Islamic education

School organizational culture in Islamic education requires ethical foundations that can support teachers' professional responsibility without neglecting their well-being. This article develops an analytical framework for examining the internalization of amanah (trustworthiness and accountability) and ihsan (excellence and care) in relation to teachers' organizational commitment at SDIT Ar-Raihan, Pagar Alam, Indonesia. A qualitative single-case study is proposed, involving purposively selected school leaders, teachers, and educational staff, with semi-structured interviews, nonparticipant observations, document analysis, and reflexive thematic analysis. A synthesis of recent scholarship indicates that value-based culture may influence affective and normative commitment through trustworthy leadership, professional meaning, organizational justice, and collegial support; continuance commitment also depends on employment conditions. These relationships are presented as propositions requiring field verification, not as empirical findings from the school. The framework offers an ethically grounded direction for examining teacher commitment and improving Islamic school management.

Madrasah leadership is increasingly expected to translate educational regulations and institutional visions into accountable practices that strengthen teaching, organizational culture, and Islamic character formation. This study is designed to examine how ethical, servant, spiritual, and authentic leadership are interpreted and enacted in educational policy at MTs Darussalam Lubuklinggau. A qualitative single-case study will be conducted. Purposively selected participants are expected to include the madrasah principal, vice-principals, teachers, educational staff, committee representatives, and selected students, subject to access and ethical approval. Data will be generated through in-depth interviews, non-participant observations, and analysis of institutional documents. The analysis will combine iterative data condensation, display, and conclusion verification with theory-informed and inductive thematic coding. Source and method triangulation, participant checking, and an audit trail will be used to strengthen trustworthiness. Since fieldwork has not yet been conducted, this manuscript does not report empirical findings. Its intended contribution is an analytical framework connecting four complementary leadership perspectives with the stages of madrasah policy formulation, communication, implementation, monitoring, and evaluation.

Society 5.0 offers Islamic education new opportunities for personalized learning but also risks weakening intellectual agency, ethical judgment, and spiritual formation. This article analyzes the dialectic between technological modernization and the Islamization of knowledge to formulate a humanizing framework for Islamic education. It employs a qualitative integrative literature review supported by critical-philosophical and comparative-conceptual analysis. The synthesis proposes five interrelated dimensions: human dignity, epistemic verification, ethical responsibility, dialogical pedagogy, and accountable governance. These dimensions form the conceptual Humanization–Technology–Islamization of Knowledge Dialectic (DHT-IP) model, which proceeds through needs diagnosis, epistemic-ethical screening, pedagogical integration, and humanization evaluation. Technology is positioned as an instrument supporting learning and critical reasoning rather than replacing teachers’ moral judgment or learners’ responsibility. The model offers directions for curriculum, assessment, and institutional policy, while its effectiveness remains to be tested empirically across Islamic educational settings

Islamic civilization is one of the major civilizations that has significantly contributed to the development of science and education worldwide. During its golden age, it established educational institutions, fostered scholarly traditions, and produced influential scholars whose ideas continue to shape modern knowledge in the digital era. This article examines the relevance of Islamic civilizational values to the development of modern education through qualitative library research using thematic content analysis. The findings show that Islamic education was distinguished by four interrelated values, namely a strong culture of literacy, the integration of religious and general knowledge, an emphasis on moral formation (akhlak), and openness to knowledge from other civilizations, which together enabled scholars to advance science while upholding ethical and social responsibility. These values are highly relevant to addressing contemporary educational challenges, including declining critical literacy, uncritical dependence on digital technology and artificial intelligence, and the ongoing crisis of learners’ character. These values can inform the development of a modern educational system that integrates critical thinking, digital literacy, character education, and lifelong learning while maintaining moral and social responsibility.

This study examines the historical development of pesantren in Ogan Ilir Regency, South Sumatra, focusing on institutional diversity and the formation of its socio-religious identity as a City of Santri. Using a qualitative-historical approach, the study investigates 22 pesantren through in-depth interviews with 75 informants, participant observation, and document analysis. Historical source criticism and thematic analysis are employed to reconstruct institutional trajectories and identify patterns of institutional differentiation. The findings reveal three historical phases: initial institutionalization (1932–1967), consolidation and diversification (1983–1996), and institutional expansion and integration (2003–2023). Across these phases, three overlapping institutional orientations emerge: scholarly tradition, educational modernization, and self-reliance and community empowerment. These orientations demonstrate that pesantren development involves the coexistence of Islamic scholarly continuity, educational transformation, and expanding social functions rather than a linear transition from traditional to modern institutions. The study interprets these developments through the perspectives of continuity and change, ideal typology, and social construction, highlighting how institutional practices may reproduce socio-religious meanings. It offers an integrated historical and institutional account of pesantren development in Ogan Ilir while recognizing that the extent to which the City of Santri identity is collectively accepted requires further empirical investigation.

Digital transformation in madrasahs is commonly understood as administrative efficiency, although any device that regulates students' daily routines can serve as a medium of value education. Disciplinary problems, such as lateness, neglecting attendance, and weak responsibility for presence, persist at MTs Syafiiyah Darussalam even after the madrasah adopted barcode-based attendance. This study analyses the implementation of barcode attendance, the internalisation of disciplinary values it generates, and its supporting factors, obstacles, and implications for Islamic character education. A descriptive qualitative case study design was employed. Data were collected through in-depth interviews with the head of the madrasah, the vice heads for student affairs and curriculum, and teachers, supported by participant observation and attendance documentation. Data were analysed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña and validated through source and technique triangulation. Thomas Lickona's character education theory served as the analytical lens. The findings show that barcode attendance accelerates recording and provides transparent time traces, fosters habits of punctuality and orderly attendance, and nurtures an emerging sense of responsibility. Barcode attendance is therefore effective as an instrument for habituating discipline when it is integrated with teacher modelling, supervision, and the articulation of Islamic values

تحول دیجیتال در مدارس دینی (مدrasah) معمولاً به‌عنوان کارآمدی اداری درک می‌شود، اگرچه هر دستگاهی که روال‌های روزانه دانش‌آموزان را تنظیم کند می‌تواند به‌عنوان رسانه‌ای برای آموزش ارزش‌ها عمل کند. مشکلات انضباطی، مانند تأخیر، غفلت از حضور و مسئولیت‌پذیری ضعیف نسبت به حضور، در مدرسه دینی MTs Syafiiyah Darussalam حتی پس از اتخاذ سیستم حضور و غیاب مبتنی بر بارکد همچنان پابرجاست. این پژوهش به تحلیل اجرای حضور و غیاب مبتنی بر بارکد، درونی‌سازی ارزش‌های انضباطی ناشی از آن، و عوامل حمایت‌کننده، موانع و پیامدهای آن برای آموزش شخصیت اسلامی می‌پردازد. از طرح مطالعه موردی توصیفی-کیفی استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه، معاونین امور دانش‌آموزان و برنامه درسی، و معلمان، همراه با مشاهده مشارکتی و مستندات حضور و غیاب جمع‌آوری شدند. داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña تحلیل و از طریق مثلث‌سازی منبع و تکنیک اعتبارسنجی شدند. نظریه آموزش شخصیت Thomas Lickona به‌عنوان لنز تحلیلی مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که حضور و غیاب مبتنی بر بارکد ثبت را تسریع کرده و ردپای زمانی شفاف ارائه می‌دهد، عادت‌های به‌موقع بودن و حضور منظم را پرورش می‌دهد و حس مسئولیت‌پذیری در حال ظهور را تقویت می‌کند. بنابراین، حضور و غیاب مبتنی بر بارکند زمانی که با الگوسازی معلمان، نظارت و تبیین ارزش‌های اسلامی ادغام شود، به‌عنوان ابزاری برای نهادینه‌سازی انضباط مؤثر است.

School accreditation in Indonesia is often reduced to completing documents before the assessment visit, so the quality it produces tends to be administrative and short-lived. SDIT Ar Refah Tanjungpinang faced the same problem before it raised its accreditation rating from C to A. This study aims to analyse the principal's strategies for building a quality culture from a Total Quality Management perspective, to explain how the values of amanah (trustworthiness) and ihsan (excellence) are internalised into that culture, and to reveal the impact of this culture on the accreditation transformation. The study employed a qualitative approach with a single case study design. Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and document analysis involving the principal, teachers, administrative staff, foundation board members, the school committee, and the accreditation team. The data were analysed using the interactive model of data condensation, data display, and conclusion drawing, and their trustworthiness was tested through source and technique triangulation. The findings show that the principal built a quality culture through shared quality awareness, documented work cycles, improvement-oriented evaluation, team collaboration, and role modelling. Amanah and ihsan served as intrinsic motivation that shifted work orientation from compliance to worship. The study concludes that integrating TQM principles with amanah and ihsan produces a substantive accreditation transformation, because quality is embraced as a moral and spiritual responsibility of the entire school community.

The validity of assessment instruments is a crucial aspect in ensuring the quality of learning evaluations in Islamic Religious Education (PAI). However, there are still evaluation instruments that are developed without considering the alignment of indicators, constructs, and measurement objectives, which may result in inaccurate data. This study aims to examine the concepts, types, testing procedures, and methods for determining the validity of assessment instruments through a literature review. The method used is library research with a descriptive qualitative approach. Data were obtained from various books, scientific journals, and relevant documents, and then analyzed descriptively. The results of the study indicate that the validity of an instrument encompasses logical validity and empirical validity, which complement each other in ensuring the accuracy of measurements. Validity testing was conducted systematically through construct definition, development of a test blueprint, expert validation, instrument pilot testing, and statistical analysis. A valid instrument is capable of producing data that is accurate, credible, and supports sound educational decision-making.

The massive penetration of digital transactions among adolescents presents real financial vulnerability due to low understanding of Islamic economic contracts and ethics. Conventional fiqh learning is often isolated in textual normative memorization without honing students' critical reasoning skills against contemporary realities. This study aims to comprehensively analyze the implementation of the Problem-Based Learning (PBL) model in the learning of Fiqh Muamalah and its impact on strengthening students' critical reasoning and sharia financial literacy on digital economy issues. The research design adopts a qualitative approach with a bounded system case study at SMK Darul Musyawirin Cirebon. The research participants include Fiqh Muamalah teachers, vice principals for curriculum, and grade XI students who are directly involved in the learning cycle. Data collection was carried out through semi-structured in-depth interviews, classroom participatory observations, and review of learning portfolio documentation. Data analysis was carried out cyclically through an interactive model of open coding-based data reduction, presentation of thematic matrix data, and conclusion drawing and verification that were validated through source triangulation, member check, and trail audit. The results of the study revealed that organizing learning through the stages of authentic problem orientation (such as paylater, online loans, and digital investment), legal literature investigation, intergroup discussion-rebuttal dialectic, and value reflection succeeded in transforming students' mindsets from textual-reproductive reasoning to contextual-analytic based on postulates. Students showed a surge in competence in distinguishing murabahah margins from time-based interest, identifying the elements of riba, gharar, and maisir, and compiling simple legal arguments of istinbath al-ahkam. In addition, the structural understanding was internalized into behavioral financial literacy that encourages transaction prudence and verification of sharia legality. This instructional model proves that the integration of real issues of the digital economy into the PBL syntax effectively bridges classical fiqh doctrine with modern challenges, while offering a transformative pedagogical framework for vocational Islamic education curriculum.

The authenticity of Islamic Religious Education in elementary schools faces significant contemporary challenges, shifting from transformative character building toward mechanical cognitive memorization. This study aims to re-actualize the core principles of authentic moral learning through a mindful, meaningful, and joyful paradigm tailored for elementary school students. Using a literature study approach with critical-qualitative analysis, this research examines classical and contemporary pedagogical frameworks to synthesize an integrated moral education model. The findings indicate that mindful learning enhances students' self-awareness and spiritual presence, meaningful learning connects religious doctrines with daily life experiences, and joyful learning fosters intrinsic motivation and emotional well-being. Synthesizing these three elements restores the authenticity of IRE, transforming moral learning from rigid doctrinal instruction into a living, transformative spiritual and ethical experience.

This study aims to analyze the epistemology of aqidah education constructed by KH. Muhammad Faqih Maskumambang in An-Nushus al-Islamiyyah fi Radd ‘ala Madhhab al-Wahhabiyyah, particularly in establishing the relationship between textual authority, rational reasoning, and the scholarly tradition of Islamic boarding schools (pesantren). This qualitative study employs a library research method and content analysis of An-Nushus al-Islamiyyah as the primary source, complemented by relevant academic literature as secondary sources. The analysis applies the Islamic epistemological framework of bayani, burhani, and irfani, conceptually distinguishing scholarly authority based on sanad and ijma’ from irfani as the internalization of ethical and spiritual values. The findings demonstrate that KH. Muhammad Faqih’s epistemology of aqidah education is integrative, with bayani authority serving as its primary foundation, reinforced by burhani reasoning and the continuity of the salaf scholarly tradition. The dialogical and argumentative methods employed in the treatise also reveal pedagogical potential for fostering a moderate understanding of aqidah. The novelty of this study lies in reinterpreting An-Nushus al-Islamiyyah not merely as a theological polemical work, but as an epistemological construction of aqidah education integrating textual, rational, and traditional spiritual dimensions

The digitization of hadith texts has become an important issue in Islamic boarding school education because it changes access to, learning of, and transmission of religious knowledge traditionally grounded in teacher guidance and the sanad tradition. This study aims to analyze the opportunities, challenges, and impacts of hadith text digitization on traditional scholarly authority in pesantren across Indonesia and dayah in Aceh. The study employs a library research method involving the analysis of 14 scholarly journal articles relevant to hadith text digitization, pesantren learning, knowledge transmission, and religious authority. The articles were prioritized from publications between 2021 and 2026 based on topical relevance and source credibility. Data were analyzed qualitatively through content analysis and thematic synthesis. The findings indicate that digitization broadens access to hadith literature, facilitates hadith searching and takhrij, and supports students’ independent learning. The identified challenges include digital source validity, superficial understanding of hadith, changes in knowledge transmission, and the emergence of new religious authorities. Digitization does not eliminate teachers’ roles but encourages the development of hybrid scholarly authority. Therefore, technology integration needs to be accompanied by stronger digital literacy, source verification, hadith methodology, and guidance from teachers and teungku. ABSTRAK Digitalisasi kitab hadis menjadi isu penting dalam pendidikan pesantren karena mengubah pola akses, pembelajaran, dan transmisi pengetahuan keagamaan yang selama ini bertumpu pada bimbingan guru dan tradisi sanad. Penelitian ini bertujuan menganalisis peluang, tantangan, serta dampak digitalisasi kitab hadis terhadap otoritas keilmuan tradisional pada pesantren di Indonesia dan dayah di Aceh. Penelitian menggunakan metode kepustakaan (library research) dengan menganalisis 14 artikel jurnal ilmiah yang relevan dengan digitalisasi kitab hadis, pembelajaran pesantren, transmisi pengetahuan, dan otoritas keagamaan. Artikel diprioritaskan dari publikasi tahun 2021–2026 dengan mempertimbangkan relevansi topik dan kredibilitas sumber. Data dianalisis secara kualitatif melalui analisis isi (content analysis) dan sintesis tematik. Hasil analisis menunjukkan bahwa digitalisasi memperluas akses terhadap literatur hadis, mempercepat penelusuran dan takhrij, serta mendukung kemandirian belajar santri. Tantangan yang ditemukan meliputi validitas sumber digital, risiko pemahaman hadis yang dangkal, perubahan pola transmisi ilmu, dan munculnya otoritas keagamaan baru. Digitalisasi tidak menghilangkan peran guru, tetapi mendorong terbentuknya otoritas keilmuan hibrida. Oleh karena itu, pemanfaatan teknologi perlu disertai penguatan literasi digital, verifikasi sumber, metodologi hadis, dan bimbingan guru serta teungku.

This study aims to develop an integrative conceptual model that connects student development management and Islamic Guidance and Counseling (Bimbingan dan Konseling Islam/BKI) within the framework of holistic student development in Islamic education. The study employs an integrative conceptual literature review to identify, examine, and synthesize relevant theoretical and conceptual perspectives. Literature was searched through Google Scholar, Garuda, and the Directory of Open Access Journals (DOAJ) during January–July 2026. From an initial 312 records, successive stages of duplicate removal, relevance screening, and full-text assessment resulted in a final corpus of 58 sources. The literature was analyzed through data extraction, initial coding, thematic categorization, cross-source comparison, and conceptual synthesis. The literature synthesis indicates conceptual convergence around the importance of integrating students’ spiritual, moral, psychological, and personal development within Islamic education. Based on this synthesis, the study proposes an integrative conceptual model comprising four interconnected components: fitrah as the philosophical and anthropological foundation of human potential; holistic Islamic education as the overarching developmental orientation; student development management as the institutional framework for planning, coordinating, and evaluating student development; and Islamic Guidance and Counseling as the professional support mechanism for identifying students’ needs and facilitating preventive, responsive, and developmental interventions. Functionally, fitrah establishes the foundational understanding of human potential, holistic Islamic education defines the developmental direction, student development management translates this orientation into coordinated institutional practices, and Islamic Guidance and Counseling provides individualized and group-based support within appropriate professional boundaries. These components operate as a mutually reinforcing framework for integrating educational planning, student support, and holistic development. The study concludes that this model offers a coherent conceptual basis for understanding student development in Islamic education, while its practical applicability and effectiveness require further empirical examination.

This community service initiative aims to provide a platform for students to actualize their religious potential and to strengthen their religious literacy and character through an Islamic Religious Education (PAI) Performance. The activity employed a Participatory Action Research (PAR) approach, encompassing planning, action, and reflection (evaluation). It was held from September 10–16, 2026, at the Ki Hajar Dewantara Building in Aikmel District, East Lombok, involving 32 elementary schools and 143 students comprising 65 speech contestants, 44 Quran recitation participants, and 34 PAI Olympiad competitors. The results indicate that the three competition categories provided avenues for demonstrating religious capabilities through communication, Quranic recitation skills, and mastery of PAI knowledge. The event also fostered traits such as discipline, responsibility, self-confidence, perseverance, adherence to rules, and sportsmanship through the experience of competition. Future initiatives should focus on sustained guidance and systematic evaluation to measure the development of students' religious literacy and character in a more targeted and continuous manner.

Studies on human beings from the perspective of the Qur’an have extensively discussed the dimensions of servitude to God, human stewardship, and moral responsibility. However, the relationship among these three concepts as an integrated framework of the human role from the perspective of Tafsir Tarbawi has received limited integrative reconstruction. This study aims to analyze the relationship among the concepts of ibadah, khalifah, and amanah in the Qur’an and to reconstruct them as a conceptual framework of the human role and its implications for Islamic education. This study employs a qualitative approach using library research and the muqarran method of Qur’anic interpretation within the perspective of Tafsir Tarbawi. The primary sources include the Qur’an and the works of Tafsir Ath-Thabari, Ibn Kathir, al-Misbah, and al-Azhar. The main verses analyzed are QS. Adz-Dzariyat [51]:56 concerning ibadah, QS. Al-Baqarah [2]:30 concerning khalifah, and QS. Al-Ahzab [33]:72 concerning amanah. The analysis was conducted through the collection and categorization of relevant verses, examination of their contexts and meanings, comparative analysis of interpretations, and conceptual synthesis. The findings indicate that ibadah, khalifah, and amanah are integrally interconnected. Ibadah functions as a transcendental orientation, khalifah as the actualization of human roles, and amanah as the ethical principle and accountability underlying the fulfillment of those roles. This reconstruction results in a conceptual framework of orientation-actualization-accountability. From the perspective of Tafsir Tarbawi, this framework indicates that Islamic education should develop human beings holistically by strengthening their spiritual, intellectual, social, and moral dimensions, thereby cultivating individuals who possess faith and knowledge, demonstrate good character, are capable of actualizing their potential, and are responsible in fulfilling their roles as servants of Allah and stewards of the earth

This study examines the role of the Ittihadul Muballighin Institute (LIM) of Lirboyo Islamic Boarding School in designing ulama cadre education through the Ramadhan Safari program. LIM is an internal da’wah institution of the pesantren that prepares senior students (santri) to become preachers who master Islamic knowledge and are able to apply it contextually in society. Using a descriptive qualitative approach, data were collected through observation, interviews, and documentation involving LIM administrators, field coordinators, trainers, program participants, and community members, and were analyzed using the interactive model of Miles and Huberman with source and method triangulation. The findings show that LIM plays an active role through participant selection, intensive pre-departure training, field mentoring, and post-activity evaluation; that cadres participate in ritual, socio-religious, educational, and socio-cultural activities; and that LIM plays a passive role by providing facilities, institutional legitimacy, administrative support, and social networks. The program strengthens participants’ da’wah communication competence, resilience, and sincerity, and is consistent with the principles of experiential learning. The study concludes that the Ramadhan Safari is an integrative, contextual, and sustainable ulama cadre education design within the traditional pesantren framework.

Improving the quality of Islamic education requires a quality management approach that is not only oriented toward meeting established standards but also grounded in Islamic values, including trustworthiness (amanah), justice (‘adl), excellence (ihsan), consultation (shura), and continuous improvement. This article focuses on synthesizing quality management principles with Islamic educational values and developing a quality management model that systematically integrates audit, self-evaluation, benchmarking, and accreditation. This study employs a qualitative approach using a literature review method. The research stages include identifying and selecting relevant literature, analyzing the concepts of quality management and Islamic educational values, synthesizing relevant principles, and formulating an Islamic education quality management model. The findings indicate that integrating Islamic values with quality management principles can establish a quality assurance system that goes beyond compliance with standards toward fostering an ethical, integrity-based, and sustainable quality culture. Audits function as instruments for assessment and control, self-evaluation as a reflective process for identifying institutional achievements and weaknesses, benchmarking as a means of learning from best practices, and accreditation as formal recognition of quality standards compliance. The proposed model positions Islamic values as its philosophical foundation, quality management as its organizational framework, and the four instruments as mechanisms for continuous quality improvement. Therefore, the model provides a conceptual framework for developing Islamic education quality management that is integrative, adaptive, sustainable, and oriented toward public benefit.

The integration of Islamic Religious Education (PAI) and Science represents a crucial approach to developing students' scientific competence while simultaneously strengthening Islamic values ​​and character. This study aims to identify the general and specific characteristics of integrated PAI and Science instruction, serving as an empirical foundation for developing an integrated learning model at MI Muhammadiyah Sains Qur'an (MIM SAINSQU) Balong. A qualitative descriptive approach was employed, with data collected through interviews with the principal, curriculum coordinator, PAI teachers, and classroom or Science teachers; classroom observations; and an analysis of relevant school and instructional documents. The findings indicate that this integration is realized through Quran-oriented contextualization, scientific inquiry, environment-based learning, active student participation, teacher facilitation, and the development of cognitive and affective competencies. However, implementation varies depending on the learning topic, teacher readiness, and the availability of integrated learning resources and assessment frameworks. The study concludes that MIM SAINSQU Balong possesses a strong institutional and pedagogical foundation for integrated PAI and Science instruction but requires a systematic model that coherently links scientific concepts, Quranic values, learning activities, resources, the roles of teachers and students, and assessment.

Low learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) and the prevalent use of conventional instructional models pose challenges in eighth-grade instruction at MTsN 2 Kota Pariaman. However, research specifically examining the effect of the probing–prompting model on PAI learning outcomes in this context remains limited. This study aimed to analyze the effect of the probing–prompting instructional model on eighth-grade students’ PAI learning outcomes at MTsN 2 Kota Pariaman. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 64 students selected through purposive sampling, including 32 students from class VIII.2 as the experimental group and 32 students from class VIII.3 as the control group. Data were collected through achievement tests administered as a pretest and a posttest and analyzed using normality tests, homogeneity of variance tests, and an independent-samples t test with IBM SPSS Statistics 26. The results showed that the experimental group achieved a mean posttest score of 78.59, compared with 69.84 for the control group. The t test revealed a significant difference between the two groups (p < .001). These findings provide empirical evidence of higher PAI learning outcomes among students taught using the probing–prompting model. In practical terms, the findings support the use of this model as an alternative approach to PAI instruction that promotes student engagement through targeted questioning. Future research should involve larger samples, cover a broader range of instructional content, and examine students’ active participation, motivation, and critical thinking skills.

Oral communication skills are an important aspect of Akidah Akhlak instruction. However, teacher-centered instruction may limit students’ opportunities to ask questions, answer, and express opinions. This study aimed to analyze the effect of the Learning Cell cooperative learning model on students’ oral communication skills in Akidah Akhlak at MTI Tarusan Kamang. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 40 ninth-grade students divided into experimental and control groups, with 20 students in each group. Data were collected through an oral communication skills questionnaire and documentation and analyzed using the Shapiro–Wilk normality test, Levene’s test for homogeneity of variance, and an independent-samples t test with SPSS version 26. The results showed that the experimental group’s mean questionnaire score increased from 36.85 on the pretest to 41.85 on the posttest, while the control group’s mean score increased from 37.50 to 38.45. Hypothesis testing revealed a significant difference between the two groups (t = 2.948; p = .005). These findings support the potential of the Learning Cell model to improve students’ oral communication skills as measured by the questionnaire. In practical terms, the findings may inform teachers’ development of interactive Akidah Akhlak instruction that encourages student participation. Future research should involve broader samples and supplement questionnaire-based measurement with direct observation to provide a more comprehensive understanding of students’ oral communication skills.

Instruction of prayer fiqh in pesantren goes beyond merely teaching the procedures and regulations of worship, it also plays a role in shaping the religious attitudes and habits of the students. Therefore, it is necessary to examine how the material regarding the fiqh of prayer is understood and instilled, so that Islamic values can be applied in daily life. This research aims to analyze the internalization of Islamic education values in the prayer worship material in the book Fathul Qorib by Ibn Qasim al-Ghazi at Al Huda Kunduran Islamic Boarding School. The research uses a qualitative approach with a descriptive type. Data were obtained through observations of the Fathul Qorib learning process and interviews with the pesantren caretaker, ustadz, and santri. Data analysis was conducted through data condensation, data presentation, and drawing conclusions by comparing information from various sources. The research results show that the prayer material in Fathul Qorib includes obligatory conditions, valid conditions, pillars, Sunnah, things that invalidate prayer, the number of prayer units, congregational prayer, qashar and jama’, as well as several special prayers. The material serves as the foundation for instilling values of faith, discipline, responsibility, and morality. The internalization of values is carried out through classical learning, sorogan, habituation of congregational prayers, supervision, advice, and the exemplary behavior of caregivers and teachers. The process is supported by the pesantren environment, direct interaction with teachers, and a culture of collective learning. Meanwhile, the obstacles include differences in the ability to read religious texts, limited references, fatigue, and inconsistency among some students. The novelty of the research lies in revealing the connection between the fiqh of prayer material, the study of the Yellow Book, and the internalization of values until they are manifested in the religious habits of the students. The research results show that the study of Fathul Qorib not only strengthens the understanding of fiqh but also internalizes the values of faith, discipline, responsibility, and morality through learning, habituation, supervision, and exemplary behavior.

This study aims to analyze the integration of social reconstruction and technological models in the development of Islamic Religious Education (PAI) curriculum as an effort to balance the intellectual tradition of Islam with the demands of social change and technological development. This study employs a qualitative method with a library research approach. Data were obtained from relevant scholarly literature, including journal articles, books, and academic documents addressing curriculum development, social reconstruction models, technological models, and Islamic education. The data were analyzed descriptively and analytically by comparing the characteristics, orientations, strengths, and limitations of both models to formulate an appropriate integration framework for PAI curriculum development. The findings indicate that the social reconstruction model provides a foundation for the PAI curriculum to respond to social issues, develop critical awareness, and promote social transformation, while the technological model strengthens instructional systems through competency-oriented learning, technology utilization, and measurable evaluation. Integrating the two models produces a PAI curriculum framework that remains rooted in Islamic intellectual traditions while being adaptive to social change, technological developments, and students’ needs. Thus, their integration can serve as a strategic alternative for developing a relevant, contextual, and socially transformative PAI curriculum.

Islamic Religious Education (PAI) is not only intended to provide an understanding of religious concepts, but also to develop students’ ability to comprehend, internalize, and apply religious values in everyday life. Therefore, the learning process needs to move beyond mere mastery of subject matter and provide meaningful and in-depth learning experiences. This study focuses on analyzing deep learning-based PAI instruction from the perspective of Robert E. Slavin’s QAIT model, which consists of Quality of Instruction, Appropriate Levels of Instruction, Incentive, and Time, at SMP Negeri 1 Blora. This study employed a qualitative approach with a case study design. The informants consisted of three PAI teachers and two students selected purposively. Data were collected through interviews, classroom observations, and documentation, and were analyzed using the Miles, Huberman, and Saldaña model through data condensation, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that PAI instruction has reflected the principles of deep learning through three main aspects: meaningful learning, mindful learning, and joyful learning. In addition, analysis based on the QAIT model shows that the learning process is supported by instructional quality, the appropriateness of instruction to students’ abilities, learning motivation, and time management. Nevertheless, limited instructional time remains a challenge in providing sufficient opportunities for in-depth learning through discussion, presentation, and reflection. This study concludes that the implementation of deep learning in PAI can support a more contextual, reflective, and meaningful learning process when supported by instructional quality, appropriate strategies tailored to students’ needs, learning motivation, and adequate time management.

Bullying is a problem in educational settings associated with students’ psychological conditions and learning processes. However, research on the relationship between bullying and students’ interest in learning in Islamic Religious Education (PAI) and Character Education at the junior high school level, particularly at SMPN 02 Sungai Beremas Pasaman Barat, remains limited. This study aimed to analyze the relationship between bullying and students’ interest in learning in PAI and Character Education. The study employed a quantitative approach with a correlational design involving 45 eighth-grade students at SMPN 02 Sungai Beremas Pasaman Barat. Data were collected through questionnaires and documentation and analyzed using normality tests, linearity tests, and Pearson’s product–moment correlation with IBM SPSS Statistics 27. The analysis revealed a significant relationship between bullying and students’ interest in learning (r = .531; p < .001), with a moderately strong correlation. Based on the instrument’s scoring system, this relationship was interpreted as indicating that lower levels of bullying were associated with greater interest in learning. These findings contribute to the empirical evidence on the association between bullying and interest in learning in PAI and Character Education and underscore the importance of a safe and comfortable learning environment. The practical implication is that schools need to address bullying prevention as part of their efforts to support students’ interest in learning. Future research should involve a broader sample, examine a wider range of variables, and employ more comprehensive data collection methods.

General Background Pesantren-based madrasas integrate national curricula with Islamic traditions to build academic and religious competencies simultaneously. Specific Background The increasing enrollment of daily commuting learners creates institutional challenges regarding their limited exposure to intensive religious environments compared to dormitory residents. Knowledge Gap Existing literature primarily compares academic outcomes without comprehensively analyzing the pedagogical administration tailored specifically for commuting learners in their natural setting. Aims This research describes the planning, implementation, and evaluation of religious pedagogy specifically for commuting learners at MTs Unggulan Al-Qodiri 1 Jember. Results Planning involves specialized supplementary programs in Qur'an reading, Fiqh, and Basic English structured around formal schedules. Implementation integrates national and boarding curricula through dual supervision systems involving parents and teachers, alongside strict worship habituation. Evaluation applies authentic multi-aspect assessments focusing on practical mastery and attitude development, though challenges persist in adapting teaching methods and maintaining discipline at home. Novelty The study provides a multidimensional framework focusing exclusively on commuting learners as a single unit within a specialized dual-system ecosystem. Implications Successful character building necessitates robust structural synergy among schools, families, and targeted pedagogical differentiation to bridge the environmental divide. Highlights Dual supervision systems synergize teacher monitoring and parental oversight to maintain religious habituation outside dormitories. Authentic assessments evaluate practical worship competencies alongside cognitive mastery through customized pedagogical targets. Curricular differentiation strategies address environmental exposure limitations by integrating specialized supplementary subjects without disrupting formal academic schedules. Keywords Curriculum Integration; Authentic Assessment; Differentiated Instruction; Dual Supervision; Character Development

The development of digital technology requires Islamic Religious Education (IRE) to accommodate students’ diverse potentials and foster creativity, including in Akhlak learning, which is often delivered through conventional approaches. This study aims to describe the planning and implementation of digital technology-based product differentiation, identify the forms and quality of students’ products, analyze the development of creativity, and examine the supporting and inhibiting factors at SMAN 1 Majalengka. The study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with one IRE teacher and six eleventh-grade students, and documentation of instructional materials and students’ digital works. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that instruction was systematically planned through diagnostic assessment, product choices, and assessment rubrics. Implementation resulted in short films, educational videos, and digital posters that represented students’ understanding of moral values. Creativity was reflected in the development of originality, flexibility, elaboration, and fluency of thinking. Teachers’ technological competence, students’ enthusiasm, and a collaborative learning environment supported implementation, while limited time and technical constraints remained challenges. This study provides practical insights into implementing digital product differentiation to foster creativity in Islamic Religious Education. ABSTRAK Perkembangan teknologi digital menuntut pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) yang mampu mengakomodasi keberagaman potensi siswa dan mengembangkan kreativitas, termasuk pada materi Akhlak yang cenderung disampaikan secara konvensional. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan perencanaan dan pelaksanaan pembelajaran berdiferensiasi produk berbasis teknologi digital, mengidentifikasi bentuk dan kualitas produk siswa, menganalisis perkembangan kreativitas, serta mengungkap faktor pendukung dan penghambat implementasinya di SMAN 1 Majalengka. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui observasi partisipatif, wawancara mendalam dengan satu guru PAI dan enam siswa kelas XI, serta dokumentasi perangkat pembelajaran dan karya digital. Analisis data dilakukan melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pembelajaran direncanakan secara sistematis melalui asesmen diagnostik, pilihan produk, dan rubrik penilaian. Pelaksanaannya menghasilkan film pendek, video edukasi, dan poster digital yang merepresentasikan pemahaman nilai Akhlak. Kreativitas siswa tampak pada perkembangan orisinalitas, keluwesan ide, elaborasi, dan kelancaran berpikir. Kompetensi teknologi guru, antusiasme siswa, serta lingkungan kolaboratif mendukung implementasi, sedangkan keterbatasan waktu dan kendala teknis menjadi hambatan. Penelitian ini memberikan gambaran praktis penerapan diferensiasi produk digital untuk mengembangkan kreativitas siswa dalam pembelajaran PAI.

Efforts to cultivate good character with immanent, enduring, complete, and permanent moral awareness require a deep understanding of the central points of the personality domain. Internally, natural ethical values often face specific conflicts related to efforts to maintain trust, social interest, and self-esteem. Through qualitative research, the potential of natural ethics, examined using the literature survey review (LSR) method, aims to elaborate on the main pillars and internal stimuli of the domain as drivers for the formation of an inherent, genuine, and inherent individual character. The results indicate that efforts to build full awareness (conscious awareness) through equivalent, proactive, interconnected, and coherent thinking activities are a crucial part of growing self-awareness. This effort in Sufi Islamic education is carried out naturally, immediately, and naturally, involving the ethical values inherent in each domain. Starting from the effort of "self-knowledge" as the central point, that each individual is composed of the physical (zahir), spiritual (batin), and soul (nafs), moral values are placed as the primary driving force, the elan vital inherent in all human activities. The integration of knowledge and good deeds motivates a person to serve Allah SWT, strengthens his or her faith (tasdiq), and spiritually motivates him or her to behave commendably with a strong spirit in attitude, words, deeds, and behavior, bringing goodness and benefit in various life circumstances and situations.

This study examines the use of web-based interactive game platforms in the instruction of Islamic Cultural History (Sejarah Kebudayaan Islam/SKI) at MA Safinatul Huda, Jepara. The research employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, and subsequently analyzed thematically. This study involves informants consisting of Islamic Religious Education (PAI) teachers, the school principal, students, and parents/guardians at MA Safinatul Huda Sowan Kidul, Kedung, Jepara. The findings indicate that, based on the informants' experiences and perceptions, the use of web-based interactive game platforms is seen to support student engagement in the learning process, facilitate the understanding of course material, and encourage reflection on religious values. Nevertheless, these findings regarding understanding and attitudes represent the informants' perceptions rather than objective measurements of learning outcomes or behavioral changes. Consequently, this study provides a contextual overview of the informants' experiences with these platforms, without concluding that there has been any measurable improvement in learning outcomes or a definitive causal relationship.

This study aims to analyze the concept of educational learning in KH. Hasyim Asy'ari's thought and examine its relevance to contemporary Islamic education. Employing a qualitative descriptive approach through library research, this study utilizes Adāb al-‘Ālim wa al-Muta‘allim as the primary source, supported by relevant scholarly literature. Data were analyzed using qualitative content analysis involving thematic classification, contextual interpretation, and conceptual synthesis. The findings reveal that KH. Hasyim Asy'ari's educational philosophy integrates theocentric and anthropocentric orientations, emphasizing the interconnected development of intellectual, moral, spiritual, and humanistic dimensions. Educational learning is characterized by teachers' moral exemplarity, students' ethical responsibilities, and reciprocal relationships grounded in four essential principles: tazkiyat al-nafs (spiritual purification), al-ikhlāṣ (sincerity), at-tarāḥum (mutual compassion and respect), and at-tawādud (affection). These principles establish an integrated framework that positions educational interactions as instruments of character formation and spiritual development rather than merely knowledge transmission. This study contributes a conceptual framework for strengthening ethical teacher–student relationships and promoting holistic Islamic educational practices. The findings highlight the continuing relevance of KH. Hasyim Asy'ari's educational thought in addressing contemporary challenges related to moral development and character education.

این پژوهش با هدف تحلیل مفهوم یادگیری آموزشی در اندیشه KH. Hasyim Asy'ari و بررسی میزان ارتباط آن با آموزش اسلامی معاصر انجام شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-کیفی و از طریق پژوهش کتابخانه‌ای، اثر Adāb al-‘Ālim wa al-Muta‘allim را به عنوان منبع اصلی و منابع علمی مرتبط را به عنوان پشتیبان مورد استفاده قرار داده است. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی شامل طبقه‌بندی موضوعی، تفسیر زمینه‌ای و ترکیب مفهومی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که فلسفه آموزشی KH. Hasyim Asy'ari با ادغام جهت‌گیری‌های تئوسنتریک و آنتروپوسنتریک، بر توسعه درهم‌تنیده ابعاد عقلانی، اخلاقی، معنوی و انسان‌گرایانه تأکید دارد. یادگیری آموزشی با الگو بودن اخلاقی معلمان، مسئولیت‌های اخلاقی دانش‌آموزان و روابط متقابل مبتنی بر چهار اصل اساسی یعنی تزکیه‌النفس (پالایش معنوی)، الاخلاص (اخلاص)، التراحم (همدلی و احترام متقابل) و التوادد (محبت) مشخص می‌شود. این اصول چارچوبی یکپارچه ایجاد می‌کنند که تعاملات آموزشی را به عنوان ابزاری برای شکل‌دهی شخصیت و رشد معنوی، و نه صرفاً انتقال دانش، جایگاه می‌بخشد. این پژوهش چارچوب مفهومی برای تقویت روابط اخلاقی معلم و دانش‌آموز و ترویج رویکردهای جامع آموزش اسلامی ارائه می‌دهد. یافته‌ها بر تداوم اهمیت اندیشه آموزشی KH. Hasyim Asy'ari در مواجهه با چالش‌های معاصر مرتبط با رشد اخلاقی و تربیت شخصیتی تأکید می‌کنند.

This study was motivated by the fact that some students still showed a lack of empathy and social awareness in their daily lives. Therefore, Islamic Religious Education learning is expected not only to focus on knowledge but also to instill empathy values to improve students' social awareness. The purpose of this study was to determine the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values and the supporting and inhibiting factors in its implementation. This study employed a qualitative approach with a descriptive research design. The research subjects consisted of Islamic Religious Education teachers, the principal, and eleventh-grade students at SMA Muhammadiyah 3 Palembang. Data were collected through observation, interviews, and documentation. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was ensured through source and technique triangulation. The results showed that the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values had been carried out well through habituation, teacher role modeling, group work, motivation, social activities, and religious activities involving students directly. The implementation had a positive impact on students' social awareness. Supporting factors included the role of teachers, a conducive school environment, and support from the principal and parents. Inhibiting factors included differences in students' characteristics, lack of consistency in applying empathy values, and the use of gadgets. Efforts to overcome these obstacles were carried out through student guidance and parenting activities for parents.

This article aims to analyze the problems faced by Islamic Religious Education (PAI) in shaping students’ morals amid the development of social media. This research employs a qualitative method with a library research approach by examining scholarly journals on digital morality, Islamic education, social media etiquette, teacher role modelling, and digital literacy. The literature synthesis indicates that social media has become an environment that can influence students’ values and behavior. The issues discussed include exposure to content that contradicts Islamic values, impolite communication, cyberbullying, dependence on peer approval, and the gap between students’ understanding of Islamic values and their application in digital behavior. Nevertheless, social media also has the potential to serve as a medium for moral education when used appropriately. This study emphasizes the importance of teacher role modelling, digital literacy, habituation of Islamic values, contextual learning, and collaboration among schools, families, and communities. The fundamental issue to consider is how to connect students’ religious understanding acquired through classroom learning with the application of moral values in everyday life, including their use of social media. Therefore, PAI learning should focus not only on religious knowledge but also on developing students’ ability to apply Islamic ethics critically, wisely, and consistently in digital spaces.

This study aims to analyze the history of education during the Islamic Golden Age and examine its relevance in supporting the achievement of the 2030 Sustainable Development Goals (SDGs), Quality Education. This study uses a literature review method through the analysis of various relevant scientific sources. The results of the study indicate that the educational system during the Islamic Golden Age was not only oriented toward intellectual development but also emphasized the integration of knowledge, spiritual values, and character building. The scholarly tradition that flourished through educational institutions, translation activities, and cross-cultural interactions established Islamic civilization as a global hub for scientific advancement. Majid 'Irsan al-Kilani’s perspective underscores that this progress was rooted in an education system grounded in the principle of tauhid, the integration of knowledge, and social responsibility within society. The findings of this study indicate that the educational values of Islam during the Golden Age have strong relevance to the concept of quality education that emphasizes inclusivity, justice, and sustainability. Therefore, the history of Islamic education can serve as a strategic source of inspiration in designing a modern educational system that is humanistic, adaptive, and responsive to contemporary global challenges.

این پژوهش با هدف تحلیل تاریخ آموزش در دوران طلایی اسلام و بررسی ارتباط آن با حمایت از تحقق اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰ (SDGs)، به‌ویژه آموزش با کیفیت انجام شده است. این پژوهش با استفاده از روش مرور ادبیات و تحلیل منابع علمی مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظام آموزشی در دوران طلایی اسلام نه تنها بر رشد عقلانی تأکید داشت، بلکه بر ادغام دانش، ارزش‌های معنوی و پرورش شخصیت نیز تأکید می‌کرد. سنت علمی که از طریق نهادهای آموزشی، فعالیت‌های ترجمه و تعاملات بین‌فرهنگی شکوفا شد، تمدن اسلامی را به عنوان مرکز جهانی پیشرفت علمی تثبیت کرد. دیدگاه Majid 'Irsan al-Kilani تأکید می‌کند که این پیشرفت ریشه در نظام آموزشی مبتنی بر اصل توحید، ادغام دانش و مسئولیت اجتماعی در جامعه داشته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ارزش‌های آموزشی اسلام در دوران طلایی ارتباط قوی با مفهوم آموزش با کیفیت دارد که بر شمولیت، عدالت و پایداری تأکید می‌کند. بنابراین، تاریخ آموزش اسلامی می‌تواند به عنوان منبع راهبردی الهام‌بخش در طراحی نظام آموزشی مدرن که انسانی، سازگار و پاسخگو به چالش‌های جهانی معاصر است، مورد استفاده قرار گیرد.

The *Kurikulum Merdeka* (Emancipated Curriculum) is an educational approach that grants greater autonomy to schools, teachers, and students in designing, managing, and evaluating the learning process. Despite its many advantages—as discussed in a previous article—the implementation of *Kurikulum Merdeka* also faces a number of challenges and shortcomings that warrant consideration. This article employs a library research methodology, drawing data from diverse sources such as books and journal articles relevant to the topic. The study's findings indicate that *Kurikulum Merdeka* is an initiative launched by Indonesia’s Ministry of Education, Culture, Research, and Technology to address the learning crisis exacerbated by the COVID-19 pandemic. The curriculum is designed to provide more flexible and varied learning experiences, enabling students to explore ideas and develop their skills. By granting teachers the freedom to select teaching resources, *Kurikulum Merdeka* aims to tailor education to the interests and learning needs of each student. Introduced in 2019 by the Minister of Education and Culture, Nadiem Makarim, *Kurikulum Merdeka* replaces the 2013 Curriculum and emphasizes student independence in acquiring information from various sources, both formal and informal. It also focuses on developing students' potential and character in alignment with the *Profil Pelajar Pancasila* (Pancasila Student Profile). An education system centered on autonomy aims to foster student awareness and encourage the development of independent, responsible individuals. Furthermore, teachers are encouraged to engage in professional networks to advance their careers. Strategies include grouping students based on ability, adapting content, and employing diverse teaching methods suited to students' learning styles. Assessment within this differentiated learning framework is formative and authentic, moving beyond a reliance on traditional examinations. Therefore, teachers are expected to develop materials suited to students' varying levels of understanding, providing appropriate challenges for more capable students and additional support for those requiring assistance. Through this approach, it is hoped that the goals of religious education can be achieved in a more inclusive and relevant manner.

«کریکولوم مردکا» (Kurikulum Merdeka) رویکردی آموزشی است که اختیار بیشتری به مدارس، معلمان و دانش‌آموزان در طراحی، مدیریت و ارزیابی فرایند یادگیری اعطا می‌کند. علیرغم مزایای فراوان آن ــ که در مقاله‌ای پیشین مورد بحث قرار گرفته است ــ اجرای «کریکولوم مردکا» با چالش‌ها و کاستی‌هایی نیز مواجه است که شایسته توجه می‌باشد. این مقاله با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌ها از منابع متنوعی همچون کتاب‌ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع، به بررسی این رویکرد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «کریکولوم مردکا» ابتکاری است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، پژوهش و فناوری اندونزی برای مقابله با بحران یادگیری تشدیدشده در پی همه‌گیری کووید-۱۹ راه‌اندازی شده است. این برنامه درسی با هدف فراهم‌کردن تجارب یادگیری انعطاف‌پذیرتر و متنوع‌تر طراحی شده و به دانش‌آموزان امکان می‌دهد ایده‌ها را کاوش کرده و مهارت‌های خود را توسعه دهند. با اعطای آزادی عمل به معلمان در انتخاب منابع آموزشی، «کریکولوم مردکا» در پی آن است که آموزش را متناسب با علایق و نیازهای یادگیری هر دانش‌آموز تنظیم کند. این برنامه که در سال ۲۰۱۹ توسط وزیر آموزش و فرهنگ، Nadiem Makarim، معرفی شد، جایگزین برنامه درسی ۲۰۱۳ گردیده و بر استقلال دانش‌آموزان در کسب اطلاعات از منابع مختلف رسمی و غیررسمی تأکید دارد. همچنین بر توسعه ظرفیت‌ها و شخصیت دانش‌آموزان در راستای «پروفیل دانش‌آموز پانچاسیلا» (Profil Pelajar Pancasila) تمرکز می‌کند. نظام آموزشی مبتنی بر خودمختاری، با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و تشویق به پرورش افرادی مستقل و مسئولیت‌پذیر طراحی شده است. افزون بر این، معلمان به مشارکت در شبکه‌های حرفه‌ای برای پیشرفت شغلی خود ترغیب می‌شوند. راهبردها شامل گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس توانایی، تطبیق محتوا و به‌کارگیری روش‌های تدریس متنوع متناسب با سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان است. ارزیابی در چارچوب یادگیری تمایزیافته، ماهیتی تکوینی و اصیل دارد و فراتر از اتکای صرف به آزمون‌های سنتی است. بنابراین، انتظار می‌رود معلمان مواد آموزشی متناسب با سطوح مختلف درک دانش‌آموزان تهیه کنند و چالش‌های مناسب برای دانش‌آموزان توانمندتر و حمایت‌های اضافی برای دانش‌آموزان نیازمند ارائه دهند. از رهگذر این رویکرد، امید می‌رود اهداف آموزش دینی به شیوه‌ای فراگیرتر و مرتبط‌تر تحقق یابد.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

Inclusive education in Islamic education does not always take the form of explicit policies but may be manifested through values embedded in institutional documents. This study examines how inclusive education is understood and manifested as a value orientation in the vision and mission of MIS Nurul Muslimin Sungai Raya using Talcott Parsons’ structural functionalism. Employing a qualitative case study, data were collected through document analysis and interviews with key informants. The findings show that inclusive values are not explicitly formulated but are implicitly reflected in three orientations: akhlakul karimah (noble character), social harmony, and student potential development. These values provide a normative orientation toward diversity but have not been fully translated into operational educational practices. Within the AGIL framework, social harmony and akhlakul karimah are supported by interview data as indications of integration and pattern maintenance, while adaptation and goal attainment remain interpretive inferences from the vision and mission. The study also identifies a gap between articulated values and their implementation, indicating that inclusive values function as a systemic orientation but have not yet been fully internalized in practice. Thus, strengthening the operational dimension is essential to transform inclusive values from normative commitments into systematic and sustainable educational practices.

آموزش فراگیر در آموزش اسلامی همواره به صورت سیاست‌های صریح ظاهر نمی‌شود، بلکه ممکن است از طریق ارزش‌های نهفته در اسناد نهادی تجلی یابد. این پژوهش به بررسی نحوه درک و تجلی آموزش فراگیر به عنوان یک جهت‌گیری ارزشی در چشم‌انداز و رسالت MIS Nurul Muslimin Sungai Raya با استفاده از رویکرد کارکردگرایی ساختاری تالکوت پارسونز می‌پردازد. با بهره‌گیری از روش مطالعه موردی کیفی، داده‌ها از طریق تحلیل اسناد و مصاحبه با مطلعان کلیدی گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارزش‌های فراگیر به طور صریح صورت‌بندی نشده‌اند، اما به طور ضمنی در سه جهت‌گیری بازتاب یافته‌اند: اخلاق کریمه (اخلاق نیکو)، هم‌آهنگی اجتماعی و توسعه پتانسیل دانش‌آموزان. این ارزش‌ها جهت‌گیری هنجاری نسبت به تنوع فراهم می‌کنند، اما هنوز به طور کامل به شیوه‌های عملیاتی آموزشی ترجمه نشده‌اند. در چارچوب AGIL، هم‌آهنگی اجتماعی و اخلاق کریمه بر اساس داده‌های مصاحبه به عنوان نشانه‌هایی از یکپارچگی و حفظ الگو مورد حمایت قرار گرفته‌اند، در حالی که سازگاری و دستیابی به هدف همچنان استنباط‌های تفسیری از چشم‌انداز و رسالت هستند. این مطالعه همچنین شکافی میان ارزش‌های بیان‌شده و اجرای آن‌ها را شناسایی می‌کند که نشان می‌دهد ارزش‌های فراگیر به عنوان یک جهت‌گیری سیستمی عمل می‌کنند، اما هنوز به طور کامل در عمل درونی نشده‌اند. بنابراین، تقویت بُعد عملیاتی برای تبدیل ارزش‌های فراگیر از تعهدات هنجاری به شیوه‌های آموزشی نظام‌مند و پایدار ضروری است.

The rapid development of digital technology has transformed how elementary school children learn, communicate, and interact, presenting both opportunities and challenges for their education and moral development. From the perspective of Islamic education, children's technology use requires appropriate parental guidance to ensure that digital activities align with Islamic values. This study aims to explore parental mediation strategies, identify challenges in supervising children's digital activities, and examine the integration of Islamic educational values into digital parenting practices at SDN 01 Pontianak Utara. The novelty of this study lies in its examination of digital parenting through the integration of parental mediation, technology-assisted supervision, and Islamic educational values within the elementary school context. This study employed a descriptive qualitative approach with a field research design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with parents and Islamic Education teachers, and documentation. Data analysis followed the Miles and Huberman interactive model, consisting of data reduction, data display, and conclusion drawing, while source triangulation was applied to ensure data credibility. The findings identified three major challenges: limited parental digital literacy, inadequate supervision of children's digital activities, and the need for technology-assisted parental mediation through applications such as Google Family Link. Furthermore, the findings indicate that effective digital parenting requires more than technological restrictions, emphasizing collaboration between parents and schools alongside the integration of Islamic moral values. This study contributes to the development of Islamic digital parenting practices by highlighting the importance of combining technological supervision, parental guidance, and Islamic educational values to create a safer and more responsible digital environment for elementary school children.

توسعه سریع فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، ارتباط و تعامل کودکان دبستانی را دگرگون کرده است و فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای آموزش و رشد اخلاقی آنان به همراه آورده است. از منظر آموزش اسلامی، استفاده کودکان از فناوری نیازمند راهنمایی مناسب والدین است تا فعالیت‌های دیجیتال آنان با ارزش‌های اسلامی همسو باشد. هدف این پژوهش، بررسی راهبردهای میانجی‌گری والدین، شناسایی چالش‌های نظارت بر فعالیت‌های دیجیتال کودکان و بررسی ادغام ارزش‌های تربیت اسلامی در شیوه‌های فرزندپروری دیجیتال در دبستان SDN 01 Pontianak Utara است. نوآوری این پژوهش در بررسی فرزندپروری دیجیتال از طریق ادغام میانجی‌گری والدین، نظارت مبتنی بر فناوری و ارزش‌های تربیت اسلامی در بستر دبستان نهفته است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و طرح پژوهش میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه عمیق با والدین و معلمان آموزش اسلامی و اسناد گردآوری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل تعاملی Miles و Huberman شامل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری انجام شد و برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از مثلث‌سازی منابع استفاده گردید. یافته‌ها سه چالش عمده را شناسایی کرد: سواد دیجیتال محدود والدین، نظارت ناکافی بر فعالیت‌های دیجیتال کودکان و نیاز به میانجی‌گری والدین با کمک فناوری از طریق برنامه‌هایی مانند Google Family Link. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که فرزندپروری دیجیتال مؤثر فراتر از محدودیت‌های فناورانه است و بر همکاری والدین و مدرسه در کنار ادغام ارزش‌های اخلاقی اسلامی تأکید دارد. این پژوهش با برجسته‌سازی اهمیت ترکیب نظارت فناورانه، راهنمایی والدین و ارزش‌های تربیت اسلامی، به توسعه شیوه‌های فرزندپروری دیجیتال اسلامی برای ایجاد محیط دیجیتال ایمن‌تر و مسئولانه‌تر برای کودکان دبستانی کمک می‌کند.

The rapid development of digital technology has created opportunities to support Hifz al-Quran education through digital memorisation applications, interactive multimedia, online learning platforms and emerging artificial intelligence (AI) tools. However, the extent to which these technologies improve measurable Hifz outcomes remains unclear. This systematic literature review examined the roles, forms and reported effects of digital innovation in Tahfiz education. Searches were conducted in Scopus, Web of Science, Google Scholar and MyJurnal for studies published between 2020 and July 2026 in English or Malay. The manuscript records 280 identified records, of which 75 duplicates were removed; 205 records were screened, 50 full texts were assessed, and 24 studies were included in the synthesis. Thematic synthesis organised the literature into four dimensions: digital memorisation applications, interactive multimedia, digital learning platforms and AI. Across the included literature, digital tools were reported to support access to resources, repetition and murajaah, motivation, learner autonomy, monitoring and continuity of learning. Nevertheless, the evidence presented is more consistent for learning support and learner perceptions than for demonstrable improvements in memorisation accuracy, tasmi’ fluency, memorisation quantity or retention. Digital tools should therefore complement, rather than replace, teacher-guided talaqqi, musyafahah, tasmi’ and murajaah. The review identifies a need for transparent quality appraisal and further empirical studies using clearly defined Hifz outcome measures.

توسعهٔ سریع فناوری دیجیتال فرصت‌هایی را برای حمایت از آموزش حفظ قرآن از طریق برنامه‌های دیجیتال حفظ، چندرسانه‌ای تعاملی، پلتفرم‌های یادگیری آنلاین و ابزارهای نوظهور هوش مصنوعی (AI) فراهم کرده است. با این حال، میزان تأثیر این فناوری‌ها بر بهبود نتایج قابل سنجش حفظ قرآن همچنان نامشخص است. این مرور نظام‌مند ادبیات، نقش‌ها، اشکال و اثرات گزارش‌شدهٔ نوآوری دیجیتال در آموزش تحفیظ را بررسی کرده است. جستجوها در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، Google Scholar و MyJurnal برای مطالعات منتشرشده بین سال‌های 2020 تا ژوئیهٔ 2026 به زبان انگلیسی یا مالایی انجام شد. در این مقاله، 280 رکورد شناسایی شد که پس از حذف 75 مورد تکراری، 205 رکورد غربالگری شد، 50 متن کامل ارزیابی گردید و 24 مطالعه در سنتز نهایی گنجانده شد. سنتز موضوعی، ادبیات را در چهار بُعد سازمان‌دهی کرد: برنامه‌های دیجیتال حفظ، چندرسانه‌ای تعاملی، پلتفرم‌های یادگیری دیجیتال و هوش مصنوعی. در سراسر مطالعات مورد بررسی، گزارش شده است که ابزارهای دیجیتال از دسترسی به منابع، تکرار و مرور (مراجعه)، انگیزش، خودمختاری یادگیرنده، پایش و تداوم یادگیری حمایت می‌کنند. با این حال، شواهد ارائه‌شده بیشتر در زمینهٔ حمایت از یادگیری و ادراکات یادگیرندگان منسجم است تا بهبودهای قابل اثبات در دقت حفظ، روانی تسميع، کمیت حفظ یا نگهداری مطالب. بنابراین، ابزارهای دیجیتال باید مکمل، و نه جایگزین، آموزش معلم‌محور تلقی، مشافهه، تسميع و مراجعه باشند. این مرور، نیاز به ارزیابی شفاف کیفیت و مطالعات تجربی بیشتر با شاخص‌های خروجی حفظ به‌وضوح تعریف‌شده را شناسایی می‌کند.

Hadith literacy is an essential competency for young people in understanding Islamic teachings critically and contextually. The development of digital technology and social media has facilitated access to various sources of religious information while simultaneously increasing the risk of disseminating unauthentic hadiths, developing textual understandings, and promoting inaccurate religious interpretations. This Community Service (PkM) activity aimed to enhance young people's ability to understand, trace, verify, and interpret hadiths critically and contextually. The activity employed a Participatory Action Learning approach consisting of needs assessment, material delivery, practical hadith tracing, critical discussions, mentoring, and evaluation. The training materials covered the introduction to hadith sources, classification of hadith authenticity, takhrij al-hadith methods, verification of digital sources, contextual understanding of hadith, and ethical practices in disseminating religious information through social media. The results indicated an improvement in participants' understanding of how to identify hadith sources and assess their authenticity, as well as their ability to distinguish between reliable religious information and information requiring further verification. The training also encouraged participants to become more critical, reflective, and responsible in consuming and disseminating hadith-related information in digital spaces. Therefore, hadith literacy training can serve as an educational strategy for strengthening critical, moderate, and credible religious understanding among young people.

سواد حدیث یکی از شایستگی‌های اساسی برای جوانان در فهم انتقادی و زمینه‌ای آموزه‌های اسلامی است. توسعه فناوری دیجیتال و رسانه‌های اجتماعی، دسترسی به منابع مختلف اطلاعات دینی را تسهیل کرده و در عین حال خطر انتشار احادیث غیرمعتبر، شکل‌گیری برداشت‌های متنی و ترویج تفسیرهای نادرست دینی را افزایش داده است. این فعالیت خدمت‌رسانی به جامعه (PkM) با هدف ارتقای توانایی جوانان در فهم، پیگیری، راستی‌آزمایی و تفسیر انتقادی و زمینه‌ای احادیث انجام شد. این فعالیت با رویکرد یادگیری کنش مشارکتی شامل نیازسنجی، ارائه مطالب، تمرین عملی پیگیری حدیث، بحث‌های انتقادی، مشاوره و ارزیابی اجرا گردید. محتوای آموزشی شامل معرفی منابع حدیث، طبقه‌بندی اعتبار احادیث، روش‌های تخریج حدیث، راستی‌آزمایی منابع دیجیتال، فهم زمینه‌ای حدیث و رعایت اخلاق در انتشار اطلاعات دینی از طریق رسانه‌های اجتماعی بود. نتایج نشان داد که درک شرکت‌کنندگان از نحوه شناسایی منابع حدیث و ارزیابی اعتبار آن‌ها، همچنین توانایی تمایز بین اطلاعات دینی معتبر و اطلاعات نیازمند راستی‌آزمایی بیشتر، بهبود یافته است. این آموزش همچنین شرکت‌کنندگان را به مصرف و انتشار انتقادی، تأملی و مسئولانه اطلاعات مرتبط با حدیث در فضاهای دیجیتال ترغیب کرد. بنابراین، آموزش سواد حدیث می‌تواند به عنوان راهبردی آموزشی برای تقویت فهم دینی انتقادی، میانه‌رو و معتبر در میان جوانان مورد استفاده قرار گیرد.

This study was motivated by the finding that some students' learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) had not yet met the Learning Objective Achievement Criteria, suspected to be influenced by students' emotional, intellectual, and spiritual intelligence. This study aims to measure the contribution of these three variables, partially and simultaneously, to PAI learning outcomes at SMP Negeri 7 Bukittinggi. A quantitative correlational approach with an ex post facto deSign was used on a population of 448 grade VII and VIII students; a sample of 211 was determined using Slovin's formula at a 5% margin of error through proportional random sampling, and 210 valid questionnaires were analyzed using descriptive statistics, classical assumption tests, simple linear regression, and multiple linear regression with SPSS 25. Results show emotional intelligence contributes 38.2% (t = 11.332; Sig. = 0.001), intellectual intelligence 37.1% (t = 11.069; Sig. = 0.001), and spiritual intelligence 24.2% (t = 8.154; Sig. = 0.001) to PAI learning outcomes. Simultaneously, the three variables contribute 58.0%, while the remaining 42.0% is explained by other factors. These findings imply that PAI instruction should strengthen students' emotional and spiritual intelligence, not only cognitive aspects, through habituation of Islamic values, character building, and motivation reinforcement. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh masih ditemukannya hasil belajar Pendidikan Agama Islam (PAI) sebagian siswa yang belum mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP), diduga dipengaruhi oleh kecerdasan emosional, intelektual, dan spiritual peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengukur besarnya kontribusi ketiga variabel tersebut, secara parsial maupun simultan, terhadap hasil belajar PAI siswa SMP Negeri 7 Bukittinggi. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif korelasional dengan desain ex post facto pada populasi 448 siswa kelas VII dan VIII; sampel 211 siswa ditentukan dengan rumus Slovin pada taraf kesalahan 5% melalui proportional random sampling, dan 210 kuesioner valid dianalisis. Data dikumpulkan melalui angket dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji prasyarat, regresi linear sederhana, dan regresi linear berganda berbantuan SPSS versi 25. Hasil menunjukkan kecerdasan emosional berkontribusi 38,2% (t = 11,332; Sig. = 0,001), kecerdasan intelektual 37,1% (t = 11,069; Sig. = 0,001), dan kecerdasan spiritual 24,2% (t = 8,154; Sig. = 0,001) terhadap hasil belajar PAI. Secara simultan, ketiga variabel berkontribusi 58,0%, sedangkan 42,0% sisanya dipengaruhi faktor lain. Temuan ini mengimplikasikan pentingnya pembelajaran PAI yang tidak hanya berorientasi kognitif, tetapi juga memperkuat kecerdasan emosional dan spiritual siswa melalui pembiasaan nilai keislaman, pembentukan karakter, dan penguatan motivasi belajar.

این مطالعه با توجه به این یافته انجام شده است که نتایج یادگیری برخی از دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی (PAI) هنوز به معیارهای تحقق اهداف یادگیری نرسیده است و گمان می‌رود که این امر تحت تأثیر هوش هیجانی، عقلانی و معنوی دانش‌آموزان باشد. هدف این پژوهش سنجش میزان سهم هر یک از این سه متغیر، به صورت جداگانه و همزمان، در نتایج یادگیری PAI در دبیرستان دولتی شماره ۷ بوکیتینگی است. این مطالعه با رویکرد همبستگی کمی و طرح ex post facto بر روی جامعه‌ای متشکل از ۴۴۸ دانش‌آموز پایه هفتم و هشتم انجام شد؛ نمونه‌ای متشکل از ۲۱۱ نفر با استفاده از فرمول اسلووین و با خطای ۵٪ از طریق نمونه‌گیری تصادفی نسبتی تعیین شد و ۲۱۰ پرسشنامه معتبر با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های فرض کلاسیک، رگرسیون خطی ساده و رگرسیون خطی چندگانه با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش هیجانی ۳۸٫۲٪ (t = 11.332؛ Sig. = 0.001)، هوش عقلانی ۳۷٫۱٪ (t = 11.069؛ Sig. = 0.001) و هوش معنوی ۲۴٫۲٪ (t = 8.154؛ Sig. = 0.001) در نتایج یادگیری PAI سهم دارند. به طور همزمان، این سه متغیر ۵۸٫۰٪ سهم دارند و ۴۲٫۰٪ باقیمانده توسط عوامل دیگر تبیین می‌شود. این یافته‌ها دلالت بر آن دارد که آموزش PAI باید علاوه بر جنبه‌های شناختی، به تقویت هوش هیجانی و معنوی دانش‌آموزان از طریق نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی، تقویت شخصیت و افزایش انگیزه یادگیری بپردازد.

This study was motivated by the public perception that tends to view hadrah merely as a form of entertainment. In practice, hadrah activities in the coastal hamlet of Binteng often lack spiritual value, as evidenced by the practice of giving monetary gifts, which detracts from the solemnity of the salawat. In response to this situation, the Al-Banjari KPK Hadrah Group was established as a means of fostering character development among adolescents and as a vehicle for rehabilitation through Islamic education. In addition to serving as a medium for reciting salawat, hadrah poems also convey historical significance, exemplary values, and love for Allah SWT and the Prophet Muhammad (peace be upon him). This study employs a descriptive qualitative approach. Data were collected through observation, interviews with the leaders of the KPK’s Majelis Hadrah Al-Banjari, hadrah members, and residents of Pesisir Binteng Hamlet, and were supported by documentation of activities. Data validity was tested using triangulation techniques. The research findings indicate that the KPK Al-Banjari Hadrah Group plays a significant role in fostering character development among adolescents and strengthening the religious life of the community. The benefits are felt not only by the residents of Pesisir Binteng Hamlet but also by communities in surrounding villages. The hadrah activities have successfully fostered a love for Allah and the Prophet through the recitation of shalawat, while also steering the use of social media in a more positive direction. As a result, the teenagers have shown increased religious awareness, positive behavioral changes, and reduced involvement in negative activities.

این پژوهش با انگیزه‌ی برداشت عمومی که تمایل دارد حضره را صرفاً به عنوان شکلی از سرگرمی تلقی کند، انجام شده است. در عمل، فعالیت‌های حضره در محله ساحلی بنتنگ اغلب فاقد ارزش معنوی است، چنان‌که با اهدای هدایای نقدی، از وقار صلوات کاسته می‌شود. در پاسخ به این وضعیت، گروه حضره Al-Banjari KPK به عنوان ابزاری برای پرورش شخصیت نوجوانان و وسیله‌ای برای بازپروری از طریق آموزش اسلامی تأسیس شد. علاوه بر اینکه حضره بستری برای قرائت صلوات است، اشعار حضره نیز حامل اهمیت تاریخی، ارزش‌های الگویی و عشق به خداوند متعال و پیامبر اکرم (ص) می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه با رهبران مجلس حضره Al-Banjari KPK، اعضای حضره و ساکنان محله ساحلی بنتنگ گردآوری و با مستندسازی فعالیت‌ها پشتیبانی شده است. روایی داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های مثلث‌سازی آزمون شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گروه حضره Al-Banjari KPK نقش قابل توجهی در پرورش شخصیت نوجوانان و تقویت زندگی دینی جامعه ایفا می‌کند. این منافع نه تنها توسط ساکنان محله ساحلی بنتنگ بلکه توسط جوامع روستاهای اطراف نیز احساس می‌شود. فعالیت‌های حضره موفق به تقویت عشق به خداوند و پیامبر از طریق قرائت صلوات شده و همچنین استفاده از شبکه‌های اجتماعی را به سمت مثبت‌تری هدایت کرده است. در نتیجه، نوجوانان افزایش آگاهی دینی، تغییرات رفتاری مثبت و کاهش مشارکت در فعالیت‌های منفی را نشان داده‌اند.

Character education is a fundamental aspect of early childhood development because it shapes children's personality, behavior, and moral values from an early age. In Islamic education, character formation is directed toward developing noble character (akhlaq al-karimah) based on the teachings of the Qur’an and Sunnah. This study aims to analyze the strategies of Islamic value internalization employed in Quranic Learning Centers (Rumah Qur’an) and their contribution to early childhood character development. This research employed a qualitative approach using a library research method. Data were collected from books, scientific journals, research articles, and other relevant academic sources published within the last eight years. The collected data were analyzed using content analysis to identify patterns and strategies related to the internalization of Islamic values in early childhood education. The findings indicate that the internalization of Islamic values in Quranic Learning Centers is implemented through several key strategies, including exemplary behavior (uswah hasanah), habituation of Islamic practices, storytelling and moral advice, the establishment of a religious learning environment, and collaboration between educational institutions and parents. These strategies effectively foster religious character, discipline, responsibility, politeness, empathy, and independence among children. The study concludes that Quranic Learning Centers play a significant role in strengthening Islamic character education and can serve as an effective alternative for character development amid contemporary moral and technological challenges.

آموزش شخصیت یکی از جنبه‌های اساسی رشد کودکی است، زیرا شخصیت، رفتار و ارزش‌های اخلاقی کودکان را از سنین پایین شکل می‌دهد. در آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت بر پایه توسعه اخلاق نیکو (اخلاق‌الکریمَه) و بر اساس آموزه‌های قرآن و سنت هدایت می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی (خانه قرآن) و نقش آن‌ها در پرورش شخصیت کودکان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از کتاب‌ها، مجلات علمی، مقالات پژوهشی و سایر منابع علمی مرتبط که در هشت سال اخیر منتشر شده‌اند، گردآوری گردید. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل محتوا به منظور شناسایی الگوها و راهبردهای مرتبط با درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در آموزش کودکان تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی از طریق چند راهبرد کلیدی از جمله رفتار الگویی (اسوه حسنه)، عادت‌دهی به اعمال اسلامی، قصه‌گویی و اندرز اخلاقی، ایجاد محیط یادگیری دینی و همکاری میان نهادهای آموزشی و والدین اجرا می‌شود. این راهبردها به طور مؤثری موجب پرورش شخصیت دینی، انضباط، مسئولیت‌پذیری، ادب، همدلی و استقلال در کودکان می‌گردد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که مراکز آموزش قرآنی نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی ایفا می‌کنند و می‌توانند به عنوان جایگزینی مؤثر برای پرورش شخصیت در مواجهه با چالش‌های اخلاقی و فناوری معاصر مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic education views learners as individuals endowed with innate human nature (fitrah) that should be developed holistically through educational processes integrating intellectual, emotional, moral, social, and spiritual dimensions. Within the context of the Malay Coastal community, local cultural values rooted in Islamic teachings constitute an important social capital for strengthening students' character and spirituality. This article aims to analyze the concepts of fitrah, character, and spirituality from the perspective of Islamic educational psychology based on Malay Coastal culture. This study employs a library research method using a conceptual approach through an extensive review of the Qur'an, Hadith, Islamic educational psychology literature, and relevant scholarly publications. The findings indicate that fitrah serves as the fundamental human potential that underlies the development of character and spirituality. Malay Coastal cultural values including religiosity, mutual cooperation, deliberation, courtesy, respect for parents, and social responsibility strongly support the reinforcement of Islamic character education. The integration of the concept of fitrah with local cultural values produces a contextual, humanistic, and value-oriented educational framework that contributes to the realization of insan kamil (the complete human being). Consequently, Islamic educational psychology grounded in Malay Coastal culture represents a strategic educational approach for strengthening students' character and spirituality amid the challenges posed by globalization and technological advancement. Abstrak Pendidikan Islam memandang peserta didik sebagai individu yang memiliki potensi fitrah yang harus dikembangkan secara utuh melalui proses pendidikan yang memperhatikan dimensi intelektual, emosional, moral, sosial, dan spiritual. Dalam konteks masyarakat Melayu Pesisir, nilai-nilai budaya lokal yang berlandaskan ajaran Islam menjadi modal sosial yang penting dalam membentuk karakter dan spiritualitas peserta didik. Artikel ini bertujuan menganalisis konsep fitrah, karakter, dan spiritualitas peserta didik dalam perspektif psikologi pendidikan Islam berbasis budaya Melayu Pesisir. Penelitian menggunakan metode library research dengan pendekatan konseptual melalui kajian terhadap Al-Qur'an, Hadis, literatur psikologi pendidikan Islam, serta berbagai hasil penelitian ilmiah yang relevan. Hasil kajian menunjukkan bahwa fitrah merupakan potensi dasar manusia yang menjadi landasan perkembangan karakter dan spiritualitas. Nilai-nilai budaya Melayu Pesisir seperti religiusitas, gotong royong, musyawarah, sopan santun, penghormatan kepada orang tua, dan kepedulian sosial memiliki relevansi yang kuat dalam penguatan pendidikan karakter Islami. Integrasi konsep fitrah dengan nilai budaya lokal menghasilkan model pendidikan yang lebih kontekstual, humanistik, dan berorientasi pada pembentukan insan kamil. Oleh karena itu, psikologi pendidikan Islam berbasis budaya Melayu Pesisir menjadi pendekatan strategis dalam memperkuat karakter peserta didik di tengah tantangan globalisasi dan perkembangan teknologi.

آموزش اسلامی، دانش‌آموزان را به عنوان افرادی با فطرت انسانی ذاتی می‌نگرد که باید این فطرت به صورت جامع از طریق فرایندهای آموزشی که ابعاد عقلانی، هیجانی، اخلاقی، اجتماعی و معنوی را دربرمی‌گیرد، پرورش یابد. در بستر جامعه ملایو ساحلی، ارزش‌های فرهنگی محلی که ریشه در تعالیم اسلامی دارند، سرمایه اجتماعی مهمی برای تقویت شخصیت و معنویت دانش‌آموزان محسوب می‌شوند. هدف این مقاله تحلیل مفاهیم فطرت، شخصیت و معنویت از منظر روان‌شناسی تربیتی اسلامی مبتنی بر فرهنگ ملایو ساحلی است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد مفهومی از طریق بررسی گسترده قرآن، حدیث، ادبیات روان‌شناسی تربیتی اسلامی و انتشارات علمی مرتبط انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فطرت به عنوان ظرفیت بنیادین انسانی، زیرساخت توسعه شخصیت و معنویت است. ارزش‌های فرهنگی ملایو ساحلی از جمله دینداری، همکاری جمعی، مشورت، ادب، احترام به والدین و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی دارند. ادغام مفهوم فطرت با ارزش‌های فرهنگی محلی، چارچوب آموزشی زمینه‌مند، انسان‌محور و ارزش‌مداری را پدید می‌آورد که به تحقق انسان کامل (انسان کامل) کمک می‌کند. بنابراین، روان‌شناسی تربیتی اسلامی مبتنی بر فرهنگ ملایو ساحلی، رویکردی راهبردی برای تقویت شخصیت و معنویت دانش‌آموزان در مواجهه با چالش‌های جهانی‌شدن و پیشرفت فناوری به شمار می‌رود.

This research is motivated by the achievement gap between the Excellent Class and the Regular Class at MTs Negeri 1 Banjarnegara, with students in the Excellent Class demonstrating higher academic achievement. This gap makes it important to examine how the management of the Excellent Class program is planned, implemented, and evaluated to support student achievement. This study aims to analyze the management of teaching staff in the superior class program at the junior high school level. A qualitative case study approach was employed in this study. This research was conducted at MTs Negeri 1 Banjarnegara. The subjects of this study were the principal, the deputy principal for curriculum, and teachers. Data were collected through observation, interviews, and documentation. Data were analyzed interactively through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. There are six processes of teaching staff management in the superior class program at MTs Negeri 1 Banjarnegara. First, collaboration carried out by MTs Negeri 1 Banjarnegara includes teacher recruitment tailored to the needs of each superior class program. Second, teaching staff development is designed comprehensively in each superior class program, such as curriculum training, teaching modules, assessments, workshops, and MGMP. Third, compensation has been provided by the madrasah to all teaching staff in the superior class program according to their contributions and proportionally. Fourth, integration is carried out by creating practical institutional policies that consider the role, capacity, and welfare of teaching staff. Fifth, maintenance carried out by MTs Negeri 1 Banjarnegara includes training, workshops, tarbawiyah trips, pilgrimages, awards, incentives, sufficient vacation time, and participation in national and international activities. Sixth, MTs Negeri 1 Banjarnegara manages the termination of teaching staff due to retirement, transfer, contract expiration, or other reasons through an approach that upholds the values ​​of respect and moral responsibility.

این پژوهش با انگیزه شکاف عملکردی میان کلاس ممتاز و کلاس عادی در مدرسه متوسطه دینی دولتی شماره ۱ بانجارنگارا انجام شده است؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموزان کلاس ممتاز، دستاوردهای تحصیلی بالاتری را نشان می‌دهند. این تفاوت، اهمیت بررسی نحوه برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی مدیریت برنامه کلاس ممتاز را برای حمایت از پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان برجسته می‌کند. هدف این مطالعه، تحلیل مدیریت کارکنان آموزشی در برنامه کلاس ممتاز در سطح متوسطه اول است. رویکرد مطالعه موردی کیفی در این پژوهش به‌کار رفته است. این پژوهش در مدرسه متوسطه دینی دولتی شماره ۱ بانجارنگارا انجام شده است. شرکت‌کنندگان این مطالعه شامل مدیر مدرسه، معاون آموزشی و معلمان بوده‌اند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها به‌صورت تعاملی از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری انجام گرفته است. شش فرایند مدیریت کارکنان آموزشی در برنامه کلاس ممتاز مدرسه متوسطه دینی دولتی شماره ۱ بانجارنگارا شناسایی شده است. نخست، همکاری که توسط مدرسه از طریق جذب معلم متناسب با نیازهای هر برنامه کلاس ممتاز انجام می‌شود. دوم، توسعه کارکنان آموزشی که به‌صورت جامع در هر برنامه کلاس ممتاز طراحی شده است، مانند آموزش برنامه درسی، ماژول‌های تدریس، ارزیابی‌ها، کارگاه‌ها و MGMP. سوم، جبران خدمات که توسط مدرسه به همه کارکنان آموزشی برنامه کلاس ممتاز متناسب با سهم و به‌صورت عادلانه ارائه می‌شود. چهارم، یکپارچه‌سازی که از طریق تدوین سیاست‌های نهادی عملیاتی با در نظر گرفتن نقش، ظرفیت و رفاه کارکنان آموزشی انجام می‌شود. پنجم، نگهداری که شامل آموزش، کارگاه‌ها، سفرهای تربیتی، زیارت، اعطای جوایز، مشوق‌ها، زمان کافی برای تعطیلات و مشارکت در فعالیت‌های ملی و بین‌المللی است. ششم، مدیریت خاتمه همکاری با کارکنان آموزشی به دلایل بازنشستگی، انتقال، اتمام قرارداد یا سایر دلایل از طریق رویکردی مبتنی بر احترام و مسئولیت اخلاقی صورت می‌گیرد.

Islamic boarding schools are educational institutions that focus on teaching religious knowledge, including various traditional Islamic books. Besides that, pesantren also equip students with various positive life skills, like memorizing hadiths, practicing prayer, leading prayers, and other life skills. The study aims to analyze the factors influencing the development of students' social skills at Islamic Boarding Schools. This study adopted a qualitative case study approach. The study was conducted at the Mambaul 'Ulum Tujungmuli Islamic Boarding School, Karangmoncol District, Purbalingga Regency. The subjects were the caretakers of the Islamic boarding school. Data were collected using interview and documentation techniques. Data were analyzed using interactive analysis. The results of the study reported that the development of students' life skills was influenced both driving and inhibiting factors. The driving factors originated from both internal and external sources. Internal aspects were characterized by the willingness and enthusiasm of the caretakers, the purpose of establishing the Islamic boarding school, sociological awareness, and internalization of Islamic boarding school teachings. External aspects were characterized by of the importance of deepening religious knowledge, the community's need for education, the desire to build social integration, and maintaining harmony among humans. Factors inhibiting the development of students' life skills included technological changes and changing times, a lack of communication between residents and the Islamic boarding school, limited agricultural land, and inadequate agricultural infrastructure.

مدارس شبانه‌روزی اسلامی، نهادهای آموزشی‌ای هستند که بر آموزش معارف دینی، از جمله کتب سنتی اسلامی، تمرکز دارند. افزون بر این، این مدارس دانش‌آموزان را به مهارت‌های مثبت زندگی همچون حفظ احادیث، تمرین نماز، امامت جماعت و سایر مهارت‌های زندگی مجهز می‌کنند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان در مدارس شبانه‌روزی اسلامی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. محل انجام پژوهش، مدرسه شبانه‌روزی اسلامی Mambaul 'Ulum Tujungmuli در بخش Karangmoncol، شهرستان Purbalingga بوده است. شرکت‌کنندگان پژوهش، متولیان مدرسه شبانه‌روزی اسلامی بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه و تکنیک‌های مستندسازی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها به روش تحلیل تعاملی صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که توسعه مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان تحت تأثیر عوامل محرک و بازدارنده قرار دارد. عوامل محرک از منابع داخلی و خارجی نشأت می‌گیرند. جنبه‌های داخلی شامل تمایل و اشتیاق متولیان، هدف از تأسیس مدرسه شبانه‌روزی اسلامی، آگاهی جامعه‌شناختی و درونی‌سازی آموزه‌های مدرسه شبانه‌روزی اسلامی بود. جنبه‌های خارجی شامل اهمیت تعمیق دانش دینی، نیاز جامعه به آموزش، تمایل به ایجاد همبستگی اجتماعی و حفظ هماهنگی میان انسان‌ها بود. عوامل بازدارنده توسعه مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان شامل تغییرات فناورانه و تغییرات زمانه، کمبود ارتباط میان ساکنان و مدرسه شبانه‌روزی اسلامی، محدودیت زمین‌های کشاورزی و زیرساخت‌های ناکافی کشاورزی بود.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to describe the implementation of the Service Learning model and analyze the improvement in student learning outcomes in Islamic Religious Education at MTs An-Nahdlah Makassar. The research employs Classroom Action Research (CAR) based on the Kemmis and McTaggart model, conducted through pre-cycle, Cycle I, and Cycle II stages. Each cycle consists of four phases: planning, action, observation, and reflection. The research subjects were 33 seventh-grade students at MTs An-Nahdlah Makassar. Data collection techniques included observation, interviews, multiple-choice tests, and documentation. Research data were analyzed quantitatively to determine the improvement in student learning outcomes following the implementation of the Service Learning model. The results indicate that the Service Learning model successfully improved student learning outcomes. In the pre-cycle stage, the average score was 66.66, with a mastery rate of 30.30%. In Cycle I, the average score rose to 75.15 with a mastery rate of 54.54%, and in Cycle II, it increased to 89.09 with a mastery rate of 90.90%. Quantitatively, there was an increase in mastery of 24.24% and an average score increase of 8.49 from the pre-cycle to Cycle I, followed by an increase in mastery of 36.36% and an average score increase of 13.94 from Cycle I to Cycle II. Thus, the implementation of the Service Learning model improved student learning outcomes in Islamic Religious Education and met the established success indicators.

هدف این پژوهش توصیف اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور و تحلیل بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی در مدرسه MTs An-Nahdlah Makassar است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش پژوهش اقدام کلاسی (CAR) مبتنی بر مدل Kemmis و McTaggart، در سه مرحله پیش‌چرخه، چرخه اول و چرخه دوم انجام شده است. هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب است. جامعه پژوهش شامل ۳۳ دانش‌آموز پایه هفتم مدرسه MTs An-Nahdlah Makassar بود. روش‌های گردآوری داده شامل مشاهده، مصاحبه، آزمون چندگزینه‌ای و مستندسازی بوده است. داده‌های پژوهش به صورت کمی برای تعیین بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان پس از اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مدل یادگیری خدمت‌محور به طور موفقیت‌آمیزی نتایج یادگیری دانش‌آموزان را بهبود بخشیده است. در مرحله پیش‌چرخه، میانگین نمره ۶۶٫۶۶ با نرخ تسلط ۳۰٫۳۰٪ بود. در چرخه اول، میانگین نمره به ۷۵٫۱۵ با نرخ تسلط ۵۴٫۵۴٪ افزایش یافت و در چرخه دوم، به ۸۹٫۰۹ با نرخ تسلط ۹۰٫۹۰٪ رسید. به طور کمی، افزایش تسلط ۲۴٫۲۴٪ و افزایش میانگین نمره ۸٫۴۹ از مرحله پیش‌چرخه تا چرخه اول مشاهده شد و پس از آن، افزایش تسلط ۳۶٫۳۶٪ و افزایش میانگین نمره ۱۳٫۹۴ از چرخه اول تا چرخه دوم به دست آمد. بنابراین، اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور نتایج یادگیری دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی را بهبود بخشیده و شاخص‌های موفقیت تعیین‌شده را محقق ساخته است.

This study examines how educational supervision and educational evaluation can be integrated to improve the quality of Islamic educational institutions at the madrasah tsanawiyah (MTs) level in Samarinda. The problem addressed is that supervision and evaluation are often discussed and managed as separate routines, so supervision findings rarely serve as evidence for institutional quality decisions. The study aims to explain the relationship between the two, to formulate an integration model, and to identify supporting and inhibiting factors. It employed a qualitative library research design. Data were drawn from scientific articles published between 2021 and 2026, a government regulation on national education standards, and a local study conducted at an MTs in Samarinda, and were analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing with source triangulation. The results show that supervision supplies process evidence, while evaluation turns that evidence into quality decisions. Integration is best designed as a five-stage cycle: quality mapping, supervision planning, supervision implementation, evaluation of results and impacts, and follow-up coaching. An illustrative application shows that a small MTs can run this cycle through a quality team, a shared instrument, and a collaborative coaching approach. Leadership, quality culture, time management, and documentation of follow-up determine its success. The model is conceptual and requires empirical testing in further field research.

این مطالعه به بررسی چگونگی ادغام نظارت آموزشی و ارزیابی آموزشی به منظور ارتقای کیفیت مؤسسات آموزش اسلامی در سطح مدرسه متوسطه اول (مدرسه تسناویّه، MTs) در شهر ساماریندا می‌پردازد. مسئله مورد بررسی این است که نظارت و ارزیابی غالباً به عنوان فعالیت‌هایی جداگانه مورد بحث و مدیریت قرار می‌گیرند، به‌گونه‌ای که یافته‌های نظارت به ندرت به عنوان شواهدی برای تصمیم‌گیری‌های مرتبط با کیفیت مؤسسه مورد استفاده قرار می‌گیرند. هدف پژوهش، تبیین رابطه میان این دو، تدوین یک مدل ادغام و شناسایی عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش مطالعه کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2021 تا 2026، یک مقرره دولتی درباره استانداردهای ملی آموزش و یک مطالعه محلی انجام‌شده در یک مدرسه MTs در ساماریندا گردآوری و از طریق کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری با استفاده از مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که نظارت شواهد فرایندی را فراهم می‌کند، در حالی که ارزیابی این شواهد را به تصمیمات مرتبط با کیفیت تبدیل می‌کند. ادغام به بهترین نحو به صورت یک چرخه پنج‌مرحله‌ای طراحی می‌شود: نقشه‌برداری کیفیت، برنامه‌ریزی نظارت، اجرای نظارت، ارزیابی نتایج و پیامدها و پیگیری و هدایت بعدی. یک کاربرد نمونه نشان می‌دهد که یک مدرسه MTs کوچک می‌تواند این چرخه را از طریق یک تیم کیفیت، ابزار مشترک و رویکرد هدایت مشارکتی اجرا کند. رهبری، فرهنگ کیفیت، مدیریت زمان و مستندسازی پیگیری‌ها موفقیت این مدل را تعیین می‌کنند. این مدل مفهومی است و نیازمند آزمون تجربی در پژوهش‌های میدانی بعدی می‌باشد.

Digital technology has reshaped how students learn, access information, and communicate. Alongside these benefits, it raises ethical concerns such as misinformation, plagiarism, and technology misuse. Integrating knowledge, faith, and good deeds is therefore needed to nurture students who are intellectually capable, spiritually aware, and morally grounded. This study explores the concepts of knowledge, faith, and good deeds and how they relate to one another from an Islamic perspective, as well as their relevance to student character building in the digital era. Using a descriptive qualitative library research design, the study reviews pertinent Qur'anic verses and scholarly journal articles on Islamic education, character development, and digital ethics. The results show that knowledge supplies intellectual understanding, faith provides the basis of moral values, and good deeds put knowledge and faith into practice in daily life. Together, these elements offer a conceptual basis for academic honesty, critical thinking, social responsibility, and ethical use of technology. In conclusion, building student character calls for a balance among intellectual competence, spiritual values, and consistent moral conduct so that students can meet digital-era challenges responsibly.

فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، دسترسی به اطلاعات و ارتباط دانشجویان را دگرگون کرده است. در کنار این مزایا، نگرانی‌های اخلاقی همچون اطلاعات نادرست، سرقت علمی و سوءاستفاده از فناوری نیز مطرح می‌شود. بنابراین، ادغام علم، ایمان و عمل صالح برای پرورش دانشجویانی که از لحاظ فکری توانمند، از نظر معنوی آگاه و از لحاظ اخلاقی پایبند هستند، ضروری است. این پژوهش به بررسی مفاهیم علم، ایمان و عمل صالح و نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر از منظر اسلامی و همچنین اهمیت آن‌ها در شکل‌گیری شخصیت دانشجویان در عصر دیجیتال می‌پردازد. با استفاده از روش پژوهش کیفی توصیفی از نوع کتابخانه‌ای، آیات مرتبط قرآن کریم و مقالات علمی درباره آموزش اسلامی، رشد شخصیت و اخلاق دیجیتال مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که علم، فهم و درک فکری را فراهم می‌کند، ایمان مبنای ارزش‌های اخلاقی را شکل می‌دهد و عمل صالح، علم و ایمان را در زندگی روزمره به اجرا درمی‌آورد. این عناصر در کنار یکدیگر، مبنایی مفهومی برای صداقت علمی، تفکر انتقادی، مسئولیت اجتماعی و استفاده اخلاقی از فناوری ارائه می‌کنند. در نتیجه، شکل‌گیری شخصیت دانشجویان مستلزم تعادل میان شایستگی فکری، ارزش‌های معنوی و رفتار اخلاقی مستمر است تا دانشجویان بتوانند با مسئولیت‌پذیری با چالش‌های عصر دیجیتال مواجه شوند.

This study aims to analyze the implementation of the Blue Ocean Strategy in creating value innovation for Islamic education services at MTs Azzakiyyah, Bandung Regency. Employing a qualitative approach with a mini-study design, data were collected through interviews, observation, and documentation involving madrasah stakeholders. The data analysis applies the Blue Ocean Strategy framework utilizing the concepts of Value Innovation, Strategy Canvas, the Six Paths Framework, and the ERRC (Eliminate, Reduce, Raise, Create) grid to formulate a future value profile via the To-Be Strategy Canvas. The analytical focus is centered on identifying and reconstructing critical value factors to create service novelty. Furthermore, this analysis explores the potential shift from a mere program orientation toward value creation that integrates academic excellence, Islamic values, character building, technology, creativity, and parental partnerships. In this study, the concept of an "Islamic Student Experience-Based Madrasah" is positioned as a proposed value innovation to be confirmed through empirical field findings rather than as a predetermined conclusion. The findings are expected to provide strategic perspectives for developing Islamic education services that are adaptive to stakeholder needs, centered on meaningful student experiences, and firmly rooted in Islamic values and social well-being.

هدف این پژوهش تحلیل اجرای راهبرد اقیانوس آبی در خلق نوآوری ارزش برای خدمات آموزش اسلامی در مدرسه متوسطه اسلامی MTs Azzakiyyah شهرستان باندونگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه کوچک انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی با مشارکت ذی‌نفعان مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از چارچوب راهبرد اقیانوس آبی و مفاهیم نوآوری ارزش، بوم راهبرد، چارچوب شش مسیر و ماتریس ERRC (حذف، کاهش، افزایش، خلق) صورت گرفته تا نمایه ارزش آینده از طریق بوم راهبرد To-Be ترسیم شود. تمرکز تحلیلی بر شناسایی و بازسازی عوامل ارزش حیاتی به منظور خلق نوآوری در خدمات است. افزون بر این، این تحلیل به بررسی امکان گذار از رویکرد صرفاً برنامه‌محور به سوی خلق ارزش یکپارچه با برتری علمی، ارزش‌های اسلامی، پرورش شخصیت، فناوری، خلاقیت و مشارکت والدین می‌پردازد. در این پژوهش، مفهوم «مدرسه اسلامی مبتنی بر تجربه دانش‌آموز» به عنوان نوآوری ارزش پیشنهادی مطرح شده که صحت آن از طریق یافته‌های میدانی تجربی مورد تأیید قرار می‌گیرد و نه به عنوان نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده. انتظار می‌رود یافته‌ها دیدگاه‌های راهبردی برای توسعه خدمات آموزش اسلامی ارائه دهند که سازگار با نیازهای ذی‌نفعان، متمرکز بر تجارب معنادار دانش‌آموزان و ریشه‌دار در ارزش‌های اسلامی و بهزیستی اجتماعی باشد.

This study aims to analyze the implementation of Multiple Intelligences (MI)-based Islamic Religious Education (PAI), learning strategies, assessment, its impacts on students, and supporting and inhibiting factors from the perspective of Islamic epistemology. The study employed a Systematic Literature Review (SLR) following the PRISMA 2020 guidelines. The literature was searched using the keywords Multiple Intelligences, Islamic Religious Education, Islamic Education, and Pendidikan Agama Islam, and was analyzed through thematic synthesis of studies that met the inclusion criteria. The findings indicate that MI implementation involves planning based on the identification of students’ potential, learning activities using various methods, media, activities, and learning experiences, as well as multidimensional assessment. The strategies identified include discussion, demonstration, worship practices, role play, project-based learning, digital media, collaborative activities, reflection, and environment-based learning. These approaches have the potential to improve student engagement, motivation, creativity, communication, critical thinking, problem-solving, and learning outcomes. From the perspective of Islamic epistemology, MI can be positioned as a pedagogical framework that optimizes human potential through the integration of revelation, reason, empirical experience, and reflection. However, its implementation continues to face limitations related to teacher competence, time, facilities, and assessment. This review emphasizes that MI is more appropriately understood as a learning design framework for developing students’ potential holistically rather than as an instrument for labeling intelligence.

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی آموزش دینی اسلامی (PAI) مبتنی بر هوش‌های چندگانه (MI)، راهبردهای یادگیری، ارزیابی، تأثیرات آن بر دانش‌آموزان و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده از منظر معرفت‌شناسی اسلامی است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌های Multiple Intelligences، Islamic Religious Education، Islamic Education و Pendidikan Agama Islam صورت گرفته و مطالعات واجد شرایط از طریق سنتز موضوعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی MI شامل برنامه‌ریزی مبتنی بر شناسایی ظرفیت‌های دانش‌آموزان، فعالیت‌های یادگیری با بهره‌گیری از روش‌ها، رسانه‌ها، فعالیت‌ها و تجارب یادگیری متنوع و همچنین ارزیابی چندبعدی است. راهبردهای شناسایی‌شده شامل بحث، نمایش، تمرینات عبادی، ایفای نقش، یادگیری مبتنی بر پروژه، رسانه‌های دیجیتال، فعالیت‌های مشارکتی، تأمل و یادگیری مبتنی بر محیط می‌باشد. این رویکردها پتانسیل ارتقای مشارکت، انگیزه، خلاقیت، ارتباط، تفکر انتقادی، حل مسئله و پیامدهای یادگیری دانش‌آموزان را دارند. از منظر معرفت‌شناسی اسلامی، MI می‌تواند به عنوان چارچوبی تربیتی برای بهینه‌سازی ظرفیت‌های انسانی از طریق ادغام وحی، عقل، تجربه‌ی تجربی و تأمل جایگاه یابد. با این حال، اجرای آن همچنان با محدودیت‌هایی نظیر شایستگی معلمان، زمان، امکانات و ارزیابی مواجه است. این مرور تأکید می‌کند که MI بیشتر به عنوان چارچوبی برای طراحی یادگیری جهت توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی ظرفیت‌های دانش‌آموزان قابل فهم است تا ابزاری برای برچسب‌زنی هوش.

This study investigated the direct and parent-mediated relationships of school-based management, capacity-strengthening programs, and teacher work ethic with school output quality. A quantitative causal survey was conducted from October to December 2025 among 245 teachers randomly selected from a population of 627 teachers in public elementary schools in North Aceh Regency, Indonesia. Data were collected using questionnaires operationalizing the five constructs and analyzed through descriptive statistics, prerequisite tests, regression, and path analysis. All variables were predominantly at moderate levels: school-based management (M = 81.13), capacity strengthening (M = 81.06), teacher work ethic (M = 79.30), parental involvement (M = 80.15), and school output quality (M = 81.20). Based on the decision statistics reported in the original analysis, all nine hypothesized direct, indirect, and simultaneous paths were accepted. The complete model accounted for 9.7% of the variance in school output quality, while parental involvement had the largest coefficient in the simultaneous equation (0.13), exceeding capacity strengthening (0.07), school-based management (0.04), and teacher work ethic (0.04). These results indicate that organizational autonomy and teacher-related resources are more consequential when translated into sustained school-family engagement. The findings imply that district improvement strategies should institutionalize participatory governance, job-embedded professional learning, supportive work cultures, and structured parental partnerships while also addressing the substantial unexplained variance through broader instructional, leadership, and socioeconomic factors.

این مطالعه به بررسی روابط مستقیم و میانجی‌گری‌شده توسط والدین میان مدیریت مبتنی بر مدرسه، برنامه‌های تقویت ظرفیت و اخلاق کاری معلمان با کیفیت خروجی مدرسه پرداخت. پژوهش به روش پیمایش علّی کمی از اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۵ در میان ۲۴۵ معلم که به‌صورت تصادفی از جمعیت ۶۲۷ معلم مدارس ابتدایی دولتی در شهرستان آچه شمالی، اندونزی انتخاب شده بودند، انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌هایی که پنج سازه را عملیاتی می‌کردند گردآوری و از طریق آمار توصیفی، آزمون‌های پیش‌نیاز، رگرسیون و تحلیل مسیر تحلیل شدند. همه متغیرها عمدتاً در سطح متوسط قرار داشتند: مدیریت مبتنی بر مدرسه (M = 81.13)، تقویت ظرفیت (M = 81.06)، اخلاق کاری معلمان (M = 79.30)، مشارکت والدین (M = 80.15) و کیفیت خروجی مدرسه (M = 81.20). بر اساس آمار تصمیم‌گیری گزارش‌شده در تحلیل اصلی، هر ۹ مسیر فرضی مستقیم، غیرمستقیم و همزمان پذیرفته شدند. مدل کامل ۹.۷٪ از واریانس کیفیت خروجی مدرسه را تبیین کرد، در حالی که مشارکت والدین دارای بزرگ‌ترین ضریب در معادله همزمان (0.13) بود که از تقویت ظرفیت (0.07)، مدیریت مبتنی بر مدرسه (0.04) و اخلاق کاری معلمان (0.04) بیشتر بود. این نتایج نشان می‌دهد که خودمختاری سازمانی و منابع مرتبط با معلمان زمانی اهمیت بیشتری می‌یابند که به تعامل پایدار مدرسه و خانواده تبدیل شوند. یافته‌ها دلالت بر آن دارد که راهبردهای بهبود منطقه‌ای باید حکمرانی مشارکتی، یادگیری حرفه‌ای درون‌کار، فرهنگ‌های کاری حمایتی و مشارکت ساختاریافته والدین را نهادینه کنند و همزمان به واریانس توضیح‌داده‌نشده قابل توجه از طریق عوامل گسترده‌تر آموزشی، رهبری و اجتماعی‌اقتصادی بپردازند.

The increasing orientation of educational evaluation toward numerical achievement has the potential to narrow the meaning of education into scores, rankings, and administrative targets. This issue is particularly important in Islamic education because its objectives involve not only knowledge acquisition but also personal development, moral formation, and the application of Islamic values. This study aims to analyze the impact of quantitative evaluation on the objectives of Islamic education and formulate a more holistic orientation of evaluation. The study employs a descriptive qualitative method using a critical pedagogy approach and philosophical analysis. The findings indicate that numerical dominance can shift educational attention from human formation toward measurable outcomes, strengthen individual competition, and neglect moral and spiritual dimensions. Evaluation therefore needs to be reoriented through justice, self-reflection, balance, and moral formation so that assessment serves not only to measure learning but also to educate and improve students.

افزایش گرایش به ارزیابی آموزشی مبتنی بر دستاوردهای عددی، این پتانسیل را دارد که معنای آموزش را به نمرات، رتبه‌بندی‌ها و اهداف اداری محدود کند. این مسئله به‌ویژه در آموزش اسلامی اهمیت دارد، زیرا اهداف آن تنها به کسب دانش محدود نمی‌شود، بلکه شامل رشد فردی، شکل‌گیری اخلاقی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی نیز هست. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر ارزیابی کمی بر اهداف آموزش اسلامی و تدوین رویکردی جامع‌تر برای ارزیابی است. این مطالعه با استفاده از روش کیفی توصیفی و رویکرد پداگوژی انتقادی و تحلیل فلسفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سلطه عددی می‌تواند توجه آموزشی را از شکل‌دهی انسان به سوی نتایج قابل اندازه‌گیری سوق دهد، رقابت فردی را تقویت کند و ابعاد اخلاقی و معنوی را نادیده بگیرد. بنابراین، ارزیابی باید از طریق عدالت، خودبازتابی، تعادل و شکل‌گیری اخلاقی بازنگری شود تا سنجش نه‌تنها برای اندازه‌گیری یادگیری، بلکه برای تربیت و ارتقای دانش‌آموزان به کار رود.

Hadith learning in early childhood plays an important role in instilling religious and moral values from an early age. However, delivering hadith materials requires engaging media that are appropriate to children's developmental characteristics so that the messages can be understood in simple ways. This article aims to examine the use of Islamic animated videos as supporting media for hadith learning in early childhood. Islamic animated videos combine images, sounds, movements, and stories to create an enjoyable learning atmosphere and help children recognize and understand the moral messages contained in hadith. This study employs a qualitative approach with a descriptive method through a literature review of relevant sources on digital learning media, Islamic religious education, and early childhood development. The findings indicate that Islamic animated videos have the potential to increase children's interest in hadith learning, clarify the meaning of hadith through concrete illustrations, and support the internalization of Islamic values in everyday life. The use of these media should be accompanied by teacher guidance, age-appropriate content selection, habituation activities, and exemplary behavior. Therefore, Islamic animated videos can serve as an alternative learning medium to support hadith introduction and the development of Islamic character in early childhood

آموزش حدیث در دوران کودکی نقش مهمی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اخلاقی از سنین پایین ایفا می‌کند. با این حال، ارائه محتوای حدیث نیازمند رسانه‌هایی جذاب و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است تا پیام‌ها به شیوه‌ای ساده قابل فهم باشند. این مقاله با هدف بررسی استفاده از ویدئوهای انیمیشن اسلامی به عنوان رسانه کمکی در آموزش حدیث به کودکان پیش‌دبستانی نگاشته شده است. ویدئوهای انیمیشن اسلامی با ترکیب تصاویر، صداها، حرکات و داستان‌ها، فضایی لذت‌بخش برای یادگیری ایجاد می‌کنند و به کودکان کمک می‌کنند تا پیام‌های اخلاقی نهفته در احادیث را شناسایی و درک نمایند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی از طریق مرور منابع مرتبط با رسانه‌های دیجیتال آموزشی، آموزش دینی اسلامی و رشد کودکان پیش‌دبستانی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویدئوهای انیمیشن اسلامی پتانسیل افزایش علاقه کودکان به آموزش حدیث، تبیین معنای حدیث از طریق تصویرسازی‌های عینی و حمایت از درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره را دارند. استفاده از این رسانه‌ها باید با راهنمایی معلم، انتخاب محتوای متناسب با سن، فعالیت‌های عادت‌دهی و ارائه الگوهای رفتاری همراه باشد. بنابراین، ویدئوهای انیمیشن اسلامی می‌توانند به عنوان رسانه آموزشی جایگزین برای حمایت از معرفی حدیث و توسعه شخصیت اسلامی در کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic education plays a crucial role in shaping students who not only understand the religion but are also capable of applying Islamic values in their daily lives. However, the instructional process in Islamic education faces several challenges, such as an over-reliance on teacher-centered methods, the use of approaches ill-suited to the context, and limited student participation. This study aims to examine teaching methods in Islamic education and explore how these methods can enhance the effectiveness of teaching and learning. A library research methodology was employed, involving the analysis of various sources such as journal articles, academic books, and other scholarly materials. The data were analyzed using both descriptive and analytical methods, involving the selection, categorization, comparison, interpretation, and synthesis of findings from prior research. The results indicate that the success of Islamic education is significantly influenced by the alignment of teaching methods with learning objectives, student characteristics, the subject matter, teacher competence, the learning environment, and technological advancements. Approaches that are contextual, learner-centered, active, collaborative, problem-based, and adaptable to technological developments have the potential to enhance students' engagement, understanding, critical thinking skills, and application of Islamic values. Consequently, the implementation of learning approaches in Islamic education cannot be uniform; rather, it must be tailored to the specific context and requirements of the learning activities. This study offers a conceptual contribution by providing an integrative understanding of the importance of selecting contextual learning approaches as a means to improve the effectiveness of the teaching and learning process in Islamic education.

آموزش اسلامی نقش حیاتی در شکل‌دهی به دانش‌آموزانی ایفا می‌کند که نه‌تنها دین را درک می‌کنند، بلکه قادر به به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره خود نیز هستند. با این حال، فرایند تدریس در آموزش اسلامی با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله اتکای بیش از حد به روش‌های معلم‌محور، استفاده از رویکردهایی که با زمینه آموزشی سازگار نیستند و مشارکت محدود دانش‌آموزان. هدف این پژوهش بررسی روش‌های تدریس در آموزش اسلامی و واکاوی چگونگی ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری از طریق این روش‌ها است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و تحلیل منابع مختلفی همچون مقالات علمی، کتب دانشگاهی و سایر منابع پژوهشی را دربر می‌گیرد. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند که شامل انتخاب، دسته‌بندی، مقایسه، تفسیر و تلفیق یافته‌های پژوهش‌های پیشین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد موفقیت آموزش اسلامی به طور معناداری تحت تأثیر همسویی روش‌های تدریس با اهداف یادگیری، ویژگی‌های دانش‌آموزان، محتوای درسی، شایستگی معلم، محیط یادگیری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارد. رویکردهایی که زمینه‌محور، یادگیرنده‌محور، فعال، مشارکتی، مسئله‌محور و سازگار با تحولات فناوری هستند، می‌توانند مشارکت، درک، مهارت‌های تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بنابراین، اجرای رویکردهای یادگیری در آموزش اسلامی نمی‌تواند یکسان باشد؛ بلکه باید متناسب با زمینه و الزامات خاص فعالیت‌های یادگیری تنظیم شود. این پژوهش با ارائه درکی تلفیقی از اهمیت انتخاب رویکردهای یادگیری زمینه‌محور، سهمی مفهومی در بهبود اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری در آموزش اسلامی ارائه می‌دهد.

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

Quality learning management in Islamic Education requires harmonious integration of a solid understanding of media development fundamentals, systematic design principles, and well-structured learning strategies. This article outlines a framework for managing instructional media, covering planning, development, implementation, and evaluation stages. Basic concepts of media development serve as the foundation for determining appropriate media types and forms aligned with learning objectives and the distinctive characteristics of Islamic Education content. Meanwhile, design aspects are directed not only toward effective presentation but also toward conveying Islamic values clearly, simply, and comprehensibly. Furthermore, management strategies are formulated to organize the educator’s role, learner engagement, and efficient use of resources to foster a conducive learning environment. The discussion confirms that sound management from appropriate media selection and purposeful design to the implementation of planned strategies enhances learning effectiveness, motivates students, and supports the achievement of educational goals: establishing sound religious understanding and noble character.

مدیریت کیفی یادگیری در تعلیم و تربیت اسلامی مستلزم ادغام هماهنگ درک عمیق از مبانی توسعه رسانه، اصول طراحی نظام‌مند و راهبردهای ساختارمند یادگیری است. این مقاله چارچوبی برای مدیریت رسانه‌های آموزشی ارائه می‌دهد که مراحل برنامه‌ریزی، توسعه، اجرا و ارزیابی را دربرمی‌گیرد. مفاهیم بنیادی توسعه رسانه به‌عنوان پایه‌ای برای تعیین انواع و اشکال مناسب رسانه‌ها متناسب با اهداف یادگیری و ویژگی‌های خاص محتوای تعلیم و تربیت اسلامی عمل می‌کنند. در عین حال، جنبه‌های طراحی نه تنها به ارائه مؤثر بلکه به انتقال ارزش‌های اسلامی به‌صورت شفاف، ساده و قابل فهم جهت داده می‌شوند. افزون بر این، راهبردهای مدیریتی به منظور سازماندهی نقش معلم، مشارکت فراگیران و استفاده بهینه از منابع برای ایجاد محیط یادگیری مساعد تدوین می‌شوند. بحث مقاله تأیید می‌کند که مدیریت صحیح از انتخاب مناسب رسانه و طراحی هدفمند تا اجرای راهبردهای برنامه‌ریزی‌شده، اثربخشی یادگیری را افزایش داده، انگیزه دانش‌آموزان را تقویت می‌کند و تحقق اهداف آموزشی یعنی ایجاد درک صحیح دینی و پرورش شخصیت اخلاقی را حمایت می‌کند.

The development of students' spiritual intelligence has become an important concern in Islamic education, particularly in Islamic boarding schools (pesantren) that emphasize character formation and spiritual cultivation. One of the spiritual practices implemented in pesantren is riyadhoh amaliah, including the practice of performing 100 rak'ahs of voluntary prayer as a means of self-purification (tazkiyatun nafs). This study aims to analyze the implementation of the 100-rak'ah prayer practice and to construct a tazkiyatun nafs-based model for developing students' spiritual intelligence at Al-Lathifiyah 1 Female Islamic Boarding School, Tambakberas Jombang. This research employed a qualitative case study approach. Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and document analysis involving caregivers, teachers, and students. The data were analyzed using the interactive model of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings reveal that the practice of the 100-rak'ah prayer serves not only as a ritual worship activity but also as a structured process of spiritual formation encompassing self-discipline, self-control, sincerity, patience, humility, and spiritual awareness. The study identified a tazkiyatun nafs-based spiritual development model consisting of four interconnected stages: self-purification (takhalli), character internalization (tahalli), spiritual awareness enhancement (tajalli), and spiritual habituation through continuous riyadhoh amaliah. These stages contribute significantly to the development of students' spiritual intelligence, reflected in stronger religious commitment, emotional stability, moral behavior, and self-awareness. The study concludes that the 100-rak'ah prayer practice represents an effective spiritual education model that strengthens students' spiritual intelligence through a systematic process of tazkiyatun nafs within the pesantren environment

توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان به یکی از دغدغه‌های مهم در آموزش اسلامی، به‌ویژه در مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) که بر شکل‌گیری شخصیت و پرورش معنوی تأکید دارند، تبدیل شده‌است. یکی از تمرینات معنوی اجراشده در پسانترن، ریاضت عملی است که شامل انجام ۱۰۰ رکعت نماز مستحبی به‌عنوان وسیله‌ای برای خودپالایی (تزکیه نفس) می‌باشد. هدف این پژوهش تحلیل اجرای تمرین ۱۰۰ رکعت نماز و ساخت مدل مبتنی بر تزکیه نفس برای توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان در مدرسه شبانه‌روزی اسلامی دخترانه Al-Lathifiyah 1، تمبکبراس جومبانگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و مطالعه موردی انجام شده‌است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد با مشارکت مراقبان، معلمان و دانش‌آموزان گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمرین ۱۰۰ رکعت نماز نه‌تنها به‌عنوان یک فعالیت عبادی آیینی، بلکه به‌عنوان فرایندی ساختاریافته برای شکل‌گیری معنوی شامل خودانضباطی، خودکنترلی، اخلاص، صبر، فروتنی و آگاهی معنوی عمل می‌کند. این مطالعه مدل توسعه معنوی مبتنی بر تزکیه نفس را شناسایی کرد که شامل چهار مرحله به‌هم‌پیوسته است: خودپالایی (تخلی)، درونی‌سازی صفات (تحلی)، ارتقای آگاهی معنوی (تجلی) و عادت‌سازی معنوی از طریق استمرار ریاضت عملی. این مراحل نقش مهمی در توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان ایفا می‌کنند که در تعهد دینی قوی‌تر، ثبات هیجانی، رفتار اخلاقی و خودآگاهی منعکس می‌شود. نتیجه پژوهش آن است که تمرین ۱۰۰ رکعت نماز، مدلی مؤثر برای آموزش معنوی است که هوش معنوی دانش‌آموزان را از طریق فرایند نظام‌مند تزکیه نفس در محیط پسانترن تقویت می‌کند.

School management in an era of rapid change faces increasingly complex challenges. Schools are required to deliver measurable academic performance, meet quality standards, develop teacher competencies, adaptively utilize technology, and produce graduates capable of contributing to society. However, management orientations that rely too heavily on performance indicators, administrative efficiency, accreditation, and academic achievements risk overlooking the inner human dimension, the quality of relationships, moral values, the well-being of the school community, and the social impact of education. This article aims to reconstruct value-based education management through a Sufi perspective by developing a school governance model that integrates four key dimensions: performance, values, well-being, and social impact. The study employs a qualitative-conceptual approach, drawing on a literature review of Sufi thought, spiritual leadership, education management, learning organizations, distributed leadership, educator well-being, and leadership for social justice. The study yields the "Sufi School Governance Model," a framework that establishes tazkiyat al-nafs (purification of the soul), muraqabah (spiritual vigilance), amanah (trustworthiness), ihsan (excellence/spiritual sincerity), shūrā (consultation), ‘adl (justice), tawāḍu‘ (humility), mahabbah (love/compassion), and khidmah (service) as its foundational values; performance as the professional dimension; well-being as the human dimension; and social impact as the orientation toward the common good. This model operates through a cycle of niyyah (intention) tazkiyah (purification) amanah (trust) shūrā (consultation) ihsan (excellence) khidmah (service) muḥāsabah (self-reflection) iṣlāḥ (reform), which translates into planning, organizing, leadership, human resource development, supervision, evaluation, and continuous improvement. This reconstruction positions the school principal not merely as an administrator, but as a murabbī (spiritual educator/mentor), khādim (servant-leader), and uswah (role model), while the school itself is positioned as a community for learning, character building, well-being, and social transformation. This model offers an expanded definition of school success, moving beyond mere "school performance" toward performance that is meaningful, ethical, human-centered, and socially impactful

مدیریت مدرسه در عصر تغییرات سریع با چالش‌های فزاینده و پیچیده‌ای مواجه است. مدارس ملزم به ارائه عملکرد تحصیلی قابل سنجش، رعایت استانداردهای کیفیت، توسعه شایستگی‌های معلمان، بهره‌برداری تطبیقی از فناوری و تربیت فارغ‌التحصیلانی هستند که قادر به مشارکت در جامعه باشند. با این حال، رویکردهای مدیریتی که بیش از حد بر شاخص‌های عملکرد، کارآمدی اداری، اعتباربخشی و دستاوردهای علمی تکیه دارند، در معرض نادیده گرفتن بُعد درونی انسان، کیفیت روابط، ارزش‌های اخلاقی، بهزیستی جامعه مدرسه و تأثیر اجتماعی آموزش قرار دارند. این مقاله با هدف بازسازی مدیریت آموزش مبتنی بر ارزش‌ها از منظر تصوف، به توسعه یک مدل حکمرانی مدرسه می‌پردازد که چهار بُعد کلیدی عملکرد، ارزش‌ها، بهزیستی و تأثیر اجتماعی را ادغام می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ مفهومی و با تکیه بر مرور ادبیات اندیشه صوفیانه، رهبری معنوی، مدیریت آموزشی، سازمان‌های یادگیرنده، رهبری توزیعی، بهزیستی معلمان و رهبری برای عدالت اجتماعی انجام شده است. نتیجه این پژوهش، «مدل حکمرانی مدرسه صوفیانه» است؛ چارچوبی که تزکیه‌النفس (پاکسازی نفس)، مراقبه (نظارت معنوی)، امانت (امانت‌داری)، احسان (برتری/اخلاص معنوی)، شورا (مشورت)، عدل (عدالت)، تواضع (فروتنی)، محبت (عشق/دلسوزی) و خدمت (خدمت‌رسانی) را به عنوان ارزش‌های بنیادین خود قرار می‌دهد؛ عملکرد را به عنوان بُعد حرفه‌ای، بهزیستی را به عنوان بُعد انسانی و تأثیر اجتماعی را به عنوان جهت‌گیری به سوی خیر عمومی تعریف می‌کند. این مدل از طریق چرخه نیت (نیت)، تزکیه (پاکسازی)، امانت (اعتماد)، شورا (مشورت)، احسان (برتری)، خدمت (خدمت‌رسانی)، محاسبه (خودارزیابی) و اصلاح (اصلاح) عمل می‌کند که به برنامه‌ریزی، سازماندهی، رهبری، توسعه منابع انسانی، نظارت، ارزیابی و بهبود مستمر ترجمه می‌شود. این بازسازی، مدیر مدرسه را نه صرفاً به عنوان یک مدیر، بلکه به عنوان مربی (مربی معنوی/راهنما)، خادم (رهبر خدمتگزار) و اسوه (الگو) معرفی می‌کند و خود مدرسه را به عنوان جامعه‌ای برای یادگیری، پرورش شخصیت، بهزیستی و تحول اجتماعی جایگاه می‌بخشد. این مدل، تعریف گسترده‌تری از موفقیت مدرسه ارائه می‌دهد و فراتر از صرفاً «عملکرد مدرسه»، به سوی عملکردی معنادار، اخلاقی، انسان‌محور و دارای تأثیر اجتماعی حرکت می‌کند.

This research aims to analyze the dialectics of qiraat in Islamic Religious Education by tracing the history of the development of qiraat, the standardization process of the Ottoman Mushaf, and the diversity of Al-Qur'an readings. This research uses a literature study method with a qualitative-descriptive approach. Research data was obtained from the Al-Qur'an, hadith, ulumul Qur'an books, books on the science of qiraat, academic books, journal articles, results of previous research, as well as official documents relating to the rasm and pentashihan mushaf. Data analysis was carried out through the stages of collection, reduction, categorization, interpretation, comparison and synthesis of various relevant sources. The research results show that qiraat is an important part of Al-Qur'an scholarship related to oral transmission, sanad, Arabic language rules, and Ottoman language. The diversity of qiraat has been known since the time of Rasulullah SAW and has a reliable basis for narration. Meanwhile, the standardization of the Ottoman Mushaf was carried out to maintain the unity of the community and establish a standard for the writing of the Qur'an, not to eliminate all authentic qiraat. The relationship between qiraat and the Ottoman Mushaf demonstrates the dialectic between the diversity of readings and the need for a unified written text. In the context of Islamic Religious Education, the integration of qiraat knowledge can strengthen Qur'anic literacy, foster tolerance, enhance critical thinking skills, and instill the value of moderation in responding to differences in Qur'anic readings. Therefore, qiraat knowledge needs to be introduced gradually and proportionally in Islamic Religious Education (PAI) learning.

هدف این پژوهش، تحلیل جدلیات قرائت در آموزش دینی اسلامی از طریق بررسی تاریخچه تحول قرائت‌ها، فرایند استانداردسازی مصحف عثمانی و تنوع قرائت‌های قرآن کریم است. این پژوهش با روش مطالعه اسنادی و رویکرد کیفی-توصیفی انجام شده است. داده‌های پژوهش از قرآن کریم، احادیث، کتب علوم قرآن، کتب علم قرائت، کتب دانشگاهی، مقالات علمی، نتایج پژوهش‌های پیشین و همچنین اسناد رسمی مرتبط با رسم و پنتاشیه مصحف گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها از طریق مراحل گردآوری، کاهش، دسته‌بندی، تفسیر، مقایسه و تلفیق منابع مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرائت بخشی مهم از دانش قرآنی مرتبط با انتقال شفاهی، سند، قواعد زبان عربی و زبان عثمانی است. تنوع قرائت‌ها از زمان رسول‌الله (ص) شناخته شده و دارای مبنای روایی معتبر است. در حالی که استانداردسازی مصحف عثمانی به منظور حفظ وحدت امت و تعیین معیار برای کتابت قرآن انجام شد و هدف آن حذف تمامی قرائت‌های معتبر نبوده است. رابطه میان قرائت و مصحف عثمانی، جدلی میان تنوع قرائت‌ها و ضرورت وحدت متن مکتوب را نشان می‌دهد. در زمینه آموزش دینی اسلامی، ادغام دانش قرائت می‌تواند سواد قرآنی را تقویت کند، روحیه تساهل را پرورش دهد، مهارت‌های تفکر انتقادی را ارتقا بخشد و ارزش تعدیل‌گری را در مواجهه با تفاوت‌های قرائت‌های قرآنی نهادینه سازد. بنابراین، لازم است دانش قرائت به صورت تدریجی و متناسب در آموزش دینی اسلامی (PAI) معرفی شود.

This study aims to analyze learning planning based on the Merdeka Curriculum in fostering early childhood independence at RA Nurul Azmi, Batu Bara Regency. The study employed a descriptive qualitative approach with a case study design. The research subjects consisted of the head of the RA, three Group B teachers, and 20 young children. Data were collected through participatory observation, semi-structured interviews, and documentation, then analyzed using the Miles and Huberman interactive model, which includes data reduction, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that flexible, participatory, and contextual learning planning was implemented through fruit juice-making projects, role-playing activities, and daily routines. Observational results showed that 90% of the children were able to choose activities according to their interests, 85% were able to eat independently, and 75% demonstrated initiative in completing tasks. These findings indicate that learning activities that provide children with opportunities to choose, explore, and complete tasks according to their abilities are associated with observable independent behaviors. This study highlights the importance of adaptive learning planning and teacher guidance tailored to children's developmental needs. However, the findings do not establish a causal relationship between the implementation of the Merdeka Curriculum and improvements in children's independence.

هدف این پژوهش، تحلیل برنامه‌ریزی یادگیری مبتنی بر برنامه‌درسی Merdeka در پرورش استقلال کودکان پیش‌دبستانی در RA Nurul Azmi، شهرستان Batu Bara است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل رئیس RA، سه معلم گروه B و ۲۰ کودک خردسال بودند. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman شامل کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که برنامه‌ریزی یادگیری انعطاف‌پذیر، مشارکتی و زمینه‌محور از طریق پروژه‌های تهیه آب‌میوه، فعالیت‌های نقش‌آفرینی و روال‌های روزانه اجرا شده است. نتایج مشاهده‌ای نشان داد که ۹۰٪ از کودکان قادر به انتخاب فعالیت‌ها بر اساس علایق خود بودند، ۸۵٪ توانایی خوردن مستقل را داشتند و ۷۵٪ ابتکار عمل در انجام وظایف از خود نشان دادند. این یافته‌ها بیانگر آن است که فعالیت‌های یادگیری که فرصت انتخاب، کاوش و انجام وظایف متناسب با توانایی‌ها را برای کودکان فراهم می‌کند، با رفتارهای مستقل قابل مشاهده در ارتباط است. این مطالعه بر اهمیت برنامه‌ریزی یادگیری سازگار و راهنمایی معلمان متناسب با نیازهای رشدی کودکان تأکید می‌کند. با این حال، یافته‌ها رابطه علّی میان اجرای برنامه‌درسی Merdeka و بهبود استقلال کودکان را اثبات نمی‌کند.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.

This study aims to examine and compare the curriculum structures and content across four types of educational institutions: Public Elementary Schools (SD), Integrated Islamic Elementary Schools (SDIT), Islamic Elementary Schools (MI), and Islamic Junior High Schools (MTs). The study is motivated by the distinct educational objectives, subject matter, instructional time allocations, and unique characteristics associated with each institution. A literature review method was employed, gathering information from relevant books, scholarly journal articles, and official government documents. Data were analyzed using a descriptive-comparative technique to elucidate curriculum similarities and differences regarding subject structures, content, time allocation, and institutional characteristics. The findings indicate that SDs emphasize the development of foundational skills and general knowledge; SDITs integrate the national curriculum with a strong emphasis on Islamic values; and MIs combine general subjects with specialized Islamic religious instruction. Meanwhile, MTs provide lower secondary education featuring a blend of general and religious subjects tailored to the developmental stage of the students. These curricular variations are shaped by educational goals, government policies, institutional identities, and student needs. This study is expected to enhance understanding of the curriculum characteristics across various educational institutions in Indonesia.

هدف این مطالعه بررسی و مقایسه ساختار و محتوای برنامه‌های درسی در چهار نوع نهاد آموزشی شامل دبستان‌های دولتی (SD)، دبستان‌های اسلامی تلفیقی (SDIT)، مدارس ابتدایی اسلامی (MI) و مدارس راهنمایی اسلامی (MTs) است. انگیزه این پژوهش ناشی از اهداف آموزشی متفاوت، موضوعات درسی، تخصیص زمان آموزشی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر یک از این نهادها است. روش مطالعه مروری به‌کار گرفته شد و اطلاعات از کتاب‌های مرتبط، مقالات علمی و اسناد رسمی دولتی گردآوری گردید. داده‌ها با استفاده از تکنیک توصیفی-مقایسه‌ای تحلیل شدند تا شباهت‌ها و تفاوت‌های برنامه‌های درسی از نظر ساختار دروس، محتوا، تخصیص زمان و ویژگی‌های نهادی تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که دبستان‌های دولتی بر توسعه مهارت‌های پایه و دانش عمومی تأکید دارند؛ دبستان‌های اسلامی تلفیقی برنامه درسی ملی را با تأکید قوی بر ارزش‌های اسلامی ادغام می‌کنند؛ و مدارس ابتدایی اسلامی ترکیبی از دروس عمومی و آموزش تخصصی دینی اسلامی ارائه می‌دهند. در عین حال، مدارس راهنمایی اسلامی آموزش متوسطه اول را با ترکیبی از دروس عمومی و دینی متناسب با مرحله رشدی دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. این تفاوت‌های برنامه درسی تحت تأثیر اهداف آموزشی، سیاست‌های دولتی، هویت‌های نهادی و نیازهای دانش‌آموزان شکل می‌گیرد. انتظار می‌رود این مطالعه به درک بهتر ویژگی‌های برنامه درسی در نهادهای مختلف آموزشی در اندونزی کمک کند.

Honesty and responsibility are fundamental character values that shape individual quality and the moral standing of a nation. Cheating, plagiarism, and neglect of obligations remain common in educational settings. Islamic Religious Education holds a strategic role in instilling these values because they are grounded in the Qur'an and Hadith. This study aims to describe the concepts of honesty and responsibility in Islam, the stages of value internalization, strategies of internalization through Islamic Religious Education, and their supporting and inhibiting factors. Using a qualitative library research method with content analysis, the study finds that internalization proceeds through value transformation, value transaction, and trans-internalization. These stages can be strengthened through role modelling, habituation, advice, supervision, and reinforcement, together with integration of values into learning and school culture. Success depends on synergy among teachers, family, and environment, while obstacles include a lack of role models, the influence of social media, and an overly cognitive emphasis in teaching.

صداقت و مسئولیت‌پذیری از ارزش‌های بنیادی شخصیتی هستند که کیفیت فرد و جایگاه اخلاقی یک ملت را شکل می‌دهند. تقلب، سرقت علمی و بی‌توجهی به وظایف همچنان در محیط‌های آموزشی رایج است. آموزش دینی اسلام نقش راهبردی در نهادینه‌سازی این ارزش‌ها دارد، چرا که این ارزش‌ها بر مبنای قرآن و حدیث استوار هستند. هدف این پژوهش، توصیف مفاهیم صداقت و مسئولیت‌پذیری در اسلام، مراحل درونی‌سازی ارزش‌ها، راهبردهای درونی‌سازی از طریق آموزش دینی اسلام و عوامل تقویت‌کننده و بازدارنده آن‌ها است. این مطالعه با روش کیفی و پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی از طریق سه مرحله تحول ارزش، دادوستد ارزش و فرادرونی‌سازی صورت می‌گیرد. این مراحل می‌تواند با الگوپذیری، عادت‌دهی، اندرز، نظارت و تقویت، همراه با ادغام ارزش‌ها در فرایند یادگیری و فرهنگ مدرسه، تقویت شود. موفقیت این فرایند به هم‌افزایی میان معلمان، خانواده و محیط بستگی دارد و موانع آن شامل کمبود الگوهای مناسب، تأثیر رسانه‌های اجتماعی و تأکید بیش از حد بر جنبه‌های شناختی آموزش است.

This study examines how critical thinking, collaboration, and technology utilization are manifested in technology-based Islamic Religious Education among teachers participating in the Subject Teacher Forum (MGMP) in Blitar, Indonesia. This qualitative case study design explored teachers’ experiences, practices, and perceptions within their professional learning context. The study involved 96 Islamic Religious Education teachers affiliated with the MGMP, from whom 22 teachers were selected as intensive participants based on their active participation in more than 75% of forum meetings and their involvement in the forum’s professional learning activities on technology-supported instruction. Data were collected over one semester through semi-structured interviews and focus group discussions. The data were analyzed using the interactive qualitative analysis process of data condensation, data display, and conclusion drawing and verification, supported by open, axial, and selective coding. The findings indicate that critical thinking was manifested in teachers’ efforts to identify instructional problems, evaluate the relevance and credibility of information from digital sources, compare alternative teaching strategies, and make pedagogical decisions. Collaboration was reflected in knowledge sharing, joint lesson planning, collective problem solving, and mutual support among teachers. Technology functioned as an enabling medium through which teachers accessed learning resources, communicated with colleagues, shared instructional materials, and implemented digital learning activities. The findings further indicate that critical thinking and collaboration were interconnected rather than hierarchical competencies: critical thinking supported the evaluation and selection of information and instructional alternatives, whereas collaboration provided opportunities for teachers to discuss, validate, and refine their decisions collectively. The study concludes that technology-based Islamic Religious Education requires the simultaneous development of teachers’ critical thinking, collaborative practices, and digital competence. The findings have implications for MGMP-based professional development, particularly in designing collaborative activities that strengthen teachers’ capacity to critically evaluate digital religious learning resources. Keywords: critical thinking; collaboration; technology; Islamic education

این پژوهش به بررسی نحوه تجلی تفکر انتقادی، همکاری و بهره‌گیری از فناوری در آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری در میان معلمان شرکت‌کننده در انجمن معلمان موضوعی (MGMP) در بلتار، اندونزی می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه موردی، به واکاوی تجارب، عملکردها و ادراکات معلمان در بستر یادگیری حرفه‌ای آنان می‌پردازد. جامعه پژوهش شامل ۹۶ معلم آموزش دینی اسلامی وابسته به MGMP بود که از میان آن‌ها ۲۲ معلم به عنوان مشارکت‌کنندگان فشرده بر اساس حضور فعال در بیش از ۷۵٪ جلسات انجمن و مشارکت در فعالیت‌های یادگیری حرفه‌ای انجمن در زمینه آموزش مبتنی بر فناوری انتخاب شدند. داده‌ها طی یک نیم‌سال تحصیلی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و بحث‌های گروهی متمرکز گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از فرایند تعاملی تحلیل کیفی شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و اعتبارسنجی، با پشتیبانی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفکر انتقادی در تلاش معلمان برای شناسایی مسائل آموزشی، ارزیابی ارتباط و اعتبار اطلاعات منابع دیجیتال، مقایسه راهبردهای جایگزین تدریس و اتخاذ تصمیمات آموزشی تجلی یافته است. همکاری نیز در به اشتراک‌گذاری دانش، برنامه‌ریزی مشترک دروس، حل مسئله جمعی و حمایت متقابل میان معلمان نمود یافته است. فناوری به عنوان بستری تسهیل‌گر عمل کرده که معلمان از طریق آن به منابع یادگیری دسترسی یافته، با همکاران ارتباط برقرار کرده، مواد آموزشی را به اشتراک گذاشته و فعالیت‌های یادگیری دیجیتال را اجرا نموده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که تفکر انتقادی و همکاری، شایستگی‌هایی به‌هم‌پیوسته و نه سلسله‌مراتبی هستند: تفکر انتقادی از ارزیابی و انتخاب اطلاعات و گزینه‌های آموزشی پشتیبانی می‌کند، در حالی که همکاری فرصت‌هایی برای بحث، اعتبارسنجی و اصلاح جمعی تصمیمات معلمان فراهم می‌آورد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری مستلزم توسعه همزمان تفکر انتقادی، عملکردهای مشارکتی و شایستگی دیجیتال معلمان است. یافته‌ها دارای پیامدهایی برای توسعه حرفه‌ای مبتنی بر MGMP، به ویژه در طراحی فعالیت‌های مشارکتی جهت تقویت توانمندی معلمان در ارزیابی انتقادی منابع یادگیری دینی دیجیتال می‌باشد.

Education financing planning is a strategic aspect in madrasah management that plays an important role in ensuring accountability in financial management. This study aims to analyze the planning of education financing in MTsN 10 Tasikmalaya, identify the suitability of fund allocation with the needs of madrasas, and examine the accountability mechanisms applied. This study uses a qualitative approach with a descriptive method. Data was obtained through interviews with deputy heads of madrasas, treasurers, and related parties, and through the distribution of questionnaires to educators and education staff, and supported by documentation data in the form of RKAM and financial statements. The results of the study show that financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya has been carried out in an accountable manner with an average of 93% in the very good category. Thus, financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya is not only administrative, but also strategic in supporting the achievement of Islamic education goals.

برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش، جنبه‌ای راهبردی در مدیریت مدارس اسلامی است که نقش مهمی در تضمین پاسخگویی در مدیریت مالی ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا، شناسایی میزان انطباق تخصیص منابع مالی با نیازهای مدرسه و بررسی سازوکارهای پاسخگویی اجراشده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه با معاونان مدرسه، خزانه‌داران و سایر افراد مرتبط، همچنین توزیع پرسشنامه میان معلمان و کارکنان آموزشی و با پشتیبانی داده‌های اسنادی شامل RKAM و صورت‌های مالی گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی تأمین مالی در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا به‌صورت پاسخگو و با میانگین ۹۳٪ در دسته بسیار خوب انجام شده است. بنابراین، برنامه‌ریزی تأمین مالی در این مدرسه نه‌تنها جنبه اداری دارد، بلکه به‌صورت راهبردی نیز در تحقق اهداف آموزش اسلامی نقش‌آفرینی می‌کند.

This study aims to reveal the strategies used by Al-Qur'an Hadith teachers in improving the Qur'an reading ability of tenth-grade students at MA NWDI Pringgasela. The ability to read the Qur'an is a fundamental aspect of Islamic education, as it serves as the foundation for students to correctly understand the content and message of the Qur'an. Al-Qur'an Hadith teachers play a crucial role in shaping this ability through a structured and systematic learning process. This research employs a qualitative descriptive approach using field research, focusing on the objective depiction of real conditions in the field. Data collection techniques include observation, interviews, and documentation to obtain in-depth insights into the teaching strategies applied by the teachers. The results of the study show that the main strategy used by Al-Qur'an Hadith teachers at MA NWDI Pringgasela is the expository strategy, which emphasizes direct delivery of material from teacher to students. This strategy is implemented through two main methods: the lecture method and the talaqqi method. Through lectures, teachers explain the rules of tajwid, makharijul huruf (points of articulation), and the ethics of reading the Qur'an. Meanwhile, the talaqqi method is used to train students' reading skills by listening to and imitating the teacher's recitation to correct pronunciation errors. The application of these methods has proven effective in improving students' ability to read the Qur'an accurately while fostering discipline and love for the Qur'an.

هدف این پژوهش، آشکار ساختن راهبردهای مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در بهبود توانایی قرائت قرآن دانش‌آموزان پایه دهم در مدرسه MA NWDI Pringgasela است. توانایی قرائت قرآن یکی از جنبه‌های بنیادی آموزش اسلامی به‌شمار می‌رود، چرا که مبنایی برای درک صحیح محتوای قرآن و پیام آن توسط دانش‌آموزان فراهم می‌کند. معلمان قرآن و حدیث نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی به این توانایی از طریق فرایند یاددهی-یادگیری ساختارمند و نظام‌مند ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-کیفی و با بهره‌گیری از پژوهش میدانی انجام شده است و تمرکز آن بر توصیف عینی شرایط واقعی در میدان پژوهش است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی به‌منظور دستیابی به بینش‌های عمیق درباره راهبردهای تدریس به‌کاررفته توسط معلمان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد اصلی مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در مدرسه MA NWDI Pringgasela، راهبرد اکتشافی (expository) است که بر انتقال مستقیم مطالب از معلم به دانش‌آموزان تأکید دارد. این راهبرد از طریق دو روش اصلی اجرا می‌شود: روش سخنرانی (lecture method) و روش تلقی (talaqqi method). در روش سخنرانی، معلمان قواعد تجوید، مخارج الحروف و آداب قرائت قرآن را توضیح می‌دهند. در حالی که روش تلقی برای تمرین مهارت قرائت دانش‌آموزان از طریق شنیدن و تقلید قرائت معلم به‌منظور تصحیح اشتباهات تلفظی به‌کار می‌رود. اجرای این روش‌ها در بهبود توانایی قرائت صحیح قرآن دانش‌آموزان و همچنین تقویت نظم و علاقه به قرآن مؤثر بوده است.

The main objective of this study is to analyse the effectiveness of supervision techniques in Islamic educational institutions as a quality assurance mechanism at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi. This research employs a qualitative approach with a case study design to understand the supervision techniques at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi as a quality assurance mechanism. Primary data were obtained through in-depth interviews with the principal, teachers, the school committee, and students, while secondary data were drawn from school documents and reports. Data were collected through semi-structured interviews, participatory observations, and document studies. Data analysis was conducted thematically through coding, categorisation, and interpretation based on administrative and social aspects. Validity was maintained through triangulation and member checking, resulting in a holistic understanding and practical recommendations for quality assurance in Islamic education.The study at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi shows that supervision techniques play a strategic role in assuring the quality of Islamic education. The implementation of structured supervision improves the quality of learning, with teachers planning material more systematically and adjusting instructional methods to students' needs, thereby enhancing students' understanding and participation. Participatory supervision involving teachers, students, and the school committee strengthens the academic culture, encourages teacher motivation, increases creativity in teaching methods, and fosters student discipline and responsibility. The integration of administrative and social aspects produces a holistic and adaptive supervision mechanism, enabling objective performance evaluation, effective communication with parents, and relevant instructional strategies. The findings affirm that supervision functions as an instrument for teacher professional development, improvement of instructional quality, and the establishment of a sustainable academic culture

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل اثربخشی تکنیک‌های نظارت در نهادهای آموزشی اسلامی به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت در دبیرستان اسلامی MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی تکنیک‌های نظارت در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت می‌پردازد. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان، کمیته مدرسه و دانش‌آموزان گردآوری شده است و داده‌های ثانویه از اسناد و گزارش‌های مدرسه استخراج گردیده است. جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهدات مشارکتی و مطالعات اسنادی انجام شده است. تحلیل داده‌ها به‌صورت تماتیک از طریق کدگذاری، دسته‌بندی و تفسیر بر اساس جنبه‌های اداری و اجتماعی صورت گرفته است. روایی پژوهش از طریق مثلث‌سازی و بررسی اعضا حفظ شده است که منجر به درک جامع و ارائه توصیه‌های عملی برای تضمین کیفیت در آموزش اسلامی گردیده است. یافته‌های پژوهش در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi نشان می‌دهد که تکنیک‌های نظارت نقش راهبردی در تضمین کیفیت آموزش اسلامی ایفا می‌کنند. اجرای نظارت ساختاریافته موجب ارتقای کیفیت یادگیری شده است، به‌گونه‌ای که معلمان برنامه‌ریزی مطالب را به‌صورت نظام‌مندتر انجام داده و روش‌های تدریس را با نیازهای دانش‌آموزان تطبیق می‌دهند و در نتیجه، فهم و مشارکت دانش‌آموزان افزایش می‌یابد. نظارت مشارکتی با درگیر کردن معلمان، دانش‌آموزان و کمیته مدرسه، فرهنگ علمی را تقویت کرده، انگیزه معلمان را افزایش داده، خلاقیت در روش‌های تدریس را ارتقا بخشیده و انضباط و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان را تقویت می‌کند. ادغام جنبه‌های اداری و اجتماعی، سازوکار نظارتی جامع و سازگاری را ایجاد می‌کند که امکان ارزیابی عینی عملکرد، ارتباط مؤثر با والدین و راهبردهای آموزشی مرتبط را فراهم می‌سازد. یافته‌ها تأیید می‌کند که نظارت به‌عنوان ابزاری برای توسعه حرفه‌ای معلمان، بهبود کیفیت تدریس و استقرار فرهنگ علمی پایدار عمل می‌کند.

Contemporary Islamic education faces the challenge of a dichotomy between classical scholarly traditions (naqliyah) and modern science (aqliyah). This study aims to analyse curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail, which uniquely integrates the study of classical Islamic texts (kitab kuning) by Imam al-Ghazali, formal education, and students' economic self-reliance practices. The research employs a qualitative approach with a case study design to understand curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail, particularly the integration of Islamic epistemology (Bayani, Burhani, Amali) with formal education and students' economic activities. Data were collected through participatory observation, documentation, and semi-structured interviews with the caregivers (pengasuh), teachers, and students. The data were analysed thematically to identify patterns, themes, and categories, with validity maintained through source triangulation and member checking. This method enables an in-depth understanding of holistic educational practices that unify theory, practice, and moral values. The study shows that curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail successfully integrates the three dimensions of Islamic epistemology-Bayani (classical texts), Burhani (reason), and Amali (practice)-within a holistic educational system. Students' economic activities, such as selling getuk, function as a phronesis laboratory for transforming theoretical knowledge into real-life experience, fostering independence, discipline, and moral values. The integration of formal education and classical scholarly traditions enables balanced academic and spiritual development. The roles of teachers and caregivers as facilitators and adaptive leaders are crucial in ensuring the harmonisation of all curriculum components. This model produces graduates who are intellectually capable, spiritually mature, and equipped with adaptive life skills, making education relevant, holistic, and character-oriented

آموزش اسلامی معاصر با چالش دوگانگی میان سنت‌های علمی کلاسیک (نقلیه) و علوم مدرن (عقلیه) مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل انجام شده است؛ مدرسه‌ای که به‌طور منحصربه‌فرد به ادغام مطالعه متون کلاسیک اسلامی (کتب زرد) امام الغزالی، آموزش رسمی و تمرین‌های خوداتکایی اقتصادی دانش‌آموزان می‌پردازد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل، به‌ویژه ادغام معرفت‌شناسی اسلامی (بیانی، برهانی، عملی) با آموزش رسمی و فعالیت‌های اقتصادی دانش‌آموزان می‌پردازد. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، اسناد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مربیان (پنگاسو)، معلمان و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. داده‌ها به‌صورت تماتیک برای شناسایی الگوها، مضامین و مقوله‌ها تحلیل شدند و روایی از طریق مثلث‌سازی منابع و بازبینی اعضا حفظ گردید. این روش امکان درک عمیق از شیوه‌های آموزشی کل‌نگر که نظریه، عمل و ارزش‌های اخلاقی را یکپارچه می‌کند، فراهم می‌آورد. یافته‌ها نشان می‌دهد مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل موفق به ادغام سه بُعد معرفت‌شناسی اسلامی—بیانی (متون کلاسیک)، برهانی (عقل)، و عملی (عمل)—در یک نظام آموزشی کل‌نگر شده است. فعالیت‌های اقتصادی دانش‌آموزان، مانند فروش گتوک، به‌عنوان آزمایشگاه فرونسیس برای تبدیل دانش نظری به تجربه واقعی عمل می‌کند و استقلال، انضباط و ارزش‌های اخلاقی را تقویت می‌نماید. ادغام آموزش رسمی و سنت‌های علمی کلاسیک، رشد متوازن علمی و معنوی را ممکن می‌سازد. نقش معلمان و مربیان به‌عنوان تسهیل‌گر و رهبران تطبیقی در تضمین همسویی همه اجزای برنامه درسی حیاتی است. این مدل فارغ‌التحصیلانی توانمند از نظر فکری، بالغ از نظر معنوی و مجهز به مهارت‌های زندگی تطبیقی تربیت می‌کند که آموزش را معنادار، کل‌نگر و مبتنی بر شخصیت می‌سازد.

Strategic management in Islamic education has become a crucial aspect in facing global dynamics that demand educational institutions to excel and be competitive. This study aims to examine the concepts and practices of strategic management as an effort to improve the quality of Islamic education that is adaptive and responsive to contemporary challenges. The research method employs a literature study approach with a descriptive-analytical type, utilizing scientific literature, journals, and related documents on strategic management and Islamic education. The main findings indicate that integrating Islamic principles with modern strategic management theories can produce an effective management model in administering Islamic educational institutions. The study identifies key factors for success, such as clear planning vision, involvement of all stakeholders, and technology-based educational innovation. The conclusion emphasizes the urgency of strategic management as a foundation for the development of Islamic education that is not only academically oriented but also grounded in spiritual and character values. This study strengthens both the theoretical and practical basis for the development of excellent and competitive Islamic education management, while also opening avenues for further studies on real-world implementation.

مدیریت استراتژیک در آموزش اسلامی به عنوان یکی از جنبه‌های حیاتی در مواجهه با پویایی‌های جهانی که از نهادهای آموزشی انتظار برتری و رقابت‌پذیری دارند، مطرح می‌شود. هدف این پژوهش بررسی مفاهیم و رویه‌های مدیریت استراتژیک به عنوان تلاشی برای ارتقای کیفیت آموزش اسلامی است که نسبت به چالش‌های معاصر سازگار و پاسخگو باشد. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد مطالعه اسنادی با ماهیت توصیفی-تحلیلی است و از منابع علمی، مجلات و اسناد مرتبط با مدیریت استراتژیک و آموزش اسلامی بهره می‌گیرد. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد که تلفیق اصول اسلامی با نظریه‌های نوین مدیریت استراتژیک می‌تواند به ارائه یک الگوی مدیریتی مؤثر در اداره نهادهای آموزشی اسلامی منجر شود. پژوهش عوامل کلیدی موفقیت همچون چشم‌انداز برنامه‌ریزی شفاف، مشارکت تمامی ذینفعان و نوآوری آموزشی مبتنی بر فناوری را شناسایی می‌کند. نتیجه‌گیری بر ضرورت مدیریت استراتژیک به عنوان زیربنای توسعه آموزش اسلامی تأکید دارد؛ توسعه‌ای که نه تنها بر جنبه‌های علمی بلکه بر ارزش‌های معنوی و شخصیتی نیز استوار است. این پژوهش همزمان مبانی نظری و عملی مدیریت آموزش اسلامی عالی و رقابت‌پذیر را تقویت می‌کند و زمینه را برای مطالعات بیشتر در خصوص اجرای واقعی آن فراهم می‌آورد.

Digital transformation is both a challenge and an opportunity for Islamic educational institutions in facing the dynamics of the Industrial Revolution 4.0 and Society 5.0. This study aims to analyze the digital transformation management strategies implemented by Islamic educational institutions in improving the effectiveness of governance and learning quality. The research method used is a qualitative approach with the library research method, which is by examining various literature and the latest research results that are relevant to the topic of digital transformation and Islamic education management. The results of the study show that the success of digital transformation is determined by three main aspects, namely visionary leadership based on Islamic values, strengthening the digital literacy of educators and education personnel, and integrating information technology systems in the management of educational institutions. In addition, it was found that Islamic educational institutions that are able to adapt strategically to technological changes have higher competitiveness in creating an effective, innovative, and characterful learning ecosystem. The conclusion of this study emphasizes the importance of synergy between spiritual values and technological innovation in realizing globally competitive Islamic education in the digital era.

تحول دیجیتال هم‌زمان یک چالش و فرصتی برای مؤسسات آموزشی اسلامی در مواجهه با پویایی‌های انقلاب صنعتی ۴.۰ و جامعه ۵.۰ به‌شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای مدیریت تحول دیجیتال اجراشده توسط مؤسسات آموزشی اسلامی به‌منظور ارتقای اثربخشی حکمرانی و کیفیت یادگیری است. روش پژوهش به‌کاررفته رویکرد کیفی با روش پژوهش کتابخانه‌ای است که از طریق بررسی منابع مختلف و نتایج پژوهش‌های جدید مرتبط با موضوع تحول دیجیتال و مدیریت آموزش اسلامی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت تحول دیجیتال توسط سه جنبه اصلی تعیین می‌شود: رهبری آینده‌نگر مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، تقویت سواد دیجیتال معلمان و کارکنان آموزشی، و یکپارچه‌سازی سامانه‌های فناوری اطلاعات در مدیریت مؤسسات آموزشی. افزون بر این، مشخص شد مؤسسات آموزشی اسلامی که قادر به سازگاری راهبردی با تغییرات فناورانه هستند، رقابت‌پذیری بالاتری در ایجاد اکوسیستم یادگیری اثربخش، نوآورانه و مبتنی بر شخصیت دارند. نتیجه‌گیری این پژوهش بر اهمیت هم‌افزایی میان ارزش‌های معنوی و نوآوری فناورانه در تحقق آموزش اسلامی رقابت‌پذیر در سطح جهانی در عصر دیجیتال تأکید می‌کند.

This article explores the principles of science and the foundations of education from the perspective of Islamic educational philosophy using a literature review method. Islamic education is considered not merely the transmission of knowledge, but also a comprehensive effort to develop an individual's character as a whole. From an Islamic perspective, knowledge plays a significant role, not only as a tool to fulfill intellectual needs but also as a way to draw closer to Allah SWT and create a civilized society. Research findings indicate that Islamic education emphasizes the balance between spiritual, moral, and intellectual aspects, making Islamic educational philosophy the primary foundation for facing the challenges of the modern era and simultaneously producing a generation that is knowledgeable, virtuous, and capable of making a positive contribution to social life.

این مقاله به بررسی اصول علم و مبانی آموزش از منظر فلسفه آموزش اسلامی با استفاده از روش مرور ادبیات می‌پردازد. آموزش اسلامی صرفاً انتقال دانش تلقی نمی‌شود، بلکه تلاشی جامع برای پرورش شخصیت فرد به طور کامل است. از دیدگاه اسلامی، دانش نقش مهمی ایفا می‌کند؛ نه تنها به عنوان ابزاری برای رفع نیازهای فکری، بلکه به عنوان راهی برای تقرب به خداوند متعال و ایجاد جامعه‌ای متمدن. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش اسلامی بر تعادل میان جنبه‌های معنوی، اخلاقی و فکری تأکید دارد و فلسفه آموزش اسلامی را به عنوان مبنای اصلی برای مواجهه با چالش‌های عصر مدرن و در عین حال تربیت نسلی دانا، بافضیلت و توانمند در ارائه مشارکت مثبت به زندگی اجتماعی معرفی می‌کند.

This study aims to describe the implementation of morning and evening dhikr habituation, the formation of students’ religious morals, supporting and inhibiting factors, and solutions to obstacles at SMAIT Al Ishlah Maros. This research employed a qualitative field approach. Primary data were obtained from the female student coordinator, Islamic Education teacher, and students, while secondary data consisted of school documents and archives. Data were collected through observation, structured interviews, and documentation, then analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data validity was examined through source and technique triangulation. The findings show that morning and evening dhikr is implemented routinely and in a structured manner as part of the school’s religious culture. Morning dhikr starts at 07.15 and is supported by OSIS assistants and teacher supervision, while evening dhikr is arranged according to students’ prayer conditions. The habituation is associated with discipline, responsibility, calmness, politeness, social care, and awareness of worship. Supporting factors include teacher and school support, OSIS involvement, parent cooperation, clear rules, and consistent habituation. Obstacles include lateness, reduced focus, drowsiness, peer distraction, desire to finish quickly, and weather conditions. Solutions include repeated dhikr for late students, strengthened supervision, coordination with parents and transportation providers, moving activities indoors during rain, and educational sanctions such as short religious talks.

هدف این پژوهش توصیف اجرای عادت ذکر صبح و عصر، شکل‌گیری اخلاق دینی دانش‌آموزان، عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده، و راه‌حل‌های موانع در دبیرستان SMAIT Al Ishlah Maros است. این پژوهش با رویکرد میدانی کیفی انجام شده است. داده‌های اولیه از هماهنگ‌کننده دانش‌آموزان دختر، معلم آموزش اسلامی و دانش‌آموزان به‌دست آمد و داده‌های ثانویه شامل اسناد و آرشیوهای مدرسه بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه ساختاریافته و مستندسازی جمع‌آوری و سپس از طریق کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ذکر صبح و عصر به صورت منظم و ساختاریافته به عنوان بخشی از فرهنگ دینی مدرسه اجرا می‌شود. ذکر صبح از ساعت ۰۷:۱۵ آغاز می‌شود و با حمایت دستیاران OSIS و نظارت معلمان همراه است، در حالی که ذکر عصر بر اساس شرایط نماز دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. این عادت با نظم، مسئولیت‌پذیری، آرامش، ادب، مراقبت اجتماعی و آگاهی از عبادت مرتبط است. عوامل حمایت‌کننده شامل حمایت معلمان و مدرسه، مشارکت OSIS، همکاری والدین، قوانین شفاف و استمرار در عادت‌دهی است. موانع شامل تأخیر، کاهش تمرکز، خواب‌آلودگی، حواس‌پرتی توسط همسالان، تمایل به اتمام سریع و شرایط آب‌وهوایی است. راه‌حل‌ها شامل تکرار ذکر برای دانش‌آموزان دیررسیده، تقویت نظارت، هماهنگی با والدین و ارائه‌دهندگان حمل‌ونقل، انتقال فعالیت‌ها به فضای داخلی در هنگام باران و اعمال تنبیهات آموزشی مانند سخنرانی‌های کوتاه دینی است.

This research is motivated by the need for inclusive schools to provide Islamic Religious Education (PAI) learning that accommodates the diverse characteristics of students, including students with autism as children with special needs. PAI learning for autistic students requires strategies tailored to their communication abilities, concentration, behavior, social interaction, and pace of understanding. This study aims to analyze PAI teachers’ learning strategies for autistic students, examine their implications for students’ learning outcomes and development, and identify supporting and inhibiting factors in their implementation at SDN Mentikan 1 Mojokerto City. This study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and documentation involving the principal, PAI teacher, Special Education Assistant Teacher (GPK), and other parties involved in inclusive education. Data were analyzed using the Miles and Huberman model through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. Data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that PAI learning strategies were developed through coordination among the school, PAI teacher, GPK, and parents, supported by curriculum modifications and initial assessments to identify students’ characteristics and needs. The learning process emphasized individualized approaches, verbal stimulation to focus attention, simple and gradual instructions, repetition, hands-on practice, the use of concrete media and videos, and educational games. These strategies had positive implications for students’ engagement in learning, understanding of basic PAI concepts, habituation of prayers, ablution, prayer practices, and moral values, as well as behavioral, emotional, and social interaction development. Supporting factors included teacher competence, the role of the GPK, support from the principal and parents, facilities and infrastructure, and the suitability of methods and media. Inhibiting factors included diverse autism characteristics, communication barriers, unstable concentration and behavior, difficulties in social interaction, limited support personnel, and limited learning time.

این پژوهش با انگیزه نیاز مدارس فراگیر به ارائه آموزش دینی اسلامی (PAI) متناسب با ویژگی‌های متنوع دانش‌آموزان، از جمله دانش‌آموزان مبتلا به اوتیسم به عنوان کودکان با نیازهای ویژه، انجام شده است. آموزش PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک نیازمند راهبردهایی متناسب با توانایی‌های ارتباطی، تمرکز، رفتار، تعامل اجتماعی و سرعت درک آن‌ها است. هدف این مطالعه تحلیل راهبردهای تدریس معلمان PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک، بررسی پیامدهای آن بر نتایج یادگیری و رشد دانش‌آموزان، و شناسایی عوامل حمایتی و بازدارنده در اجرای آن در دبستان دولتی منتیکان ۱ شهر موجوکرتو می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و مستندسازی با مشارکت مدیر مدرسه، معلم PAI، معلم یار آموزش ویژه (GPK) و سایر افراد مرتبط با آموزش فراگیر گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل مایلز و هابرمن از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام گرفت. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تقویت شد. یافته‌ها نشان داد که راهبردهای آموزش PAI از طریق هماهنگی میان مدرسه، معلم PAI، GPK و والدین، با حمایت اصلاحات برنامه درسی و ارزیابی اولیه برای شناسایی ویژگی‌ها و نیازهای دانش‌آموزان توسعه یافته است. فرایند یادگیری بر رویکردهای فردی، تحریک کلامی برای تمرکز، دستورالعمل‌های ساده و تدریجی، تکرار، تمرین عملی، استفاده از رسانه‌های عینی و ویدئوها و بازی‌های آموزشی تأکید داشت. این راهبردها پیامدهای مثبتی بر مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری، درک مفاهیم پایه PAI، عادت‌دهی به نماز، وضو، تمرینات نماز و ارزش‌های اخلاقی، همچنین رشد رفتاری، عاطفی و تعامل اجتماعی داشت. عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، نقش GPK، حمایت مدیر و والدین، امکانات و زیرساخت‌ها و تناسب روش‌ها و رسانه‌ها بود. عوامل بازدارنده شامل ویژگی‌های متنوع اوتیسم، موانع ارتباطی، تمرکز و رفتار ناپایدار، دشواری در تعامل اجتماعی، محدودیت نیروی پشتیبان و زمان محدود آموزش بود.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

The revitalization of Qur’anic education has become increasingly important in responding to the broader educational needs of contemporary society. This study examines how Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif in Indonesia revitalizes Qur’anic education through BARAKAT (Bimbingan Ragam Kreativitas dan Asah Talenta), a program designed to develop students’ interests and talents beyond conventional Qur’anic learning. The program encompasses six areas: Qur’anic recitation (tilawah), Islamic devotional performance (habsyi), calligraphy, Arabic grammar and morphology (nahwu-sharaf), archery, and karate. Using a qualitative case study approach, this research explores the program’s educational contributions based on participants’ experiences and reported changes in learning behavior and social engagement. The findings indicate that BARAKAT is perceived to support students’ learning motivation, reflected in more consistent attendance, greater discipline, increased enthusiasm for practice, and reported improvements in Qur’anic memorization. The program is also associated with enhanced social readiness, particularly confidence in public performance, teamwork, empathy, solidarity, and respect for differences. These findings suggest that integrating interest- and talent-based activities into Qur’anic education may broaden its educational role beyond religious knowledge acquisition to include personal development and social competencies. This study contributes to discussions on the revitalization of non-formal Islamic education by highlighting the potential of structured extracurricular programs to connect Qur’anic learning with students’ broader developmental needs.

احیای آموزش قرآنی در پاسخ به نیازهای گسترده‌تر آموزشی جامعه معاصر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif در اندونزی آموزش قرآنی را از طریق برنامه BARAKAT (راهنمایی تنوع خلاقیت و پرورش استعداد)، که با هدف توسعه علاقه‌ها و استعدادهای دانش‌آموزان فراتر از آموزش قرآنی متعارف طراحی شده است، احیا می‌کند. این برنامه شش حوزه را در بر می‌گیرد: تلاوت قرآن (تلاوه)، اجرای عبادی اسلامی (حبشی)، خوشنویسی، دستور و صرف و نحو عربی (نحو-صرف)، تیراندازی با کمان و کاراته. با استفاده از رویکرد مطالعه موردی کیفی، این پژوهش به بررسی مشارکت‌های آموزشی این برنامه بر اساس تجارب شرکت‌کنندگان و تغییرات گزارش‌شده در رفتار یادگیری و تعاملات اجتماعی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که BARAKAT به عنوان عاملی در حمایت از انگیزه یادگیری دانش‌آموزان تلقی می‌شود که این امر در حضور منظم‌تر، انضباط بیشتر، اشتیاق افزون‌تر برای تمرین و بهبود گزارش‌شده در حفظ قرآن منعکس شده است. همچنین این برنامه با آمادگی اجتماعی بیشتر، به‌ویژه اعتماد به نفس در اجراهای عمومی، کار گروهی، همدلی، همبستگی و احترام به تفاوت‌ها مرتبط است. این یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام فعالیت‌های مبتنی بر علاقه و استعداد در آموزش قرآنی می‌تواند نقش آموزشی آن را فراتر از کسب دانش دینی به توسعه فردی و شایستگی‌های اجتماعی گسترش دهد. این پژوهش با برجسته‌کردن ظرفیت برنامه‌های فوق‌برنامه ساختاریافته برای پیوند آموزش قرآنی با نیازهای توسعه‌ای گسترده‌تر دانش‌آموزان، به بحث‌های مربوط به احیای آموزش اسلامی غیررسمی کمک می‌کند.

This study explores the influence of Quranic memorization on the academic achievement of twelfth-grade students at Madrasah Aliyah Swasta Hidayatul Qur’an, Puding Besar. Using an associative quantitative approach with simple linear regression analysis, data were collected through questionnaires, observations, and documentation of semester grades. The findings indicate a significant positive relationship between the intensity of Quranic memorization and students’ academic performance, with a contribution rate of 40%. Statistical analysis shows that the calculated t-value (4.758) exceeds the critical value (2.034), supporting the acceptance of the alternative hypothesis. These results suggest that Quranic memorization is a key factor in enhancing academic achievement. The study offers practical recommendations for Islamic educational institutions to strengthen tahfidz programs as an integral part of the formal curriculum.

این پژوهش به بررسی تأثیر حفظ قرآن بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه دوازدهم مدرسه متوسطه اسلامی خصوصی هدایت‌القرآن پودینگ بسار می‌پردازد. با استفاده از رویکرد کمی ارتباطی و تحلیل رگرسیون خطی ساده، داده‌ها از طریق پرسشنامه، مشاهده و مستندسازی نمرات نیم‌سال جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین شدت حفظ قرآن و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان رابطه مثبت معناداری وجود دارد و نرخ مشارکت آن ۴۰٪ است. تحلیل آماری نشان می‌دهد که مقدار t محاسبه‌شده (۴.۷۵۸) از مقدار بحرانی (۲.۰۳۴) بیشتر است که پذیرش فرضیه جایگزین را تأیید می‌کند. این نتایج حاکی از آن است که حفظ قرآن یکی از عوامل کلیدی در ارتقای پیشرفت تحصیلی است. پژوهش حاضر توصیه‌های عملی برای مؤسسات آموزشی اسلامی جهت تقویت برنامه‌های حفظ (تَحفِیظ) به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه درسی رسمی ارائه می‌دهد.

This study aims to examine the implementation of the Think Pair Share type of Cooperative Learning model and its impact on improving students' understanding in Islamic Religious Education at SMP Negeri 1 Airgegas. The background of this research is the low level of students’ comprehension of Islamic Religious Education material, which is attributed to the use of monotonous and passive teaching methods. The research employs a quantitative approach, involving two sample classes: an experimental class applying the Think Pair Share model and a control class using conventional teaching methods. The implementation of the TPS model in the experimental class was carried out through three stages: think (individual reflection), pair (discussion in pairs), and share (sharing discussion results with the class). The research instruments used were pre-tests and post-tests to measure students' understanding before and after the treatment. The Wilcoxon test results for the experimental group showed a significant improvement between pre-test and post-test scores, indicating that the TPS model effectively enhanced students’ comprehension. Furthermore, the Mann-Whitney test showed a significant difference between the post-test scores of the experimental and control groups, suggesting that students taught using the TPS model achieved a higher level of understanding compared to those taught with conventional methods

هدف این پژوهش بررسی اجرای الگوی یادگیری تعاونی از نوع Think Pair Share و تأثیر آن بر بهبود درک دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی در دبیرستان دولتی شماره ۱ Airgegas است. زمینه این پژوهش، پایین بودن سطح درک دانش‌آموزان از محتوای آموزش دینی اسلامی است که به استفاده از روش‌های تدریس یکنواخت و غیرفعال نسبت داده می‌شود. این پژوهش با رویکرد کمی انجام شده و شامل دو کلاس نمونه است: یک کلاس آزمایشی که الگوی Think Pair Share را به کار می‌گیرد و یک کلاس کنترل که از روش‌های تدریس متداول استفاده می‌کند. اجرای الگوی TPS در کلاس آزمایشی از طریق سه مرحله انجام شد: تفکر (تأمل فردی)، جفت (بحث دو نفره) و اشتراک‌گذاری (ارائه نتایج بحث به کلاس). ابزارهای پژوهش شامل پیش‌آزمون و پس‌آزمون برای سنجش میزان درک دانش‌آموزان پیش و پس از مداخله بود. نتایج آزمون ویلکاکسون برای گروه آزمایشی نشان داد که بین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بهبود معناداری وجود دارد که بیانگر اثربخشی الگوی TPS در ارتقای درک دانش‌آموزان است. افزون بر این، آزمون من‌ویتنی تفاوت معناداری را میان نمرات پس‌آزمون گروه‌های آزمایشی و کنترل نشان داد که حاکی از آن است دانش‌آموزانی که با الگوی TPS آموزش دیده‌اند، سطح بالاتری از درک را نسبت به دانش‌آموزان آموزش‌دیده با روش‌های متداول کسب کرده‌اند.

The aim of this study is to examine the concept of ‘Made Self’ education within the context of Islamic education, and how this concept is applied within the family, the community and schools. This study aims to provide a deeper understanding of how these three educational environments contribute to shaping individuals who are not only intellectually intelligent but also possess good character and are self-directed in their learning. The method used is a qualitative approach involving a literature review, which gathered data from various sources of literature relating to Self-Directed Education, as well as the roles of the family, community and school in Islamic education. The research findings indicate that the implementation of Self-Directed Learning within these three environments is mutually reinforcing, whereby the family develops core values, the community strengthens social skills, and the school provides opportunities to hone academic and self-directed learning skills. Overall, the synergy between these three elements is vital for producing individuals who are not only intelligent but also possess noble character and are prepared to face life’s challenges.

هدف این پژوهش بررسی مفهوم آموزش «خودساخته» در زمینه آموزش اسلامی و نحوه به‌کارگیری این مفهوم در خانواده، جامعه و مدارس است. این پژوهش در پی ارائه درکی عمیق‌تر از چگونگی نقش‌آفرینی این سه محیط آموزشی در شکل‌دهی افرادی است که نه‌تنها از لحاظ ذهنی باهوش هستند، بلکه دارای منش نیکو بوده و در یادگیری خودمحور عمل می‌کنند. روش پژوهش، رویکرد کیفی با استفاده از مرور ادبیات است که داده‌ها از منابع مختلف مرتبط با آموزش خودمحور و همچنین نقش خانواده، جامعه و مدرسه در آموزش اسلامی گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اجرای یادگیری خودمحور در این سه محیط، تقویت‌کننده یکدیگر است؛ به‌گونه‌ای که خانواده ارزش‌های بنیادی را پرورش می‌دهد، جامعه مهارت‌های اجتماعی را تقویت می‌کند و مدرسه فرصت‌هایی برای ارتقای مهارت‌های علمی و یادگیری خودمحور فراهم می‌آورد. در مجموع، هم‌افزایی میان این سه عنصر برای تربیت افرادی که علاوه بر هوش، دارای منش والا بوده و آمادگی رویارویی با چالش‌های زندگی را دارند، حیاتی است.

The current research aims to identify (The Effectiveness of Two Active Learning Strategies on the Achievement of Second Intermediate Grade Students in the Holy Quran and Islamic Education Subject and the Development of Their Citizenship Values.). The researcher adopted the quasi-experimental method, and used two scales to measure the variables of his research. The first scale was the achievement scale in mathematics and consisted of (40) paragraphs of the type of multiple choice, and verified its reliability, stability and discrimination, as well as conducting statistical analysis of its paragraphs, and the researcher prepared a citizenship values scale, and the scale in its final form consisted of (38) paragraphs and verified its reliability, stability and discrimination, and the results showed that the experimental group outperformed the control group in the mathematics achievement scale and the citizenship values scale. The researcher suggested conducting studies on the effectiveness of two active learning strategies in acquiring numerical concepts among first intermediate students and developing their logical thinking. The researcher also recommended emphasizing the necessity of teaching the use of active learning strategies in general at the intermediate stage. And the adoption of national values in the teaching of mathematics in the intermediate stages because of its importance in promoting and developing patriotism among students The researcher also recommended emphasizing the need to teach the use of active learning strategies in general at the intermediate stage. And the adoption of national values in the teaching of mathematics in the intermediate stages because of its importance in promoting and developing patriotism among students.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی «اثربخشی دو راهبرد یادگیری فعال بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه دوم متوسطه در درس قرآن کریم و آموزش اسلامی و توسعه ارزش‌های شهروندی آنان» انجام شده است. پژوهشگر از روش شبه‌آزمایشی استفاده کرده و برای سنجش متغیرهای پژوهش خود از دو مقیاس بهره برده است. مقیاس اول، مقیاس پیشرفت تحصیلی در ریاضیات بود که شامل ۴۰ پرسش چهارگزینه‌ای بوده و پایایی، ثبات و قدرت تمایز آن مورد تأیید قرار گرفته و تحلیل آماری سؤالات آن نیز انجام شده است. همچنین پژوهشگر مقیاس ارزش‌های شهروندی را تهیه کرده که در نهایت شامل ۳۸ پرسش بوده و پایایی، ثبات و قدرت تمایز آن نیز مورد تأیید قرار گرفته است. نتایج نشان داد که گروه آزمایشی در مقیاس پیشرفت تحصیلی ریاضیات و مقیاس ارزش‌های شهروندی نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری داشته است. پژوهشگر پیشنهاد کرد مطالعاتی درباره اثربخشی دو راهبرد یادگیری فعال در کسب مفاهیم عددی در میان دانش‌آموزان پایه اول متوسطه و توسعه تفکر منطقی آنان انجام شود. همچنین پژوهشگر توصیه کرد بر ضرورت آموزش استفاده از راهبردهای یادگیری فعال به طور کلی در دوره متوسطه تأکید شود و پذیرش ارزش‌های ملی در آموزش ریاضیات در دوره متوسطه به دلیل اهمیت آن در تقویت و توسعه روحیه میهن‌دوستی در میان دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد.

This study examines the integration of the Panca Cinta values in developing religious attitudes among early childhood learners at RA Mirqotush Shibyan in the 2026/2027 academic year. Using a descriptive qualitative approach, data were drawn from observation notes and institutional information concerning curriculum implementation, daily and weekly religious habituation, memorization activities, and teacher practices. The findings indicate that the Panca Cinta orientation is embedded as a spirit of learning through loving, safe, enjoyable, exemplary, and habituation-based interactions rather than coercive instruction. The five operational dimensions observed in the institution are love for Allah and His Messenger, love for parents and teachers, love for others, love for the homeland, and love for nature. These values are concretized through Duha prayer, daily prayers, Qur'an recitation, salawat, hadith and surah memorization, prophetic stories, greetings and hand-kissing, sharing, apologizing, queuing, caring for sick friends, simple flag ceremonies, singing the national anthem and local songs, watering plants, sorting waste, and avoiding damage to plants. The study suggests that the integration of Panca Cinta becomes meaningful when religious values are repeatedly experienced through routines, teacher modeling, and child-friendly activities. The contribution of the study lies in showing how the national Panca Cinta framework is contextualized into concrete religious-character practices appropriate to early childhood.

این پژوهش به بررسی ادغام ارزش‌های پنج‌گانه عشق (Panca Cinta) در توسعه نگرش دینی کودکان پیش‌دبستانی در مؤسسه RA Mirqotush Shibyan در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ می‌پردازد. با استفاده از رویکرد کیفی توصیفی، داده‌ها از یادداشت‌های مشاهده و اطلاعات نهادی مربوط به اجرای برنامه درسی، عادت‌دهی‌های دینی روزانه و هفتگی، فعالیت‌های حفظ و عملکرد معلمان گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جهت‌گیری Panca Cinta به عنوان روح یادگیری از طریق تعاملات محبت‌آمیز، ایمن، لذت‌بخش، الگویی و مبتنی بر عادت، و نه آموزش اجباری، در این مؤسسه نهادینه شده است. پنج بُعد عملیاتی مشاهده‌شده در این مؤسسه عبارت‌اند از: عشق به خدا و پیامبرش، عشق به والدین و معلمان، عشق به دیگران، عشق به میهن و عشق به طبیعت. این ارزش‌ها از طریق نماز ضحی، نمازهای روزانه، تلاوت قرآن، صلوات، حفظ احادیث و سوره‌ها، داستان‌های پیامبران، سلام و بوسیدن دست، تقسیم کردن، عذرخواهی، صف کشیدن، مراقبت از دوستان بیمار، برگزاری مراسم ساده پرچم، سرود ملی و سرودهای محلی، آبیاری گیاهان، تفکیک زباله و جلوگیری از آسیب به گیاهان عینیت می‌یابد. پژوهش نشان می‌دهد که ادغام Panca Cinta زمانی معنادار می‌شود که ارزش‌های دینی از طریق تکرار در روال‌ها، الگو بودن معلم و فعالیت‌های دوستدار کودک تجربه شوند. سهم این پژوهش در نشان دادن چگونگی بومی‌سازی چارچوب ملی Panca Cinta در قالب رفتارهای عینی و مناسب با سن کودکان پیش‌دبستانی است.

This study examines parents’ roles and responsibilities as the primary educational institution for children in the context of Islamic Religious Education (PAI) within modern families. Using a qualitative field research approach, data were collected through observation, interviews, and documentation to explore parents’ perceptions, efforts, and contributions to children's religious development. The findings reveal that parental involvement is influenced by religious awareness, habitus, and cultural capital rather than merely by work-related busyness. Parents who perceive religious education as a family responsibility remain actively engaged through supervision, religious habituation, educational support, and exemplary conduct. These efforts contribute to the development of children's self-control, religious commitment, moral character, and life orientation. The study highlights the importance of collaboration between families and educational institutions in strengthening the internalization of Islamic values. Its originality lies in integrating Bourdieu’s theory of habitus and cultural capital with Abdullah Nashih Ulwan’s Islamic educational perspective.

این پژوهش به بررسی نقش‌ها و مسئولیت‌های والدین به‌عنوان نهاد آموزشی اصلی برای کودکان در زمینه آموزش دینی اسلامی (PAI) در خانواده‌های مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش میدانی کیفی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شده‌اند تا ادراکات، تلاش‌ها و مشارکت‌های والدین در رشد دینی کودکان مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت والدین بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر اشتغال باشد، تحت تأثیر آگاهی دینی، هابیتوس و سرمایه فرهنگی قرار دارد. والدینی که آموزش دینی را مسئولیت خانواده تلقی می‌کنند، از طریق نظارت، عادت‌دهی دینی، حمایت آموزشی و رفتار الگویی به‌طور فعال مشارکت دارند. این تلاش‌ها به رشد خودکنترلی، تعهد دینی، منش اخلاقی و جهت‌گیری زندگی کودکان کمک می‌کند. پژوهش بر اهمیت همکاری میان خانواده و نهادهای آموزشی در تقویت درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی تأکید می‌کند. نوآوری این مطالعه در ادغام نظریه هابیتوس و سرمایه فرهنگی بوردیو با دیدگاه تربیتی اسلامی عبدالله ناصح علوان نهفته است.

Traditional pedagogy in Indonesian pondok pesantren, organised around teacher-centred transmission and extensive memorisation, has long secured moral formation and mastery of classical Islamic texts, yet contemporary professional roles for Muslim graduates additionally require analysis, evidence-based evaluation, and principled problem-solving. This study examined how the systematic introduction of constructivist pedagogy shaped the development of critical thinking among santriwati in professional-track programmes at Pondok Pesantren Putri ‘Aisyah Kempek, Cirebon. A convergent parallel mixed-methods case study was conducted over six months during the even semester of 2024/2025, with the qualitative strand as the dominant component. Data comprised fourteen semi-structured interviews with six ustadzah and eight santriwati, twenty-four non-participant classroom observations, document analysis of lesson plans and reflective journals, and rubric scoring of forty-five paired student work samples using an instrument adapted from Facione’s critical thinking framework. Qualitative data were analysed through reflexive thematic analysis and rubric data descriptively. Four themes emerged: a shift from knowledge reception to collaborative construction; professionally situated critical capacities; negotiation of cultural and theological tension resolved through a hybrid model; and gendered dimensions of critical thinking in a putri setting. Rubric means rose from 2.2 to 3.4 on a four-point scale, with the largest gains in self-regulation and analysis. The study concludes that constructivist strategies framed as instruments of tadabbur and collectively accountable ijtihad can be integrated into traditional pesantren professional education without displacing its epistemological commitments, and that the theological reframing rather than the techniques themselves is what makes integration workable.

پداگوژی سنتی در پوندک پیامبر اندونزی، که بر محور انتقال معلم‌محور و حفظ گسترده مطالب سازمان یافته است، مدت‌هاست که تضمین‌کننده تربیت اخلاقی و تسلط بر متون کلاسیک اسلامی بوده است؛ با این حال، نقش‌های حرفه‌ای معاصر برای فارغ‌التحصیلان مسلمان علاوه بر این، نیازمند تحلیل، ارزیابی مبتنی بر شواهد و حل مسئله اصول‌محور است. این پژوهش بررسی کرد که چگونه معرفی نظام‌مند پداگوژی سازنده‌گرا، توسعه تفکر انتقادی را در میان سنترِواتی‌های برنامه‌های حرفه‌ای در حوزه علمیه دخترانه ‘Aisyah Kempek، چیرِبون شکل داد. یک مطالعه موردی آمیخته همگرا به مدت شش ماه در طول نیم‌سال زوج ۲۰۲۴/۲۰۲۵ انجام شد که بخش کیفی، مؤلفه غالب بود. داده‌ها شامل چهارده مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با شش استادزه و هشت سنترِواتی، بیست‌وچهار مشاهده کلاسی بدون مشارکت، تحلیل اسناد برنامه‌های درسی و ژورنال‌های تأملی، و نمره‌دهی روبریک به چهل‌وپنج نمونه کار دانش‌آموزی جفت‌شده با استفاده از ابزاری اقتباس‌شده از چارچوب تفکر انتقادی Facione بود. داده‌های کیفی از طریق تحلیل تماتیک بازتابی و داده‌های روبریک به صورت توصیفی تحلیل شدند. چهار تم استخراج شد: گذار از دریافت دانش به ساخت مشترک؛ ظرفیت‌های انتقادی با موقعیت حرفه‌ای؛ مذاکره تنش‌های فرهنگی و الهیاتی که از طریق یک مدل ترکیبی حل شد؛ و ابعاد جنسیتی تفکر انتقادی در محیط دخترانه. میانگین‌های روبریک از ۲.۲ به ۳.۴ در مقیاس چهار امتیازی افزایش یافت، با بیشترین رشد در خودتنظیمی و تحلیل. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبردهای سازنده‌گرا، زمانی که به عنوان ابزار تدبر و اجتهاد جمعی مسئولانه چارچوب‌بندی شوند، می‌توانند در آموزش حرفه‌ای سنتی حوزه علمیه بدون جابجایی تعهدات معرفت‌شناختی آن ادغام شوند و این بازتعریف الهیاتی است، نه صرفاً تکنیک‌ها، که امکان‌پذیری ادغام را فراهم می‌کند.

The erosion of work-related character among Vocational High School (SMK) students—marked by weak discipline, honesty, and work ethic—calls for a character education model that specifically synchronizes religious values with industrial work-culture standards. The aim of this study identifies the integration of the Qur'anic values of Surah Luqman verses 12, 13, 17, 18, and 19 into industrial work culture as a model of character education within the Automotive Engineering Program of SMKs in Bogor Regency. The methods of this study is a qualitative approach with a comparative case study design was employed at SMKN 1 Cibinong and SMKN 1 Ciomas. Data were collected through observation, in-depth interviews, documentation, and a preliminary questionnaire, then analyzed descriptively-interpretively with triangulation. Results: The findings of the study confirm that the values of gratitude, tauhid, patience, humility, and courteous communication in Surah Luqman are systematically integrated into the curriculum and workshop culture. This integration manifests in industrial work-culture practices such as SOP compliance, the 5R culture, occupational health and safety (K3), and service excellence. This integrative model effectively enhances students' work readiness and religious character, although behavioral consistency and the character-assessment system still require strengthening. The conclusions of the study state that the integration of the Qur'anic values of Surah Luqman into industrial work culture proves to be a relevant character education model for producing SMK graduates who are technically competent and morally upright

فرسایش منش مرتبط با کار در میان دانش‌آموزان هنرستان‌های فنی (SMK) که با ضعف در انضباط، صداقت و اخلاق کاری مشخص می‌شود، نیازمند الگویی از آموزش منش است که به طور خاص ارزش‌های دینی را با استانداردهای فرهنگ کاری صنعتی هم‌ساز کند. هدف این پژوهش شناسایی ادغام ارزش‌های قرآنی سوره لقمان (آیات ۱۲، ۱۳، ۱۷، ۱۸ و ۱۹) در فرهنگ کاری صنعتی به عنوان الگویی برای آموزش منش در رشته مهندسی خودرو هنرستان‌های فنی شهرستان بوگور است. روش این پژوهش رویکرد کیفی با طرح مطالعه موردی مقایسه‌ای است که در SMKN 1 Cibinong و SMKN 1 Ciomas اجرا شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق، اسناد و پرسشنامه مقدماتی گردآوری و سپس به صورت توصیفی-تفسیری با استفاده از مثلث‌سازی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج پژوهش تأیید می‌کند که ارزش‌های شکرگزاری، توحید، صبر، فروتنی و ارتباط مؤدبانه در سوره لقمان به طور نظام‌مند در برنامه درسی و فرهنگ کارگاه ادغام شده‌اند. این ادغام در شیوه‌های فرهنگ کاری صنعتی مانند رعایت دستورالعمل‌های استاندارد (SOP)، فرهنگ ۵S، ایمنی و بهداشت حرفه‌ای (K3) و تعالی در ارائه خدمات تجلی می‌یابد. این مدل تلفیقی به طور مؤثری آمادگی شغلی و منش دینی دانش‌آموزان را ارتقا می‌بخشد، اگرچه ثبات رفتاری و نظام ارزیابی منش همچنان نیازمند تقویت است. نتیجه‌گیری پژوهش بیان می‌کند که ادغام ارزش‌های قرآنی سوره لقمان در فرهنگ کاری صنعتی، الگویی مناسب برای آموزش منش جهت تربیت فارغ‌التحصیلان هنرستان‌های فنی با شایستگی فنی و سلامت اخلاقی است.

In the digital era, prospective Islamic Religious Education (PAI) teachers are expected to integrate religious knowledge with the ability to design appropriate technology-supported instruction. Preliminary observations at Universitas Singaperbangsa Karawang indicated a gap between students’ coursework experiences and their perceived readiness to develop interactive instructional media. This study examined the structural relationships among Learning Media Course Effectiveness, Emotional Intelligence, Media Design Competence, and Teaching Readiness, positioning Media Design Competence as a proposed mediating variable. A quantitative, cross-sectional design was employed, with structured questionnaire data collected from 58 third-semester PAI students and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Course Effectiveness (β = 0.295) and Emotional Intelligence (β = 0.411) were positively and significantly associated with Media Design Competence, jointly explaining 35.0% of its variance. Emotional Intelligence exhibited a numerically larger path coefficient, although the statistical significance of the difference between the coefficients was not established. Media Design Competence was strongly associated with Teaching Readiness (β = 0.728; f² = 1.126), with the model explaining 53.0% of the variance in readiness. These findings highlight the relevance of academic experiences and emotional abilities to media design competence and its association with teaching readiness. However, these findings do not establish full mediation because the corresponding direct paths are not reported, and the cross-sectional design precludes definitive causal conclusions.The study suggests integrating practical media design activities with support for managing learning challenges in PAI teacher education, while further research should test the proposed indirect effects and evaluate the effectiveness of such instructional approaches.

در عصر دیجیتال، انتظار می‌رود معلمان آینده آموزش دینی اسلامی (PAI) دانش دینی را با توانایی طراحی آموزش مناسب مبتنی بر فناوری تلفیق کنند. مشاهدات اولیه در دانشگاه Singaperbangsa Karawang نشان داد که بین تجربیات درسی دانشجویان و ادراک آن‌ها از آمادگی برای توسعه رسانه‌های آموزشی تعاملی، شکاف وجود دارد. این پژوهش به بررسی روابط ساختاری میان اثربخشی درس رسانه‌های آموزشی، هوش هیجانی، شایستگی طراحی رسانه و آمادگی تدریس پرداخت و شایستگی طراحی رسانه را به عنوان متغیر میانجی پیشنهادی در نظر گرفت. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح مقطعی انجام شد و داده‌های پرسشنامه ساختاریافته از ۵۸ دانشجوی ترم سوم PAI جمع‌آوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل گردید. اثربخشی درس (β = ۰.۲۹۵) و هوش هیجانی (β = ۰.۴۱۱) با شایستگی طراحی رسانه رابطه مثبت و معناداری داشتند و به طور مشترک ۳۵.۰٪ از واریانس آن را تبیین کردند. ضریب مسیر هوش هیجانی از نظر عددی بزرگ‌تر بود، اگرچه معناداری آماری تفاوت بین ضرایب تأیید نشد. شایستگی طراحی رسانه با آمادگی تدریس ارتباط قوی داشت (β = ۰.۷۲۸؛ f² = ۱.۱۲۶) و مدل ۵۳.۰٪ از واریانس آمادگی را تبیین نمود. این یافته‌ها اهمیت تجربیات دانشگاهی و توانایی‌های هیجانی را در شایستگی طراحی رسانه و ارتباط آن با آمادگی تدریس نشان می‌دهد. با این حال، این یافته‌ها میانجی‌گری کامل را اثبات نمی‌کنند، زیرا مسیرهای مستقیم مربوطه گزارش نشده‌اند و طرح مقطعی امکان نتیجه‌گیری قطعی علی را فراهم نمی‌کند. مطالعه حاضر پیشنهاد می‌کند که فعالیت‌های عملی طراحی رسانه با حمایت برای مدیریت چالش‌های یادگیری در آموزش معلمان PAI تلفیق شود و پژوهش‌های آتی باید اثرات غیرمستقیم پیشنهادی را آزمون و اثربخشی چنین رویکردهای آموزشی را ارزیابی کنند.

The rapid development of the digital era poses critical challenges to university students' moral resilience, necessitating effective character-building strategies, particularly within science-based higher education institutions. This study examines the simultaneous and partial effects of Islamic Value Integration and Religious Academic Climate on student behavior. Using a quantitative survey approach, data were collected from 100 undergraduate students at IPB University through purposive sampling and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings show that Islamic Value Integration and Religious Academic Climate jointly explain 58.2% of the variance in student behavior (R² = 0.582). Islamic Value Integration has a positive and significant effect on student behavior (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000), indicating that value-based learning and lecturer role modeling provide an important instructional foundation for students' moral development. In contrast, Religious Academic Climate does not show a statistically significant direct effect on student behavior (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355), suggesting that its influence may operate through indirect or contextual pathways not captured in the present model. Overall, the findings indicate that student moral resilience in the digital era is shaped more directly by the internalization of Islamic values through formal learning processes than by religious academic climate alone.

رشد سریع عصر دیجیتال چالش‌های اساسی‌ای را برای تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان دانشگاهی ایجاد می‌کند و نیازمند راهبردهای مؤثر پرورش شخصیت، به‌ویژه در مؤسسات آموزش عالی مبتنی بر علوم است. این پژوهش به بررسی اثرات همزمان و جزئی ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی بر رفتار دانشجویان می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پیمایش کمی، داده‌ها از ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی دانشگاه IPB به روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری و با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی به طور مشترک ۵۸/۲ درصد از واریانس رفتار دانشجویان را تبیین می‌کنند (R² = 0.582). ادغام ارزش‌های اسلامی تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار دانشجویان دارد (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000) که نشان می‌دهد یادگیری مبتنی بر ارزش و الگو بودن اساتید، بنیان آموزشی مهمی برای رشد اخلاقی دانشجویان فراهم می‌کند. در مقابل، فضای آکادمیک دینی تأثیر مستقیم معناداری بر رفتار دانشجویان نشان نمی‌دهد (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355) و این امر حاکی از آن است که تأثیر آن ممکن است از طریق مسیرهای غیرمستقیم یا زمینه‌ای که در مدل حاضر لحاظ نشده‌اند، اعمال شود. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان در عصر دیجیتال بیشتر به واسطه درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق فرایندهای یادگیری رسمی شکل می‌گیرد تا صرفاً فضای آکادمیک دینی.

Digital platforms have become a primary route through which Indonesian students encounter religious knowledge, and teachers of Islamic education increasingly meet classroom questions whose answers students have already obtained from sources carrying no chain of transmission. This study examines how the digital transformation of Islamic education reconfigures the relationship between teacher, text, and learner, and asks what verification practice becomes possible when the volume of accessible religious content exceeds any teacher’s capacity to authenticate it. The study is a conceptual synthesis of peer-reviewed literature, policy documents, and institutional reports, selected purposively and analysed thematically across accessibility, content authenticity, pedagogical innovation, teacher role, ethics, and institutional readiness. The analysis finds that digitalisation expands access decisively but redistributes interpretive authority in ways existing teacher preparation does not address; that content generated by artificial intelligence intensifies rather than creates this problem, since fluency without sanad is already characteristic of much online religious material; and that blended learning models developed for school-age learners transfer poorly to the adult and para-professional audiences that dominate Islamic non-formal education without andragogical adjustment. The study argues that the practical task facing institutions is not the adoption of technology but the design of verification competence, and proposes three design principles: teaching provenance rather than conclusions, making the limits of teacher authority explicit, and building institutional review of digital content into curriculum governance rather than leaving it to individual discretion.

سکوهای دیجیتال به مسیر اصلی دسترسی دانش‌آموزان اندونزیایی به دانش دینی بدل شده‌اند و معلمان آموزش اسلامی با پرسش‌هایی در کلاس مواجه می‌شوند که پاسخ آن‌ها را دانش‌آموزان پیش‌تر از منابعی بدون زنجیره نقل دریافت کرده‌اند. این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه تحول دیجیتال در آموزش اسلامی رابطه میان معلم، متن و یادگیرنده را بازپیکربندی می‌کند و می‌پرسد که در شرایطی که حجم محتوای دینی قابل دسترس از ظرفیت هر معلم برای اعتبارسنجی فراتر می‌رود، چه شیوه‌ای از راستی‌آزمایی ممکن می‌شود. این پژوهش، سنتز مفهومی از ادبیات داوری‌شده، اسناد سیاستی و گزارش‌های نهادی است که به‌صورت هدفمند انتخاب و بر اساس دسترسی‌پذیری، اصالت محتوا، نوآوری آموزشی، نقش معلم، اخلاق و آمادگی نهادی به‌صورت موضوعی تحلیل شده‌اند. تحلیل نشان می‌دهد که دیجیتالی‌شدن به‌طور قاطع دسترسی را گسترش می‌دهد اما اقتدار تفسیری را به شیوه‌هایی بازتوزیع می‌کند که در آموزش معلمان فعلی مورد توجه قرار نگرفته است؛ همچنین محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی این مسئله را تشدید می‌کند نه ایجاد، چرا که روانی بدون سند پیش‌تر نیز ویژگی غالب بسیاری از مواد دینی آنلاین بوده است؛ و مدل‌های یادگیری ترکیبی که برای یادگیرندگان سن مدرسه توسعه یافته‌اند، بدون تعدیل اندراگوژیک به‌خوبی به مخاطبان بزرگسال و شبه‌حرفه‌ای که در آموزش غیررسمی اسلامی غالب‌اند، منتقل نمی‌شوند. این مطالعه استدلال می‌کند که وظیفه عملی پیش‌روی نهادها نه پذیرش فناوری بلکه طراحی شایستگی راستی‌آزمایی است و سه اصل طراحی را پیشنهاد می‌دهد: آموزش منشأ به‌جای نتیجه‌گیری، صراحت‌بخشی به حدود اقتدار معلم، و ادغام بازبینی نهادی محتوای دیجیتال در حکمرانی برنامه درسی به‌جای واگذاری آن به صلاحدید فردی.

Islamic Religious Education, especially Al-Qur'an Hadis, plays a crucial role in developing students' character and spiritual ethics. Nonetheless, traditional teaching approaches frequently result in student passiveness and a deficiency in critical thinking. This research seeks to investigate the philosophical basis of the Jigsaw cooperative learning model in relation to Al-Qur'an Hadis teaching. Employing a literature review method, the study combines multiple scholarly sources to explore the efficacy and educational merits of this model. The findings show that the Jigsaw model successfully shifts classroom interactions from passive learning to active, student-focused teamwork. Through embracing the principles of ta'awun (collaboration) and tadaqquq (profound reflection), this model promotes comprehensive comprehension and ingrains spiritual values. As a result, Jigsaw functions as a strategic educational resource to bolster critical thinking, character growth, and academic success, providing a relevant, context-sensitive, and captivating method for modern Islamic education.

آموزش دینی اسلامی، به‌ویژه قرآن و حدیث، نقش اساسی در پرورش شخصیت و اخلاق معنوی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، رویکردهای سنتی تدریس اغلب منجر به انفعال دانش‌آموزان و کمبود تفکر انتقادی می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی مبانی فلسفی مدل یادگیری مشارکتی جیکساو در ارتباط با آموزش قرآن و حدیث انجام شده است. با بهره‌گیری از روش مرور ادبیات، این مطالعه منابع علمی متعددی را ترکیب می‌کند تا اثربخشی و مزایای آموزشی این مدل را مورد بررسی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل جیکساو به‌طور موفقیت‌آمیزی تعاملات کلاسی را از یادگیری منفعل به کار گروهی فعال و دانش‌آموزمحور تغییر می‌دهد. با پذیرش اصول تعاون (همکاری) و تدقق (تأمل عمیق)، این مدل به درک جامع و نهادینه‌سازی ارزش‌های معنوی کمک می‌کند. در نتیجه، جیکساو به‌عنوان یک منبع راهبردی آموزشی برای تقویت تفکر انتقادی، رشد شخصیتی و موفقیت تحصیلی عمل می‌کند و روشی مرتبط، زمینه‌محور و جذاب برای آموزش اسلامی معاصر فراهم می‌آورد.

This study aims to examine the principal's role as a manager in improving teacher motivation at the Al-Ikhlas Private Islamic Senior High School (MAS) in Jambi City. The principal is both a leader and an educational manager with a strategic responsibility to manage human resources, particularly teachers, so that they can carry out their duties professionally and with full motivation. This study used a descriptive qualitative approach using literature review and field observation methods. The results indicate that an effective principal is able to optimally carry out managerial functions—including planning, organizing, directing, and controlling thus significantly impacting teacher intrinsic and extrinsic motivation. Factors such as open communication, rewards, constructive academic supervision, teacher professional development, and the creation of a conducive school climate are key variables influencing teacher motivation. The implications of this study provide recommendations for the principal of MAS Al-Ikhlas in Jambi City to optimize their managerial functions to achieve quality Islamic education

هدف این پژوهش بررسی نقش مدیر مدرسه به‌عنوان مدیر در بهبود انگیزه معلمان در مدرسه متوسطه اسلامی خصوصی ال‌اخلاص (MAS) در شهر جامبی است. مدیر مدرسه هم به‌عنوان رهبر و هم به‌عنوان مدیر آموزشی، مسئولیت راهبردی مدیریت منابع انسانی، به‌ویژه معلمان را بر عهده دارد تا بتوانند وظایف خود را به‌صورت حرفه‌ای و با انگیزه کامل انجام دهند. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با استفاده از روش مرور ادبیات و مشاهده میدانی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که یک مدیر مدرسه مؤثر قادر است وظایف مدیریتی از جمله برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل را به‌طور بهینه انجام دهد و بدین ترتیب تأثیر قابل‌توجهی بر انگیزه درونی و بیرونی معلمان داشته باشد. عواملی مانند ارتباط باز، پاداش، نظارت آموزشی سازنده، توسعه حرفه‌ای معلمان و ایجاد فضای مدرسه‌ای مطلوب، متغیرهای کلیدی مؤثر بر انگیزه معلمان هستند. پیامدهای این پژوهش توصیه‌هایی را برای مدیر مدرسه MAS ال‌اخلاص در شهر جامبی جهت بهینه‌سازی وظایف مدیریتی خود به‌منظور دستیابی به آموزش اسلامی با کیفیت ارائه می‌دهد.

This research analyzes the consensus of Islamic education stakeholders regarding the tawhid paradigm as an epistemological foundation for integrating Islamic religious education and general sciences in responding to environmental degradation. Methods: Using a sequential explanatory mixed-methods design with 22 respondents from eight ethnic backgrounds in Indonesia. Data were collected through a validated 16-item structured survey (Cronbach's Alpha >0.80) measuring four dimensions: Tawhid-Environment Understanding, Knowledge Integration, Islamic Value-Based Ecological Awareness, and Paradigm-Dualism of Sciences. Analysis used descriptive statistics and reliability testing. Results and Conclusion: Strong consensus (91.4% positive responses) toward tawhid-based integration (M=4.39). The tawhid paradigm demonstrates universal explanatory power and transformative potential for ecological awareness. However, a significant gap exists between ideological awareness (90%) and institutional practice (77%) that still separates religious and general sciences. Implications: The tawhid paradigm can address knowledge dualism, requiring systemic transformation at epistemological, curricular, institutional, and policy levels through curriculum redesign and teacher capacity development.

این پژوهش به تحلیل اجماع ذینفعان آموزش اسلامی درباره پارادایم توحید به عنوان بنیان معرفت‌شناختی برای ادغام آموزش دینی اسلامی و علوم عمومی در پاسخ به تخریب محیط زیست می‌پردازد. روش‌ها: با استفاده از طرح آمیخته تبیینی متوالی و با مشارکت ۲۲ پاسخ‌دهنده از هشت پیشینه قومی در اندونزی. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته ۱۶‌سؤالی معتبر (آلفای کرونباخ >۰٫۸۰) که چهار بُعد را می‌سنجد: فهم توحید-محیط زیست، ادغام دانش، آگاهی زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، و پارادایم دوگانه‌انگاری علوم، گردآوری شد. تحلیل با استفاده از آمار توصیفی و آزمون پایایی انجام گرفت. نتایج و نتیجه‌گیری: اجماع قوی (۹۱٫۴٪ پاسخ مثبت) نسبت به ادغام مبتنی بر توحید (M=4.39) مشاهده شد. پارادایم توحید قدرت تبیین جهانی و پتانسیل تحول‌آفرین برای آگاهی زیست‌محیطی را نشان می‌دهد. با این حال، شکاف معناداری میان آگاهی ایدئولوژیک (۹۰٪) و عمل نهادی (۷۷٪) که همچنان علوم دینی و عمومی را جدا می‌کند، وجود دارد. پیامدها: پارادایم توحید می‌تواند دوگانه‌انگاری دانش را رفع کند و مستلزم تحول نظام‌مند در سطوح معرفت‌شناختی، برنامه درسی، نهادی و سیاستی از طریق بازطراحی برنامه درسی و توسعه ظرفیت معلمان است.

Parenting crises, widespread exposure to digital devices, and growing concerns over child protection highlight the need for a continuous and developmentally responsive framework for family education. This study aims to reconstruct a Qur’an-based framework of continuous child education through a tafsīr mawḍū‘ī (thematic interpretation) approach, supported by ṣaḥīḥ and ḥasan hadiths and informed by modern perspectives on child development. Employing a library research method, the study analyzes Qur’anic verses related to education, parenting, development, responsibility, and rushd, alongside interpretations from classical and contemporary Qur’anic exegetes. The data are analyzed thematically, comparatively, and conceptually, following Alim’s (2016) thematic interpretation methodology, and subsequently placed in dialogue with the developmental theories of Piaget, Erikson, Vygotsky, and Bronfenbrenner. The findings indicate that child education in the Qur’an and Sunnah can be reconstructed through seven analytical phases: pre-birth, pregnancy, birth and infancy, early childhood, tamyīz, adolescence, and the transition toward maturity. These phases constitute a continuous process of nurturing faith, worship, moral character, self-regulation, responsibility, and independence. This study proposes the Qur’anic Continuous Child Education Framework (QCCEF), which maps developmental phases, educational objectives, core values, family roles, educational strategies, and developmental indicators. The framework conceptualizes child education as a process of capacity transformation from nurturing toward awareness, responsibility, and independent maturity. Abstrak Krisis pengasuhan, paparan gawai yang masif, dan meningkatnya persoalan perlindungan anak menunjukkan perlunya kerangka pendidikan keluarga yang berkelanjutan dan responsif terhadap perkembangan anak. Penelitian ini bertujuan merekonstruksi kerangka pendidikan anak berkelanjutan berbasis Al-Qur’an melalui pendekatan tafsīr mawḍū‘ī, hadis ṣaḥīḥ dan ḥasan, serta perspektif perkembangan anak modern. Penelitian menggunakan metode library research dengan menganalisis ayat-ayat pendidikan, pengasuhan, perkembangan, tanggung jawab, dan rushd, disertai penafsiran mufasir klasik dan kontemporer. Data dianalisis secara tematik, komparatif, dan konseptual mengikuti metodologi tafsir tematik Alim (2016), kemudian didialogkan dengan teori perkembangan Piaget, Erikson, Vygotsky, dan Bronfenbrenner. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pendidikan anak dalam Al-Qur’an dan Sunnah dapat direkonstruksi melalui tujuh fase analitis: pra-kelahiran, kehamilan, kelahiran dan bayi, kanak-kanak awal, tamyīz, remaja, dan menuju kedewasaan. Fase-fase tersebut membentuk kesinambungan pembinaan akidah, ibadah, akhlak, regulasi diri, tanggung jawab, dan kemandirian. Penelitian ini menghasilkan Qur’anic Continuous Child Education Framework (QCCEF) yang memetakan fase perkembangan, tujuan pendidikan, nilai inti, peran keluarga, strategi pembinaan, dan indikator perkembangan. Kerangka ini menegaskan pendidikan anak sebagai proses transformasi kapasitas dari pengasuhan menuju kesadaran, tanggung jawab, dan kemandirian.

بحران‌های فرزندپروری، مواجهه گسترده با ابزارهای دیجیتال و نگرانی‌های فزاینده درباره حفاظت از کودکان، ضرورت وجود چارچوبی مستمر و پاسخگو به رشد برای آموزش خانواده را برجسته می‌کند. هدف این پژوهش بازسازی چارچوبی مبتنی بر قرآن برای آموزش مستمر کودک از طریق رویکرد تفسیر موضوعی (تفسیر مَوْضُوعی)، با بهره‌گیری از احادیث صحیح و حسن و با توجه به دیدگاه‌های نوین درباره رشد کودک است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای، آیات مرتبط با آموزش، فرزندپروری، رشد، مسئولیت و رشد (رُشد) را همراه با تفسیر مفسران کلاسیک و معاصر قرآن تحلیل می‌کند. داده‌ها به شیوه تماتیک، مقایسه‌ای و مفهومی، مطابق با روش‌شناسی تفسیر موضوعی Alim (2016)، تحلیل و سپس با نظریه‌های رشد Piaget، Erikson، Vygotsky و Bronfenbrenner مقایسه و تطبیق داده می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش کودک در قرآن و سنت را می‌توان از طریق هفت مرحله تحلیلی بازسازی کرد: پیش از تولد، بارداری، تولد و نوزادی، اوایل کودکی، تمییز، نوجوانی و گذار به سوی بلوغ. این مراحل فرایندی پیوسته در پرورش ایمان، عبادت، اخلاق، خودتنظیمی، مسئولیت‌پذیری و استقلال را شکل می‌دهند. این پژوهش چارچوب آموزش مستمر کودک قرآنی (QCCEF) را ارائه می‌دهد که مراحل رشد، اهداف آموزشی، ارزش‌های محوری، نقش‌های خانواده، راهبردهای تربیتی و شاخص‌های رشد را ترسیم می‌کند. این چارچوب آموزش کودک را به مثابه فرایند تحول ظرفیت از پرورش به سوی آگاهی، مسئولیت‌پذیری و بلوغ مستقل مفهوم‌سازی می‌کند.

This study aims to analyze the role of Islamic Qur'anic School (TPA) teachers in improving students' tahsin and tilawah skills at TPA Bustanul Athfal, Tanjung Agas Village. Using a qualitative descriptive approach with a case study design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving two teachers. The findings reveal three main results. First, teachers' efforts include applying gradual teaching methods (talaqqi and Iqra), habituation of regular Qur'anic reading, providing correct reading examples, and conducting direct evaluations of students' recitations. Second, supporting factors include adequate facilities, parental support, and student motivation, while inhibiting factors include limited learning time, varying student abilities, lack of discipline, and insufficient teaching staff. Third, the impact of teachers' roles is evident in improved students' makhraj (pronunciation), tajwid application, reading fluency, self-confidence, and ease in memorizing the Qur'an. This study implies that competent and dedicated TPA teachers significantly contribute to enhancing Qur'anic reading quality among students, and their role should be strengthened through continuous training and parental involvement. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis peran guru Taman Pendidikan Al-Qur'an (TPA) dalam meningkatkan kemampuan tahsin dan tilawah santri di TPA Bustanul Atfal Desa Tanjung Agas. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain studi kasus, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap dua orang guru. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, upaya guru meliputi penerapan metode pembelajaran bertahap (talaqqi dan Iqra), pembiasaan membaca Al-Qur'an secara rutin, pemberian contoh bacaan yang benar, serta evaluasi langsung terhadap bacaan santri. Kedua, faktor pendukung meliputi sarana prasarana yang memadai, dukungan orang tua, dan motivasi santri, sedangkan faktor penghambat meliputi keterbatasan waktu belajar, perbedaan kemampuan santri, kurangnya kedisiplinan, dan keterbatasan jumlah guru. Ketiga, dampak peran guru terlihat pada peningkatan makhraj, penerapan tajwid, kelancaran membaca, kepercayaan diri, serta kemudahan menghafal Al-Qur'an santri. Penelitian ini mengimplikasikan bahwa guru TPA yang kompeten dan dedikatif memiliki kontribusi signifikan dalam meningkatkan kualitas bacaan Al-Qur'an santri.

این پژوهش با هدف تحلیل نقش معلمان مدرسه قرآنی اسلامی (TPA) در بهبود مهارت‌های تحسین و تلاوت قرآن‌آموزان در TPA Bustanul Athfal روستای Tanjung Agas انجام شده است. با استفاده از رویکرد توصیفی‌ـ‌کیفی و طراحی مطالعه موردی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت دو معلم گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد. نخست، تلاش‌های معلمان شامل به‌کارگیری روش‌های تدریس تدریجی (تلقی و Iqra)، عادت‌دهی به قرائت منظم قرآن، ارائه نمونه‌های صحیح قرائت و ارزیابی مستقیم تلاوت قرآن‌آموزان است. دوم، عوامل حمایتی شامل امکانات کافی، حمایت والدین و انگیزه دانش‌آموزان و عوامل بازدارنده شامل محدودیت زمان آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود انضباط و ناکافی بودن تعداد معلمان می‌باشد. سوم، تأثیر نقش معلمان در بهبود مخارج (تلفظ)، کاربرد تجوید، روان‌خوانی، اعتماد به نفس و سهولت در حفظ قرآن‌آموزان مشهود است. این پژوهش دلالت دارد که معلمان TPA شایسته و متعهد، نقش قابل توجهی در ارتقای کیفیت قرائت قرآن در میان دانش‌آموزان دارند و نقش آنان باید از طریق آموزش‌های مستمر و مشارکت والدین تقویت شود.

Islamic education has a strategic role in shaping individuals who are not only spiritually superior, but also competent in facing global challenges. This study examines the contribution of Nurcholish Madjid's thinking in the holistic reformulation of Islamic education through an integrative approach between religious science and general science. This research focuses on the concept of inclusive education that harmonizes Islamic values with modernity, aiming to give birth to a generation that is morally, intellectually, and socially balanced. The methodology of this study uses a qualitative approach based on literature study, with an analysis of Nurcholish Madjid's main works and relevant journals on holistic education. The results of the study show that the concept of integration offered by Nurcholish Madjid is able to answer the challenge of educational dualism, overcome the dichotomy between religious science and general science, and contribute to shaping an Islamic education system that is inclusive, adaptive, and relevant to contemporary needs. This study recommends the application of an integrative concept that is tailored to local needs to improve the quality of Islamic education in Indonesia.

آموزش اسلامی نقش راهبردی در شکل‌دهی افرادی ایفا می‌کند که نه تنها از نظر معنوی برتر هستند، بلکه در مواجهه با چالش‌های جهانی نیز شایستگی دارند. این پژوهش به بررسی سهم اندیشه‌های Nurcholish Madjid در بازفرمول‌بندی کل‌نگر آموزش اسلامی از طریق رویکردی تلفیقی میان علوم دینی و علوم عمومی می‌پردازد. تمرکز این پژوهش بر مفهوم آموزش فراگیر است که ارزش‌های اسلامی را با مدرنیته هماهنگ می‌کند و هدف آن پرورش نسلی متعادل از نظر اخلاقی، فکری و اجتماعی است. روش‌شناسی این مطالعه مبتنی بر رویکرد کیفی و مطالعه کتابخانه‌ای است و با تحلیل آثار اصلی Nurcholish Madjid و مجلات مرتبط با آموزش کل‌نگر انجام می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم ادغام ارائه‌شده توسط Nurcholish Madjid قادر است به چالش دوگانگی آموزشی پاسخ دهد، بر دوگانگی میان علوم دینی و علوم عمومی غلبه کند و در شکل‌دهی نظام آموزش اسلامی فراگیر، سازگار و متناسب با نیازهای معاصر نقش‌آفرینی کند. این پژوهش کاربرد مفهوم تلفیقی متناسب با نیازهای بومی را برای ارتقای کیفیت آموزش اسلامی در اندونزی توصیه می‌کند.

This study was motivated by the low critical thinking ability of early childhood learners in Islamic Religious Education (PAI) learning. This condition was reflected in children’s limited ability to observe, ask questions, respond to questions, express opinions, and provide simple reasoning based on the information obtained during the learning process. Therefore, an instructional approach that actively engages children and provides meaningful learning experiences is needed. One of the approaches that can be implemented is the multisensory approach. This study employed Classroom Action Research (CAR) using the Kemmis and McTaggart model, consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research was conducted in two cycles during Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi, involving 20 children from Group B as research subjects. Data were collected through observation, documentation, and critical thinking ability assessment sheets. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The implementation of the multisensory approach involved various sensory modalities, including visual activities through pictures, picture cards, and Islamic learning videos; auditory activities through teacher explanations, stories of the prophets’ exemplary behaviors, and Islamic songs; kinesthetic activities through educational games and practical worship activities; and tactile activities through the use of concrete learning media that children could touch and manipulate. These learning experiences encouraged children to observe, ask questions, express opinions, answer questions, and provide simple reasoning related to the learning materials. The results showed that the implementation of the multisensory approach improved children’s critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning. The percentage of children’s critical thinking ability increased from 40.28% in the pre-action stage to 61.91% in Cycle I and further increased to 76.06% in Cycle II. This achievement exceeded the predetermined success indicator of 75%. Therefore, it can be concluded that the multisensory approach is effective in improving early childhood critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya kemampuan berpikir kritis anak usia dini dalam pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI), yang terlihat dari keterbatasan anak dalam mengamati, bertanya, menjawab pertanyaan, mengemukakan pendapat, serta memberikan alasan sederhana terhadap informasi yang diperoleh. Kondisi tersebut menunjukkan perlunya pendekatan pembelajaran yang mampu melibatkan anak secara aktif dan memberikan pengalaman belajar yang bermakna. Salah satu pendekatan yang dapat diterapkan adalah pendekatan multisensori. Penelitian ini menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) dengan model Kemmis dan McTaggart yang meliputi tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Penelitian dilaksanakan dalam dua siklus pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi dengan subjek penelitian sebanyak 20 anak kelompok B. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi, dokumentasi, dan lembar penilaian kemampuan berpikir kritis anak. Data dianalisis menggunakan pendekatan deskriptif kuantitatif dan kualitatif. Penerapan pendekatan multisensori dilakukan melalui keterlibatan berbagai indera anak, yaitu visual melalui gambar, kartu bergambar, dan video pembelajaran Islami; auditori melalui penjelasan guru, cerita keteladanan nabi, dan lagu Islami; kinestetik melalui permainan edukatif dan praktik ibadah; serta taktil melalui penggunaan media konkret yang dapat disentuh dan dimanipulasi anak. Hasil penelitian menunjukkan adanya peningkatan kemampuan berpikir kritis anak, yaitu dari 40,28% pada pra tindakan menjadi 61,91% pada Siklus I dan meningkat menjadi 76,06% pada Siklus II. Persentase tersebut telah mencapai indikator keberhasilan sebesar 75%. Dengan demikian, dapat disimpulkan bahwa pendekatan multisensori efektif dalam meningkatkan kemampuan berpikir kritis anak usia dini pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi.

این پژوهش با انگیزه پایین بودن توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در یادگیری تعلیمات دینی اسلامی (PAI) انجام شده است. این وضعیت در محدودیت کودکان در مشاهده، پرسشگری، پاسخ به سؤالات، بیان نظرات و ارائه استدلال‌های ساده بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری نمود یافته است. بنابراین، نیاز به رویکردی آموزشی وجود دارد که کودکان را به طور فعال درگیر کند و تجارب یادگیری معناداری فراهم آورد. یکی از رویکردهای قابل اجرا، رویکرد چندحسی است. این پژوهش از روش پژوهش اقدام در کلاس (CAR) با استفاده از مدل Kemmis و McTaggart بهره برد که شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و بازتاب بود. پژوهش در دو چرخه در جریان آموزش تعلیمات دینی اسلامی در مهدکودک TK Surya Kids Bukittinggi با مشارکت ۲۰ کودک گروه B به عنوان آزمودنی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و برگه‌های ارزیابی توانایی تفکر انتقادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی کمی و کیفی صورت گرفت. اجرای رویکرد چندحسی با درگیر کردن حواس مختلف کودکان انجام شد: فعالیت‌های بصری از طریق تصاویر، کارت‌های تصویری و ویدئوهای آموزشی اسلامی؛ فعالیت‌های شنیداری از طریق توضیحات معلم، داستان‌های رفتارهای نمونه پیامبران و سرودهای اسلامی؛ فعالیت‌های جنبشی از طریق بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های عملی عبادت؛ و فعالیت‌های لمسی از طریق استفاده از رسانه‌های آموزشی عینی که کودکان می‌توانستند لمس و دستکاری کنند. این تجارب یادگیری کودکان را به مشاهده، پرسشگری، بیان نظر، پاسخ به سؤالات و ارائه استدلال‌های ساده مرتبط با محتوای آموزشی تشویق کرد. نتایج نشان داد که اجرای رویکرد چندحسی توانایی تفکر انتقادی کودکان را در آموزش تعلیمات دینی اسلامی بهبود بخشید. درصد توانایی تفکر انتقادی کودکان از ۴۰/۲۸٪ در مرحله پیش از اقدام به ۶۱/۹۱٪ در چرخه اول و سپس به ۷۶/۰۶٪ در چرخه دوم افزایش یافت. این دستاورد از شاخص موفقیت تعیین‌شده ۷۵٪ فراتر رفت. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که رویکرد چندحسی در بهبود توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در آموزش تعلیمات دینی اسلامی در TK Surya Kids Bukittinggi مؤثر است.

This study aims to explore in-depth how peer pressure on social media influences the digital behavior of senior high school students, as well as the extent to which self-control and spiritual autonomy play a role in responding to such conformity pressure. Employing a qualitative approach with a phenomenological design, data were collected through in-depth interviews with six students categorized into three typologies: failed mediation, resilience, and congruent/ideal. The results reveal a fundamental finding that conformity pressure in the digital space does not deterministically lead to delinquency or deviant behavior. The trajectory of behavior relies entirely on the strength of the individual's self-control. For students with a weak foundation of faith and self-regulation, peer pressure triggers engagement in toxic behaviors such as cyberbullying, driven by a desire for validation and the Fear of Missing Out (FOMO). Conversely, for students possessing robust self-control and spiritual awareness (muraqabah), this social pressure transforms into an opportunity to demonstrate integrity. They exhibit the mental courage to go against the tide and independently uphold moral principles. Practically, these findings imply the necessity of reconstructing the educational approaches utilized by parents and educators. Delivering religious values that are reduced to mere rigid prohibitions without room for dialogue has proven to be less effective; these fundamental religious doctrines must instead be maintained and contextualized with real, everyday case studies. This dialogical approach is essential to connect religious teachings with the critical logic of adolescents in order to strengthen their faith, thereby fostering a solid stance to navigate toxic social environments. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk mengeksplorasi secara mendalam bagaimana tekanan teman sebaya di media sosial memengaruhi perilaku digital siswa Sekolah Menengah Atas (SMA), serta sejauh mana peran kontrol diri dan otonomi spiritual dalam merespons tekanan konformitas tersebut. Melalui pendekatan kualitatif dengan desain fenomenologis, data dikumpulkan menggunakan teknik wawancara mendalam terhadap enam siswa yang diklasifikasikan ke dalam tiga tipologi: mediasi gagal, resiliensi, dan kongruen/ideal. Hasil penelitian mengungkap sebuah temuan fundamental bahwa tekanan konformitas di ruang digital tidak secara deterministik menghasilkan kenakalan atau perilaku menyimpang. Arah perilaku sepenuhnya bergantung pada kekuatan kontrol diri masing-masing individu. Pada siswa dengan landasan iman dan regulasi diri yang lemah, tekanan kelompok memicu keterlibatan dalam perilaku toksik seperti perundungan siber, yang didorong oleh hasrat validasi dan kecemasan tertinggal tren (Fear of Missing Out/FOMO). Sebaliknya, bagi siswa yang memiliki kontrol diri dan kesadaran spiritual yang kuat (muraqabah), tekanan sosial tersebut justru bertransformasi menjadi momentum pembuktian integritas. Mereka mendemonstrasikan keberanian mental untuk melawan arus dan menegakkan aturan secara mandiri. Temuan ini secara praktis mengimplikasikan perlunya rekonstruksi metode edukasi dari orang tua dan pendidik. Penyampaian nilai agama yang direduksi menjadi sekadar larangan kaku tanpa ruang dialog terbukti kurang efektif; nilai-nilai fundamental keagamaan tersebut justru harus dipertahankan dan dikontekstualisasikan dengan studi kasus nyata sehari-hari. Pendekatan dialogis ini esensial agar ajaran agama terhubung dengan logika kritis remaja guna memperkuat akidah, sehingga mampu membentuk pendirian yang kokoh dalam menghadapi lingkungan pergaulan yang toksik.

هدف این پژوهش، بررسی عمیق تأثیر فشار همسالان در شبکه‌های اجتماعی بر رفتار دیجیتال دانش‌آموزان دبیرستانی و همچنین میزان نقش کنترل خود و خودمختاری معنوی در پاسخ به این فشار همرنگی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی پدیدارشناختی انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با شش دانش‌آموز که در سه گونه‌شناسی «میانجی‌گری ناموفق»، «تاب‌آوری» و «همخوان/ایده‌آل» طبقه‌بندی شده‌اند، گردآوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که فشار همرنگی در فضای دیجیتال به طور جبری منجر به بزهکاری یا رفتارهای انحرافی نمی‌شود. مسیر رفتار کاملاً به قدرت کنترل خود فرد بستگی دارد. در دانش‌آموزانی که بنیان ایمان و تنظیم خود ضعیف است، فشار گروهی موجب درگیر شدن در رفتارهای سمی مانند زورگویی سایبری می‌شود که ناشی از میل به تأیید اجتماعی و اضطراب عقب ماندن از روندها (FOMO) است. در مقابل، دانش‌آموزانی که کنترل خود و آگاهی معنوی (مراقبه) قوی دارند، این فشار اجتماعی را به فرصتی برای اثبات یکپارچگی تبدیل می‌کنند. آن‌ها شجاعت ذهنی برای مقابله با جریان غالب و پایبندی مستقل به اصول اخلاقی را نشان می‌دهند. یافته‌های عملی این پژوهش، ضرورت بازسازی رویکردهای آموزشی والدین و مربیان را نشان می‌دهد. انتقال ارزش‌های دینی به صورت صرفاً ممنوعیت‌های خشک و بدون فضای گفت‌وگو، کارایی کمتری دارد؛ بلکه این آموزه‌های بنیادین دینی باید حفظ و با مطالعات موردی واقعی و روزمره زمینه‌مند شوند. این رویکرد گفت‌وگومحور برای پیوند دادن آموزه‌های دینی با منطق انتقادی نوجوانان و تقویت ایمان آن‌ها ضروری است تا بتوانند در مواجهه با محیط‌های اجتماعی سمی، موضعی استوار اتخاذ کنند.

Islamic Education (PAI) learning at SMPN 4 Pamekasan is still dominated by the one-way lecture method which makes students passive, coupled with the challenge of smartphone misuse during class hours. This study aims to develop a feasible, practical, and effective DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) model to improve group activities and students' cognitive learning outcomes. The method used is Research and Development (R&D) by applying the ADDIE development model to a trial subject of 26 eighth-grade students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, activity observation sheets, and learning outcome tests. The results showed that the DIGI-COL model was highly feasible theoretically with a percentage of 91.17% and highly practical to use with a practicality score of 83.82%. This model also proved effective in activating group collaboration by 84.0% and was able to increase the average cognitive score of students from an initial score of 61.20 to 85.60, with an N-Gain index of 0.63 in the medium category. In conclusion, the DIGI-COL model successfully overcomes student passivity and shifts the function of smartphones into a productive collaborative learning tool by integrating Islamic socio-religious values into digital technology platforms. Abstrak Pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SMPN 4 Pamekasan masih didominasi metode ceramah satu arah yang membuat siswa pasif, ditambah dengan adanya tantangan penyalahgunaan gawai saat jam pelajaran. Penelitian ini bertujuan untuk mengembangkan model pembelajaran DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) yang layak, praktis, dan efektif guna meningkatkan aktivitas kelompok dan hasil belajar kognitif siswa. Metode yang digunakan adalah penelitian pengembangan (Research and Development) dengan menerapkan model ADDIE pada subjek uji coba sebanyak 26 siswa kelas VIII. Data dikumpulkan menggunakan instrumen lembar validasi ahli, angket respons siswa, lembar observasi aktivitas, serta tes hasil belajar. Hasil penelitian menunjukkan bahwa model DIGI-COL sangat layak secara teoretis dengan persentase 91,17% dan sangat praktis digunakan dengan skor kepraktisan mencapai 83,82%. Model ini juga terbukti efektif mengaktifkan kolaborasi kelompok sebesar 84,0% serta mampu menaikkan nilai rata-rata kognitif siswa dari skor awal 61,20 menjadi 85,60, dengan indeks N-Gain sebesar 0,63 dalam kategori sedang. Simpulannya, model DIGI-COL berhasil mengatasi pasivitas siswa dan mengalihkan fungsi gawai menjadi alat belajar kolaboratif yang produktif dengan menyatukan nilai sosioreligius Islam ke dalam platform teknologi digital.

یادگیری تعلیمات اسلامی (PAI) در مدرسه متوسطه اول شماره ۴ پامکاسان همچنان تحت سلطه روش سخنرانی یک‌سویه است که موجب انفعال دانش‌آموزان می‌شود و این امر با چالش سوءاستفاده از تلفن‌های هوشمند در ساعات کلاس همراه است. هدف این پژوهش، توسعه مدل یادگیری DIGI-COL (یادگیری مشارکتی دیجیتال) است که از نظر قابلیت اجرا، عملی بودن و اثربخشی، مناسب باشد تا فعالیت‌های گروهی و نتایج یادگیری شناختی دانش‌آموزان را بهبود بخشد. روش مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با به‌کارگیری مدل توسعه ADDIE بر روی ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم به عنوان نمونه آزمایشی است. داده‌ها با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه پاسخ‌دهی دانش‌آموزان، برگه‌های مشاهده فعالیت و آزمون نتایج یادگیری جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که مدل DIGI-COL از نظر نظری بسیار قابل اجرا است (۹۱/۱۷٪) و از نظر عملی بودن نیز با امتیاز ۸۳/۸۲٪ بسیار عملی است. این مدل همچنین در فعال‌سازی همکاری گروهی با میزان ۸۴/۰٪ مؤثر بود و توانست میانگین نمره شناختی دانش‌آموزان را از ۶۱/۲۰ به ۸۵/۶۰ افزایش دهد و شاخص N-Gain معادل ۰/۶۳ در دسته متوسط به دست آمد. در نتیجه، مدل DIGI-COL موفق شد انفعال دانش‌آموزان را برطرف کند و کارکرد تلفن‌های هوشمند را به ابزاری برای یادگیری مشارکتی و سازنده تبدیل نماید و ارزش‌های اجتماعی-دینی اسلام را در بستر فناوری دیجیتال ادغام کند.

Islamic Religious Education (PAI) plays a vital role in shaping students’ religious understanding, character, and social attitudes. However, in practice, PAI instruction—particularly in the subjects of Fiqh and Islamic Cultural History (SKI)—is still often presented in a fragmented, text-based manner and lacks relevance to the ever-evolving realities of society. This paper aims to analyze the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach through contextual, historical-critical, and socio-religious relevance perspectives. The method used in this study is a qualitative approach involving a literature review through the analysis of various concepts and research findings related to the development of Islamic Education (PAI) instruction. The study’s findings indicate that the development of integrative and inclusive Fiqh and SKI curriculum materials is a key strategy for creating a more comprehensive, adaptive, and meaningful religious education. Fiqh curriculum materials need to be developed not only to provide a normative understanding of Islamic law but also to address social issues and keep pace with the times. Meanwhile, Islamic Studies instruction should be guided by a historical-critical approach so that students do not merely memorize historical events but are able to understand the values, context, and lessons contained within the development of Islamic civilization. A contextual approach to learning allows students to connect Islamic teachings with real-life experiences, while an inclusive approach instills the values of religious moderation, tolerance, and respect for diversity. Thus, the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach can make Islamic Education (PAI) more humanistic, relevant, and responsive to today’s socio-religious challenges. This learning model is not only oriented toward enhancing cognitive aspects but also contributes to shaping students who possess a broad understanding of religion, a critical mindset, a moderate character, and the ability to apply Islamic values in social life. Abstrak Pendidikan Agama Islam (PAI) memiliki peran penting dalam membentuk pemahaman keagamaan, karakter, dan sikap sosial peserta didik. Namun, dalam praktiknya pembelajaran PAI, khususnya materi Fikih dan Sejarah Kebudayaan Islam (SKI), masih sering disajikan secara parsial, tekstual, dan kurang memiliki keterkaitan dengan realitas kehidupan masyarakat yang terus berkembang. Makalah ini bertujuan untuk menganalisis pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif melalui pendekatan kontekstual, historis-kritis, dan relevansi sosial keagamaan. Metode yang digunakan dalam kajian ini adalah pendekatan kualitatif dengan metode studi literatur melalui analisis berbagai konsep dan hasil penelitian yang berkaitan dengan pengembangan pembelajaran PAI. Hasil kajian menunjukkan bahwa pengembangan materi Fikih dan SKI integratif-inklusif menjadi strategi penting dalam menciptakan pembelajaran agama yang lebih komprehensif, adaptif, dan bermakna. Materi Fikih perlu dikembangkan tidak hanya sebagai pemahaman hukum Islam secara normatif, tetapi juga dikaitkan dengan persoalan kehidupan sosial dan perkembangan zaman. Sementara itu, pembelajaran SKI perlu diarahkan melalui pendekatan historis-kritis agar peserta didik tidak hanya menghafal peristiwa sejarah, tetapi mampu memahami nilai, konteks, serta hikmah yang terkandung dalam perkembangan peradaban Islam. Pendekatan kontekstual dalam pembelajaran memungkinkan peserta didik menghubungkan ajaran Islam dengan pengalaman nyata, sedangkan pendekatan inklusif menanamkan nilai moderasi beragama, toleransi, dan penghargaan terhadap keberagaman. Dengan demikian, pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif mampu menjadikan pembelajaran PAI lebih humanis, relevan, dan responsif terhadap tantangan sosial keagamaan masa kini. Model pembelajaran ini tidak hanya berorientasi pada peningkatan aspek kognitif, tetapi juga berkontribusi dalam membentuk peserta didik yang memiliki pemahaman agama yang luas, sikap kritis, karakter moderat, serta kemampuan menerapkan nilai-nilai Islam dalam kehidupan bermasyarakat.

آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش حیاتی در شکل‌دهی به فهم دینی، شخصیت و نگرش‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، در عمل، آموزش PAI به‌ویژه در دروس فقه و تاریخ فرهنگ اسلامی (SKI) اغلب به‌صورت جزئی، متنی و بدون ارتباط کافی با واقعیت‌های متغیر جامعه ارائه می‌شود. هدف این مقاله تحلیل توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا از منظرهای زمینه‌ای، انتقادی تاریخی و ارتباط اجتماعی-دینی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، رویکرد کیفی با مرور ادبیات و تحلیل مفاهیم و یافته‌های پژوهشی مرتبط با توسعه آموزش دینی اسلامی (PAI) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه محتوای تلفیقی و شمول‌گرای فقه و SKI راهبردی کلیدی برای ایجاد آموزش دینی جامع‌تر، سازگارتر و معنادارتر است. محتوای درسی فقه باید نه تنها در جهت ارائه فهم هنجاری از حقوق اسلامی، بلکه در پاسخ به مسائل اجتماعی و همگام با تحولات زمان توسعه یابد. در عین حال، آموزش مطالعات اسلامی باید با رویکرد انتقادی تاریخی هدایت شود تا دانش‌آموزان صرفاً به حفظ رویدادهای تاریخی اکتفا نکنند، بلکه بتوانند ارزش‌ها، زمینه و درس‌های نهفته در توسعه تمدن اسلامی را درک نمایند. رویکرد زمینه‌ای در آموزش این امکان را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان آموزه‌های اسلامی را با تجربیات واقعی زندگی پیوند دهند و رویکرد شمول‌گرا ارزش‌های تعدیل‌گری دینی، تساهل و احترام به تنوع را در آنان نهادینه می‌سازد. بنابراین، توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا می‌تواند آموزش دینی اسلامی (PAI) را انسانی‌تر، مرتبط‌تر و پاسخگوتر نسبت به چالش‌های اجتماعی-دینی معاصر سازد. این مدل آموزشی نه تنها بر ارتقای جنبه‌های شناختی متمرکز است، بلکه در شکل‌دهی دانش‌آموزانی با فهم وسیع دینی، نگرش انتقادی، شخصیت معتدل و توانایی به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی اجتماعی نیز نقش‌آفرین است.

This study aims to analyze the strategies of Islamic Religious Education (PAI) teachers in motivating students to enjoy reading the Qur'an using the Iqro' method at SD Negeri 196 Palembang. The research is motivated by the phenomenon of students' low interest and ability in reading the Qur'an, necessitating effective and sustainable learning strategies from PAI teachers. Using a qualitative descriptive approach with a phenomenological design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving PAI teachers, principals, students, and parents. The findings reveal three main results. First, six strategies are implemented: habituation of reading Iqro' every morning, providing rewards (praise, stickers, small gifts), peer tutoring, integrating Iqro' with religious activities (tadarus, congregational prayers), using varied learning media (letter cards, audio recordings), and establishing collaboration with parents. Second, supporting factors include teacher competence, a religious school environment, parental involvement, and religious habituation programs. Third, inhibiting factors include limited facilities, limited learning time, students' varying abilities, lack of parental support, and unsupportive social environment. This study implies that a combination of consistent habituation, reward systems, peer tutoring, and parental collaboration is an effective strategy for building students' motivation to read the Qur'an in elementary schools. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru Pendidikan Agama Islam (PAI) dalam memotivasi siswa agar gemar membaca Al-Qur'an melalui metode Iqro' di SD Negeri 196 Palembang. Penelitian dilatarbelakangi oleh masih rendahnya minat dan kemampuan siswa sekolah dasar dalam membaca Al-Qur'an. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain fenomenologi, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap guru PAI, kepala sekolah, siswa, dan orang tua. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, terdapat enam strategi yang diterapkan guru PAI: pembiasaan membaca Iqro' setiap pagi, pemberian penghargaan (pujian, stiker, hadiah), tutor sebaya, integrasi dengan kegiatan keagamaan sekolah, penggunaan media pembelajaran variatif, serta kerja sama dengan orang tua. Kedua, faktor pendukung meliputi kompetensi guru, lingkungan sekolah religius, peran orang tua, dan program pembiasaan religius. Ketiga, faktor penghambat meliputi keterbatasan sarana, waktu terbatas, perbedaan kemampuan siswa, kurangnya dukungan orang tua, dan lingkungan sosial kurang mendukung. Penelitian ini menyimpulkan bahwa kombinasi pembiasaan konsisten, pemberian reward, tutor sebaya, dan kolaborasi orang tua merupakan strategi efektif membangun motivasi membaca Al-Qur'an siswa di sekolah dasar.

هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در انگیزش دانش‌آموزان برای علاقه‌مندی به قرائت قرآن کریم با استفاده از روش اقراء در دبستان دولتی ۱۹۶ پالمبانگ است. این پژوهش با توجه به پدیده پایین بودن علاقه و توانایی دانش‌آموزان در قرائت قرآن کریم، ضرورت اتخاذ راهبردهای آموزشی مؤثر و پایدار توسط معلمان PAI را مطرح می‌کند. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی توصیفی و طراحی پدیدارشناختی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت معلمان PAI، مدیر مدرسه، دانش‌آموزان و والدین گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد: نخست، شش راهبرد به کار گرفته می‌شود: عادت‌سازی قرائت اقراء هر صبح، اعطای پاداش (تشویق، برچسب، هدیه‌های کوچک)، آموزش همسالان، ادغام اقراء با فعالیت‌های مذهبی (تلاوت گروهی، نماز جماعت)، استفاده از رسانه‌های آموزشی متنوع (کارت حروف، فایل‌های صوتی) و ایجاد همکاری با والدین. دوم، عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، محیط مدرسه مذهبی، مشارکت والدین و برنامه‌های عادت‌سازی مذهبی است. سوم، عوامل بازدارنده شامل محدودیت امکانات، زمان محدود آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود حمایت والدین و محیط اجتماعی نامناسب است. این پژوهش دلالت دارد که ترکیب عادت‌سازی مستمر، نظام پاداش، آموزش همسالان و همکاری والدین راهبردی مؤثر برای تقویت انگیزش دانش‌آموزان دبستانی جهت قرائت قرآن کریم است.

This study is motivated by the suboptimal learning outcomes in Fiqh due to the implementation of learning approaches that remain predominantly teacher-centered and have not fully utilized educational technology. The Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media is proposed as an alternative approach to create an active, enjoyable, and engaging learning environment that enhances students’ learning experiences. This study aims to examine the differences in Fiqh learning outcomes between students taught using the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media and those taught through conventional instruction, to analyze differences in learning outcomes based on students’ learning motivation levels, and to investigate the interaction between learning strategies and learning motivation on students’ Fiqh achievement. This research employed a quantitative approach using a quasi-experimental method with a 2×2 factorial design. The sample consisted of 56 fifth-grade students at MIN Kota Bukittinggi, divided into an experimental class and a control class. Data were collected through learning motivation questionnaires and Fiqh achievement tests. The data were analyzed using the Independent Samples t-Test and Two-Way ANOVA at a significance level of 0.05. The findings indicate a significant difference in learning outcomes between students who received the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media and those who received conventional instruction, with students in the experimental class achieving higher learning outcomes than those in the control class. Significant differences were also found among students with high learning motivation, whereas no significant differences were identified among students with low learning motivation. Furthermore, there was no significant interaction between learning strategy and learning motivation on students’ Fiqh learning outcomes. Therefore, the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media is effective in improving students’ Fiqh learning outcomes regardless of their level of learning motivation. This study highlights the importance of pedagogically appropriate technology integration to create interactive, meaningful, and learner-centered educational experiences. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh belum optimalnya hasil belajar Fikih akibat penerapan pembelajaran yang masih cenderung berpusat pada guru dan belum maksimal memanfaatkan teknologi pembelajaran. Strategi Joyful Learning berbantuan media Smartboard menjadi salah satu alternatif untuk menciptakan pembelajaran yang aktif, menyenangkan, dan meningkatkan keterlibatan siswa. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui perbedaan hasil belajar Fikih antara siswa yang menggunakan strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard dan pembelajaran konvensional, perbedaan hasil belajar berdasarkan tingkat motivasi belajar, serta interaksi antara strategi pembelajaran dan motivasi belajar terhadap hasil belajar siswa. Penelitian ini menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode quasi experiment dan desain faktorial 2×2. Sampel penelitian berjumlah 56 siswa kelas V MIN Kota Bukittinggi yang terbagi menjadi kelas eksperimen dan kelas kontrol. Data dikumpulkan melalui angket motivasi belajar dan tes hasil belajar Fikih. Analisis data dilakukan menggunakan uji Independent Sample t-Test dan Two Way ANOVA dengan taraf signifikansi 0,05. Hasil penelitian menunjukkan bahwa terdapat perbedaan signifikan hasil belajar antara siswa yang mengikuti strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard dan pembelajaran konvensional, dengan hasil belajar kelas eksperimen lebih tinggi dibandingkan kelas kontrol. Pada kelompok siswa dengan motivasi belajar tinggi ditemukan perbedaan hasil belajar yang signifikan, sedangkan pada kelompok motivasi belajar rendah tidak terdapat perbedaan yang signifikan. Selain itu, tidak ditemukan interaksi antara strategi pembelajaran dan motivasi belajar terhadap hasil belajar Fikih. Dengan demikian, strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard efektif meningkatkan hasil belajar Fikih siswa tanpa dipengaruhi tingkat motivasi belajar. Penelitian ini menegaskan pentingnya pemanfaatan teknologi pembelajaran secara tepat untuk menciptakan proses belajar yang interaktif dan bermakna.

این پژوهش با انگیزه بهبود نتایج یادگیری درس فقه انجام شده است، چرا که نتایج فعلی به دلیل اجرای رویکردهای آموزشی عمدتاً معلم‌محور و عدم بهره‌گیری کامل از فناوری آموزشی، بهینه نیستند. راهبرد یادگیری شاد با کمک رسانه اسمارت‌بورد به عنوان رویکردی جایگزین پیشنهاد می‌شود تا محیطی فعال، لذت‌بخش و جذاب برای یادگیری ایجاد کند و تجربه یادگیری دانش‌آموزان را ارتقا بخشد. هدف این پژوهش بررسی تفاوت نتایج یادگیری فقه میان دانش‌آموزانی است که با راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد آموزش دیده‌اند و آن‌هایی که با روش‌های سنتی آموزش دیده‌اند؛ همچنین تحلیل تفاوت نتایج یادگیری بر اساس سطوح انگیزه یادگیری دانش‌آموزان و بررسی تعامل بین راهبرد یادگیری و انگیزه یادگیری بر پیشرفت فقه دانش‌آموزان. این پژوهش با رویکرد کمی و روش شبه‌آزمایشی با طرح عاملی ۲×۲ انجام شده است. نمونه پژوهش شامل ۵۶ دانش‌آموز پایه پنجم دبستان MIN شهر بوکیت‌تینگی بود که به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه انگیزه یادگیری و آزمون پیشرفت فقه گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل و تحلیل واریانس دوطرفه (Two-Way ANOVA) در سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که بین نتایج یادگیری دانش‌آموزانی که راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد را دریافت کردند و آن‌هایی که آموزش سنتی داشتند، تفاوت معناداری وجود دارد و نتایج یادگیری گروه آزمایش بالاتر از گروه کنترل بود. همچنین، در میان دانش‌آموزان با انگیزه یادگیری بالا تفاوت معناداری مشاهده شد، در حالی که در میان دانش‌آموزان با انگیزه یادگیری پایین تفاوت معناداری وجود نداشت. افزون بر این، تعامل معناداری بین راهبرد یادگیری و انگیزه یادگیری بر نتایج یادگیری فقه مشاهده نشد. بنابراین، راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد بدون توجه به سطح انگیزه یادگیری، در بهبود نتایج یادگیری فقه دانش‌آموزان مؤثر است. این پژوهش بر اهمیت ادغام مناسب فناوری آموزشی برای ایجاد تجربه‌های آموزشی تعاملی، معنادار و یادگیرنده‌محور تأکید می‌کند.

The purpose of this research is to discuss the use of various learning strategies to enhance students reading literacy skills in Islamic Religious Education (PAI) at SDN 12 Talang Kelapa. A case study design and a qualitative methodology were employed. Data were collected through interviews, observations, and document reviews with the principal, PAI teacher, and fourth grade students. The findings show that in the preparation phase, teachers determine their students’ learning needs, develop individual lesson plans and create a supportive learning environment. In implementation teachers employ process differentiation through a variety of teaching approaches and environmental changes. In the evaluation stage, formative and summative tests are adjusted according to the level of student proficiency. The reading literacy of the students is still in an acceptable level with an average score of 2.7 from 5 although the teachers excellent in the implementation of differentiated learning (100% of indicators met). Half the pupils have reading comprehension difficulties, the other half reading delays. Besides the quality of instruction, internal student factors such as motivation, reading habits at home and parental engagement are found to have a major impact on the success of differentiated learning in this study. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk membahas penggunaan berbagai strategi pembelajaran berdiferensiasi guna meningkatkan keterampilan literasi membaca siswa dalam mata pelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SDN 12 Talang Kelapa. Menggunakan metodologi kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan tinjauan dokumen dengan kepala sekolah, guru PAI, dan siswa kelas empat. Temuan menunjukkan bahwa pada fase persiapan, guru menentukan kebutuhan belajar siswa, mengembangkan rencana pelajaran individu, dan menciptakan lingkungan belajar yang mendukung. Dalam tahap implementasi, guru menerapkan diferensiasi proses melalui berbagai pendekatan pengajaran dan perubahan lingkungan. Pada tahap evaluasi, tes formatif dan sumatif disesuaikan dengan tingkat kemahiran siswa. Literasi membaca siswa masih dalm tingkat rata-rata yakni dengan skor 2.7 dari 5 meski guru sudah sangat baik melaksanakan pembelajaran yang berbeda (100% indikator terpenuhi). Setengah dari siswa mengalami kesulitan dalam pemahaman bahan bacaan, setengah lainnya mengalami keterlambatan membaca. Selain kualitas pengajar, faktor internal siswa seperti motivasi, kebiasaan membaca dirumah, dan keterlibatan orang tua memiliki dampak besar terhadap keberhasilan pembelajaran berdiferensiasi.

هدف این پژوهش، بررسی به‌کارگیری راهبردهای متنوع یادگیری به‌منظور ارتقای مهارت‌های سواد خواندن دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی (PAI) در دبستان SDN 12 Talang Kelapa است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و بررسی اسناد با مدیر مدرسه، معلم PAI و دانش‌آموزان پایه چهارم گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مرحله آمادگی، معلمان نیازهای یادگیری دانش‌آموزان را تعیین کرده، طرح درس‌های فردی تدوین می‌کنند و محیط یادگیری حمایتی ایجاد می‌نمایند. در مرحله اجرا، معلمان از طریق رویکردهای متنوع تدریس و تغییرات محیطی، فرایند یادگیری را به صورت تفکیکی پیاده‌سازی می‌کنند. در مرحله ارزیابی، آزمون‌های تکوینی و پایانی متناسب با سطح مهارت دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. سواد خواندن دانش‌آموزان همچنان در سطح قابل قبول قرار دارد و میانگین نمره ۲.۷ از ۵ را کسب کرده‌اند، هرچند معلمان در اجرای یادگیری تفکیکی عملکرد بسیار مطلوبی داشته‌اند (۱۰۰٪ شاخص‌ها رعایت شده است). نیمی از دانش‌آموزان با دشواری درک مطلب مواجه‌اند و نیمی دیگر تأخیر در خواندن دارند. افزون بر کیفیت تدریس، عوامل درونی دانش‌آموزان مانند انگیزه، عادات مطالعه در منزل و مشارکت والدین، تأثیر عمده‌ای بر موفقیت یادگیری تفکیکی در این پژوهش داشته‌اند.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.