورت مضمون‌محور تحلیل خواهند شد. نتایج: انتظار می‌رود مطالعه عوامل مؤثر بر پذیرش و اعتماد کارکنان به مشاوره روان‌پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی را شناسایی کند و نقش حریم خصوصی، نظارت انسانی، ایمنی روان‌شناختی و حمایت سازمانی را در پذیرش مسئولانه آن بررسی نماید. نتیجه‌گیری: مشاوره روان‌پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان بخشی حمایتی از نظام‌های سلامت روان محیط کار، به ویژه برای حمایت اولیه، آموزش روانی، خودیاری و ارجاع اولیه مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، باید مکمل و نه جایگزین متخصصان واجد شرایط سلامت روان باشد. اجرای مسئولانه نیازمند تضمین‌های حریم خصوصی، رضایت آگاهانه، نظارت بالینی، شفافیت، انصاف، مسئولیت‌پذیری و مسیرهای ارجاع روشن خواهد بود.

Education financing planning is a strategic aspect in madrasah management that plays an important role in ensuring accountability in financial management. This study aims to analyze the planning of education financing in MTsN 10 Tasikmalaya, identify the suitability of fund allocation with the needs of madrasas, and examine the accountability mechanisms applied. This study uses a qualitative approach with a descriptive method. Data was obtained through interviews with deputy heads of madrasas, treasurers, and related parties, and through the distribution of questionnaires to educators and education staff, and supported by documentation data in the form of RKAM and financial statements. The results of the study show that financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya has been carried out in an accountable manner with an average of 93% in the very good category. Thus, financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya is not only administrative, but also strategic in supporting the achievement of Islamic education goals.

برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش، جنبه‌ای راهبردی در مدیریت مدارس اسلامی است که نقش مهمی در تضمین پاسخگویی در مدیریت مالی ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا، شناسایی میزان انطباق تخصیص منابع مالی با نیازهای مدرسه و بررسی سازوکارهای پاسخگویی اجراشده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه با معاونان مدرسه، خزانه‌داران و سایر افراد مرتبط، همچنین توزیع پرسشنامه میان معلمان و کارکنان آموزشی و با پشتیبانی داده‌های اسنادی شامل RKAM و صورت‌های مالی گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی تأمین مالی در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا به‌صورت پاسخگو و با میانگین ۹۳٪ در دسته بسیار خوب انجام شده است. بنابراین، برنامه‌ریزی تأمین مالی در این مدرسه نه‌تنها جنبه اداری دارد، بلکه به‌صورت راهبردی نیز در تحقق اهداف آموزش اسلامی نقش‌آفرینی می‌کند.

This study examined how educational leaders navigated systemic barriers and harnessed data to advance transformative, equitable, and sustainable educational leadership. A qualitative descriptive design under an interpretivist paradigm was employed at Branchville High School in the Orangeburg County School District, South Carolina, USA. Eight school administrators were purposively selected based on their direct involvement in data-informed decision-making, instructional leadership, policy implementation, and equity-related initiatives. Data were generated through approximately 60-minute semi-structured interviews, audio-recorded with consent and transcribed verbatim. Analysis integrated Colaizzi’s phenomenological procedures for identifying significant statements and formulated meanings with Braun and Clarke’s thematic analysis for coding, clustering, reviewing, and defining themes. Credibility was strengthened through member checking, peer debriefing, reflexivity, and an audit trail. Three interconnected themes emerged: leading transformative change through student-centered decision-making, collaboration, and continuous improvement; ethical and responsive leadership through data-informed service, equity, collaboration, and student-centered decision-making; and integrating relational ethics, responsibility, and data-informed leadership for equitable and responsive educational practice. The findings showed that leaders treated data as meaningful only when interpreted within students’ lived realities, stakeholder relationships, and ethical responsibilities. The study culminated in the C.A.R.E.S. Leadership Framework, which integrates collaborative partnerships, accountability and attentiveness, reflective and responsible data use, inclusive learning communities, and sustainable innovation. The study concludes that ethical, relational, and evidence-informed leadership can strengthen equitable school improvement and advance Sustainable Development Goal 4.

این مطالعه به بررسی چگونگی عبور رهبران آموزشی از موانع نظام‌مند و بهره‌گیری از داده‌ها برای پیشبرد رهبری آموزشی تحول‌آفرین، عادلانه و پایدار پرداخته است. طرح پژوهش توصیفی کیفی در چارچوب پارادایم تفسیرگرایانه در دبیرستان Branchville واقع در منطقه آموزشی شهرستان Orangeburg، ایالت کارولینای جنوبی، ایالات متحده آمریکا اجرا شد. هشت نفر از مدیران مدرسه به صورت هدفمند و بر اساس مشارکت مستقیم در تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، رهبری آموزشی، اجرای سیاست‌ها و ابتکارات مرتبط با عدالت انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته حدوداً ۶۰ دقیقه‌ای، با رضایت شرکت‌کنندگان ضبط صوتی و به صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی گردید. تحلیل داده‌ها با ادغام روش‌های پدیدارشناسانه Colaizzi برای شناسایی گزاره‌های معنادار و استخراج معانی، و تحلیل تماتیک Braun و Clarke برای کدگذاری، خوشه‌بندی، بازبینی و تعریف تم‌ها انجام شد. اعتبار پژوهش از طریق بازبینی اعضا، بحث گروهی با همتایان، تأمل‌پذیری و ثبت مسیر حسابرسی تقویت گردید. سه تم مرتبط استخراج شد: رهبری تحول‌آفرین از طریق تصمیم‌گیری دانش‌آموزمحور، همکاری و بهبود مستمر؛ رهبری اخلاقی و پاسخگو از طریق خدمت مبتنی بر داده، عدالت، همکاری و تصمیم‌گیری دانش‌آموزمحور؛ و ادغام اخلاق رابطه‌ای، مسئولیت‌پذیری و رهبری مبتنی بر داده برای عمل آموزشی عادلانه و پاسخگو. یافته‌ها نشان داد رهبران زمانی داده‌ها را معنادار تلقی می‌کنند که در بستر واقعیت‌های زیسته دانش‌آموزان، روابط ذینفعان و مسئولیت‌های اخلاقی تفسیر شوند. این مطالعه به چارچوب رهبری C.A.R.E.S. انجامید که مشارکت‌های تعاملی، پاسخگویی و توجه، استفاده بازتابی و مسئولانه از داده، جوامع یادگیری فراگیر و نوآوری پایدار را دربرمی‌گیرد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که رهبری اخلاقی، رابطه‌ای و مبتنی بر شواهد می‌تواند بهبود عادلانه مدارس و پیشبرد هدف توسعه پایدار ۴ را تقویت کند.

This article examines the paradigm of muamalah from a Qur’anic perspective by moving beyond a descriptive inventory of individual principles toward an integrated normative framework for commercial and social relations in Islam. The study is situated within Islamic Studies, particularly Qur’anic studies and fiqh muamalah. It employs qualitative library research using a thematic-interpretive approach. The primary sources comprise the Qur’an and selected classical and contemporary tafsir, while secondary sources include fiqh muamalah literature and recent peer-reviewed studies on Islamic economic ethics and contemporary transactions. The literature was selected purposively according to relevance to the Qur’anic verses and principles under examination, scholarly authority, and its usefulness for connecting textual interpretation with contemporary economic realities. The analysis identifies six interconnected principles: permissibility (ibahah), halal, justice (‘adl/qist), maslahah, mutual assistance (ta‘awun), and documentation (kitabah). The principal contribution of the study lies in its conceptual synthesis: these principles should not be understood as isolated rules. Rather, they constitute an integrated architecture of Qur’anic muamalah governance in which ibahah opens room for innovation, halal establishes substantive boundaries, justice regulates the distribution of rights and contractual conduct, maslahah provides ethical direction, ta‘awun supplies a social dimension, and documentation strengthens procedural accountability. The study further clarifies how thematic interpretation can connect Qur’anic norms with fiqh reasoning and contemporary transactional challenges, including digital commerce, fintech, and technology-mediated contracts. Accordingly, the article contributes to Islamic Studies by offering an integrated conceptual framework rather than merely restating separate legal principles.

این مقاله به بررسی الگوی معاملات از منظر قرآنی می‌پردازد و از فهرست توصیفی اصول منفرد فراتر رفته و به سوی چارچوبی هنجاری و یکپارچه برای روابط تجاری و اجتماعی در اسلام حرکت می‌کند. این پژوهش در حوزه مطالعات اسلامی، به‌ویژه مطالعات قرآنی و فقه معاملات جای می‌گیرد. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد تفسیری-موضوعی است. منابع اصلی شامل قرآن کریم و تفاسیر کلاسیک و معاصر منتخب است و منابع ثانویه نیز ادبیات فقه معاملات و مطالعات داوری‌شده اخیر درباره اخلاق اقتصادی اسلامی و معاملات معاصر را در بر می‌گیرد. انتخاب منابع به صورت هدفمند و بر اساس ارتباط با آیات و اصول قرآنی مورد بررسی، اعتبار علمی و میزان کارآمدی آن‌ها در پیوند تفسیر متنی با واقعیت‌های اقتصادی معاصر صورت گرفته است. تحلیل انجام‌شده، شش اصل به‌هم‌پیوسته را شناسایی می‌کند: اباحه، حلال، عدالت (عدل/قسط)، مصلحت، تعاون و مکتوب‌سازی (کتابه). مهم‌ترین دستاورد پژوهش، تلفیق مفهومی این اصول است: این اصول نباید به عنوان قواعدی منفرد تلقی شوند، بلکه معماری یکپارچه‌ای از حاکمیت معاملات قرآنی را شکل می‌دهند که در آن اباحه فضای نوآوری را فراهم می‌کند، حلال حدود ماهوی را تعیین می‌کند، عدالت توزیع حقوق و رفتار قراردادی را تنظیم می‌کند، مصلحت جهت‌گیری اخلاقی را ارائه می‌دهد، تعاون بُعد اجتماعی را تأمین می‌کند و مکتوب‌سازی پاسخگویی رویه‌ای را تقویت می‌کند. این پژوهش همچنین روشن می‌سازد که چگونه تفسیر موضوعی می‌تواند هنجارهای قرآنی را با استدلال فقهی و چالش‌های معاملاتی معاصر، از جمله تجارت دیجیتال، فناوری مالی (fintech) و قراردادهای مبتنی بر فناوری پیوند دهد. بر این اساس، مقاله با ارائه چارچوب مفهومی یکپارچه، به مطالعات اسلامی کمک می‌کند و صرفاً به بازگویی اصول منفرد حقوقی بسنده نمی‌کند.

Effective schools rely on strategic leadership and regular processes that facilitate the improvement of teaching, learning and learning outcomes. This paper explores the importance of academic coordination, curriculum leadership, and quality assurance as tools to develop high-performing schools and enhance student achievement. Academic coordination assists in consistency of lesson planning, teaching schedules, assessment, communication and teacher collaboration. Curriculum leadership is the linking of curriculum planning and implementation, instruction, assessment, professional development, and responsiveness to students through curriculum. Continuous improvement is also promoted by monitoring, assessment, internal evaluation, feedback, performance review, accountability and curriculum review which all support quality assurance. The literature reviewed suggests that leadership, curriculum practices, teacher collaboration and quality assurance mechanisms can support better academic achievement, but may not work as effectively in every institutional and contextual setting. From a general perspective, the integration of these mechanisms can reinforce the quality of teaching, student engagement, learning results, and academic progress, which in turn can be used as a continuous improvement process.

مدارس مؤثر بر رهبری راهبردی و فرایندهای منظم که به بهبود تدریس، یادگیری و نتایج یادگیری کمک می‌کنند، تکیه دارند. این مقاله اهمیت هماهنگی آموزشی، رهبری برنامهٔ درسی و تضمین کیفیت را به عنوان ابزارهایی برای توسعه مدارس با عملکرد بالا و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بررسی می‌کند. هماهنگی آموزشی به ایجاد انسجام در برنامه‌ریزی درسی، زمان‌بندی تدریس، ارزیابی، ارتباطات و همکاری معلمان کمک می‌کند. رهبری برنامهٔ درسی به پیوند برنامه‌ریزی و اجرای برنامهٔ درسی، آموزش، ارزیابی، توسعه حرفه‌ای و پاسخگویی به دانش‌آموزان از طریق برنامهٔ درسی اشاره دارد. بهبود مستمر نیز از طریق پایش، ارزیابی، ارزشیابی داخلی، بازخورد، بازنگری عملکرد، پاسخگویی و بازنگری برنامهٔ درسی که همگی از تضمین کیفیت حمایت می‌کنند، ترویج می‌شود. مروری بر ادبیات پژوهش نشان می‌دهد که رهبری، شیوه‌های برنامهٔ درسی، همکاری معلمان و سازوکارهای تضمین کیفیت می‌توانند از پیشرفت تحصیلی بهتر حمایت کنند، اما ممکن است در هر محیط و زمینهٔ نهادی به یک اندازه مؤثر نباشند. از دیدگاه کلی، ادغام این سازوکارها می‌تواند کیفیت تدریس، مشارکت دانش‌آموزان، نتایج یادگیری و پیشرفت تحصیلی را تقویت کند که به نوبه خود می‌تواند به عنوان فرایندی برای بهبود مستمر مورد استفاده قرار گیرد.

Artificial intelligence (AI) is now part of everyday academic work in higher education, including feedback. However, AI feedback does not automatically lead to learning. It can help students rethink a concept, improve a draft, and notice gaps in their work, but it can also create a false sense of progress when students accept suggestions without understanding them. This Perspective article argues that responsible AI feedback depends on faculty readiness and students’ evaluative judgement. Readiness is not mainly technical. It involves pedagogical judgement: knowing how to design tasks in which students work with feedback, compare it with evidence, revise with purpose, explain their choices, and remain responsible for the final submission. The article focuses on generative AI feedback and uses metacognitive calibration as a central concept. Calibration refers to the relationship between students’ confidence or self-judgement and independently evaluated evidence of performance. Evaluative judgement concerns students’ capacity to judge the quality and relevance of feedback and work, whereas calibration concerns the accuracy of their judgements relative to independently evaluated performance evidence. The article shows how ideas from feedback literacy, evaluative judgement, and self-regulated learning need to be adapted when feedback comes from systems whose accuracy and educational value cannot be assumed. It proposes a conceptual responsible AI feedback design cycle linked to assessment integrity, university policy, and faculty development. Although the cycle requires empirical testing, it offers a practical way to support reflection, calibrated judgement, and accountability without replacing students’ thinking.

هوش مصنوعی (AI) اکنون بخشی از فعالیت‌های روزمره دانشگاهی در آموزش عالی، از جمله بازخورد، است. با این حال، بازخورد هوش مصنوعی به طور خودکار منجر به یادگیری نمی‌شود. این بازخورد می‌تواند به دانشجویان کمک کند تا یک مفهوم را بازاندیشی کنند، پیش‌نویسی را بهبود دهند و شکاف‌های موجود در کار خود را تشخیص دهند، اما همچنین ممکن است حس کاذبی از پیشرفت ایجاد کند زمانی که دانشجویان پیشنهادها را بدون درک آن‌ها می‌پذیرند. این مقاله دیدگاه بیان می‌کند که بازخورد مسئولانه هوش مصنوعی وابسته به آمادگی اعضای هیئت علمی و قضاوت ارزشیابانه دانشجویان است. آمادگی عمدتاً فنی نیست، بلکه شامل قضاوت آموزشی است: دانستن اینکه چگونه وظایفی طراحی شوند که در آن دانشجویان با بازخورد کار کنند، آن را با شواهد مقایسه کنند، با هدف بازنگری کنند، انتخاب‌های خود را توضیح دهند و همچنان مسئولیت ارسال نهایی را بر عهده داشته باشند. این مقاله بر بازخورد مولد هوش مصنوعی تمرکز دارد و از کالیبراسیون فراشناختی به عنوان یک مفهوم مرکزی استفاده می‌کند. کالیبراسیون به رابطه بین اعتماد به نفس یا خودقضاوت دانشجویان و شواهد ارزیابی‌شده مستقل از عملکرد اشاره دارد. قضاوت ارزشیابانه به ظرفیت دانشجویان برای قضاوت درباره کیفیت و ارتباط بازخورد و کار مربوط است، در حالی که کالیبراسیون به دقت قضاوت‌های آن‌ها نسبت به شواهد عملکرد ارزیابی‌شده مستقل مربوط می‌شود. مقاله نشان می‌دهد که چگونه ایده‌های سواد بازخورد، قضاوت ارزشیابانه و یادگیری خودتنظیمی باید زمانی که بازخورد از سیستم‌هایی می‌آید که دقت و ارزش آموزشی آن‌ها مفروض نیست، تطبیق یابد. این مقاله یک چرخه مفهومی طراحی بازخورد مسئولانه هوش مصنوعی را پیشنهاد می‌کند که به سلامت ارزیابی، سیاست دانشگاه و توسعه اعضای هیئت علمی مرتبط است. اگرچه این چرخه نیازمند آزمون تجربی است، اما راهکاری عملی برای حمایت از تأمل، قضاوت کالیبره‌شده و پاسخگویی بدون جایگزینی تفکر دانشجویان ارائه می‌دهد.

Teacher education (TE) policy is often caught between preparing teachers as agents of social change and a narrow ‘teacher effectiveness’ paradigm. This article examines this tension in Norway, where egalitarian traditions meet global neoliberal accountability discourses. Analysing the pivotal Norwegian TE curriculum policy document, Stortingsmelding nr. 11 (Minstry of Education and Research, 2008–2009), the study uses the Public Good Professionalism (PGP) framework as an analytical lens to assess the extent to which the policy enables the development of teachers as transformative public good professionals. We employ an AI-assisted deductive content analysis using a multi-coder ensemble of nine GPT-4 assistants configured with diverse parameters (temperature and top_p) to provide a parametric stress-test of the coding scheme. Findings reveal a significant discrepancy between stated social equality goals and substantive content. Capabilities explicitly addressed in policy (e.g. Informed Vision) show high ensemble convergence but are instrumentally reframed, stripped of their transformative potential. Conversely, capabilities essential for social justice (e.g. Social and Collective Struggle) show the lowest convergence, reflecting their marginalization. The study concludes that the policy prioritizes a ‘proficient technician’ over a ‘public good professional’, revealing a fundamental structural barrier to socially just teacher education in Norway.

سیاست آموزش معلمان (TE) اغلب میان آماده‌سازی معلمان به عنوان عاملان تغییر اجتماعی و پارادایم محدود «اثربخشی معلم» گرفتار می‌شود. این مقاله به بررسی این تنش در نروژ می‌پردازد، جایی که سنت‌های برابری‌طلبانه با گفتمان‌های جهانی پاسخگویی نئولیبرالی تلاقی می‌کنند. با تحلیل سند سیاستی کلیدی برنامه درسی آموزش معلمان نروژ، Stortingsmelding nr. 11 (وزارت آموزش و پژوهش، ۲۰۰۸–۲۰۰۹)، این مطالعه از چارچوب Public Good Professionalism (PGP) به عنوان لنز تحلیلی برای ارزیابی میزان توانمندسازی سیاست مذکور در توسعه معلمان به عنوان حرفه‌ای‌های تحول‌آفرین خیر عمومی بهره می‌گیرد. ما از تحلیل محتوای قیاسی با کمک هوش مصنوعی و با استفاده از گروهی متشکل از نه دستیار GPT-4 با پارامترهای متنوع (temperature و top_p) برای آزمون پارامتریک طرح کدگذاری استفاده می‌کنیم. یافته‌ها نشان می‌دهند که شکاف قابل توجهی میان اهداف اعلام‌شده برابری اجتماعی و محتوای واقعی وجود دارد. قابلیت‌هایی که به طور صریح در سیاست مورد توجه قرار گرفته‌اند (مانند Informed Vision) همگرایی بالایی در گروه دارند اما به صورت ابزاری بازتعریف شده و از پتانسیل تحول‌آفرین خود تهی شده‌اند. در مقابل، قابلیت‌هایی که برای عدالت اجتماعی ضروری‌اند (مانند Social and Collective Struggle) کمترین میزان همگرایی را نشان می‌دهند که بیانگر به حاشیه رانده شدن آن‌هاست. مطالعه نتیجه می‌گیرد که سیاست مذکور «تکنسین ماهر» را بر «حرفه‌ای خیر عمومی» اولویت می‌دهد و یک مانع ساختاری بنیادین برای آموزش معلمان عادلانه در نروژ را آشکار می‌سازد.

This study examines human–AI collaboration in Qur’anic interpretation by reconsidering the epistemological role of the mufassir within the emerging ecosystem of algorithmic religious knowledge. The development of generative artificial intelligence, particularly large language models (LLMs), has transformed how Qur’anic knowledge is accessed, produced, and disseminated. Although AI demonstrates significant capabilities in generating coherent interpretations, synthesizing information, and retrieving textual references, its outputs raise critical questions concerning interpretive authority, methodological validity, source reliability, and epistemic accountability. This study employs a qualitative approach with an analytical-comparative design to investigate the relationship between AI-generated interpretations and established classical and contemporary Qur’anic exegesis. Data are analyzed through three interconnected stages: AI interpretation generation, human critical evaluation, and exegetical validation. The study argues that AI should not be positioned as a replacement for the mufassir, but rather as a computational instrument that facilitates textual exploration, source retrieval, and interpretive synthesis. Accordingly, this research proposes the concept of Human-Centered Algorithmic Tafsir, which repositions the mufassir as an epistemic validator, contextualizer, curator, and ethical supervisor. This framework emphasizes that technological efficiency cannot independently establish interpretive legitimacy, as Qur’anic interpretation requires methodological competence, contextual awareness, and human responsibility.

این پژوهش به بررسی همکاری انسان و هوش مصنوعی در تفسیر قرآن با بازنگری نقش معرفت‌شناختی مفسر در اکوسیستم نوظهور دانش دینی الگوریتمی می‌پردازد. توسعه هوش مصنوعی مولد، به‌ویژه مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs)، شیوه‌های دسترسی، تولید و انتشار دانش قرآنی را دگرگون کرده است. اگرچه هوش مصنوعی توانمندی‌های قابل توجهی در تولید تفسیرهای منسجم، تلفیق اطلاعات و بازیابی منابع متنی از خود نشان می‌دهد، اما خروجی‌های آن پرسش‌های مهمی درباره مرجعیت تفسیری، روایی روشی، پایایی منابع و مسئولیت معرفتی ایجاد می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی تحلیلی-مقایسه‌ای، به بررسی رابطه میان تفسیرهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی و تفسیرهای کلاسیک و معاصر قرآن می‌پردازد. داده‌ها در سه مرحله به‌هم‌پیوسته تحلیل می‌شوند: تولید تفسیر توسط هوش مصنوعی، ارزیابی انتقادی انسانی و اعتبارسنجی تفسیری. پژوهش استدلال می‌کند که هوش مصنوعی نباید جایگزین مفسر تلقی شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری محاسباتی برای تسهیل کاوش متنی، بازیابی منابع و تلفیق تفسیری مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، این پژوهش مفهوم «تفسیر الگوریتمی انسان‌محور» را پیشنهاد می‌کند که در آن مفسر به‌عنوان اعتبارسنج معرفتی، زمینه‌ساز، گزینشگر و ناظر اخلاقی بازتعریف می‌شود. این چارچوب تأکید می‌کند که کارآمدی فناورانه به‌تنهایی نمی‌تواند مشروعیت تفسیری را تثبیت کند، چراکه تفسیر قرآن مستلزم شایستگی روشی، آگاهی زمینه‌ای و مسئولیت انسانی است.

This study examined the implementation of The Power of Two strategy in developing students’ thinking abilities in Islamic Religious Education at SMP Integral Hidayatullah Sangatta. A descriptive qualitative field-research design was employed. Data were collected through classroom observation, semi-structured interviews with the Islamic Religious Education teacher and selected eighth-grade students, and documentation. Data analysis involved condensation, display, and conclusion drawing, with credibility strengthened through source, technique, and time triangulation. The findings showed that the strategy was implemented through communicating objectives and presenting a contextual problem, individual thinking, pairing, comparing answers, constructing a joint response, presentation, clarification, and reflection. The sequence enabled students to formulate initial ideas, examine different reasons, correct misconceptions, construct more logical conclusions, and communicate religious understanding with greater confidence. The developed abilities included analytical understanding, argumentation, evaluation, synthesis, metacognitive awareness, motivation, and social-religious attitudes. The strategy increased participation, deepened conceptual understanding, strengthened confidence, focused peer interaction, and made classroom monitoring easier. Its limitations were unequal contribution, dependence on partner compatibility, limited viewpoints, possible shared misconceptions, and time-management demands. These constraints were addressed through individual written responses, dynamic pair formation, clear roles and time limits, teacher monitoring, representative presentations, and final clarification. The study concludes that The Power of Two supports meaningful Islamic Religious Education when individual accountability is maintained, pair interaction is structured, and reflection is connected to Islamic values.

این پژوهش به بررسی اجرای راهبرد The Power of Two در توسعه توانایی‌های تفکر دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی در مدرسه متوسطه Integral Hidayatullah Sangatta پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و به صورت میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده کلاسی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان منتخب پایه هشتم و همچنین اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها شامل تقطیع، نمایش و نتیجه‌گیری بوده و اعتبار نتایج از طریق مثلث‌سازی منبع، فن و زمان تقویت شده است. یافته‌ها نشان داد که این راهبرد از طریق اعلام اهداف و ارائه یک مسئله زمینه‌ای، تفکر فردی، جفت‌سازی، مقایسه پاسخ‌ها، ساخت پاسخ مشترک، ارائه، شفاف‌سازی و بازتاب اجرا شده است. این توالی به دانش‌آموزان امکان داد تا ایده‌های اولیه را شکل دهند، دلایل مختلف را بررسی کنند، سوءبرداشت‌ها را اصلاح نمایند، به نتایج منطقی‌تر برسند و درک دینی خود را با اعتماد به نفس بیشتری بیان کنند. توانایی‌های توسعه‌یافته شامل درک تحلیلی، استدلال، ارزیابی، ترکیب، آگاهی فراشناختی، انگیزش و نگرش‌های اجتماعی-دینی بود. این راهبرد مشارکت را افزایش داد، درک مفهومی را تعمیق بخشید، اعتماد به نفس را تقویت کرد، تعامل همسالان را متمرکز نمود و نظارت کلاسی را آسان‌تر ساخت. محدودیت‌های آن شامل مشارکت نابرابر، وابستگی به سازگاری زوج‌ها، دیدگاه‌های محدود، امکان اشتراک سوءبرداشت‌ها و نیاز به مدیریت زمان بود. این چالش‌ها از طریق پاسخ‌های کتبی فردی، تشکیل زوج‌های پویا، تعیین نقش‌ها و محدودیت زمانی شفاف، نظارت معلم، ارائه نمایندگان و شفاف‌سازی نهایی برطرف شد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبرد The Power of Two زمانی که مسئولیت‌پذیری فردی حفظ شود، تعامل زوج‌ها ساختارمند باشد و بازتاب به ارزش‌های اسلامی پیوند یابد، از آموزش دینی اسلامی معنادار حمایت می‌کند.

This research examines how student affairs management is applied to foster Islamic character among learners at MTs Matsaratul Huda Panempan Pamekasan, while also exploring the conditions that facilitate or constrain its implementation. A qualitative research design was adopted, with empirical information gathered through interviews, field observations, and document analysis. The findings reveal that student affairs management encompasses several interconnected processes, including program preparation, role allocation, activity implementation, and continuous monitoring. These managerial practices extend beyond the administrative regulation of students and are directed toward nurturing discipline, accountability, respectful conduct, religious awareness, and commendable moral behavior. The cultivation of Islamic character is reinforced through teachers’ exemplary conduct, the establishment of constructive daily routines, the application of institutional rules, active participation from members of the madrasah community, and parental involvement. Nevertheless, the implementation encounters challenges arising from variations in students’ personal characteristics and family backgrounds, uneven consistency in translating Islamic principles into daily conduct, and social influences originating from peer groups and environments beyond the madrasah. The study suggests that student affairs management can contribute substantially to character formation when it is systematically designed, consistently practiced, maintained over time, and strengthened through coordinated involvement among school leaders, educators, learners, and families.

این پژوهش به بررسی نحوه به‌کارگیری مدیریت امور دانش‌آموزی به منظور پرورش شخصیت اسلامی در میان دانش‌آموزان مدرسه MTs Matsaratul Huda Panempan Pamekasan می‌پردازد و همچنین شرایط تسهیل‌کننده یا محدودکننده اجرای آن را مورد واکاوی قرار می‌دهد. این مطالعه با رویکرد کیفی انجام شده و داده‌های تجربی از طریق مصاحبه، مشاهده میدانی و تحلیل اسناد گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدیریت امور دانش‌آموزی شامل چندین فرایند به‌هم‌پیوسته از جمله برنامه‌ریزی، تخصیص نقش‌ها، اجرای فعالیت‌ها و پایش مستمر است. این اقدامات مدیریتی فراتر از تنظیمات اداری دانش‌آموزان بوده و با هدف پرورش نظم، مسئولیت‌پذیری، رفتار محترمانه، آگاهی دینی و اخلاق پسندیده هدایت می‌شوند. پرورش شخصیت اسلامی از طریق الگو بودن معلمان، ایجاد روال‌های روزمره سازنده، اجرای قوانین مؤسسه، مشارکت فعال اعضای جامعه مدرسه و همکاری والدین تقویت می‌شود. با این حال، اجرای این فرایند با چالش‌هایی از جمله تفاوت در ویژگی‌های فردی و پیشینه خانوادگی دانش‌آموزان، ناهماهنگی در ترجمه اصول اسلامی به رفتار روزمره و تأثیرات اجتماعی ناشی از گروه همسالان و محیط‌های خارج از مدرسه مواجه است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت امور دانش‌آموزی زمانی می‌تواند به طور قابل توجهی در شکل‌گیری شخصیت مؤثر باشد که به صورت نظام‌مند طراحی، به طور مستمر اجرا، در طول زمان حفظ و از طریق همکاری هماهنگ میان مدیران، معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها تقویت شود.

This study concludes that the minimum age requirement of twenty-one (21) years and the minimum educational qualification of Senior High School (SMA) or its equivalent, as stipulated in Law Number 7 of 2017 concerning General Elections, do not contradict the principles of the Qur’an. However, these requirements remain administrative in nature and therefore do not fully reflect the substantive qualifications of leadership from the Qur’anic perspective. According to the Qur’an, the eligibility of a member of the House of Representatives (Dewan Perwakilan Rakyat/DPR) should be determined not only by chronological age and formal educational attainment but also by intellectual maturity (rusyd), knowledge (‘ilm), wisdom (hikmah), competence (kafa’ah), and integrity and accountability (amanah). The findings further reveal that the age and educational requirements stipulated in Law Number 7 of 2017 constitute administrative qualifications that possess constitutional legitimacy as part of the open legal policy. However, the analysis demonstrates that these two requirements cannot yet serve as comprehensive indicators for assessing the quality of leadership. This study also finds that Erik H. Erikson’s theory of psychosocial development, reinforced by the developmental theories of Robert J. Havighurst and Elizabeth B. Hurlock, explains that individual maturity is determined not merely by chronological age but also by psychological development, life experience, and the ability to perform social responsibilities. Moreover, this study identifies a point of convergence between positive law and the values of the Qur’an. Positive law establishes administrative qualifications as the minimum standards for candidacy to the House of Representatives, whereas the Qur’an provides substantive criteria through the principles of rusyd, ‘ilm, hikmah, kafa’ah, and amanah as the basis for determining a leader’s eligibility. Therefore, these two perspectives complement one another in developing a political recruitment system that is more qualified, more ethical, and more strongly oriented toward the public interest. This study employs library research using a qualitative approach. It applies the tafsir maudhu‘i method integrated with a normative-juridical approach. The analysis is conducted by employing Erik H. Erikson’s theory of psychosocial development as the primary theoretical framework, supported by the developmental theories of Robert J. Havighurst and Elizabeth B. Hurlock, to examine the relationship between age, individual maturity, and education. The findings are subsequently compared with the principles of leadership in the Qur’an in order to formulate a synthesis between the perspective of positive law and Qur’anic values.

این مطالعه نتیجه می‌گیرد که شرط حداقل سن بیست‌ویک (۲۱) سال و حداقل مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه یا معادل آن، همان‌گونه که در قانون شماره ۷ سال ۲۰۱۷ درباره انتخابات عمومی مقرر شده است، با اصول قرآن کریم مغایرت ندارد. با این حال، این شرایط ماهیتی اداری دارند و بنابراین به طور کامل منعکس‌کننده صلاحیت‌های ماهوی رهبری از منظر قرآنی نیستند. بر اساس قرآن، صلاحیت عضویت در مجلس نمایندگان (Dewan Perwakilan Rakyat/DPR) نباید صرفاً بر اساس سن تقویمی و مدرک تحصیلی رسمی تعیین شود، بلکه باید بر بلوغ فکری (رشد)، دانش (‘ilm)، حکمت (حکمه)، شایستگی (کفائه) و امانت و پاسخگویی (امانه) نیز مبتنی باشد. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که شرایط سنی و تحصیلی مقرر در قانون شماره ۷ سال ۲۰۱۷، صلاحیت‌های اداری هستند که مشروعیت قانون اساسی دارند و بخشی از سیاست حقوقی باز محسوب می‌شوند. با این حال، تحلیل نشان می‌دهد که این دو شرط هنوز نمی‌توانند به عنوان شاخص‌های جامع برای ارزیابی کیفیت رهبری مورد استفاده قرار گیرند. این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که نظریه رشد روانی‌اجتماعی Erik H. Erikson، که توسط نظریه‌های رشد Robert J. Havighurst و Elizabeth B. Hurlock تقویت شده است، بیان می‌کند که بلوغ فردی صرفاً با سن تقویمی تعیین نمی‌شود، بلکه رشد روانی، تجربه زندگی و توانایی انجام مسئولیت‌های اجتماعی نیز نقش دارند. افزون بر این، این مطالعه نقطه تلاقی میان حقوق مثبت و ارزش‌های قرآنی را شناسایی می‌کند. حقوق مثبت، صلاحیت‌های اداری را به عنوان حداقل استانداردهای نامزدی مجلس نمایندگان تعیین می‌کند، در حالی که قرآن، معیارهای ماهوی را از طریق اصول رشد، ‘ilm، حکمه، کفائه و امانه به عنوان مبنای تعیین صلاحیت رهبری ارائه می‌دهد. بنابراین، این دو دیدگاه یکدیگر را در توسعه نظام گزینش سیاسی واجد صلاحیت‌تر، اخلاقی‌تر و با جهت‌گیری قوی‌تر به سوی منافع عمومی تکمیل می‌کنند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد کیفی انجام شده است. روش تفسیر موضوعی (تفسیر موضوعی) با رویکرد هنجاری-حقوقی تلفیق شده است. تحلیل با بهره‌گیری از نظریه رشد روانی‌اجتماعی Erik H. Erikson به عنوان چارچوب نظری اصلی و با حمایت نظریه‌های رشد Robert J. Havighurst و Elizabeth B. Hurlock برای بررسی رابطه سن، بلوغ فردی و تحصیلات انجام می‌شود. یافته‌ها سپس با اصول رهبری در قرآن مقایسه می‌شوند تا سنتزی میان دیدگاه حقوق مثبت و ارزش‌های قرآنی ارائه شود.

The article examines the rising incidence of corruption and apathetic behaviour among public officials in Indonesia, indicating a moral crisis in state governance. This condition reflects the weak implementation of Pancasila’s core values—particularly integrity and empathy—within bureaucratic practices and public leadership. The study aims to analyse the relevance of the values of integrity and empathy embedded in Pancasila's principles as a moral foundation for preventing corruption and for developing ethical public officials. This research uses a qualitative, descriptive-analytical approach, drawing on library research and content analysis of scholarly literature, official documents, and secondary data from credible sources. The analytical framework draws upon the theory of public integrity, empathic leadership, and ethical leadership theory. The findings indicate that the values of integrity and empathy in Pancasila serve a strategic function as catalysts for reconstructing the relationship between citizens and state administrators. Integrity promotes honesty, accountability, and fairness in decision-making, while empathy strengthens public officials’ social and moral sensitivity to societal conditions. Implementing these values can reinforce the moral legitimacy of governance and foster greater public trust in state institutions.

این مقاله به بررسی افزایش موارد فساد و رفتارهای بی‌تفاوت در میان مقامات دولتی اندونزی می‌پردازد که نشان‌دهنده بحران اخلاقی در حکمرانی دولتی است. این وضعیت بازتاب‌دهنده اجرای ضعیف ارزش‌های بنیادی پانچاسیلا، به‌ویژه درستکاری و همدلی، در رویه‌های بوروکراتیک و رهبری عمومی است. هدف این مطالعه تحلیل اهمیت ارزش‌های درستکاری و همدلی نهفته در اصول پانچاسیلا به‌عنوان بنیان اخلاقی برای پیشگیری از فساد و توسعه مقامات دولتی اخلاق‌مدار است. این پژوهش با رویکرد کیفی و توصیفی-تحلیلی انجام شده و مبتنی بر پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای متون علمی، اسناد رسمی و داده‌های ثانویه از منابع معتبر است. چارچوب تحلیلی پژوهش بر نظریه درستکاری عمومی، رهبری همدلانه و نظریه رهبری اخلاقی استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارزش‌های درستکاری و همدلی در پانچاسیلا نقش راهبردی به‌عنوان محرک بازسازی رابطه میان شهروندان و مدیران دولتی ایفا می‌کنند. درستکاری موجب ارتقای صداقت، پاسخگویی و انصاف در تصمیم‌گیری می‌شود و همدلی حساسیت اجتماعی و اخلاقی مقامات دولتی نسبت به شرایط جامعه را تقویت می‌کند. اجرای این ارزش‌ها می‌تواند مشروعیت اخلاقی حکمرانی را تقویت کرده و اعتماد عمومی به نهادهای دولتی را افزایش دهد.

Character education reform in Indonesia frequently stops at normative values without addressing three forms of marginalization that persist in schools: the exclusion of students with disabilities, racial-ethnic bias, and gender stereotypes in leadership. These issues are typically examined separately in the character-education literature, leaving no integrative framework linking character formation to the capacity to lead inclusively. This study aims to synthesize evidence on how character education can cultivate inclusive leadership that addresses ableism, racial-ethnic bias, and gender stereotyping in schools. The study employed a systematic literature review design following the PRISMA 2020 reporting guideline, searching international academic databases (Scopus, ERIC, Google Scholar, DOAJ) using combinations of the keywords character education, inclusive leadership, disability inclusion, racial bias in schools, and gender stereotypes in leadership, followed by staged screening and thematic synthesis of 26 eligible sources. The results reveal three principal findings: disability-inclusive school leadership requires explicit accountability mechanisms and teacher training rather than accessibility policy alone; anti-racial-bias interventions are most effective when integrated throughout curriculum and school leadership rather than delivered as standalone programs; and gender stereotypes in educational leadership persist through structural barriers rather than through women's diminished self-efficacy. This synthesis yields an integrative “character education for inclusive leadership” model positioning integrity, accountability, and an egalitarian orientation as the connecting character virtues across the three dimensions. The study concludes that character-curriculum reform in Indonesia needs to integrate disability literacy, anti-bias awareness, and gender-equitable leadership as one coherent whole rather than as separate modules

اصلاح آموزش منش در اندونزی غالباً در سطح ارزش‌های هنجاری متوقف می‌شود و به سه شکل از به‌حاشیه‌راندگی که در مدارس تداوم دارند نمی‌پردازد: حذف دانش‌آموزان دارای معلولیت، تعصب نژادی-قومیتی و کلیشه‌های جنسیتی در رهبری. این مسائل معمولاً به طور جداگانه در ادبیات آموزش منش بررسی می‌شوند و هیچ چارچوب یکپارچه‌ای که شکل‌گیری منش را به ظرفیت رهبری فراگیر پیوند دهد، وجود ندارد. هدف این مطالعه، تلفیق شواهد درباره این است که چگونه آموزش منش می‌تواند رهبری فراگیر را که به مقابله با توان‌گرایی، تعصب نژادی-قومیتی و کلیشه‌سازی جنسیتی در مدارس می‌پردازد، پرورش دهد. این پژوهش با طراحی مرور نظام‌مند ادبیات و با پیروی از دستورالعمل گزارش‌دهی PRISMA 2020 انجام شد و پایگاه‌های داده علمی بین‌المللی (Scopus، ERIC، Google Scholar، DOAJ) با ترکیب کلیدواژه‌های آموزش منش، رهبری فراگیر، شمولیت افراد دارای معلولیت، تعصب نژادی در مدارس و کلیشه‌های جنسیتی در رهبری جست‌وجو شد و پس از غربالگری مرحله‌ای و سنتز موضوعی، ۲۶ منبع واجد شرایط انتخاب گردید. نتایج سه یافته اصلی را نشان می‌دهد: رهبری مدرسه با شمولیت افراد دارای معلولیت نیازمند سازوکارهای پاسخگویی صریح و آموزش معلمان است و سیاست دسترسی به تنهایی کافی نیست؛ مداخلات ضدتعصب نژادی زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که در سراسر برنامه درسی و رهبری مدرسه ادغام شوند و نه به صورت برنامه‌های مستقل؛ و کلیشه‌های جنسیتی در رهبری آموزشی عمدتاً از طریق موانع ساختاری تداوم می‌یابند و نه به واسطه کاهش خودکارآمدی زنان. این سنتز، مدل یکپارچه «آموزش منش برای رهبری فراگیر» را ارائه می‌دهد که در آن صداقت، پاسخگویی و گرایش برابرطلبانه به عنوان فضایل منش پیونددهنده در سه بُعد مطرح می‌شوند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اصلاح برنامه آموزش منش در اندونزی باید سواد معلولیت، آگاهی ضدتعصب و رهبری مبتنی بر برابری جنسیتی را به عنوان یک کل منسجم و نه به صورت ماژول‌های جداگانه ادغام کند.

This study examined the extent to which public school principals in Zarqa Governorate practice faith-based leadership and explored its relationship with the effectiveness of educational decision-making from teachers’ perspectives. The study adopted a descriptive correlational design. Data were collected using a questionnaire developed to measure two main constructs: faith-based leadership practices and the effectiveness of educational decision-making. The sample consisted of 628 male and female teachers from public schools in the First Zarqa Education Directorate, selected using simple random sampling. The findings showed that teachers perceived principals’ practice of faith-based leadership to be moderate. The results also indicated that the effectiveness of educational decision-making in public schools was perceived to be moderate. In addition, a positive correlation was found between principals’ faith-based leadership practices and the effectiveness of educational decision-making. These findings suggest that leadership practices grounded in ethical values, trust, responsibility, and shared purpose may contribute to improving decision-making processes in schools. The study recommends strengthening value-based leadership practices among school principals, particularly those related to consultation, fairness, accountability, participation, and moral responsibility in educational decision-making.

این پژوهش به بررسی میزان به‌کارگیری رهبری مبتنی بر ایمان توسط مدیران مدارس دولتی در استان زرقاء و نیز رابطه آن با اثربخشی تصمیم‌گیری آموزشی از دیدگاه معلمان پرداخت. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای که برای سنجش دو سازه اصلی، یعنی شیوه‌های رهبری مبتنی بر ایمان و اثربخشی تصمیم‌گیری آموزشی، تدوین شده بود، گردآوری شد. نمونه پژوهش شامل ۶۲۸ معلم زن و مرد از مدارس دولتی اداره آموزش و پرورش منطقه اول زرقاء بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که معلمان، میزان به‌کارگیری رهبری مبتنی بر ایمان توسط مدیران را در حد متوسط ارزیابی کردند. همچنین نتایج نشان داد اثربخشی تصمیم‌گیری آموزشی در مدارس دولتی نیز در سطح متوسط ادراک شده است. افزون بر این، بین شیوه‌های رهبری مبتنی بر ایمان مدیران و اثربخشی تصمیم‌گیری آموزشی، همبستگی مثبت وجود داشت. این یافته‌ها حاکی از آن است که شیوه‌های رهبری مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی، اعتماد، مسئولیت‌پذیری و هدف مشترک می‌تواند به بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری در مدارس کمک کند. پژوهش توصیه می‌کند که شیوه‌های رهبری مبتنی بر ارزش‌ها، به‌ویژه موارد مرتبط با مشورت، انصاف، پاسخگویی، مشارکت و مسئولیت اخلاقی در تصمیم‌گیری آموزشی، در میان مدیران مدارس تقویت شود.

Covert medication (CM) - the surreptitious administration of drugs in food or drink is often framed as a 'moral gamble' and remains a pervasive yet controversial necessity in the care of older people with cognitive impairments. As global populations age and neurodegenerative conditions increase, the clinical reliance on CM has become structurally entrenched. This article evaluates the practice within the legal jurisdiction of England and Wales, specifically through the dual lenses of the Mental Capacity Act 2005 (MCA 2005) and the European Convention on Human Rights (ECHR). It provides an original contribution to the literature by synthesising the clinical application of CM with the statutory duty of candour under Regulation 20, proposing a 'tripartite test' of Imminence, Gravity and Exhaustion to bridge the current regulatory dissonance. It explores the fundamental tension between the clinical duty of beneficence and the patient's right to bodily integrity, specifically addressing the tension between the statutory duty of candour and clinical strategies predicated on concealment. By distinguishing between the physiological risks of overt coercion and the 'quiet deception' of CM, the paper rebuts deontological claims that CM constitutes an irreconcilable violation of rights. Instead, applying a rule-utilitarian framework, it argues that CM is a benevolent necessity when used to prevent certain physiological harm and preserve residual dignity. Furthermore, the article analyses judicial responses, integrating recent precedents such as Re A (2022) and An NHS Trust v XB (2020), to define a framework of necessity required to legitimise the practice. Ultimately, the paper concludes that while CM carries a significant moral and relational cost, it remains an ethically justifiable measure of last resort within a transparent English and Welsh legal architecture that prioritises accountability and consultation over administrative convenience.

تجویز مخفیانه دارو (CM) ـ یعنی تجویز پنهانی دارو در غذا یا نوشیدنی ـ اغلب به عنوان «قمار اخلاقی» مطرح می‌شود و همچنان یک ضرورت فراگیر اما بحث‌برانگیز در مراقبت از سالمندان با اختلالات شناختی باقی مانده است. با افزایش جمعیت سالمندان در جهان و رشد بیماری‌های نورودژنراتیو، اتکای بالینی به CM به‌طور ساختاری تثبیت شده است. این مقاله به ارزیابی این عمل در حوزه قضایی انگلستان و ولز می‌پردازد، به‌ویژه از طریق دو منظر قانون ظرفیت ذهنی ۲۰۰۵ (MCA 2005) و کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (ECHR). این مقاله با تلفیق کاربرد بالینی CM با وظیفه قانونی صداقت طبق مقرره ۲۰، سهمی اصیل به ادبیات موضوع ارائه می‌دهد و آزمون سه‌گانه «فوریت، شدت و فرسودگی» را برای رفع ناهماهنگی‌های نظارتی موجود پیشنهاد می‌کند. این مقاله به تنش اساسی میان وظیفه بالینی خیرخواهی و حق بیمار بر تمامیت بدنی می‌پردازد و به‌طور خاص، تضاد میان وظیفه قانونی صداقت و راهبردهای بالینی مبتنی بر پنهان‌کاری را بررسی می‌کند. با تمایز میان خطرات فیزیولوژیک اجبار آشکار و «فریب آرام» CM، مقاله ادعاهای وظیفه‌گرایانه مبنی بر این‌که CM نقض غیرقابل مصالحه حقوق است را رد می‌کند. در عوض، با به‌کارگیری چارچوب فایده‌گرایی قاعده‌محور، استدلال می‌شود که CM در صورت استفاده برای پیشگیری از آسیب فیزیولوژیک قطعی و حفظ کرامت باقی‌مانده، یک ضرورت خیرخواهانه است. افزون بر این، مقاله به تحلیل واکنش‌های قضایی می‌پردازد و با ادغام سوابق اخیر مانند Re A (2022) و An NHS Trust v XB (2020)، چارچوبی از ضرورت را برای مشروعیت‌بخشی به این عمل تعریف می‌کند. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که اگرچه CM هزینه اخلاقی و رابطه‌ای قابل توجهی دارد، اما همچنان یک اقدام اخلاقاً موجه و آخرین راه‌حل در ساختار حقوقی شفاف انگلستان و ولز است که پاسخگویی و مشورت را بر راحتی اداری مقدم می‌داند.

Saudi Arabia’s Vision 2030 positions higher education as a strategic driver of sustainable development, yet the linkages between national policy instruments and institutional e-learning governance remain only partially explicit and have received limited integrated analysis. This study examines how selected national policy instruments collectively structure e-learning governance in relation to sustainable higher education. An integrated qualitative policy analysis was conducted on three publicly available Saudi national instruments, the Ministry of Education’s General Education Strategic Plan 2020–2030 , the National eLearning Center’s E-Learning Standards , and the Human Capability Development Program’s 2025 Annual Report . The analysis combined directed qualitative content analysis with cross-document thematic synthesis organised around six governance dimensions: strategic alignment, quality assurance, digital infrastructure, innovation and adaptive learning, human-capability development, and accountability and performance measurement. The findings identified substantial convergence in strategic direction and human-capability development, together with functional complementarity across the strategic, regulatory, and implementation-oriented roles represented by the three instruments. The analysis also revealed differentiated treatment of digital infrastructure, innovation, performance measurement, and accountability, particularly in the extent to which digital-learning performance mechanisms are explicitly connected to broader strategic, human-capability, and sustainability-oriented outcomes. The National Digital Learning Indicator (NDLI) and institutional e-learning KPIs provide an established digital-learning performance architecture, whilst explicit cross-framework linkages between these mechanisms and broader national outcome frameworks remain comparatively limited within the analysed corpus. Building on these findings, the study develops the Integrated E-Learning Sustainability Governance Framework (IELSGF) as an analytically derived and provisional conceptual framework that distinguishes empirically observed policy anchors from proposed integrative linkages. The IELSGF provides a structured basis for policy development, future empirical validation, refinement, and comparative application within Saudi Arabia and other multi-actor higher-education governance contexts.

چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی، آموزش عالی را به عنوان محرک راهبردی توسعه پایدار معرفی می‌کند، اما پیوندهای میان ابزارهای سیاستی ملی و حاکمیت آموزش الکترونیکی در سطح نهادی تنها تا حدی به‌صورت صریح بیان شده‌اند و تحلیل یکپارچه محدودی دریافت کرده‌اند. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه برخی ابزارهای سیاستی ملی به‌صورت جمعی ساختار حاکمیت آموزش الکترونیکی را در ارتباط با آموزش عالی پایدار شکل می‌دهند. یک تحلیل سیاستی کیفی یکپارچه بر روی سه ابزار ملی عربستان سعودی که به‌صورت عمومی در دسترس هستند انجام شد: برنامه راهبردی آموزش عمومی وزارت آموزش (۲۰۲۰–۲۰۳۰)، استانداردهای آموزش الکترونیکی مرکز ملی آموزش الکترونیکی، و گزارش سالانه ۲۰۲۵ برنامه توسعه قابلیت‌های انسانی. تحلیل با ترکیب تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده و سنتز موضوعی میان‌سندی، حول شش بُعد حاکمیتی سازمان‌دهی شد: همسویی راهبردی، تضمین کیفیت، زیرساخت دیجیتال، نوآوری و یادگیری تطبیقی، توسعه قابلیت‌های انسانی، و پاسخگویی و سنجش عملکرد. یافته‌ها همگرایی قابل توجهی در جهت‌گیری راهبردی و توسعه قابلیت‌های انسانی، همراه با مکملیت کارکردی در نقش‌های راهبردی، مقرراتی و اجرایی نمایان‌شده توسط سه ابزار را شناسایی کردند. تحلیل همچنین به تفاوت در پرداختن به زیرساخت دیجیتال، نوآوری، سنجش عملکرد و پاسخگویی اشاره داشت، به‌ویژه در میزان اتصال صریح سازوکارهای عملکرد یادگیری دیجیتال به پیامدهای راهبردی، قابلیت انسانی و پایداری در سطح کلان. شاخص ملی یادگیری دیجیتال (NDLI) و شاخص‌های کلیدی عملکرد آموزش الکترونیکی نهادی، معماری تثبیت‌شده‌ای برای عملکرد یادگیری دیجیتال فراهم می‌کنند، در حالی که پیوندهای صریح میان‌چارچوبی میان این سازوکارها و چارچوب‌های پیامدی ملی گسترده‌تر، در مجموعه تحلیل‌شده نسبتاً محدود باقی مانده‌اند. بر اساس این یافته‌ها، پژوهش چارچوب حاکمیت پایداری آموزش الکترونیکی یکپارچه (IELSGF) را به عنوان چارچوب مفهومی مشتق‌شده تحلیلی و موقت توسعه می‌دهد که لنگرهای سیاستی مشاهده‌شده تجربی را از پیوندهای یکپارچه پیشنهادی متمایز می‌سازد. IELSGF مبنایی ساختاریافته برای توسعه سیاست، اعتبارسنجی تجربی آینده، اصلاح و کاربرد تطبیقی در عربستان سعودی و سایر زمینه‌های حاکمیت آموزش عالی چندبازیگری فراهم می‌کند.

This scoping review intends to identify, map and synthesize the scholarly literature on neoliberalism and English Language Teaching Education (ELTE) in Türkiye, highlighting key concepts, research trends, methodological approaches, and emerging knowledge gaps. This review is guided by Joanna Briggs Institute (JBI) methodology for scoping reviews and is reported regarding the PRISMA-ScR guidelines. A broad search is conducted across major electronic databases, and followed by extraction, charting and summarization of the data by using descriptive and thematic analyses through a theory-informed conceptual framework. The findings indicate that scholars in Türkiye largely conceptualize neoliberalism in ELTE as a process that restructures teacher professionalism by prioritizing competencies, accountability, effectiveness, and technical expertise while diminishing teachers’ critical, political and transformative roles. This restructuring reflects broader neoliberal governance, in which policy discourse, audit culture, and accountability mechanisms redefine teachers as technical implementers of externally prescribed policies rather than autonomous professionals.

این مرور گسترده با هدف شناسایی، ترسیم و تلفیق ادبیات علمی مرتبط با نئولیبرالیسم و آموزش زبان انگلیسی (ELTE) در ترکیه انجام شده است و مفاهیم کلیدی، روندهای پژوهشی، رویکردهای روش‌شناختی و شکاف‌های دانشی نوظهور را برجسته می‌کند. این مرور بر اساس روش‌شناسی مؤسسه Joanna Briggs (JBI) برای مرورهای گسترده هدایت شده و مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA-ScR گزارش شده است. جستجوی گسترده‌ای در پایگاه‌های داده الکترونیکی اصلی صورت گرفته و سپس استخراج، ترسیم و خلاصه‌سازی داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های توصیفی و تماتیک در چارچوبی مفهومی مبتنی بر نظریه انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پژوهشگران در ترکیه عمدتاً نئولیبرالیسم در ELTE را به عنوان فرایندی مفهوم‌سازی می‌کنند که حرفه‌ای‌گری معلمان را از طریق اولویت‌بخشی به شایستگی‌ها، پاسخگویی، اثربخشی و تخصص فنی بازساخت می‌کند و در عین حال نقش‌های انتقادی، سیاسی و تحول‌آفرین معلمان را کاهش می‌دهد. این بازساخت بازتابی از حکمرانی نئولیبرال گسترده‌تر است که در آن گفتمان سیاستی، فرهنگ ممیزی و سازوکارهای پاسخگویی، معلمان را به عنوان مجریان فنی سیاست‌های تجویز شده از بیرون، نه حرفه‌ای‌های مستقل، بازتعریف می‌کند.

Principal supervision in educational leadership has historically been perceived as an evaluative process, primarily focused on ensuring compliance and accountability within schools. However, contemporary scholarship highlights its potential as a developmental process that can nurture leaders and build leadership capacity. A central challenge in realizing this potential is the inherent tension between the formative (coaching and development) and summative (evaluation and accountability) functions of principal supervision. This systematic review synthesizes literature from the past 15 years to explore how principal supervisors and school leaders navigate this evaluator-coach dilemma. Adhering to PRISMA 2020 guidelines, this review analyzes theoretical frameworks, structural strategies, and relational practices that mitigate role conflict across 22 empirical studies. Findings indicate that while the tension cannot be entirely eliminated, it can be effectively managed through role separation, reduced span of control, the cultivation of psychological safety, and the use of inquiry-based reflective conversations. The review concludes by proposing a Synthesized Model of Principal Supervision, offering implications for district-level policy and recommendations for establishing supervisory environments that transcend compliance to foster genuine educational transformation.

نظارت بر مدیران در رهبری آموزشی به طور تاریخی به عنوان فرایندی ارزیابانه تلقی شده است که عمدتاً بر اطمینان از رعایت مقررات و پاسخ‌گویی در مدارس تمرکز دارد. با این حال، پژوهش‌های معاصر بر ظرفیت بالقوه آن به عنوان فرایندی توسعه‌ای که می‌تواند رهبران را پرورش دهد و ظرفیت رهبری را ارتقا بخشد، تأکید دارند. چالش اصلی در تحقق این ظرفیت، تنش ذاتی میان کارکردهای شکل‌دهی (مربی‌گری و توسعه) و جمع‌بندی (ارزیابی و پاسخ‌گویی) در نظارت بر مدیران است. این مرور نظام‌مند با تلفیق ادبیات پژوهشی ۱۵ سال گذشته، بررسی می‌کند که چگونه ناظران مدیران و رهبران مدارس این دوگانگی ارزیاب-مربی را مدیریت می‌کنند. با پیروی از دستورالعمل‌های PRISMA 2020، این مرور چارچوب‌های نظری، راهبردهای ساختاری و شیوه‌های ارتباطی را که تعارض نقش را در ۲۲ مطالعه تجربی کاهش می‌دهند، تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه این تنش به طور کامل قابل حذف نیست، اما می‌توان آن را از طریق تفکیک نقش‌ها، کاهش دامنه کنترل، پرورش ایمنی روان‌شناختی و استفاده از گفت‌وگوهای بازتابی مبتنی بر پرسش به طور مؤثری مدیریت کرد. این مرور در پایان با ارائه مدل تلفیقی نظارت بر مدیران، پیامدهایی برای سیاست‌گذاری در سطح منطقه آموزشی و توصیه‌هایی برای ایجاد محیط‌های نظارتی فراتر از رعایت مقررات به منظور تحول واقعی آموزشی ارائه می‌دهد.

Coaching is increasingly used in schools as a form of professional learning, yet research has focused predominantly on outcomes and implementation rather than how coaching is understood by educators themselves. This study addresses that gap by examining how educators with experience of giving, receiving, or coordinating coaching conceptualise coaching through metaphor. Qualitative data were drawn from 26 educators working across a range of U.K. school contexts and comprised individual interviews and focus groups. This paper applies a distinct analytic lens, using an inductive metaphor analysis informed by the Metaphor Identification Procedure and a discourse-based approach. Five interacting metaphor systems were identified: movement and development, bounded space, force and imposition, hierarchy and role positioning, and visibility and monitoring. These metaphor systems construct coaching as both developmental and relational, while also revealing tensions between autonomy and constraint, and between support and accountability. The analysis suggests that coaching is not experienced as a discrete intervention but is actively made meaningful through language and shaped by organisational context. The study contributes to coaching research by offering an interpretive account of how coaching was constructed through competing metaphor systems. By foregrounding metaphor, this study extends coaching research by illustrating how educators make sense of coaching and how these conceptualisations may shape its developmental, relational, and evaluative meanings in practice.

کوچینگ به طور فزاینده‌ای در مدارس به عنوان شکلی از یادگیری حرفه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد، با این حال پژوهش‌ها عمدتاً بر پیامدها و اجرا تمرکز داشته‌اند تا بر این‌که خودِ مربیان چگونه کوچینگ را درک می‌کنند. این مطالعه به این خلأ می‌پردازد و بررسی می‌کند که مربیان دارای تجربه در ارائه، دریافت یا هماهنگی کوچینگ چگونه کوچینگ را از طریق استعاره مفهوم‌سازی می‌کنند. داده‌های کیفی از ۲۶ مربی شاغل در زمینه‌های مختلف مدارس بریتانیا گردآوری شد و شامل مصاحبه‌های فردی و گروه‌های متمرکز بود. این مقاله با به‌کارگیری رویکرد تحلیلی متمایز، از تحلیل استعارۀ استقرایی مبتنی بر روش شناسایی استعاره و رویکرد مبتنی بر گفتمان بهره می‌گیرد. پنج نظام استعاری متعامل شناسایی شد: حرکت و رشد، فضای محدود، نیرو و تحمیل، سلسله‌مراتب و جایگاه نقش، و رؤیت‌پذیری و پایش. این نظام‌های استعاری، کوچینگ را هم به عنوان فرایندی رشدی و رابطه‌ای می‌سازند و هم تنش‌هایی میان خودمختاری و محدودیت و میان حمایت و پاسخگویی را آشکار می‌کنند. تحلیل نشان می‌دهد که کوچینگ به عنوان مداخله‌ای مجزا تجربه نمی‌شود، بلکه به طور فعال از طریق زبان معنادار می‌گردد و توسط زمینه سازمانی شکل می‌گیرد. این مطالعه با ارائه گزارشی تفسیری از چگونگی ساخت کوچینگ از طریق نظام‌های استعاری رقیب، به پژوهش‌های کوچینگ کمک می‌کند. با برجسته‌کردن استعاره، این مطالعه پژوهش‌های کوچینگ را گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که مربیان چگونه به کوچینگ معنا می‌دهند و این مفهوم‌سازی‌ها چگونه می‌تواند معانی رشدی، رابطه‌ای و ارزشیابی آن را در عمل شکل دهد.

In the context of increasing decentralisation of educational management, principals are expected to navigate complex governance structures that often limit their decision-making power; however, the extent of their autonomy varies significantly across different governance systems.This qualitative conceptual discourse analyses the policy implications of granting school principals' autonomy in school leadership and governance.The findings highlight the need for balanced policies that empower principals while maintaining rigorous accountability measures to ensure equitable and high-quality education.Policy recommendations are provided to enhance governance frameworks, support leadership training for principals to foster effective school leadership, and foster environments conducive to educational excellence.This paper contributes to the ongoing discourse on optimising school governance structures to support principal autonomy and improve educational outcomes.Through addressing these issues, this paper aims to offer practical insights for policymakers seeking to design governance systems that both empower school leaders and uphold the standards necessary for consistent and fair educational practices.

در زمینه افزایش تمرکززدایی مدیریت آموزشی، انتظار می‌رود مدیران مدارس در ساختارهای حکمرانی پیچیده‌ای که اغلب قدرت تصمیم‌گیری آن‌ها را محدود می‌کند، به ایفای نقش بپردازند؛ با این حال، میزان خودمختاری آن‌ها در نظام‌های حکمرانی مختلف به طور قابل توجهی متفاوت است. این discourse مفهومی کیفی به تحلیل پیامدهای سیاستی اعطای خودمختاری به مدیران مدارس در رهبری و حکمرانی مدرسه می‌پردازد. یافته‌ها بر ضرورت سیاست‌های متوازنی که ضمن توانمندسازی مدیران، تدابیر پاسخگویی دقیق را برای تضمین آموزش عادلانه و باکیفیت حفظ می‌کنند، تأکید دارند. توصیه‌های سیاستی برای بهبود چارچوب‌های حکمرانی، حمایت از آموزش رهبری برای مدیران به منظور تقویت رهبری مؤثر مدرسه و ایجاد محیط‌هایی مناسب برای تعالی آموزشی ارائه شده است. این مقاله به گفتمان جاری درباره بهینه‌سازی ساختارهای حکمرانی مدرسه برای حمایت از خودمختاری مدیران و بهبود پیامدهای آموزشی کمک می‌کند. از طریق پرداختن به این مسائل، این مقاله در پی ارائه بینش‌های عملی برای سیاست‌گذاران است که به دنبال طراحی نظام‌های حکمرانی هستند که همزمان مدیران مدارس را توانمند سازند و استانداردهای لازم برای رویه‌های آموزشی منسجم و عادلانه را حفظ کنند.