expert validation

The declining recognition of Nias local culture among elementary school students highlights the need for contextual local content teaching materials that reflect students' cultural environments. This study aims to develop a local content module based on Nias local wisdom and examine its validity, practicality, and effectiveness in improving the learning motivation of fifth-grade students at SD Negeri 071059 Hilibadalu. This study employed a Research and Development (R&D) approach using the 4D development model (Define, Design, Develop, and Disseminate). The research subjects consisted of 23 fifth-grade students. Data were collected through observations, interviews, expert validation questionnaires, practicality questionnaires, and learning motivation questionnaires administered before and after the module implementation. Data were analyzed using qualitative and quantitative descriptive techniques, percentage calculations, and the Normalized Gain (N-Gain) test. The results indicated that the module achieved validation scores of 96.4% for content, 91.6% for language, and 95.8% for design, all categorized as highly feasible. Practicality assessments from students and teachers also indicated positive results. Learning motivation increased from 56.10% to 100%, with an average N-Gain of 1.00, categorized as high. Therefore, the developed module is suitable as contextual teaching material to enhance students' learning motivation while supporting the preservation of Nias local culture. ABSTRAK Menurunnya pengenalan budaya lokal Nias di kalangan peserta didik sekolah dasar menunjukkan perlunya bahan ajar muatan lokal yang kontekstual dan sesuai dengan lingkungan budaya peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengembangkan modul muatan lokal berbasis kearifan lokal Nias serta menganalisis validitas, kepraktisan, dan efektivitasnya dalam meningkatkan motivasi belajar peserta didik kelas V SD Negeri 071059 Hilibadalu. Penelitian ini menggunakan metode Research and Development (R&D) dengan model pengembangan 4D (Define, Design, Develop, dan Disseminate). Subjek penelitian berjumlah 23 peserta didik kelas V. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara, angket validasi ahli, angket kepraktisan, dan angket motivasi belajar sebelum dan sesudah penggunaan modul. Analisis data dilakukan secara deskriptif kualitatif dan kuantitatif menggunakan persentase serta uji Normalized Gain (N-Gain). Hasil penelitian menunjukkan bahwa modul memperoleh penilaian validasi ahli materi sebesar 96,4%, ahli bahasa 91,6%, dan ahli desain 95,8%, dengan kategori sangat layak. Kepraktisan berdasarkan penilaian peserta didik dan guru juga menunjukkan hasil positif. Motivasi belajar meningkat dari 56,10% menjadi 100%, dengan N-Gain sebesar 1,00 berkategori tinggi. Dengan demikian, modul yang dikembangkan layak digunakan sebagai bahan ajar kontekstual untuk meningkatkan motivasi belajar sekaligus mendukung pelestarian budaya Nias.

The integration of technology into elementary education has enabled teachers to design more engaging and interactive learning media. This study developed Canva-assisted interactive animated video media for teaching the water cycle in elementary integrated science and evaluated its validity and practicality. A Research and Development (R&D) approach was employed, utilizing the ADDIE model, which consists of five stages: Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. Data collection involved expert validation questionnaires, student response questionnaires, and teacher response questionnaires. The media was assessed by two media experts and three subject-matter experts. Results showed that the interactive animated video media achieved validity scores of 95% from media experts and 94% from subject-matter experts, both categorized as very valid. During implementation, 30 fifth-grade students and one classroom teacher participated. Practicality evaluation indicated positive responses, with student and teacher response scores of 87% and 97%, respectively, both classified as very practical. These findings indicate that the developed media is user-friendly for both teachers and students, enhances students’ attention, enthusiasm, and active participation in classroom learning, and supports visualization of the abstract concept of the water cycle. Thus, Canva-assisted interactive animated video media constitutes a valid and practical learning resource for elementary integrated science instruction.

This study aimed to develop and evaluate a Problem-Based Wordwall Edugame instructional package for sixth-grade Science and Social Studies (IPAS) and examine its association with students’ critical-thinking performance. Using a research-and-development approach guided by the ADDIE model, the study incorporated a quasi-experimental pretest–posttest comparison involving all 30 sixth-grade students at SDN 3 Sendangrejo, Indonesia, assigned by pretest scores to experimental (n = 15) and control (n = 15) groups. Data were collected through expert-validation sheets, classroom observations, teacher and student response questionnaires, and critical-thinking tests, and analyzed using descriptive statistics, assumption tests, paired- and independent-samples t-tests, and normalized gains. Expert validation yielded 87% for content, 89% for media, and 88% for learning devices; implementation reached 92.76%, and teacher and student responses each reached 93%. Mean critical-thinking scores increased from 56.80 to 89.87 in the experimental group and from 53.73 to 68.87 in the control group; normalized gains were 0.77 and 0.33, respectively. The posttest group difference was significant, t(28) = 12.73, p < .001. These findings are consistent with constructivist and problem-based learning research and suggest that pedagogically integrated gamification can support critical-thinking development. However, the single-school sample, nonrandom group allocation, and combined intervention limit causal inference and generalizability; larger controlled studies should test individual components and longer-term effects.

This study investigated the relationship between Senior High School mathematics teachers’ epistemological knowledge and mathematical discourse practices, examined differences based on selected profile variables, and determined the predictive influence of epistemological knowledge on discourse practices. Employing a descriptive-correlational research design, the study involved 43 Senior High School mathematics teachers from 13 public secondary schools in the Schools Division of Lipa City, selected through total population sampling. Data were gathered using two researcher-developed instruments: the Epistemological Knowledge in Mathematics Questionnaire (EKMQ) and the Mathematical Discourse Practices Questionnaire (MDPQ), both subjected to expert validation and reliability testing. Following ethical research protocols, questionnaires were administered online. Data were analyzed using descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson product-moment correlation, and simple linear regression. Findings revealed that teachers demonstrated a high extent of epistemological knowledge and highly practiced mathematical discourse in classroom instruction. No significant differences in epistemological knowledge were observed based on ancillary roles, while mathematical discourse practices differed significantly according to the number of mathematics-related trainings and seminars attended. Furthermore, a strong positive relationship existed between epistemological knowledge and mathematical discourse practices, with epistemological knowledge significantly predicting discourse practices. These findings emphasized the importance of strengthening teachers’ understanding of mathematical knowledge and promoting meaningful classroom communication. Consequently, the Mathematical Discourse Enhancement Program (MDEP) was developed as a research-based professional development initiative designed to enhance teachers’ epistemological knowledge, improve mathematical discourse practices, and support effective mathematics instruction through targeted professional learning opportunities and continuous instructional improvement.

The validity of assessment instruments is a crucial aspect in ensuring the quality of learning evaluations in Islamic Religious Education (PAI). However, there are still evaluation instruments that are developed without considering the alignment of indicators, constructs, and measurement objectives, which may result in inaccurate data. This study aims to examine the concepts, types, testing procedures, and methods for determining the validity of assessment instruments through a literature review. The method used is library research with a descriptive qualitative approach. Data were obtained from various books, scientific journals, and relevant documents, and then analyzed descriptively. The results of the study indicate that the validity of an instrument encompasses logical validity and empirical validity, which complement each other in ensuring the accuracy of measurements. Validity testing was conducted systematically through construct definition, development of a test blueprint, expert validation, instrument pilot testing, and statistical analysis. A valid instrument is capable of producing data that is accurate, credible, and supports sound educational decision-making.

This study aimed to develop an Islamic Theology and Ethics learning module for Islamic Junior High Schools (Madrasah Tsanawiyah, MTs) based on tazkiyatun nafs (purification of the soul) for prospective Islamic Religious Education (IRE) teachers using the ADDIE development model. The research employed a research and development approach comprising five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The participants were 22 prospective IRE teachers enrolled in the Islamic Religious Education Materials for MTs course at STAI Al-Hamidiyah Bangkalan during the 2025/2026 academic year. Data were collected through expert validation forms, student response questionnaires, student reflections, observations, and documentation. Quantitative data were analyzed descriptively using percentages, while qualitative data were analyzed through data condensation, data display, and conclusion drawing. The validation results indicated that the module achieved feasibility scores of 91.00% from the subject matter expert and 89.00% from the instructional media expert, yielding an overall average of 90.00%, categorized as highly feasible. Student responses reached 83.18% (366 out of 440), indicating very positive responses. The practical examples received the highest score (86.36%), while the clarity and systematic presentation of the material received the lowest score (80.00%). Student reflections highlighted muhasabah (self-reflection), emotional regulation, moral awareness, and teacher role modeling as meaningful learning experiences. The module offers a contextual learning resource that integrates spiritual purification into Islamic Theology and Ethics education. However, the findings are limited to module feasibility and participants' perceptions and do not establish improvements in pedagogical competence or learning effectiveness. Future research should examine the module's effectiveness using larger samples and structured learning outcome assessments.

Introduction: Drug use and human immunodeficiency virus (HIV) infection remain major public health challenges, particularly among adolescents and young adults. Educational materials supported by artificial intelligence (AI) represent an innovative approach to health promotion strategies. Objective: To develop and validate an artificial intelligence-supported educational brochure for the prevention of drug use and HIV infection among adolescents and young adults. Methods: A technological development study with a mixed-methods approach was conducted at the Universidad de Ciencias Médicas de Santiago de Cuba between August and October 2026. The development of the brochure comprised three phases: literature review and scientific content curation, AI-assisted graphic design, and expert validation. Means, standard deviations, and the Content Validity Index (CVI) were calculated. Results: An educational brochure was developed in both printed and digital formats addressing the prevention of drug use and HIV infection. The overall CVI was 0.96, and mean scores ranged from 4.63 to 4.88. Overall, 93.8% of responses were rated as "Agree" or "Strongly Agree." Conclusions: The educational brochure demonstrated adequate content validity and represents a useful educational resource for strengthening the prevention of drug use and HIV infection. Artificial intelligence proved to be an effective supportive tool when its use was accompanied by expert supervision and validation.

Teaching Factory (TEFA) provides vocational students with authentic, industry-oriented learning experiences. However, its evaluation often focuses on technical performance and final learning outcomes, leaving employability skills insufficiently assessed. Previous studies have largely examined TEFA implementation and digital assessment separately, highlighting the need for an integrated evaluation model. This study aimed to develop and validate a Digital Teaching Factory Evaluation Model that integrates authentic learning, digital assessment, and employability skills evaluation. A research and development approach was employed using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation). Data were collected through literature reviews, observations, interviews, questionnaires, document analysis, expert validation, and pretest-posttest assessments. Quantitative data were analyzed descriptively, while qualitative data were examined through coding, categorization, and triangulation. The results showed that the model achieved 88.0% expert validation and 90.0% practicality, indicating that it was highly valid and very practical. Students’ average employability skills scores increased from 67.8 to 84.4, with a reported relative gain of 51.7%. Work readiness showed the highest relative gain (58.1%), followed by collaboration (53.3%), problem-solving (51.4%), communication (50.0%), and adaptability (45.5%). These findings suggest that the model offers a practical framework for assessing employability skills within authentic TEFA activities. It can help vocational teachers document student performance, provide timely feedback, and align assessment with workplace expectations. Further research involving larger samples and stronger experimental designs is needed to examine its effectiveness across different vocational education contexts.

This study aimed to develop and examine the validity, practicality, and preliminary effectiveness of the Outcome-Based Authentic Learning Model (OBALM) for strengthening the professional competence of prospective vocational educators. This Research and Development (R&D) study employed the ADDIE model and involved 54 third-semester students of the Vocational Makeup Education Study Program at the Indonesian Institute of the Arts Padangpanjang. Data were collected through expert validation, implementation observations, student responses, and a professional performance rubric, and were analyzed using Aiken’s V, percentage scores, N-gain, and inferential statistics. OBALM comprises six stages: Authentic Problem Orientation, Problem Analysis, Strategy Design, Implementation, Feedback, and Reflection. Expert validation yielded an Aiken’s V of 0.89, indicating high content validity, while the overall practicality score was 85.0%. Students’ mean professional competence score increased from 62.18 to 82.94, with an N-gain of 0.55. The pretest–posttest difference was statistically significant, t(53) = 13.44, p < .001, with a very large effect size (Cohen’s dz = 1.83). Improvements were observed across the seven targeted professional competence dimensions. These findings provide initial empirical support for OBALM as a structured learning approach that integrates outcome-based learning, authentic problems, practical performance, feedback, and reflection in vocational higher education. Keywords: outcome-based education, authentic learning, professional competence, vocational education, instructional model.

This study identified the competency needs of emerging school leaders in financial management, strategic partnerships, and project implementation as a basis for developing a capability building program. Using a descriptive research design integrated with a Research and Development (R&D) approach, the study involved 68 emerging school leaders, specifically Head Teachers and newly appointed School Heads with zero to three years of leadership experience in a public schools division in Northern Luzon, Philippines. The researchers gathered data using a competency needs assessment survey aligned with the Philippine Professional Standards for School Heads (PPSSH). The findings revealed that financial management was identified as a Moderate Training Need, while strategic partnerships and project implementation were identified as Extensive Training Needs. Based on these findings, the STEP UP! (Strengthening and Training Emerging Personnel for Upgraded Performance) Capability-Building Program was developed to address the identified competency gaps. The program subsequently underwent expert validation and pilot implementation. Validation results indicated an overall rating of Very Highly Valid, demonstrating strong alignment with competency needs, professional standards, content requirements, and implementation mechanisms. Evaluation based on Kirkpatrick’s Four-Level Model further showed that the program was highly effective, as participants reported positive reactions, increased knowledge and skills, successful application of learning in the workplace, and perceived improvements in leadership performance and school operations. The study concludes that a needs-based and standards-aligned capability-building program can effectively strengthen the competencies of emerging school leaders and contribute to improved school governance, stakeholder engagement, and project implementation.

This study designed and validated a Technology-Enhanced Inquiry-Based Learning Package (TIBLEP) for junior secondary natural science in a resource-constrained context, addressing the offline connectivity barriers common in under-resourced schools. A Design and Development Research (DDR) approach guided needs analysis, design, development, expert validation, revision, and field implementation. TIBLEP was built as an offline environment combining curriculum-aligned content, guided inquiry, multimedia demonstrations, self-paced navigation, and formative feedback. Five experts assessed the package across six dimensions. Sixty Grade 8 students from two intact classes then completed a five-week field trial (30 in the TIBLEP group and 30 in the conventional group), with interviews capturing participant experiences. Expert ratings were consistently positive (grand mean = 3.69, SD = 0.29), with the highest ratings for overall suitability (M = 3.78) and the lowest for technology integration (M = 3.60). Posttest achievement was higher for TIBLEP (M = 68.30, SD = 6.20) than for the control group (M = 54.70, SD = 5.80). Interviews indicated perceived gains in conceptual clarity, autonomy, engagement, collaboration, and teachers' technological competence. TIBLEP is a feasible, expert-validated offline model for inquiry-oriented science learning where connectivity is unreliable and access remains uneven. The package offers teachers and policymakers a validated, curriculum-aligned tool for delivering inquiry-based science instruction without depending on internet access.

The ability to comprehend classical Islamic texts (kitab turats) is one of the essential competencies in Arabic language learning within Islamic boarding schools. However, many students encounter difficulties in identifying grammatical functions, analyzing Arabic syntactic and morphological structures, and understanding unvocalized Arabic texts. This study aimed to develop the Al-Barqy instructional material based on Visual-Spatial Intelligence, evaluate its validity, and examine its effectiveness in improving students' comprehension of kitab turats in the sorogan learning program at Markaz Al-'Arabiyah Pare Kediri. This research employed the Research and Development (R&D) approach consisting of needs analysis, product design, development, expert validation, revision, field testing, and evaluation. Data were collected through observations, interviews, documentation, validation questionnaires, pretests, and posttests. The data were analyzed using descriptive and inferential statistics. The findings revealed that the developed instructional material successfully integrated colors, grammatical symbols, concept maps, and visual representations as applications of Visual-Spatial Intelligence. Expert validation indicated a feasibility score of 97%, categorized as highly valid. The effectiveness test using a paired-samples t-test yielded a t-value of 20.13 with df = 14 and p < 0.001, indicating a significant difference between the pretest and posttest scores.Therefore, the Al-Barqy instructional material is considered valid, effective, and applicable as an innovative instructional resource for enhancing students' comprehension of kitab turats through the sorogan learning model.

توانایی درک متون کلاسیک اسلامی (کتاب تراث) یکی از شایستگی‌های اساسی در یادگیری زبان عربی در مدارس علوم دینی اسلامی به‌شمار می‌رود. با این حال، بسیاری از دانش‌آموزان در شناسایی نقش‌های دستوری، تحلیل ساختارهای نحوی و صرفی زبان عربی، و فهم متون عربی بدون اعراب‌گذاری با دشواری مواجه هستند. هدف این پژوهش، تدوین محتوای آموزشی البرقی مبتنی بر هوش دیداری-فضایی، ارزیابی روایی آن و بررسی اثربخشی آن در بهبود درک دانش‌آموزان از کتاب تراث در برنامه آموزشی سورگان در مرکز العربیه پاره کدیری بود. این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) شامل تحلیل نیازها، طراحی محصول، توسعه، اعتبارسنجی توسط خبرگان، بازنگری، آزمون میدانی و ارزیابی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، اسناد، پرسشنامه‌های اعتبارسنجی، پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که محتوای آموزشی تدوین‌شده با موفقیت رنگ‌ها، نمادهای دستوری، نقشه‌های مفهومی و بازنمایی‌های دیداری را به‌عنوان کاربردهای هوش دیداری-فضایی ادغام کرده است. اعتبارسنجی خبرگان، امتیاز قابلیت استفاده ۹۷٪ را نشان داد که در دسته بسیار معتبر قرار می‌گیرد. آزمون اثربخشی با استفاده از آزمون t زوجی مقدار t برابر با 20.13 با درجه آزادی 14 و p < 0.001 را نشان داد که بیانگر تفاوت معنادار بین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون است. بنابراین، محتوای آموزشی البرقی معتبر، اثربخش و قابل استفاده به‌عنوان منبع آموزشی نوآورانه برای ارتقای درک دانش‌آموزان از کتاب تراث از طریق مدل یادگیری سورگان تلقی می‌شود.

This study aims to analyze the characteristics of Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) concepts integrated into literacy and science assessment based on the standards of the Programme for International Student Assessment (PISA), as well as to develop a contextual and applicable assessment design appropriate to the characteristics of students at SMP PGRI 5 Denpasar. The study employed a mixed-methods approach with an exploratory sequential design. The participants consisted of 116 students and 6 teachers. Data were collected through observations, interviews, document analysis, questionnaires, and expert validation. Data analysis involved qualitative analysis, the Gregory validity index, empirical validity, and instrument reliability analysis. The findings indicate that STEM-PISA assessment characteristics include the use of contextual stimuli based on real-world problems, the utilization of data and graphs, higher-order reasoning, cross-disciplinary integration, varied response formats, and assessment of thinking processes. The developed assessment design integrates science, technology, engineering, and mathematics through authentic contexts, data literacy, problem-solving, and assessment rubrics. Students’ perceptions obtained a mean score of 3.96, while teachers’ perceptions reached 4.42 on a five-point scale, indicating that the assessment design was considered relevant and acceptable for supporting contextual learning and assessment.

هدف این پژوهش تحلیل ویژگی‌های مفاهیم علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) ادغام‌شده در ارزشیابی سواد و علوم بر اساس استانداردهای برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و همچنین توسعه یک طرح ارزشیابی زمینه‌محور و کاربردی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دبیرستان PGRI 5 دنپاسار است. این پژوهش با رویکرد روش‌های ترکیبی و با طرح توالی اکتشافی انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل ۱۱۶ دانش‌آموز و ۶ معلم بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، تحلیل اسناد، پرسشنامه و اعتبارسنجی خبرگان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها شامل تحلیل کیفی، شاخص روایی Gregory، روایی تجربی و تحلیل پایایی ابزار بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های ارزشیابی STEM-PISA شامل استفاده از محرک‌های زمینه‌ای مبتنی بر مسائل واقعی، بهره‌گیری از داده‌ها و نمودارها، استدلال سطوح بالاتر، ادغام میان‌رشته‌ای، قالب‌های پاسخ متنوع و ارزشیابی فرایندهای تفکر است. طرح ارزشیابی توسعه‌یافته، علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات را از طریق زمینه‌های اصیل، سواد داده، حل مسئله و روبریک‌های ارزشیابی ادغام می‌کند. میانگین نمره ادراک دانش‌آموزان ۳.۹۶ و ادراک معلمان ۴.۴۲ در مقیاس پنج‌درجه‌ای به دست آمد که نشان‌دهنده مرتبط و قابل قبول بودن طرح ارزشیابی برای حمایت از یادگیری و ارزشیابی زمینه‌محور است.

Learning at university level needs to be geared towards engaging students in understanding, analysing and solving problems related to the learning context. Problem-Based Learning (PBL) is a relevant model for fostering such learning experiences, particularly in the education of trainee teachers, who require the ability to manage problem-solving-based learning. This study aims to identify and analyse the needs of prospective teacher students regarding the implementation of PBL in the Primary School Teacher Education Programme (PGSD). The study employed a descriptive quantitative approach and was conducted in March 2026, involving 52 fourth-semester students selected through purposive sampling. Data were collected using a closed-ended questionnaire with a Likert scale comprising 20 positive statements. The instrument measured five aspects of PBL, including problem orientation, organisation of learning activities, individual and group investigation, development and presentation of results, and evaluation of the learning process. The results of the expert validation indicated a validity rate of 90.8 per cent, whilst the Cronbach’s alpha value of 0.863 indicated very high reliability. Data analysis was carried out using frequency distributions, percentages and mean values for each aspect. The research findings revealed that students have a need for all aspects of PBL, with an emphasis on engagement with problems, investigative activities, and the development and presentation of solutions. These findings can serve as a basis for the design of a systematic PBL programme tailored to the characteristics of prospective primary school teachers

یادگیری در سطح دانشگاهی باید به گونه‌ای هدایت شود که دانشجویان را در درک، تحلیل و حل مسائل مرتبط با زمینه یادگیری درگیر سازد. یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) مدلی مناسب برای تقویت چنین تجارب یادگیری است، به ویژه در آموزش دانشجویان معلم آینده که نیازمند توانایی مدیریت یادگیری مبتنی بر حل مسئله هستند. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل نیازهای دانشجویان معلم آینده در خصوص اجرای PBL در برنامه آموزش معلمان دبستان (PGSD) است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-کمی و در اسفند ۱۴۰۴ انجام شد و ۵۲ دانشجوی ترم چهارم که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، در آن شرکت داشتند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه بسته با مقیاس لیکرت شامل ۲۰ گزاره مثبت گردآوری شد. این ابزار پنج جنبه از PBL را اندازه‌گیری کرد: جهت‌گیری مسئله، سازماندهی فعالیت‌های یادگیری، پژوهش فردی و گروهی، توسعه و ارائه نتایج، و ارزیابی فرایند یادگیری. نتایج روایی توسط خبرگان، نرخ روایی ۹۰.۸ درصد را نشان داد و مقدار آلفای کرونباخ ۰.۸۶۳ بیانگر پایایی بسیار بالا بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از توزیع فراوانی، درصدها و میانگین هر جنبه انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که دانشجویان به همه جنبه‌های PBL نیاز دارند و بر درگیری با مسائل، فعالیت‌های پژوهشی و توسعه و ارائه راه‌حل‌ها تأکید دارند. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌ای نظام‌مند از PBL متناسب با ویژگی‌های معلمان آینده دبستان قرار گیرد.

Background-Science Communication Competence (SCC) is essential in 21st century Biology learning. Based on school observations, students' SCC was relatively low, characterized by difficulties in explaining concepts scientifically, asking questions, and providing evidence-based arguments. Objectives-This research aims to: determine students' SSC achievement, determine the feasibility and readability of the media and learning materials, and determine student and teacher responses. Method-This Research and Development study followed the ADDIE model. The product was validated by content, media, and language experts and a field practitioner using a four-point Likert-scale sheet, followed by a readability test of the 9 of the 17 grade XI. Five high-achieving served as experts and twelve novices. The SCC abilities of the expert students were analyzed through pretests and posttests, coding of dialogue transcripts based on 15 SCC indicators by two observers, and direct observation of six key indicators. Meanwhile, the beginner students completed two cognitive posttests. The SCC instrument was adapted from existing questions and content-validated by experts. Data were analyzed descriptively using percentages and mean scores. Results-Expert validation average 94.5% (very feasible), while readability reached 89.6%. Experts' SCC scores increased from 78 to 87, while novices’ cognitive scores increased from 83.9 to 87.3. Dialogue-based SCC achievement reached 88.7%, and direct observation reached 93.3%. Student and teacher responses were results reached 86.8% 92.8%, respectively. Conclusions-Interactive e-worksheet based on the END method is very feasible, has the potential to support students' SCC, and obtains very positive responses from students and teachers.

زمینه: شایستگی ارتباط علمی (SCC) در یادگیری زیست‌شناسی قرن بیست‌ویکم ضروری است. بر اساس مشاهدات مدرسه‌ای، SCC دانش‌آموزان نسبتاً پایین بود که با دشواری در توضیح مفاهیم به‌صورت علمی، پرسیدن سؤال و ارائه استدلال‌های مبتنی بر شواهد مشخص می‌شود. اهداف: این پژوهش با هدف تعیین میزان دستیابی دانش‌آموزان به SCC، تعیین قابلیت اجرا و خوانایی رسانه و مواد آموزشی، و تعیین بازخورد دانش‌آموزان و معلمان انجام شد. روش: این مطالعهٔ پژوهش و توسعه بر اساس مدل ADDIE انجام شد. محصول توسط متخصصان محتوا، رسانه و زبان و یک کارشناس میدانی با استفاده از برگه لیکرت چهارگزینه‌ای اعتبارسنجی شد و پس از آن آزمون خوانایی روی ۹ نفر از ۱۷ دانش‌آموز پایه یازدهم انجام گرفت. پنج دانش‌آموز با عملکرد بالا به عنوان خبره و دوازده نفر به عنوان مبتدی انتخاب شدند. توانایی‌های SCC دانش‌آموزان خبره از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون، کدگذاری رونوشت‌های گفت‌وگو بر اساس ۱۵ شاخص SCC توسط دو مشاهده‌گر و مشاهده مستقیم شش شاخص کلیدی تحلیل شد. در همین حال، دانش‌آموزان مبتدی دو پس‌آزمون شناختی را تکمیل کردند. ابزار SCC از سؤالات موجود اقتباس و توسط متخصصان اعتبارسنجی محتوایی شد. داده‌ها به صورت توصیفی با استفاده از درصد و میانگین تحلیل شدند. نتایج: میانگین اعتبارسنجی متخصصان ۹۴.۵٪ (بسیار قابل اجرا) و خوانایی ۸۹.۶٪ بود. نمرات SCC دانش‌آموزان خبره از ۷۸ به ۸۷ و نمرات شناختی مبتدیان از ۸۳.۹ به ۸۷.۳ افزایش یافت. دستیابی به SCC مبتنی بر گفت‌وگو به ۸۸.۷٪ و مشاهده مستقیم به ۹۳.۳٪ رسید. بازخورد دانش‌آموزان و معلمان به ترتیب ۸۶.۸٪ و ۹۲.۸٪ بود. نتیجه‌گیری: کاربرگ الکترونیکی تعاملی مبتنی بر روش END بسیار قابل اجرا است، پتانسیل حمایت از SCC دانش‌آموزان را دارد و بازخورد بسیار مثبتی از دانش‌آموزان و معلمان دریافت می‌کند.

Background- Critical thinking is an important skill for students, particularly in learning science concepts such as Earth’s rotation. Preliminary assessment showed that students’ critical thinking ability had a low category. Objectives- This study aimed to develop and conduct a preliminary evaluation of Rotation Media Interactive (ROMI) using Articulate Storyline for sixth-grade. Method- This study employed the ADDIE development model. The participants were sixth-grade students at a public elementary school in Palembang. The developed media was evaluated through expert validation, individual and small-group trials, and a field evaluation involving 18 students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, and critical thinking tests. Results- ROMI obtained an average feasibility score of 94.71% from material, media, and practitioner validation, categorized as very feasible. Student responses indicated high practicality, with average scores of 93.06% in the individual trial and 93.15% in the small-group trial. In the field evaluation, the mean critical thinking test score increased from 62.89 to 93.89 after implementation, with a mean N-Gain of 0.835, categorized as high. Conclusions- ROMI received favorable expert evaluations and student responses and showed promising results in the preliminary field evaluation. However, the observed score increase cannot be attributed solely to ROMI. Further evaluation using larger samples and controlled or comparative designs is needed.

زمینه و هدف: تفکر انتقادی یکی از مهارت‌های مهم برای دانش‌آموزان، به‌ویژه در یادگیری مفاهیم علمی مانند گردش زمین است. ارزیابی مقدماتی نشان داد که توانایی تفکر انتقادی دانش‌آموزان در سطح پایینی قرار دارد. هدف: این پژوهش با هدف توسعه و ارزیابی مقدماتی رسانه تعاملی گردش (ROMI) با استفاده از نرم‌افزار Articulate Storyline برای دانش‌آموزان پایه ششم انجام شد. روش: این پژوهش از مدل توسعه ADDIE بهره برد. شرکت‌کنندگان شامل دانش‌آموزان پایه ششم یک مدرسه ابتدایی دولتی در پالمبانگ بودند. رسانه توسعه‌یافته از طریق اعتبارسنجی خبرگان، آزمون‌های فردی و گروهی کوچک، و ارزیابی میدانی با مشارکت ۱۸ دانش‌آموز مورد ارزیابی قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از فرم‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه‌های پاسخ دانش‌آموزان و آزمون‌های تفکر انتقادی جمع‌آوری شد. یافته‌ها: رسانه ROMI میانگین امتیاز قابلیت استفاده ۹۴٫۷۱٪ را از اعتبارسنجی مواد، رسانه و متخصصان دریافت کرد که در دسته بسیار مطلوب قرار گرفت. پاسخ‌های دانش‌آموزان نشان‌دهنده عملی بودن بالای رسانه بود، به‌طوری که میانگین امتیاز در آزمون فردی ۹۳٫۰۶٪ و در آزمون گروهی کوچک ۹۳٫۱۵٪ بود. در ارزیابی میدانی، میانگین نمره آزمون تفکر انتقادی پس از اجرا از ۶۲٫۸۹ به ۹۳٫۸۹ افزایش یافت و میانگین N-Gain برابر با ۰٫۸۳۵ و در دسته بالا قرار گرفت. نتیجه‌گیری: رسانه ROMI ارزیابی‌های مطلوبی از سوی خبرگان و دانش‌آموزان دریافت کرد و در ارزیابی میدانی مقدماتی نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داد. با این حال، افزایش مشاهده‌شده در نمرات را نمی‌توان صرفاً به ROMI نسبت داد. ارزیابی‌های بیشتر با نمونه‌های بزرگ‌تر و طرح‌های کنترل‌شده یا مقایسه‌ای مورد نیاز است.

Background-Tenth-grade students at Riyadhussholihiin Senior High School reported difficulties understanding existing Arabic textbooks due to limited explanations, exercises, multimedia support, and independent learning opportunities. A needs analysis involving 29 students showed that 80% strongly needed more accessible and engaging digital materials. Objectives-This study aimed to (1) develop Google Sites-based interactive Arabic teaching materials; (2) determine their feasibility; and (3) examine students’ reading, listening, writing, and speaking outcomes. Methods-This Research and Development study employed th ADDIE model. Data were collected through observation, interviews, needs-analysis questionnaires, expert-validation sheets, and pretest-posttest assessments. Results-The resulting Google Sites materials integrated texts, pronunciation audio, instructional videos, images, interactive exercises, and quizzes. The material-validation score was 87.98% (44/50), whereas the media-validation score was 82.86% (29/35). Students provided positive responses to the materials, with an overall response score of 87.98%. The reported mean total score increased from 59.30 before implementation to 73.99 after implementation, an increase of 24.77%; listening showed the largest percentage increase (29.45%). Conclusions-The materials were feasible for use and were associated with improved Arabic language learning-outcome scores in the participating class. The conclusion is limited to the study cohort and should not be interpreted as a separate claim about student motivation.

زمینه و هدف: دانش‌آموزان پایه دهم دبیرستان Riyadhussholihiin گزارش کردند که به دلیل محدودیت در توضیحات، تمرین‌ها، پشتیبانی چندرسانه‌ای و فرصت‌های یادگیری مستقل، درک کتاب‌های درسی عربی موجود برای آن‌ها دشوار است. تحلیل نیازسنجی با مشارکت ۲۹ دانش‌آموز نشان داد که ۸۰٪ آن‌ها به شدت به مواد دیجیتال قابل دسترس‌تر و جذاب‌تر نیاز دارند. اهداف: این پژوهش با هدف (۱) تدوین مواد آموزشی تعاملی زبان عربی مبتنی بر Google Sites؛ (۲) تعیین میزان قابلیت استفاده آن‌ها؛ و (۳) بررسی نتایج یادگیری دانش‌آموزان در مهارت‌های خواندن، شنیدن، نوشتن و صحبت کردن انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع پژوهش و توسعه و مبتنی بر مدل ADDIE بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه نیازسنجی، فرم‌های اعتبارسنجی خبرگان و آزمون‌های پیش‌آزمون-پس‌آزمون گردآوری شد. یافته‌ها: مواد آموزشی تدوین‌شده در Google Sites شامل متون، فایل‌های صوتی تلفظ، ویدئوهای آموزشی، تصاویر، تمرین‌های تعاملی و آزمون‌ها بود. امتیاز اعتبارسنجی محتوا ۸۷/۹۸٪ (۴۴ از ۵۰) و امتیاز اعتبارسنجی رسانه ۸۲/۸۶٪ (۲۹ از ۳۵) به دست آمد. دانش‌آموزان پاسخ‌های مثبتی به این مواد ارائه دادند و امتیاز کلی پاسخ‌دهی ۸۷/۹۸٪ بود. میانگین نمره کل از ۵۹/۳۰ پیش از اجرا به ۷۳/۹۹ پس از اجرا افزایش یافت که معادل ۲۴/۷۷٪ رشد بود؛ بیشترین افزایش درصدی مربوط به مهارت شنیداری (۲۹/۴۵٪) بود. نتیجه‌گیری: مواد آموزشی تدوین‌شده از نظر قابلیت استفاده مناسب بودند و با بهبود نمرات یادگیری زبان عربی در کلاس مورد مطالعه همراه بودند. نتیجه‌گیری صرفاً به نمونه پژوهش محدود است و نباید به عنوان ادعایی مستقل درباره انگیزش دانش‌آموزان تفسیر شود.

This study aims to systematically model the enablers shaping STEM teachers’ critical-thinking abilities (CTAs) by employing a hybrid FAHP–ISM–MICMAC framework. Following a rigorous stages screening process based on a comprehensive literature review and expert validation, 20 key enablers were identified. ISM was applied to establish hierarchical relationships, while MICMAC analysis classified them according to their driving and dependence power, and weighted them using FAHP to address ambiguity. The conclusions reveal a complex impact: enablers demonstrate high perceived importance; the ISM hierarchy indicates that only the enabler “Effective Professional Approach” is considered extremely fundamental, further verified by a MICMAC analysis that classifies them into high-driving, low-dependence, which hold the entire system steady. FAHP analysis indicates that “Curriculum & Digitalization” has the most significant weight (0.3216). This study provides a systematic structure that helps the STEM education sector (STEMES) develop teacher professionals to strengthen CTAs, specifically in the Pakistani context.

هدف این پژوهش، مدل‌سازی نظام‌مند عوامل تسهیل‌کننده شکل‌دهنده توانایی‌های تفکر انتقادی معلمان STEM (CTAs) با به‌کارگیری چارچوب ترکیبی FAHP–ISM–MICMAC است. پس از یک فرایند غربالگری دقیق مبتنی بر مرور جامع ادبیات و اعتبارسنجی توسط خبرگان، ۲۰ عامل کلیدی شناسایی شد. روش ISM برای تعیین روابط سلسله‌مراتبی به‌کار رفت، در حالی که تحلیل MICMAC آن‌ها را بر اساس قدرت محرک و وابستگی طبقه‌بندی کرد و با استفاده از FAHP برای رفع ابهام، وزن‌دهی انجام شد. نتایج نشان‌دهنده تأثیر پیچیده‌ای است: عوامل تسهیل‌کننده از اهمیت ادراک‌شده بالایی برخوردارند؛ سلسله‌مراتب ISM نشان می‌دهد که تنها عامل «رویکرد حرفه‌ای مؤثر» به‌عنوان بنیادی‌ترین عامل تلقی می‌شود که این موضوع با تحلیل MICMAC نیز تأیید شد و آن را در دسته عوامل با قدرت محرک بالا و وابستگی پایین قرار داد که کل سیستم را پایدار نگه می‌دارند. تحلیل FAHP نشان می‌دهد که «برنامه درسی و دیجیتالی‌سازی» دارای بیشترین وزن (0.3216) است. این پژوهش ساختاری نظام‌مند ارائه می‌دهد که به بخش آموزش STEM (STEMES) کمک می‌کند تا حرفه‌ای‌گری معلمان را برای تقویت CTAs، به‌ویژه در زمینه پاکستانی، توسعه دهد.

Purpose of the study: This study aimed to determine the validity of a STEM-based Electronic Student Worksheet for elementary school science learning (IPAS) based on material suitability, language clarity and readability, display and navigation quality, and the integration of Science, Technology, Engineering, and Mathematics components. Methodology: This study employed a research and development approach focusing on the expert validation stage. The STEM-based Electronic Student Worksheet was assessed by two validators using a five-point Likert scale. The validation instrument covered four aspects, namely material, language, display, and STEM integration. The validity data were analyzed quantitatively using Aiken’s V coefficient. Main Findings: The validation results showed Aiken’s V values of 0.875 for material, 0.750 for language, 0.875 for display, and 0.875 for STEM integration. The overall average Aiken’s V score was 0.844 and was categorized as very valid. These results indicate that the developed E- worksheet has fulfilled the validity criteria in terms of content suitability, language, visual display, navigation, and STEM integration, although the language aspect still requires refinement. Novelty/Originality of this study: This study offers a STEM-based E- worksheet validation framework for elementary IPAS learning by integrating assessment of content suitability, language, digital display, navigation, and STEM components. The developed E-LKPD is designed to connect science concepts with technology, engineering activities, and mathematical reasoning in a contextual and interactive learning environment for elementary school students.

هدف مطالعه: هدف این پژوهش تعیین روایی برگه‌کار الکترونیکی دانش‌آموز مبتنی بر STEM برای آموزش علوم دبستانی (IPAS) بر اساس تناسب محتوا، وضوح و خوانایی زبان، کیفیت نمایش و ناوبری، و ادغام مؤلفه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات بود. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه و تمرکز بر مرحله اعتبارسنجی خبرگان انجام شد. برگه‌کار الکترونیکی مبتنی بر STEM توسط دو ارزیاب با استفاده از مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. ابزار اعتبارسنجی چهار جنبه شامل محتوا، زبان، نمایش و ادغام STEM را پوشش می‌داد. داده‌های روایی به‌صورت کمی با استفاده از ضریب V آیکن تحلیل شد. یافته‌های اصلی: نتایج اعتبارسنجی نشان داد که مقادیر V آیکن برای محتوا 0.875، برای زبان 0.750، برای نمایش 0.875 و برای ادغام STEM برابر با 0.875 بود. میانگین کلی نمره V آیکن برابر با 0.844 و در دسته «بسیار معتبر» قرار گرفت. این نتایج نشان می‌دهد که برگه‌کار الکترونیکی توسعه‌یافته معیارهای روایی را از نظر تناسب محتوا، زبان، نمایش بصری، ناوبری و ادغام STEM برآورده کرده است، هرچند جنبه زبانی همچنان نیازمند بهبود است. نوآوری/اصالت این پژوهش: این پژوهش چارچوبی برای اعتبارسنجی برگه‌کار الکترونیکی مبتنی بر STEM برای آموزش IPAS دبستانی ارائه می‌دهد که ارزیابی تناسب محتوا، زبان، نمایش دیجیتال، ناوبری و مؤلفه‌های STEM را یکپارچه می‌سازد. E-LKPD توسعه‌یافته به‌گونه‌ای طراحی شده است که مفاهیم علوم را با فناوری، فعالیت‌های مهندسی و استدلال ریاضی در محیط یادگیری زمینه‌ای و تعاملی برای دانش‌آموزان دبستانی پیوند دهد.

urpose of the study: This study aims to develop an AI-integrated STEM-based Electronic Student Worksheet (E-LKPD) for science learning in elementary schools to improve students' science literacy in the digital era Methodology: This study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation). Data were collected through expert validation questionnaires from content experts, media experts, and practitioner teachers, as well as pre-post science literacy tests administered to Grade V elementary school students. Product validity, practicality, and effectiveness were analyzed using quantitative descriptive statistics and the normalized gain index (N-Gain) Main Findings: The developed E-LKPD achieved a validity score of 87.5% (highly valid), a practicality score of 89.3% (highly practical), and an N-Gain of 0.72 (high effectiveness). The product significantly improved students' science literacy across all four PISA dimensions: scientific context, scientific competence, scientific knowledge, and scientific attitude. AI-based features adaptive quizzes, personalized feedback systems, and virtual science simulations enabled interactive and personalized learning experiences Novelty/Originality of this study: This study introduces an innovative learning product that combines STEM education principles with AI-based adaptive features in a single E-LKPD platform, specifically designed for elementary school science learning in Indonesia. This dual integration addresses the challenge of Indonesia's low student science literacy as reflected in PISA 2022 data while meeting the growing need for AI-based digital learning in 21st-century classrooms

هدف مطالعه: این پژوهش با هدف توسعه برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD) مبتنی بر STEM و یکپارچه با هوش مصنوعی برای آموزش علوم در مدارس ابتدایی به منظور ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا، ارزیابی) انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های اعتبارسنجی خبرگان محتوا، خبرگان رسانه و معلمان مجری، همچنین آزمون‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون سواد علمی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی گردآوری شد. روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول با استفاده از آمار توصیفی کمی و شاخص سود نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌های اصلی: E-LKPD توسعه‌یافته موفق به کسب امتیاز روایی ۸۷.۵٪ (بسیار معتبر)، امتیاز کاربردپذیری ۸۹.۳٪ (بسیار کاربردی) و N-Gain معادل ۰.۷۲ (اثربخشی بالا) شد. این محصول به طور معناداری سواد علمی دانش‌آموزان را در هر چهار بُعد PISA شامل زمینه علمی، شایستگی علمی، دانش علمی و نگرش علمی ارتقا داد. ویژگی‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر آزمون‌های تطبیقی، سیستم بازخورد شخصی‌سازی‌شده و شبیه‌سازی‌های مجازی علوم، تجربه یادگیری تعاملی و شخصی‌سازی‌شده را فراهم ساختند. نوآوری/اصالت این پژوهش: این مطالعه محصول یادگیری نوآورانه‌ای را معرفی می‌کند که اصول آموزش STEM را با قابلیت‌های تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در یک بستر E-LKPD واحد ترکیب نموده و به طور خاص برای آموزش علوم مدارس ابتدایی در اندونزی طراحی شده است. این یکپارچگی دوگانه، چالش پایین بودن سواد علمی دانش‌آموزان اندونزی مطابق با داده‌های PISA 2022 را هدف قرار داده و همزمان به نیاز روزافزون به یادگیری دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس‌های قرن بیست و یکم پاسخ می‌دهد.

Background: Photosynthesis involves interconnected and abstract biological processes that are difficult to visualize with conventional teaching materials. Research on code-enhanced digital worksheets for photosynthesis, particularly their validity, practicality, and contribution to conceptual understanding, remains limited. This study aimed to develop and evaluate a code-enhanced interactive digital worksheet on photosynthesis and effectiveness in improving students’ conceptual understanding. Methodology: The study employed a Research and Development approach using the ADDIE model, consisting of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. The product was tested with 15 eleventh-grade students at Wira Bhakti Integrated High School. Data were collected using expert validation sheets, learning implementation observation sheets, teacher and student response questionnaires, and conceptual understanding tests. Data were analyzed using descriptive percentages and normalized gain (N-Gain). Findings: The digital worksheet obtained material and media validation scores of 84.29% and 87.78%, respectively, indicating high validity. Practicality was demonstrated by learning implementation, teacher response, and student response scores of 96.18%, 97.92%, and 94.88%, respectively, all categorized as highly practical. Students’ average score increased from 61.07 on the pretest to 86.73 on the posttest, with an N-Gain score of 0.66, indicating moderate improvement. Contribution: The findings provide preliminary evidence that the digital worksheet is valid and practical and may support conceptual understanding of photosynthesis. The contribution is a web-based worksheet integrating programmed interaction with animations, simulations, videos, quizzes, and learning activities.

زمینه: فتوسنتز شامل فرایندهای زیستی به‌هم‌پیوسته و انتزاعی است که تجسم آن‌ها با مواد آموزشی سنتی دشوار می‌باشد. پژوهش‌ها دربارهٔ کاربرگ‌های دیجیتال تقویت‌شده با کد برای فتوسنتز، به‌ویژه از نظر روایی، کاربردپذیری و نقش آن‌ها در ارتقای درک مفهومی، محدود است. هدف این مطالعه توسعه و ارزیابی یک کاربرگ دیجیتال تعاملی تقویت‌شده با کد دربارهٔ فتوسنتز و اثربخشی آن در بهبود درک مفهومی دانش‌آموزان بود. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه و با استفاده از مدل ADDIE شامل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی انجام شد. محصول با ۱۵ دانش‌آموز پایه یازدهم دبیرستان یکپارچه Wira Bhakti آزمون شد. داده‌ها با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، برگه‌های مشاهده اجرای یادگیری، پرسشنامه‌های پاسخ معلم و دانش‌آموز و آزمون‌های درک مفهومی گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از درصدهای توصیفی و بهرهٔ افزایش نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌ها: کاربرگ دیجیتال امتیاز روایی محتوا و رسانه به ترتیب ۸۴٫۲۹٪ و ۸۷٫۷۸٪ را کسب کرد که نشان‌دهندهٔ روایی بالا است. کاربردپذیری با امتیازهای اجرای یادگیری، پاسخ معلم و پاسخ دانش‌آموز به ترتیب ۹۶٫۱۸٪، ۹۷٫۹۲٪ و ۹۴٫۸۸٪، که همگی در دستهٔ بسیار کاربردی قرار گرفتند، نشان داده شد. میانگین نمرهٔ دانش‌آموزان از ۶۱٫۰۷ در پیش‌آزمون به ۸۶٫۷۳ در پس‌آزمون افزایش یافت و امتیاز N-Gain برابر با ۰٫۶۶ بود که نشان‌دهندهٔ بهبود متوسط است. مشارکت: یافته‌ها شواهد اولیه‌ای ارائه می‌دهد که کاربرگ دیجیتال از روایی و کاربردپذیری بالایی برخوردار است و می‌تواند از درک مفهومی فتوسنتز حمایت کند. مشارکت این پژوهش ارائهٔ یک کاربرگ مبتنی بر وب است که تعامل برنامه‌ریزی‌شده با انیمیشن‌ها، شبیه‌سازی‌ها، ویدئوها، آزمونک‌ها و فعالیت‌های یادگیری را ادغام می‌کند.

Early childhood education plays an important role in shaping children's social behavior during their golden developmental period. This study aimed to improve the social behavior of children in Group B at TK Kasih Ibu Uelene, Pamona Selatan District, Poso Regency. The research employed a Research and Development (R&D) method using the ADDIE model, which consists of five stages: Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. The research subjects were eight children in Group B of TK Kasih Ibu Uelene, with social behavior indicators including cooperation, sharing, and politeness. Data were collected through material expert validation sheets, media expert validation sheets, social behavior observation sheets, and teacher response questionnaires. The data were analyzed descriptively to determine the validity, practicality, and effectiveness of the developed product. The results showed that the picture storybook obtained validation scores of 91.67% from media experts and 89.58% from material experts, both categorized as highly feasible. The teacher response score reached 95.80%, which was also categorized as highly feasible. The student trial results indicated an improvement in children's social behavior, as reflected in the increase in the average pre-test score from 56.94% to 81.94% on the post-test, which was classified as highly feasible. Therefore, the picture storybook proved effective as a learning medium for improving the social behavior of early childhood children.

آموزش و پرورش دوران کودکی نقش مهمی در شکل‌دهی رفتار اجتماعی کودکان در دوره طلایی رشد آنان ایفا می‌کند. هدف این پژوهش بهبود رفتار اجتماعی کودکان گروه ب در مهدکودک Kasih Ibu اولنه، بخش پامونا جنوبی، شهرستان پوزو بود. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE که شامل پنج مرحله تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، انجام شد. جامعه پژوهش شامل هشت کودک گروه ب مهدکودک Kasih Ibu اولنه بود و شاخص‌های رفتار اجتماعی شامل همکاری، مشارکت و ادب بودند. داده‌ها از طریق برگه‌های روایی متخصصان محتوا، برگه‌های روایی متخصصان رسانه، برگه‌های مشاهده رفتار اجتماعی و پرسشنامه‌های پاسخ معلمان گردآوری شد. داده‌ها به صورت توصیفی به منظور تعیین روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول توسعه‌یافته تحلیل شدند. نتایج نشان داد که کتاب داستان مصور امتیاز روایی ۹۱.۶۷٪ از متخصصان رسانه و ۸۹.۵۸٪ از متخصصان محتوا را کسب کرد که هر دو در دسته بسیار مطلوب قرار گرفتند. امتیاز پاسخ معلمان نیز به ۹۵.۸۰٪ رسید که آن هم در دسته بسیار مطلوب قرار گرفت. نتایج آزمون دانش‌آموزان نشان‌دهنده بهبود رفتار اجتماعی کودکان بود، به طوری که میانگین نمره پیش‌آزمون از ۵۶.۹۴٪ به ۸۱.۹۴٪ در پس‌آزمون افزایش یافت که در دسته بسیار مطلوب قرار گرفت. بنابراین، کتاب داستان مصور به عنوان یک رسانه آموزشی برای بهبود رفتار اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی اثربخش بود.

Islamic Education (PAI) learning at SMPN 4 Pamekasan is still dominated by the one-way lecture method which makes students passive, coupled with the challenge of smartphone misuse during class hours. This study aims to develop a feasible, practical, and effective DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) model to improve group activities and students' cognitive learning outcomes. The method used is Research and Development (R&D) by applying the ADDIE development model to a trial subject of 26 eighth-grade students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, activity observation sheets, and learning outcome tests. The results showed that the DIGI-COL model was highly feasible theoretically with a percentage of 91.17% and highly practical to use with a practicality score of 83.82%. This model also proved effective in activating group collaboration by 84.0% and was able to increase the average cognitive score of students from an initial score of 61.20 to 85.60, with an N-Gain index of 0.63 in the medium category. In conclusion, the DIGI-COL model successfully overcomes student passivity and shifts the function of smartphones into a productive collaborative learning tool by integrating Islamic socio-religious values into digital technology platforms. Abstrak Pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SMPN 4 Pamekasan masih didominasi metode ceramah satu arah yang membuat siswa pasif, ditambah dengan adanya tantangan penyalahgunaan gawai saat jam pelajaran. Penelitian ini bertujuan untuk mengembangkan model pembelajaran DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) yang layak, praktis, dan efektif guna meningkatkan aktivitas kelompok dan hasil belajar kognitif siswa. Metode yang digunakan adalah penelitian pengembangan (Research and Development) dengan menerapkan model ADDIE pada subjek uji coba sebanyak 26 siswa kelas VIII. Data dikumpulkan menggunakan instrumen lembar validasi ahli, angket respons siswa, lembar observasi aktivitas, serta tes hasil belajar. Hasil penelitian menunjukkan bahwa model DIGI-COL sangat layak secara teoretis dengan persentase 91,17% dan sangat praktis digunakan dengan skor kepraktisan mencapai 83,82%. Model ini juga terbukti efektif mengaktifkan kolaborasi kelompok sebesar 84,0% serta mampu menaikkan nilai rata-rata kognitif siswa dari skor awal 61,20 menjadi 85,60, dengan indeks N-Gain sebesar 0,63 dalam kategori sedang. Simpulannya, model DIGI-COL berhasil mengatasi pasivitas siswa dan mengalihkan fungsi gawai menjadi alat belajar kolaboratif yang produktif dengan menyatukan nilai sosioreligius Islam ke dalam platform teknologi digital.

یادگیری تعلیمات اسلامی (PAI) در مدرسه متوسطه اول شماره ۴ پامکاسان همچنان تحت سلطه روش سخنرانی یک‌سویه است که موجب انفعال دانش‌آموزان می‌شود و این امر با چالش سوءاستفاده از تلفن‌های هوشمند در ساعات کلاس همراه است. هدف این پژوهش، توسعه مدل یادگیری DIGI-COL (یادگیری مشارکتی دیجیتال) است که از نظر قابلیت اجرا، عملی بودن و اثربخشی، مناسب باشد تا فعالیت‌های گروهی و نتایج یادگیری شناختی دانش‌آموزان را بهبود بخشد. روش مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با به‌کارگیری مدل توسعه ADDIE بر روی ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم به عنوان نمونه آزمایشی است. داده‌ها با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه پاسخ‌دهی دانش‌آموزان، برگه‌های مشاهده فعالیت و آزمون نتایج یادگیری جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که مدل DIGI-COL از نظر نظری بسیار قابل اجرا است (۹۱/۱۷٪) و از نظر عملی بودن نیز با امتیاز ۸۳/۸۲٪ بسیار عملی است. این مدل همچنین در فعال‌سازی همکاری گروهی با میزان ۸۴/۰٪ مؤثر بود و توانست میانگین نمره شناختی دانش‌آموزان را از ۶۱/۲۰ به ۸۵/۶۰ افزایش دهد و شاخص N-Gain معادل ۰/۶۳ در دسته متوسط به دست آمد. در نتیجه، مدل DIGI-COL موفق شد انفعال دانش‌آموزان را برطرف کند و کارکرد تلفن‌های هوشمند را به ابزاری برای یادگیری مشارکتی و سازنده تبدیل نماید و ارزش‌های اجتماعی-دینی اسلام را در بستر فناوری دیجیتال ادغام کند.

The purpose of this study was to improve students' writing skills in Indonesian language subjects in IV grade student of SDN Pasirsari 01 in the development of scrapbook learning media. This research uses the type of R&D research with the ADDIE development model. The validity test was conducted by validators who produced 96% for media expert validation, 84% for material expert validation, and 92% for linguist validation. With the three validator scores resulting in an average of 90.6% which shows a very valid category to be tested. The 94% teacher response results prove that the media is very good and practical to use. The results of the small group trial resulted in 92.2% and the large group trial 92.7%, proving that the media is very good. The results of the effectiveness showed a number of 0.7 proving that “there was a moderate increase”. The results of improving writing skills resulted in an average percentage of 85.8% which shows a very good category. Based on the results of the study, it can be concluded that scrapbook learning media can improve students' writing skills.

هدف این پژوهش، ارتقای مهارت نوشتن دانش‌آموزان در درس زبان اندونزیایی در پایه چهارم دبستان SDN Pasirsari 01 از طریق توسعه رسانه آموزشی اسکرپ‌بوک بود. این پژوهش از نوع تحقیق و توسعه (R&D) با مدل توسعه ADDIE انجام شده است. آزمون روایی توسط ارزیابان انجام شد که نتایج آن برای اعتبارسنجی توسط متخصص رسانه ۹۶٪، متخصص محتوا ۸۴٪ و متخصص زبان ۹۲٪ بود. با میانگین امتیاز سه ارزیاب، میانگین ۹۰٫۶٪ به دست آمد که نشان‌دهنده دسته‌بندی «بسیار معتبر» برای آزمون است. نتایج پاسخ معلمان با ۹۴٪ نشان داد که این رسانه بسیار خوب و کاربردی است. نتایج آزمون گروه کوچک ۹۲٫۲٪ و آزمون گروه بزرگ ۹۲٫۷٪ بود که نشان‌دهنده کیفیت بسیار خوب رسانه است. نتایج اثربخشی عدد ۰٫۷ را نشان داد که «افزایش متوسط» را اثبات می‌کند. نتایج بهبود مهارت نوشتن میانگین درصد ۸۵٫۸٪ را نشان داد که در دسته‌بندی «بسیار خوب» قرار می‌گیرد. بر اساس نتایج پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که رسانه آموزشی اسکرپ‌بوک می‌تواند مهارت نوشتن دانش‌آموزان را ارتقا دهد.

Social-emotional learning (SEL) is increasingly recognised as an important approach to adolescent mental health promotion in school settings. However, evidence regarding culturally adapted and technology-supported SEL interventions in non-Western educational contexts remains limited. This study reports the expert-validation and pilot-feasibility components of the REAL™ (Read Emotion and Learn to Regulate) module, a culturally adapted, virtual reality (VR)-integrated SEL intervention developed for Malaysian lower-secondary students. These developmental phases preceded a subsequently completed and separately reported randomised controlled trial (RCT). A sequential two-phase design was used. In Phase 1, six Malaysian experts from psychiatry, psychology, education, and social-emotional learning completed a three-round Modified Delphi process evaluating 15 module structure and delivery components and 12 activity stations on a 5-point Likert scale. Content validity was assessed using the item-level content validity index (I-CVI), scale-level average content validity index (S-CVI/Ave), and interquartile range (IQR). In Phase 2, a single-session school-based feasibility pilot was conducted with 15 lower-secondary students, four facilitators, and one school administrator to assess practical implementation of one chapter from the initial 12-station module. In Round 1, the S-CVI/Ave across 15 module structure and delivery components was 0.92. In Round 2, five of 12 activity stations did not meet the I-CVI retention criterion of ≥0.83 (S-CVI/Ave = 0.65). Following module revision and reassessment, 11 of 12 stations met the retention criterion in Round 3. Manage Your Emotions VR improved following revision and was retained, whereas The Drama of Life received uniformly unfavourable ratings (I-CVI = 0.00) and was removed because of concerns regarding suitability, feasibility, and potential physical safety in school settings. The final S-CVI/Ave across the 11 retained stations was 0.85. The findings provide developmental evidence that informed refinement and subsequent evaluation of the REAL™ module. Pilot findings should be interpreted cautiously because of the small, teacher-selected, single-site sample and use of a researcher-developed feedback measure without established psychometric properties.

یادگیری اجتماعی‌هیجانی (SEL) به طور فزاینده‌ای به عنوان رویکردی مهم برای ارتقای سلامت روان نوجوانان در محیط‌های مدرسه‌ای شناخته می‌شود. با این حال، شواهد مربوط به مداخلات SEL با سازگاری فرهنگی و پشتیبانی فناوری در زمینه‌های آموزشی غیرغربی همچنان محدود است. این مطالعه اجزای روایی توسط خبرگان و امکان‌سنجی آزمایشی ماژول REAL™ (خواندن هیجان و یادگیری تنظیم آن)، یک مداخله SEL با سازگاری فرهنگی و ادغام واقعیت مجازی (VR) که برای دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول مالزی توسعه یافته است را گزارش می‌کند. این مراحل توسعه‌ای پیش از کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (RCT) که به طور جداگانه گزارش شده، انجام شده‌اند. یک طرح متوالی دو فازی مورد استفاده قرار گرفت. در فاز اول، شش کارشناس مالزیایی از حوزه‌های روان‌پزشکی، روان‌شناسی، آموزش و یادگیری اجتماعی‌هیجانی، یک فرآیند دلفی اصلاح‌شده سه‌مرحله‌ای را برای ارزیابی ۱۵ مؤلفه ساختاری و اجرایی ماژول و ۱۲ ایستگاه فعالیت بر اساس مقیاس لیکرت ۵ درجه‌ای تکمیل کردند. روایی محتوا با استفاده از شاخص روایی محتوای سطح آیتم (I-CVI)، شاخص روایی محتوای سطح مقیاس میانگین (S-CVI/Ave) و دامنه بین چارکی (IQR) ارزیابی شد. در فاز دوم، یک پایلوت امکان‌سنجی مبتنی بر مدرسه با حضور ۱۵ دانش‌آموز متوسطه اول، چهار تسهیل‌گر و یک مدیر مدرسه برای ارزیابی اجرای عملی یک فصل از ماژول اولیه ۱۲ ایستگاهی انجام شد. در دور اول، S-CVI/Ave در میان ۱۵ مؤلفه ساختاری و اجرایی ماژول برابر با ۰.۹۲ بود. در دور دوم، پنج مورد از ۱۲ ایستگاه فعالیت به معیار نگهداری I-CVI برابر یا بیشتر از ۰.۸۳ نرسیدند (S-CVI/Ave = 0.65). پس از بازنگری و ارزیابی مجدد ماژول، ۱۱ مورد از ۱۲ ایستگاه در دور سوم به معیار نگهداری رسیدند. ایستگاه Manage Your Emotions VR پس از بازنگری بهبود یافت و حفظ شد، در حالی که ایستگاه The Drama of Life به طور یکنواخت امتیاز نامطلوب دریافت کرد (I-CVI = 0.00) و به دلیل نگرانی درباره تناسب، امکان‌پذیری و ایمنی فیزیکی بالقوه در محیط مدرسه حذف شد. S-CVI/Ave نهایی در میان ۱۱ ایستگاه حفظ‌شده برابر با ۰.۸۵ بود. یافته‌ها شواهد توسعه‌ای را ارائه می‌دهند که اصلاح و ارزیابی بعدی ماژول REAL™ را اطلاع‌رسانی کردند. یافته‌های پایلوت به دلیل نمونه کوچک، انتخاب‌شده توسط معلم، تک‌مکانه و استفاده از ابزار بازخورد توسعه‌یافته توسط پژوهشگر بدون ویژگی‌های روان‌سنجی معتبر باید با احتیاط تفسیر شوند.

This study aims to develop Assemblr EDU learning media assisted by Canva that is valid, practical, and effective in improving students’ learning motivation on the Human Digestive System topic for Grade V at UPT SDN 060817 Medan. The background of this research is based on the low learning motivation of students, evidenced by an initial diagnostic test average of 35.46 (below the minimum completeness criteria), and conventional teaching methods. The research method used was Research and Development (R&D) with the ADDIE development model. The research subjects were 26 Grade V students. Data collection instruments included motivation questionnaires (pre-post), concept comprehension tests, expert validation sheets, and SPSS statistical analysis. Instrument validity testing showed 12 out of 20 items were valid with Cronbach’s Alpha reliability = 0.843 (highly reliable). The Kolmogorov-Smirnov normality test showed normally distributed motivation data (Sig. pretest = 0.094; posttest = 0.200 > 0.05), and homogeneity was confirmed by Levene’s test (Sig. = 0.406 > 0.05). Concept comprehension test results showed a significant increase from pretest mean 79.38 (highest 100, lowest 40) to posttest mean 86.65 (highest 100, lowest 58). Student response (81.41%) and teacher response (86.67%). Assemblr EDU media assisted by Canva was proven feasible and effective for science learning in elementary school.

هدف این پژوهش، توسعه رسانه آموزشی Assemblr EDU با کمک Canva است که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی در بهبود انگیزه یادگیری دانش‌آموزان در مبحث دستگاه گوارش انسان برای پایه پنجم در UPT SDN 060817 مدان مورد ارزیابی قرار گیرد. زمینه این پژوهش بر اساس پایین بودن انگیزه یادگیری دانش‌آموزان است که با میانگین آزمون تشخیصی اولیه ۳۵٫۴۶ (کمتر از معیار حداقل کفایت) و استفاده از روش‌های تدریس سنتی مشخص شد. روش پژوهش، تحقیق و توسعه (R&D) با مدل توسعه ADDIE بود. جامعه پژوهش شامل ۲۶ دانش‌آموز پایه پنجم بود. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه انگیزش (پیش‌آزمون و پس‌آزمون)، آزمون درک مفاهیم، برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان و تحلیل آماری SPSS بود. آزمون روایی ابزار نشان داد که ۱۲ مورد از ۲۰ گویه معتبر بودند و پایایی آلفای کرونباخ = ۰٫۸۴۳ (بسیار قابل اعتماد) به دست آمد. آزمون نرمالیتی کولموگروف-اسمیرنوف نشان داد داده‌های انگیزشی به طور نرمال توزیع شده‌اند (Sig. پیش‌آزمون = ۰٫۰۹۴؛ پس‌آزمون = ۰٫۲۰۰ > ۰٫۰۵) و همگنی با آزمون لوین تأیید شد (Sig. = ۰٫۴۰۶ > ۰٫۰۵). نتایج آزمون درک مفاهیم افزایش معناداری را از میانگین پیش‌آزمون ۷۹٫۳۸ (بیشترین ۱۰۰، کمترین ۴۰) به میانگین پس‌آزمون ۸۶٫۶۵ (بیشترین ۱۰۰، کمترین ۵۸) نشان داد. پاسخ دانش‌آموزان (۸۱٫۴۱٪) و پاسخ معلمان (۸۶٫۶۷٪) بود. رسانه Assemblr EDU با کمک Canva برای آموزش علوم در دبستان قابل قبول و اثربخش شناخته شد.

Penelitian ini bertujuan mengembangkan e-booklet yang memenuhi kriteria kelayakan pada materi struktur dan fungsi sel sebagai media pembelajaran untuk meningkatkan literasi digital peserta didik kelas XI SMA. Literasi digital menjadi kompetensi esensial dalam pembelajaran abad ke-21 karena menuntut kemampuan peserta didik dalam mengakses, memahami, serta mengolah informasi secara kritis melalui teknologi digital. Namun demikian, integrasi literasi digital dalam kurikulum masih belum optimal, khususnya pada aspek pencarian informasi di internet, navigasi hiperteks, evaluasi konten, dan penyusunan pengetahuan. Penelitian ini menerapkan model 4D yang terdiri atas tahap define, design, develop, dan disseminate. Instrumen yang digunakan meliputi lembar validasi ahli, angket respon peserta didik, lembar observasi, serta tes literasi digital berupa pre-test dan post-test. Hasil penelitian menunjukkan bahwa e-booklet yang dikembangkan memiliki tingkat validitas sangat tinggi dengan skor 97,5%. Tingkat kepraktisan juga tergolong sangat baik dengan respon peserta didik sebesar 99,5% serta aktivitas belajar mencapai 100%. Selain itu, terjadi peningkatan kemampuan literasi digital dengan kategori tinggi pada seluruh indikator, ditunjukkan oleh rata-rata N-Gain sebesar 0,84. Oleh karena itu, e-booklet ini layak digunakan sebagai media pembelajaran biologi untuk mendukung literasi digital di tingkat sekolah menengah. Kata Kunci: Literasi Digital, E-booklet, Struktur dan Fungsi Sel This research is intended to develop a viable e-booklet focusing on Cell Structure and Function as an instructional medium to improve the digital literacy competencies of eleventh-grade high school students. Digital literacy constitutes a fundamental skill in 21st-century education, as it enables learners to access, analyze, and critically interpret information through digital platforms. Nevertheless, the integration of digital literacy skills into the curriculum remains limited, particularly in areas such as online information retrieval, hypertext navigation, content evaluation, and knowledge construction. This study applied the 4D development model, encompassing the stages of define, design, develop, and disseminate. The instruments utilized included expert validation sheets, student response questionnaires, observation forms, and digital literacy assessments in the form of pre-tests and post-tests aligned with learning objectives and literacy indicators. The findings revealed that the developed e-booklet attained a highly valid classification with a validation score of 97.5%. Its practicality was evidenced by positive student responses (99.5%) and optimal student engagement (100%). Furthermore, the comparison of pre-test and post-test results demonstrated a significant enhancement in digital literacy skills, with a high improvement level across all indicators and an average N-Gain score of 0.84. Thus, the e-booklet is deemed appropriate as a biology learning resource to foster students’ digital literacy within the framework of 21st-century education. Keywords: Digital Literacy, E-booklet, Cell structure and function

این پژوهش با هدف توسعه ای‌بوکلت که دارای معیارهای شایستگی لازم در موضوع ساختار و عملکرد سلول به عنوان رسانه آموزشی برای ارتقاء سواد دیجیتال دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است، انجام شده‌است. سواد دیجیتال به عنوان یکی از شایستگی‌های اساسی در آموزش قرن بیست‌ویکم مطرح می‌شود، چرا که مستلزم توانایی دانش‌آموزان در دسترسی، درک و پردازش انتقادی اطلاعات از طریق فناوری‌های دیجیتال است. با این حال، ادغام سواد دیجیتال در برنامه درسی هنوز به طور مطلوب صورت نگرفته‌است، به ویژه در زمینه‌هایی مانند جستجوی اطلاعات در اینترنت، ناوبری ابرمتن، ارزیابی محتوا و ساخت دانش. این پژوهش از مدل توسعه 4D شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و اشاعه استفاده کرده‌است. ابزارهای مورد استفاده شامل برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه‌های پاسخ‌دهی دانش‌آموزان، فرم‌های مشاهده و آزمون‌های سواد دیجیتال به صورت پیش‌آزمون و پس‌آزمون بوده‌است. نتایج پژوهش نشان داد که ای‌بوکلت توسعه‌یافته دارای سطح اعتبار بسیار بالا با امتیاز ۹۷٫۵٪ است. میزان کاربردپذیری نیز بسیار مطلوب ارزیابی شد، به طوری که پاسخ دانش‌آموزان ۹۹٫۵٪ و میزان مشارکت در فعالیت‌های یادگیری ۱۰۰٪ بود. علاوه بر این، افزایش قابل توجهی در توانایی سواد دیجیتال با دسته‌بندی بالا در تمامی شاخص‌ها مشاهده شد، به طوری که میانگین N-Gain برابر با ۰٫۸۴ بود. بنابراین، این ای‌بوکلت به عنوان رسانه آموزشی زیست‌شناسی برای حمایت از سواد دیجیتال در سطح دبیرستان مناسب ارزیابی می‌شود.

Pembelajaran Biologi pada Kurikulum Merdeka menekankan pendekatan deep learning untuk membentuk dimensi profil lulusan, khususnya penalaran kritis, yang selaras dengan tuntutan keterampilan abad ke-21 meliputi critical thinking, communication, collaboration, dan creativity. Namun, bahan ajar di sekolah masih terbatas dan belum optimal mendukung pembelajaran berbasis masalah serta pemanfaatan teknologi pembelajaran interaktif, khususnya pada materi Sistem Pencernaan Manusia. Penelitian ini memiliki tujuan merancang serta menilai kelayakan buku saku interaktif berbasis Problem Based Learning yang dilengkapi dengan Augmented Reality guna meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa kelas XI SMA. Penelitian menggunakan model pengembangan 4D dengan uji coba skala terbatas dilakukan pada 25 siswa kelas XI di SMA Negeri 7 Surabaya. Instrumen meliputi validasi ahli, angket respon siswa, observasi keterlaksanaan pembelajaran, uji keterbacaan grafik Fry, serta soal pretest dan posttest. Hasil menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan nilai 98.38%, kepraktisan sangat praktis berdasarkan respon siswa mendapatkan nilai 98.4% dan keterlaksanaan pembelajaran mendapatkan nilai 97.47%, serta keterbacaan yang sesuai dengan tingkat kelas XI. Keefektifan ditunjukkan oleh peningkatan nilai rata-rata dari 54 menjadi 93.2 dengan nilai N-gain sebesar 0,8 yang termasuk dalam kategori tinggi serta tingkat ketuntasan belajar mencapai 100%, dan peningkatan ketercapaian indikator berpikir kritis dari 52% cukup tuntas menjadi 94.33% sangat tuntas. Dengan demikian, buku saku interaktif dinyatakan layak, praktis, dan efektif sebagai media pembelajaran Biologi untuk meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: buku saku, PBL, pembelajaran abad-21, berpikir kritis. Biology learning in the Independent Curriculum emphasizes a deep learning approach to shape graduate profile dimensions, particularly critical reasoning, which aligns with the demands of 21st-century skills including critical thinking, communication, collaboration, and creativity. However, teaching materials in schools are still limited and do not optimally support problem-based learning and the use of interactive learning technology, especially in the Human Digestive System material. This study aims to design and assess the feasibility of an interactive pocketbook based on Problem Based Learning equipped with Augmented Reality to improve the critical thinking skills of 11th-grade high school students. The study used a 4D development model with a limited-scale trial conducted on 25 11th-grade students at SMA Negeri 7 Surabaya. Instruments included expert validation, student response questionnaires, learning implementation observations, Fry graph readability tests, and pretest and posttest questions. The results showed a very valid level of validity with a value of 98.38%, very practicality based on student responses obtained a value of 98.4% and learning implementation obtained a value of 97.47%, as well as readability appropriate for the 11th-grade level. Effectiveness is demonstrated by an increase in the average score from 54 to 93.2, with an N-gain of 0.8, which is considered high. The learning completion rate reached 100%. The critical thinking indicator achievement increased from 52% (quite complete) to 94.33% (very complete). Therefore, the interactive pocketbook is deemed feasible, practical, and effective as a Biology learning medium to enhance students' critical thinking skills. Keywords: pocket books, PBL, 21st-century learning, critical thinking.

یادگیری زیست‌شناسی در برنامه درسی مستقل بر رویکرد یادگیری عمیق برای شکل‌دهی ابعاد پروفایل فارغ‌التحصیلان، به ویژه استدلال انتقادی، تأکید دارد که با الزامات مهارت‌های قرن بیست و یکم شامل تفکر انتقادی، ارتباط، همکاری و خلاقیت همسو است. با این حال، مواد آموزشی در مدارس هنوز محدود بوده و به طور بهینه از یادگیری مبتنی بر مسئله و استفاده از فناوری یادگیری تعاملی، به ویژه در مبحث دستگاه گوارش انسان، پشتیبانی نمی‌کنند. هدف این پژوهش طراحی و ارزیابی شایستگی کتابچه تعاملی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله مجهز به واقعیت افزوده به منظور ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. این پژوهش از مدل توسعه 4D استفاده کرده و آزمون مقیاس محدود بر روی ۲۵ دانش‌آموز پایه یازدهم در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا انجام شد. ابزارها شامل روایی خبرگان، پرسشنامه پاسخ دانش‌آموزان، مشاهده اجرای یادگیری، آزمون خوانایی نمودار Fry و سؤالات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. نتایج نشان داد سطح روایی بسیار بالا با مقدار ۹۸٫۳۸٪، میزان کاربردپذیری بسیار بالا بر اساس پاسخ دانش‌آموزان با مقدار ۹۸٫۴٪ و اجرای یادگیری با مقدار ۹۷٫۴۷٪ و همچنین خوانایی متناسب با سطح پایه یازدهم به دست آمد. اثربخشی با افزایش میانگین نمره از ۵۴ به ۹۳٫۲ و مقدار N-gain برابر با ۰٫۸ که در دسته بالا قرار می‌گیرد، نشان داده شد. نرخ تکمیل یادگیری به ۱۰۰٪ رسید. میزان دستیابی به شاخص تفکر انتقادی از ۵۲٪ (نسبتاً کامل) به ۹۴٫۳۳٪ (کاملاً کامل) افزایش یافت. بنابراین، کتابچه تعاملی به عنوان رسانه یادگیری زیست‌شناسی برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، شایسته، کاربردی و مؤثر ارزیابی می‌شود.

Keterampilan pemecahan masalah merupakan kompetensi esensial dalam pembelajaran abad ke-21 yang selaras dengan Sustainable Development Goal 4 tentang pendidikan berkualitas dan dapat dilatihkan melalui soal Higher Order Thinking Skills (HOTS). Namun, hingga saat ini belum terdapat instrumen soal HOTS terstandar yang secara spesifik untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah pada submateri transport membran. Penelitian ini bertujuan menghasilkan instrumen soal HOTS untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah pada submateri transport membran. Penelitian ini merupakan Research & Development dengan model 4D dan dilaksanakan di SMA Negeri 2 Lamongan dengan subjek siswa kelas XI IPA. Teknik pengumpulan data meliputi studi kepustakaan, validasi ahli dan uji coba terbatas. Analisis data meliputi uji validitas, reliabilitas, tingkat kesukaran, daya beda serta analisis ketercapaian indikator pemecahan masalah berdasarkan IDEAL. Penelitian ini menghasilkan dua set instrumen soal HOTS untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah siswa pada submateri transport membran. Kedua set instrumen yang dikembangkan dinyatakan valid secara teoritis dan mayoritas butir soal valid secara empiris, serta reliabilitas yang tinggi. Tingkat kesukaran didominasi kategori sedang dan daya beda baik hingga sangat baik. Analisis ketercapaian indikator keterampilan pemecahan masalah menunjukkan bahwa kemampuan siswa berada pada kategori cukup, dengan indikator identify problem sebagai capaian tertinggi dan anticipate outcomes & act sebagai capaian terendah. Berdasarkan hasil tersebut, instrumen soal HOTS yang dikembangkan dinyatakan layak digunakan untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah siswa pada submateri transport membran sebagai upaya mendukung pencapaian pendidikan berkualitas. Kata Kunci: instrumen soal, HOTS, keterampilan pemecahan masalah, transport membran, pendidikan berkualitas. Abstract Problem-solving skills are an essential competency in 21st-century learning that aligns with Sustainable Development Goal 4 on quality education and can be developed through Higher Order Thinking Skills (HOTS) questions. However, to date, there has been no standardized HOTS question instrument specifically designed to measure problem-solving skills in the subtopic of membrane transport. This study aims to develop a HOTS question instrument to measure problem-solving skills in the sub-topic of membrane transport. This study is a Research & Development project using the 4D model and was conducted at SMA Negeri 2 Lamongan with 11th-grade science students as the subjects. Data collection techniques included a literature review, expert validation, and a pilot test. Data analysis included validity and reliability tests, difficulty level assessment, discriminative power, and an analysis of problem-solving indicator achievement based on the IDEAL framework. This study produced two sets of HOTS test instruments to measure students’ problem-solving skills in the membrane transport subtopic. Both sets of instruments developed were found to be theoretically valid, with the majority of test items empirically valid, and demonstrated high reliability. The difficulty level was predominantly in the moderate category, and the discriminative power ranged from good to very good. Analysis of the achievement of problem-solving skill indicators showed that students’ abilities fell into the adequate category, with the “identify problem” indicator as the highest achievement and “anticipate outcomes & act” as the lowest. Based on these results, the developed HOTS test instruments were deemed suitable for measuring students’ problem-solving skills in the membrane transport subtopic as an effort to support the achievement of quality education. Keywords: test instruments, HOTS, problem-solving skills, membrane transport, quality education.

مهارت‌های حل مسئله یکی از شایستگی‌های اساسی در یادگیری قرن بیست و یکم است که با هدف چهارم توسعه پایدار درباره آموزش با کیفیت همسو بوده و می‌تواند از طریق سؤالات مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) آموزش داده شود. با این حال، تاکنون ابزار سنجش سؤالات HOTS استاندارد شده‌ای که به طور خاص برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله در زیرمبحث انتقال غشاء طراحی شده باشد، وجود نداشته است. هدف این پژوهش، تولید ابزار سنجش سؤالات HOTS برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله در زیرمبحث انتقال غشاء است. این پژوهش از نوع تحقیق و توسعه (Research & Development) با استفاده از مدل 4D بوده و در دبیرستان دولتی شماره ۲ لامونگان با شرکت دانش‌آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی انجام شده است. روش‌های گردآوری داده‌ها شامل مطالعه کتابخانه‌ای، اعتبارسنجی توسط خبرگان و آزمون آزمایشی محدود بوده است. تحلیل داده‌ها شامل آزمون روایی و پایایی، سنجش سطح دشواری، قدرت تمایز و تحلیل میزان تحقق شاخص‌های حل مسئله بر اساس چارچوب IDEAL بوده است. این پژوهش دو مجموعه ابزار سنجش سؤالات HOTS برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان در زیرمبحث انتقال غشاء تولید کرده است. هر دو مجموعه ابزار توسعه‌یافته از نظر نظری معتبر و اکثریت سؤالات از نظر تجربی دارای روایی بوده و پایایی بالایی نشان دادند. سطح دشواری عمدتاً در دسته متوسط قرار داشت و قدرت تمایز از خوب تا بسیار خوب متغیر بود. تحلیل تحقق شاخص‌های مهارت حل مسئله نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در دسته کافی قرار دارد، به طوری که شاخص «شناسایی مسئله» بالاترین و شاخص «پیش‌بینی پیامدها و اقدام» پایین‌ترین میزان تحقق را داشتند. بر اساس این نتایج، ابزار سنجش سؤالات HOTS توسعه‌یافته برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان در زیرمبحث انتقال غشاء مناسب تشخیص داده شد و می‌تواند به عنوان تلاشی برای حمایت از تحقق آموزش با کیفیت مورد استفاده قرار گیرد.

Pengembangan keterampilan berpikir kritis merupakan kebutuhan krusial dalam pendidikan abad 21, khususnya pada mata pelajaran biologi yang melibatkan materi kompleks dan abstrak seperti sistem sirkulasi. Siswa tidak hanya perlu menguasai konsep, tetapi juga mampu menganalisis data secara mendalam, mengevaluasi informasi, serta menyimpulkan temuan. Penggunaan E-LKPD memberikan peluang pembelajaran interaktif, terorganisir, dan optimal untuk mengasah berpikir kritis. Akan tetapi, pengamatan awal di SMA Negeri 7 Surabaya mengungkap bahwa partisipasi siswa dalam aktivitas seperti praktikum dan penelitian saintifik masih rendah, sehingga latihan keterampilan berpikir kritis belum terealisasi secara maksimal. Penelitian ini difokuskan untuk menghasilkan E-LKPD materi sistem sirkulasi dengan model Guided Inquiry yang valid, praktis, serta efektif guna melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Proses pengembangan mengadopsi model 4D, mencakup fase definisi, perancangan, pengembangan, dan penyebaran. Pengumpulan data dilakukan melalui validasi oleh ahli media, ahli materi, dan guru biologi, pengamatan pelaksanaan pembelajaran, angket respons positif siswa, serta tes awal (pretest) dan akhir (posttest). Temuan penelitian mengindikasikan bahwa E-LKPD yang dihasilkan sangat valid dengan skor 90,25% dan 93,50%. Aspek kepraktisan tercermin dari tingkat pelaksanaan pembelajaran 98,46% serta respons positif siswa yang mencapai 99,31%. Sementara itu, keefektifan dibuktikan oleh peningkatan skor tes rata-rata menjadi 86,95, ketuntasan belajar kelas 100%, dan nilai N-gain 0,72 (kategori tinggi). Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry ini dinyatakan valid, praktis, dan efektif, diterapkan pada pembelajaran biologi materi sistem sirkulasi untuk melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: E-LKPD, Guided Inquiry, sistem sirkulasi, keterampilan berpikir kritis The cultivation of critical thinking skills is a vital requirement in 21st-century education, particularly in biology lessons that cover complex and abstract topics such as the circulatory system. Students are expected not only to grasp concepts but also to deeply analyze data, evaluate evidence, and draw reasoned conclusions. The integration of E-LKPD (Electronic Student Worksheets) offers interactive, well-structured, and effective opportunities to sharpen critical thinking abilities. However, initial observations at SMA Negeri 7 Surabaya revealed low student engagement in activities like laboratory experiments and scientific investigations, limiting the potential to develop these skills optimally. This study aimed to produce a valid, practical, and effective E-LKPD on the circulatory system material using the Guided Inquiry model to enhance students' critical thinking competencies. The development followed the 4D model, encompassing the define, design, develop, and disseminate phases. Data were gathered through expert validation by media specialists, content experts, and biology teachers; classroom implementation observations; student response questionnaires; and pre- and post-tests. Findings indicated that the developed E-LKPD achieved high validity scores of 90.25% and 93.50%. Practicality was demonstrated by a 98.46% implementation rate and 99.31% positive student responses. Effectiveness was evidenced by an average post-test score of 86.95, 100% classical completeness, and an N-gain value of 0.72 (high category). Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD is deemed valid, practical, and effective for use in biology instruction on the circulatory system to foster students' critical thinking skills. Keywords: electronic student worksheets, Guided Inquiry, circulatory system, critical thinking skills.

توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی یک نیاز اساسی در آموزش قرن بیست‌ویکم به‌شمار می‌رود، به‌ویژه در درس زیست‌شناسی که شامل مباحث پیچیده و انتزاعی مانند دستگاه گردش خون است. دانش‌آموزان نه تنها باید مفاهیم را فراگیرند، بلکه باید قادر به تحلیل عمیق داده‌ها، ارزیابی اطلاعات و نتیجه‌گیری منطقی نیز باشند. استفاده از E-LKPD (برگه‌های کار الکترونیکی دانش‌آموز) فرصت‌هایی تعاملی، ساختارمند و بهینه برای پرورش تفکر انتقادی فراهم می‌کند. با این حال، مشاهدات اولیه در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا نشان داد که مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌هایی مانند آزمایشگاه و پژوهش‌های علمی پایین است و در نتیجه تمرین مهارت‌های تفکر انتقادی به‌طور کامل محقق نشده‌است. این پژوهش با هدف تولید E-LKPD مبحث دستگاه گردش خون با مدل جستجوی هدایت‌شده که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده باشد، جهت آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان انجام شد. فرایند توسعه با مدل 4D شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و اشاعه صورت گرفت. داده‌ها از طریق روایی‌سنجی توسط متخصصان رسانه، متخصصان محتوا و دبیران زیست‌شناسی، مشاهده اجرای کلاس، پرسشنامه پاسخ مثبت دانش‌آموزان و آزمون‌های پیش و پس از آموزش گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که E-LKPD تولیدشده از روایی بسیار بالایی با امتیاز ۹۰/۲۵٪ و ۹۳/۵۰٪ برخوردار است. جنبه کاربردپذیری با نرخ اجرای ۹۸/۴۶٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان به میزان ۹۹/۳۱٪ نمایان شد. اثربخشی نیز با میانگین نمره پس‌آزمون ۸۶/۹۵، موفقیت کامل کلاس (۱۰۰٪) و مقدار N-gain برابر با ۰/۷۲ (دسته‌بندی بالا) اثبات گردید. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر جستجوی هدایت‌شده از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده و برای آموزش زیست‌شناسی مبحث دستگاه گردش خون به‌منظور پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مناسب است.

This study aims to develop interactive technology-based Indonesian map media for Pancasila Education learning in 5th-grade elementary school and to describe its feasibility and effectiveness. This research employs the Research and Development (R&D) method using the ADDIE development model, which consists of five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The results show that material expert validation obtained a percentage of 93.7% ("Very Good" category), media expert validation reached 80% ("Good" category), and subject teacher validation achieved 100% ("Very Good" category). Based on field trials, the overall product feasibility score reached 82.8%, which falls into the "Very Feasible" category. Furthermore, the effectiveness test using the N-Gain Score showed an average of 0.78, categorized as high, along with an increase in students' average scores from pretest (51.5) to posttest (90.4). These findings indicate that the interactive Indonesian map media is highly feasible and effective for supporting Pancasila Education learning in elementary schools.

هدف این پژوهش، توسعه رسانه نقشه تعاملی مبتنی بر فناوری برای آموزش درس پانتشاسیلا در پایه پنجم دبستان و توصیف میزان شایستگی و اثربخشی آن است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق و توسعه (R&D) و مدل توسعه ADDIE که شامل پنج مرحله تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، انجام شده‌است. نتایج نشان داد که اعتبارسنجی توسط متخصص محتوا با کسب درصد ۹۳.۷٪ (در دسته «بسیار خوب»)، اعتبارسنجی توسط متخصص رسانه با ۸۰٪ (در دسته «خوب») و اعتبارسنجی توسط معلم موضوعی با ۱۰۰٪ (در دسته «بسیار خوب») ارزیابی شد. بر اساس آزمون‌های میدانی، امتیاز کلی شایستگی محصول به ۸۲.۸٪ رسید که در دسته «بسیار شایسته» قرار می‌گیرد. همچنین، آزمون اثربخشی با استفاده از امتیاز N-Gain میانگین ۰.۷۸ را نشان داد که در دسته بالا قرار دارد و افزایش میانگین نمرات دانش‌آموزان از پیش‌آزمون (۵۱.۵) به پس‌آزمون (۹۰.۴) مشاهده شد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که رسانه نقشه تعاملی اندونزی از شایستگی و اثربخشی بالایی برای حمایت از آموزش پانتشاسیلا در مدارس ابتدایی برخوردار است.

The Malaysia Education Blueprint 2013-2025 requires assessment of Higher-Order Thinking Skills (HOTS). The objective of this study is to develop and validate an assessment instrument measuring both HOTS and Mathematical Thinking (MT) skills in Malaysian Form 4 students studying quadratic functions, according to KSSM standards. The development of the assessment instrument began with (1) theoretical alignment between Bloom’s Taxonomy and Mason’s MT; (2) development of items based on KSSM content standards; (3) expert validation by five Malaysian mathematics education specialists using the Content Validity Index (CVI); and (4) pilot testing with 20 Form 4 students from Johor schools. Expert validation yielded excellent content validity with I-CVI scores ranging from 0.80 to 1.00. Pilot testing demonstrated high internal consistency, with Cronbach's alpha values of 0.89 for HOTS and 0.87 for MT. The final instrument comprises three parts: Calculator Proficiency (5 items), HOTS Assessment (4 items), and MT Assessment (4 items), with scoring rubrics aligned to KSSM standards. This study presents the first systematically validated instrument integrating Bloom's Taxonomy and Mason's MT framework for Malaysian Form 4 students studying quadratic functions. The validated tool equips teachers with reliable resources to assess advanced thinking, supports evidence-based instructional decisions, and contributes to national educational initiatives.

سند تحول آموزش و پرورش مالزی ۲۰۱۳-۲۰۲۵ بر ارزیابی مهارت‌های تفکر سطح بالای ریاضی (HOTS) تأکید دارد. هدف این پژوهش، تدوین و روایی‌سنجی ابزاری برای سنجش همزمان مهارت‌های HOTS و تفکر ریاضی (MT) در دانش‌آموزان پایه چهارم متوسطه مالزی در مبحث توابع درجه دوم بر اساس استانداردهای KSSM است. فرایند تدوین ابزار سنجش شامل: (۱) همسویی نظری میان طبقه‌بندی بلوم و چارچوب MT میسون؛ (۲) طراحی سؤال‌ها بر اساس استانداردهای محتوایی KSSM؛ (۳) روایی‌سنجی توسط پنج متخصص آموزش ریاضی مالزیایی با استفاده از شاخص روایی محتوا (CVI)؛ و (۴) اجرای آزمایشی ابزار بر روی ۲۰ دانش‌آموز پایه چهارم از مدارس ایالت جوهور بود. روایی‌سنجی متخصصان، روایی محتوایی عالی با مقادیر I-CVI بین ۰.۸۰ تا ۱.۰۰ را نشان داد. آزمون آزمایشی نیز پایایی درونی بالایی را با مقادیر آلفای کرونباخ ۰.۸۹ برای HOTS و ۰.۸۷ برای MT نشان داد. ابزار نهایی شامل سه بخش است: مهارت استفاده از ماشین حساب (۵ سؤال)، سنجش HOTS (۴ سؤال) و سنجش MT (۴ سؤال) که دستورالعمل نمره‌دهی آن‌ها با استانداردهای KSSM همسو است. این پژوهش نخستین ابزار روایی‌سنجی‌شده را که به طور نظام‌مند طبقه‌بندی بلوم و چارچوب MT میسون را برای دانش‌آموزان پایه چهارم متوسطه مالزی در مبحث توابع درجه دوم ادغام می‌کند، ارائه می‌دهد. ابزار روایی‌سنجی‌شده، منابع قابل اعتمادی را برای معلمان جهت ارزیابی تفکر پیشرفته فراهم می‌کند، از تصمیم‌گیری آموزشی مبتنی بر شواهد حمایت می‌کند و به ابتکارات آموزشی ملی کمک می‌نماید.

Arabic communication is a central outcome of language learning, yet many students in Malaysian religious secondary schools experience difficulty using Arabic confidently and meaningfully. This study investigated pedagogical practices that support Arabic communicative competence in religious secondary schools in Kuala Terengganu, Malaysia. A qualitative case-study design was employed involving 12 teachers of al-Lughah al-‘Arabiyyah al-Mu‘asirah (Arabic subject in religious school) from three schools. Participants were selected purposively based on their qualifications and teaching experience. Data were collected through semi-structured interviews, audio-recorded, transcribed verbatim, and analysed thematically through familiarisation, initial coding, theme development, review, definition, and reporting. Trustworthiness was strengthened through expert validation, participant confirmation, an audit trail, and triangulation. Four themes emerged: communicative approaches, teaching strategies, teacher professionalism, and implementation challenges. Effective practices included interaction-based activities, explicit emphasis on speaking, strategic use of Arabic and Malay, technology integration, varied instructional methods, student-centred learning, and purposeful teaching materials. Teachers’ Arabic proficiency, pedagogical competence, lesson planning, and professional disposition also shaped the quality of instruction. However, inadequate infrastructure, limited Arabic-speaking environments, and students’ restricted vocabulary, confidence, and motivation constrained implementation. The findings show that communicative competence is supported not by a single technique but by alignment among meaningful interaction, comprehensible input, structured participation, adaptive scaffolding, teacher expertise, and enabling school conditions. Arabic instruction should therefore provide sustained opportunities for purposeful speaking, progressively increase comprehensible Arabic use, integrate digital and non-digital resources, and differentiate support according to learner readiness. Institutional support remains essential for sustaining communicative practice beyond individual teacher effort across classrooms and school settings.

ارتباط به زبان عربی یکی از نتایج اصلی یادگیری زبان است، اما بسیاری از دانش‌آموزان مدارس متوسطه دینی در مالزی در استفاده از زبان عربی به‌صورت معنادار و با اعتماد به نفس با دشواری مواجه هستند. این پژوهش به بررسی رویکردهای آموزشی حمایت‌کننده از شایستگی ارتباطی زبان عربی در مدارس متوسطه دینی در کوالا ترنگانو، مالزی پرداخت. این مطالعه با استفاده از طرح پژوهش کیفی موردی و با مشارکت ۱۲ معلم درس «اللغه العربیه المعاصره» (موضوع زبان عربی در مدرسه دینی) از سه مدرسه انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و بر اساس صلاحیت‌ها و تجربه تدریس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری، ضبط صوتی، به‌صورت کلمه به کلمه رونویسی و با روش تحلیل تماتیک شامل آشنایی، کدگذاری اولیه، توسعه تم‌ها، بازبینی، تعریف و گزارش تحلیل شدند. اعتبار داده‌ها از طریق اعتبارسنجی توسط خبرگان، تأیید شرکت‌کنندگان، ردپای حسابرسی و مثلث‌سازی تقویت شد. چهار تم اصلی استخراج شد: رویکردهای ارتباطی، راهبردهای تدریس، حرفه‌ای‌گری معلمان و چالش‌های اجرا. شیوه‌های مؤثر شامل فعالیت‌های مبتنی بر تعامل، تأکید صریح بر مهارت گفتاری، استفاده راهبردی از زبان عربی و مالایی، ادغام فناوری، روش‌های متنوع تدریس، یادگیری دانش‌آموزمحور و مواد آموزشی هدفمند بود. مهارت زبانی معلمان، شایستگی آموزشی، برنامه‌ریزی درسی و نگرش حرفه‌ای معلمان نیز کیفیت آموزش را تحت تأثیر قرار داد. با این حال، زیرساخت ناکافی، محیط‌های محدود برای صحبت به عربی و دامنه واژگان، اعتماد به نفس و انگیزه محدود دانش‌آموزان، اجرای این رویکردها را با محدودیت مواجه ساخت. یافته‌ها نشان می‌دهد که شایستگی ارتباطی نه با یک تکنیک منفرد، بلکه با همسویی میان تعامل معنادار، ورودی قابل فهم، مشارکت ساختاریافته، حمایت تطبیقی، تخصص معلم و شرایط تسهیل‌کننده مدرسه تقویت می‌شود. بنابراین آموزش زبان عربی باید فرصت‌های مستمر برای گفت‌وگوی هدفمند فراهم کند، استفاده قابل فهم از زبان عربی را به‌تدریج افزایش دهد، منابع دیجیتال و غیر دیجیتال را ادغام کند و حمایت آموزشی را بر اساس آمادگی یادگیرندگان تفکیک نماید. حمایت نهادی برای تداوم تمرین ارتباطی فراتر از تلاش فردی معلمان در کلاس‌ها و محیط مدرسه ضروری است.