character development

This study aims to analyze the role of school principal leadership in shaping students’ character of discipline, responsibility, and independence at SMP Negeri 4 Pekanbaru. This research employed a qualitative phenomenological approach involving 16 participants consisting of one school principal, five teachers, and ten students, selected through purposive sampling based on their involvement and understanding of the research phenomenon. Data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation, and analyzed using data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that school principals play a crucial role in character formation through exemplary leadership, integration of character values into the school vision and mission, habituation programs, routine activities, supervision, and continuous evaluation. The strategies implemented include effective communication, motivation and appreciation, enforcement of school regulations accompanied by guidance, and collaboration with teachers, parents, and the community. Character development is supported by the principal’s commitment, involvement of school members, extracurricular activities, and family and community support. However, several challenges remain, including limited student awareness, insufficient parental supervision, peer influence, and uncontrolled use of technology and social media. This study highlights the importance of transformational and collaborative leadership in creating a school environment that supports sustainable student character development.

Assessment in Natural and Social Sciences (IPAS) at the elementary school level needs to document students’ knowledge, process skills, and character development continuously rather than relying solely on written test results. This study aimed to develop a flexible portfolio assessment instrument, determine its validity and practicality, and examine its perceived usefulness based on the fourth-grade teacher’s assessment at SD Negeri 075027 Silima Omo. The study employed a Research and Development (R&D) approach using the 4D model, comprising Define, Design, Develop, and Disseminate stages. The participants included three expert validators, one fourth-grade teacher, and 22 students, with 10 students participating in the small-group trial. The resulting product was a printed portfolio assessment instrument comprising seven integrated components. Validation results yielded mean scores of 3.83 for design, 3.75 for language, and 4.00 for evaluation on a four-point scale. The practicality score increased from 62.50% to 93.75%, while perceived usefulness increased from 64.29% to 85.71%. The small-group trial produced a mean portfolio score of 80.80. The instrument was considered suitable for use; however, inter-rater reliability and its effectiveness in improving learning outcomes require further empirical investigation. ABSTRAK Penilaian pembelajaran Ilmu Pengetahuan Alam dan Sosial (IPAS) di sekolah dasar perlu mencakup perkembangan pengetahuan, keterampilan proses, dan karakter murid secara berkelanjutan, bukan hanya berorientasi pada hasil tes tertulis. Penelitian ini bertujuan mengembangkan instrumen penilaian portofolio yang fleksibel, mengetahui kelayakan dan kepraktisannya, serta mengidentifikasi kebermanfaatannya berdasarkan persepsi guru kelas IV di SD Negeri 075027 Silima Omo. Penelitian menggunakan metode Research and Development (R&D) dengan model 4D yang meliputi tahap Define, Design, Develop, dan Disseminate. Subjek penelitian terdiri atas tiga validator ahli, satu guru kelas IV, dan 22 murid, dengan 10 murid sebagai subjek uji coba kelompok kecil. Produk yang dikembangkan berupa instrumen portofolio berbasis cetak dengan tujuh komponen terintegrasi. Hasil validasi menunjukkan skor rata-rata ahli desain 3,83, ahli bahasa 3,75, dan ahli evaluasi 4,00 pada skala empat. Persentase kepraktisan meningkat dari 62,50% menjadi 93,75%, sedangkan kebermanfaatan berdasarkan persepsi guru meningkat dari 64,29% menjadi 85,71%. Rata-rata nilai portofolio kelompok kecil mencapai 80,80. Instrumen dinyatakan layak digunakan, meskipun reliabilitas antarpenilai dan keefektifan terhadap hasil belajar masih memerlukan pengujian lebih lanjut.

ABSTRACT Character development at the elementary school level plays an important role in shaping students’ attitudes and behaviors in accordance with educational values. This study aims to describe the role of teachers in fostering discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations through Pancasila Education among fourth-grade students at UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. This study employed a qualitative approach with a descriptive design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, involving the school principal as the key informant, the fourth-grade teacher as the main informant, and three students selected through purposive sampling as additional informants. Data analysis consisted of data collection, data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that teachers foster character development by integrating character values into classroom instruction and daily school routines. These efforts are implemented through role modeling, guidance, appreciation, motivation, assignments, and the enforcement of school rules to cultivate discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations. Thus, Pancasila Education serves as a means of character development through role modeling and habituation, encouraging students to apply these values in their daily lives. ABSTRAK Pembinaan karakter pada jenjang sekolah dasar berperan dalam membentuk sikap dan perilaku siswa sesuai nilai-nilai pendidikan. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan peran guru dalam membina karakter disiplin, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban melalui pembelajaran Pendidikan Pancasila pada siswa kelas IV UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan jenis deskriptif. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan dokumentasi dengan kepala sekolah sebagai informan kunci, guru kelas IV sebagai informan utama, serta tiga siswa yang dipilih melalui purposive sampling sebagai informan tambahan. Analisis data meliputi pengumpulan data, reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa guru membina karakter melalui integrasi nilai-nilai karakter dalam pembelajaran dan pembiasaan di sekolah. Upaya tersebut diwujudkan melalui keteladanan, bimbingan, apresiasi, motivasi, pemberian tugas, serta penerapan tata tertib untuk melatih kedisiplinan, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban. Dengan demikian, pembelajaran Pendidikan Pancasila menjadi sarana pembinaan karakter melalui keteladanan dan pembiasaan yang mendorong siswa menerapkan nilai-nilai tersebut dalam kehidupan sehari-hari.

ABSTRACT Dynamic shifts in the Society 5.0 era demand moral resilience in students starting from the primary school level, making educators the central pillar in transforming social values. This study deeply explores how the cultivation of religious, independent, and responsible character traits is implemented at SD Negeri 01 Margo Rejo, while mapping the various influencing factors. Utilizing a descriptive qualitative approach, data were gathered through semi-structured interviews, direct observations of daily activities, and document analysis involving the school principal, the fifth-grade teacher, and four students. Interactive data analysis and technical triangulation confirmed that ethical development is executed through a combination of spiritual routines, disciplinary guidance, and role modeling. Throughout this process, the teacher seamlessly integrates six core roles as an instructor, counselor, motivator, demonstrator, facilitator, and evaluator while equipping students with 21st-century 4C skills (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Although character building is supported by strong teacher modeling and adequate school facilities, limited parental engagement and unmonitored digital device usage remain notable hurdles. These findings emphasize the necessity of strengthening collective synergy among schools, families, and communities to establish a solid foundation for children's character development. ABSTRAK Dinamika perubahan di era society 5.0 menuntut ketahanan moral peserta didik sejak jenjang sekolah dasar, sehingga keberadaan figur pendidik menjadi tumpuan utama dalam mentransformasikan nilai-nilai sosial. Riset ini mengurai secara mendalam bagaimana praktik pembentukan karakter religius, mandiri, dan tanggung jawab dijalankan di SD Negeri 01 Margo Rejo, sekaligus memetakan berbagai faktor yang memengaruhinya. Lewat pendekatan kualitatif deskriptif, informasi digali secara intensif dari kepala sekolah, guru kelas V, serta empat peserta didik melalui wawancara semi terstruktur, pengamatan aktivitas harian, dan telaah dokumen pendukung. Analisis data interaktif serta uji triangulasi teknik mengonfirmasi bahwa penanaman etika dilakukan melalui kombinasi pembiasaan ritus spiritual, pengarahan disiplin, dan pemberian contoh konkrit. Dalam proses tersebut, guru secara terpadu mengintegrasikan enam peran mendasar sebagai pengajar, pembimbing, motivator, demonstrator, fasilitator, hingga evaluator seraya membekali siswa dengan kecakapan 4C (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Meskipun efektivitas pembinaan ini disokong oleh keteladanan pendidik serta sarana sekolah yang memadai, keterbatasan kepedulian sebagian orang tua dan penetrasi teknologi digital tanpa pengawasan ketat masih menjadi tantangan nyata. Temuan ini menggarisbawahi pentingnya penguatan sinergi kolektif antara pihak sekolah, keluarga, dan masyarakat demi membangun benteng karakter anak yang tangguh.

Discipline assessment in elementary schools is essential for systematically monitoring students’ character development and providing a basis for continuous guidance. However, effective assessment depends not only on the availability of instruments but also on consistent implementation and the appropriate use of assessment results. This study aimed to describe the implementation of discipline attitude assessment instruments and the disciplinary behavior of students at SD Negeri 071206 Taluzusua. The study employed a qualitative approach with a descriptive method. The informants consisted of two homeroom teachers and one subject teacher selected purposively based on their direct involvement in teaching and attitude assessment. Data were collected through in-depth interviews, observations, and documentation, then analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data credibility was strengthened through source, technique, and time triangulation. The findings indicated that instrument implementation involved three stages: planning, assessment, and utilization of results. Teachers used observation sheets and attitude assessment journals to assess punctuality, compliance with rules, and responsibility for completing assignments. Students generally demonstrated fairly good discipline, although their behavior was not yet consistent across all indicators. Assessment results were used to provide reminders, guidance, reinforcement, and continuous character development. These findings highlight the importance of systematic assessment and appropriate follow-up in fostering discipline in elementary schools. ABSTRAK Penilaian sikap kedisiplinan penting dilakukan di sekolah dasar untuk memantau perkembangan karakter peserta didik secara sistematis dan menjadi dasar pembinaan yang berkelanjutan. Namun, keberhasilan penilaian tidak hanya ditentukan oleh ketersediaan instrumen, tetapi juga oleh konsistensi penggunaannya dan pemanfaatan hasilnya. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan implementasi instrumen penilaian sikap kedisiplinan dan gambaran kedisiplinan peserta didik di SD Negeri 071206 Taluzusua. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan metode deskriptif. Informan terdiri atas dua wali kelas dan satu guru mata pelajaran yang dipilih secara purposive. Data dikumpulkan melalui wawancara mendalam, observasi, dan dokumentasi, kemudian dianalisis melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Keabsahan data diperkuat melalui triangulasi sumber, teknik, dan waktu. Hasil penelitian menunjukkan bahwa implementasi instrumen meliputi perencanaan, pelaksanaan penilaian, dan pemanfaatan hasil. Guru menggunakan lembar observasi dan jurnal penilaian untuk menilai ketepatan waktu, kepatuhan terhadap aturan, dan tanggung jawab dalam menyelesaikan tugas. Kedisiplinan peserta didik secara umum cukup baik, tetapi belum konsisten. Hasil penilaian dimanfaatkan untuk memberikan pengingat, arahan, penguatan, dan pembinaan karakter secara berkelanjutan.

The Tarbiyah Anak Saleh (TRANS) Program is a character and religious development program for students at Al-Bashirah Integrated Islamic Elementary School (SDIT Al-Bashirah). Although the program has been implemented as one of the school’s flagship programs, it has never been systematically evaluated to identify discrepancies between its planning and implementation. This study aims to identify and measure the discrepancies between the planning and implementation of the TRANS Program using the Discrepancy Evaluation Model (DEM), which comprises four evaluation stages: design, installation, process, and product. The study employed an evaluation approach using a mixed-method design and was conducted from February 23 to March 7, 2026. Data were collected through questionnaires, interviews, and documentation. The questionnaires were administered to 132 students in Grades IV, V, and VI, while interviews were conducted with 3 teachers involved in implementing the program. The findings show that the overall discrepancy level of the TRANS Program was categorized as small. At the design stage, the program was supported by competent human resources and adequate facilities and infrastructure, although several activities had not yet been implemented and detailed technical guidelines were not available. At the installation stage, the level of program conformity reached 80%, with a discrepancy of 20%, categorized as small, although internet connectivity and transportation constraints were still encountered. At the process stage, the level of conformity also reached 80%, with a discrepancy of 20%, categorized as small, supported by the involvement of the school, teachers, parents, and students. At the product stage, the level of program achievement reached 84%, with a discrepancy of 16%, categorized as very small, as reflected in positive changes in students’ worship practices, moral character, discipline, and responsibility. These findings indicate that the TRANS Program demonstrates a high level of conformity and achievement; however, stronger technical guidelines and greater consistency in implementation are still needed to ensure that all program components are carried out optimally. ABSTRAK Program Tarbiyah Anak Saleh (TRANS) merupakan program pembinaan karakter dan keagamaan peserta didik di Sekolah Dasar Islam Terpadu (SDIT) Al-Bashirah. Meskipun program ini telah dilaksanakan sebagai salah satu program unggulan sekolah, belum pernah dilakukan evaluasi secara sistematis untuk mengetahui kesenjangan antara perencanaan dan pelaksanaannya. Penelitian ini bertujuan untuk mengidentifikasi dan mengukur kesenjangan antara perencanaan dan pelaksanaan Program TRANS menggunakan Discrepancy Evaluation Model (DEM), yang mencakup empat tahap evaluasi, yaitu desain, instalasi, proses, dan produk. Penelitian menggunakan pendekatan evaluasi dengan metode campuran (mixed method) yang dilaksanakan pada 23 Februari–7 Maret 2026. Data dikumpulkan melalui angket, wawancara, dan dokumentasi. Angket diberikan kepada 132 peserta didik kelas IV, V, dan VI, sedangkan wawancara dilakukan terhadap 3 guru yang terlibat dalam pelaksanaan program. Hasil penelitian menunjukkan bahwa tingkat kesenjangan Program TRANS secara umum berada pada kategori kecil. Pada tahap desain, program telah didukung oleh sumber daya manusia yang kompeten dan sarana prasarana yang memadai, meskipun beberapa kegiatan belum terlaksana dan belum tersedia petunjuk teknis yang rinci. Pada tahap instalasi, tingkat kesesuaian program mencapai 80% dengan kesenjangan 20% dalam kategori kecil, meskipun masih terdapat kendala jaringan dan transportasi. Pada tahap proses, tingkat kesesuaian mencapai 80% dengan kesenjangan 20% dalam kategori kecil, didukung oleh keterlibatan sekolah, guru, orang tua, dan peserta didik. Pada tahap produk, tingkat ketercapaian mencapai 84% dengan kesenjangan 16% dalam kategori sangat kecil, yang ditunjukkan oleh perubahan positif pada aspek ibadah, akhlak, kedisiplinan, dan tanggung jawab peserta didik. Temuan ini menunjukkan bahwa Program TRANS memiliki tingkat kesesuaian dan ketercapaian yang tinggi, tetapi masih memerlukan penguatan petunjuk teknis dan konsistensi pelaksanaan agar seluruh komponen program dapat terlaksana secara optimal.

This study aims to analyze the model of ecotheological value internalization through bil-hal da’wah in school co-curricular programs at SD Al-Ishlah Tulungagung. The research employed a qualitative approach with a field research design to examine how ecotheological values are introduced, practiced, and integrated into students’ daily habits. Data were collected through observation, interviews, and documentation focusing on the implementation of the Urban Farming program. The findings reveal that ecotheological values are internalized through practical environmental activities, including plant cultivation, environmental care habits, and religious reflections connecting environmental preservation with human responsibility as Khalifah fil Ardh. These activities provide opportunities for students to relate religious values to concrete actions in caring for their surroundings. The internalization model consists of four interconnected components: value transformation, value transaction, value transinternalization, and ecological-spiritual habituation. Its implementation positively contributes to students’ environmental awareness, responsibility, patience, compassion, and spiritual consciousness. This study concludes that bil-hal da’wah through environmental co-curricular activities effectively promotes ecotheological education and character development by integrating practical environmental engagement with religious understanding among elementary school students.

Humanistic–religious education integrates spiritual values, social relationships, and character development in primary education. However, its conceptual dimensions, implementation mechanisms, and outcome evidence remain inconsistently documented, particularly in Satuan Pendidikan Kerjasama (SPK) schools. This study presents a systematic review protocol with preliminary synthesis to examine conceptualisation, implementation practices, potential best practices, and contextual conditions. The planned review covers publications from 2014 to 2026 across Scopus, Web of Science, ERIC, DOAJ, Google Scholar, and Indonesian academic sources. The preliminary corpus comprises ten studies identified through targeted searches, including qualitative case studies, quantitative and mixed-methods research, and conceptual analysis. Formal database searching, PRISMA screening, and critical appraisal remain incomplete. Preliminary patterns indicate that vertical–spiritual and horizontal–social dimensions predominate, while habituation and school culture feature prominently in implementation. Explicit curriculum mapping and family–community engagement are less consistently documented, and comparable pupil-outcome evidence remains limited. Evidence concerning SPK schools is particularly sparse, precluding definitive best-practice claims. A proposed four-layer framework may guide further synthesis of conceptual dimensions, implementation mechanisms, outcomes, and contextual conditions. These preliminary observations require verification through completion of the systematic review before supporting evidence-based recommendations.

Character education in Vocational High Schools (SMK) faces challenges in aligning technical skill development with student work ethics. This study aims to analyze the role of the Intra-School Student Organization (OSIS) in supporting character education at SMK Puspita Bangsa, South Tangerang City. This study used a descriptive qualitative approach with a case study design. Data collection was carried out through in-depth interviews, participatory observation, and documentation studies, with data validity tested using source and technique triangulation. Data analysis followed the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña. The results show that OSIS plays a crucial role through three main aspects: (1) acting as a peer role model for discipline; (2) executing structured work programs encompassing religious, disciplinary, leadership, and social care dimensions; and (3) internalizing industrial work culture values. The main obstacles encountered include the dynamics of Field Work Practice (PKL) schedules and fluctuations in member participation, which are mitigated through flexible coordination and school management support. This study concludes that OSIS is effectively a strategic vehicle for student character development in vocational schools.

General Background Pesantren-based madrasas integrate national curricula with Islamic traditions to build academic and religious competencies simultaneously. Specific Background The increasing enrollment of daily commuting learners creates institutional challenges regarding their limited exposure to intensive religious environments compared to dormitory residents. Knowledge Gap Existing literature primarily compares academic outcomes without comprehensively analyzing the pedagogical administration tailored specifically for commuting learners in their natural setting. Aims This research describes the planning, implementation, and evaluation of religious pedagogy specifically for commuting learners at MTs Unggulan Al-Qodiri 1 Jember. Results Planning involves specialized supplementary programs in Qur'an reading, Fiqh, and Basic English structured around formal schedules. Implementation integrates national and boarding curricula through dual supervision systems involving parents and teachers, alongside strict worship habituation. Evaluation applies authentic multi-aspect assessments focusing on practical mastery and attitude development, though challenges persist in adapting teaching methods and maintaining discipline at home. Novelty The study provides a multidimensional framework focusing exclusively on commuting learners as a single unit within a specialized dual-system ecosystem. Implications Successful character building necessitates robust structural synergy among schools, families, and targeted pedagogical differentiation to bridge the environmental divide. Highlights Dual supervision systems synergize teacher monitoring and parental oversight to maintain religious habituation outside dormitories. Authentic assessments evaluate practical worship competencies alongside cognitive mastery through customized pedagogical targets. Curricular differentiation strategies address environmental exposure limitations by integrating specialized supplementary subjects without disrupting formal academic schedules. Keywords Curriculum Integration; Authentic Assessment; Differentiated Instruction; Dual Supervision; Character Development

This study examines the factors associated with Professional Maritime Character among vocational maritime students by investigating the effects of Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence, while considering Self-Discipline as a mediating mechanism and Moral Awareness as a moderating factor. A quantitative cross-sectional design was employed involving 525 students from Batch VIII, X, and XI at Politeknik Pelayaran Sumatera Barat, Indonesia, using a total sampling technique. Data were collected through structured questionnaires and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling with the PLS Algorithm and Bootstrapping Calculation. The measurement model demonstrated adequate indicator reliability, internal consistency, and convergent validity across all constructs. The structural results show that Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence have significant positive effects on Professional Maritime Character, while Religious Commitment significantly predicts Self-Discipline; however, Islamic Work Ethic and Spiritual Intelligence do not significantly predict Self-Discipline. Moral Awareness has a significant negative direct association with Professional Maritime Character, but its interactions with Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence are not significant. These findings indicate that professional maritime character is more strongly associated with the direct internalization of religious and spiritual values than with conditional effects of moral awareness, providing practical implications for integrated character development in maritime vocational education.

This study aims to determine the implementation of the use of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children, the formation of Islamic character of grade 5B students of SD Quran Terpadu Nurul Islam Karawang, as well as supporting and inhibiting factors in its implementation. The study used a qualitative approach with a descriptive method. Data collection techniques were carried out through observation, semi-structured interviews, and documentation, with research subjects consisting of the principal, homeroom teacher 5B, and grade 5B students. Data analysis was carried out through data reduction, data presentation, and drawing conclusions, while the validity of the data was tested using triangulation. The results of the study indicate that the implementation of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children is carried out through habits that are integrated with school culture and students' daily activities. This program contributes to the formation of Islamic character in the form of piety, responsibility, trustworthiness, ukhuwah, istiqomah, and patience. Based on the analysis of Bloom's Taxonomy of the affective domain, student character development takes place through the stages of accepting, responding, appreciating, organizing values, and making values part of personality. Supporting factors for the program include school support, teacher involvement, parental involvement, a conducive environment, and student motivation. While inhibiting factors include lack of student consistency, boredom, limited parental guidance, the influence of technology, and differences in student character. Therefore, the use of the 7 Habits of Great Indonesian Children Daily Journal effectively supports the formation of Islamic character in students through a continuous process of habituation.

این پژوهش با هدف تعیین نحوه اجرای استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی، شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان پایه ۵B دبستان قرآن‌محور نورالاسلام کاراوانگ و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده در اجرای آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مستندسازی گردآوری شده‌اند و شرکت‌کنندگان پژوهش شامل مدیر مدرسه، معلم راهنمای کلاس ۵B و دانش‌آموزان پایه ۵B بوده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی از طریق عادت‌هایی که با فرهنگ مدرسه و فعالیت‌های روزانه دانش‌آموزان ادغام شده‌اند، انجام می‌شود. این برنامه در شکل‌گیری شخصیت اسلامی به صورت تقوا، مسئولیت‌پذیری، امانت‌داری، اخوت، استقامت و صبر نقش دارد. بر اساس تحلیل طبقه‌بندی بلوم در حوزه عاطفی، رشد شخصیت دانش‌آموزان از مراحل پذیرش، پاسخ‌دهی، ارزش‌گذاری، سازماندهی ارزش‌ها و درونی‌سازی ارزش‌ها در شخصیت فردی عبور می‌کند. عوامل حمایت‌کننده برنامه شامل حمایت مدرسه، مشارکت معلمان، مشارکت والدین، محیط مناسب و انگیزه دانش‌آموزان است. عوامل بازدارنده نیز شامل عدم ثبات دانش‌آموزان، احساس کسالت، محدودیت راهنمایی والدین، تأثیر فناوری و تفاوت‌های شخصیتی دانش‌آموزان می‌باشد. بنابراین، استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی به طور مؤثری از طریق فرایند مستمر عادت‌سازی به شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

This study was motivated by the public perception that tends to view hadrah merely as a form of entertainment. In practice, hadrah activities in the coastal hamlet of Binteng often lack spiritual value, as evidenced by the practice of giving monetary gifts, which detracts from the solemnity of the salawat. In response to this situation, the Al-Banjari KPK Hadrah Group was established as a means of fostering character development among adolescents and as a vehicle for rehabilitation through Islamic education. In addition to serving as a medium for reciting salawat, hadrah poems also convey historical significance, exemplary values, and love for Allah SWT and the Prophet Muhammad (peace be upon him). This study employs a descriptive qualitative approach. Data were collected through observation, interviews with the leaders of the KPK’s Majelis Hadrah Al-Banjari, hadrah members, and residents of Pesisir Binteng Hamlet, and were supported by documentation of activities. Data validity was tested using triangulation techniques. The research findings indicate that the KPK Al-Banjari Hadrah Group plays a significant role in fostering character development among adolescents and strengthening the religious life of the community. The benefits are felt not only by the residents of Pesisir Binteng Hamlet but also by communities in surrounding villages. The hadrah activities have successfully fostered a love for Allah and the Prophet through the recitation of shalawat, while also steering the use of social media in a more positive direction. As a result, the teenagers have shown increased religious awareness, positive behavioral changes, and reduced involvement in negative activities.

این پژوهش با انگیزه‌ی برداشت عمومی که تمایل دارد حضره را صرفاً به عنوان شکلی از سرگرمی تلقی کند، انجام شده است. در عمل، فعالیت‌های حضره در محله ساحلی بنتنگ اغلب فاقد ارزش معنوی است، چنان‌که با اهدای هدایای نقدی، از وقار صلوات کاسته می‌شود. در پاسخ به این وضعیت، گروه حضره Al-Banjari KPK به عنوان ابزاری برای پرورش شخصیت نوجوانان و وسیله‌ای برای بازپروری از طریق آموزش اسلامی تأسیس شد. علاوه بر اینکه حضره بستری برای قرائت صلوات است، اشعار حضره نیز حامل اهمیت تاریخی، ارزش‌های الگویی و عشق به خداوند متعال و پیامبر اکرم (ص) می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه با رهبران مجلس حضره Al-Banjari KPK، اعضای حضره و ساکنان محله ساحلی بنتنگ گردآوری و با مستندسازی فعالیت‌ها پشتیبانی شده است. روایی داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های مثلث‌سازی آزمون شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گروه حضره Al-Banjari KPK نقش قابل توجهی در پرورش شخصیت نوجوانان و تقویت زندگی دینی جامعه ایفا می‌کند. این منافع نه تنها توسط ساکنان محله ساحلی بنتنگ بلکه توسط جوامع روستاهای اطراف نیز احساس می‌شود. فعالیت‌های حضره موفق به تقویت عشق به خداوند و پیامبر از طریق قرائت صلوات شده و همچنین استفاده از شبکه‌های اجتماعی را به سمت مثبت‌تری هدایت کرده است. در نتیجه، نوجوانان افزایش آگاهی دینی، تغییرات رفتاری مثبت و کاهش مشارکت در فعالیت‌های منفی را نشان داده‌اند.

Character education is a fundamental aspect of early childhood development because it shapes children's personality, behavior, and moral values from an early age. In Islamic education, character formation is directed toward developing noble character (akhlaq al-karimah) based on the teachings of the Qur’an and Sunnah. This study aims to analyze the strategies of Islamic value internalization employed in Quranic Learning Centers (Rumah Qur’an) and their contribution to early childhood character development. This research employed a qualitative approach using a library research method. Data were collected from books, scientific journals, research articles, and other relevant academic sources published within the last eight years. The collected data were analyzed using content analysis to identify patterns and strategies related to the internalization of Islamic values in early childhood education. The findings indicate that the internalization of Islamic values in Quranic Learning Centers is implemented through several key strategies, including exemplary behavior (uswah hasanah), habituation of Islamic practices, storytelling and moral advice, the establishment of a religious learning environment, and collaboration between educational institutions and parents. These strategies effectively foster religious character, discipline, responsibility, politeness, empathy, and independence among children. The study concludes that Quranic Learning Centers play a significant role in strengthening Islamic character education and can serve as an effective alternative for character development amid contemporary moral and technological challenges.

آموزش شخصیت یکی از جنبه‌های اساسی رشد کودکی است، زیرا شخصیت، رفتار و ارزش‌های اخلاقی کودکان را از سنین پایین شکل می‌دهد. در آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت بر پایه توسعه اخلاق نیکو (اخلاق‌الکریمَه) و بر اساس آموزه‌های قرآن و سنت هدایت می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی (خانه قرآن) و نقش آن‌ها در پرورش شخصیت کودکان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از کتاب‌ها، مجلات علمی، مقالات پژوهشی و سایر منابع علمی مرتبط که در هشت سال اخیر منتشر شده‌اند، گردآوری گردید. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل محتوا به منظور شناسایی الگوها و راهبردهای مرتبط با درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در آموزش کودکان تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی از طریق چند راهبرد کلیدی از جمله رفتار الگویی (اسوه حسنه)، عادت‌دهی به اعمال اسلامی، قصه‌گویی و اندرز اخلاقی، ایجاد محیط یادگیری دینی و همکاری میان نهادهای آموزشی و والدین اجرا می‌شود. این راهبردها به طور مؤثری موجب پرورش شخصیت دینی، انضباط، مسئولیت‌پذیری، ادب، همدلی و استقلال در کودکان می‌گردد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که مراکز آموزش قرآنی نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی ایفا می‌کنند و می‌توانند به عنوان جایگزینی مؤثر برای پرورش شخصیت در مواجهه با چالش‌های اخلاقی و فناوری معاصر مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to analyze the personality competence of Islamic Religious Education (PAI) teachers in fostering students’ noble character at State Junior High School 1 Tebo. The study employed a qualitative descriptive approach. Data were collected through observation, interviews, and documentation involving the principal, PAI teachers, students, and relevant school documents. Data analysis was conducted through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that the moral character of students at State Junior High School 1 Tebo is generally good and reflects religious values and norms. Nevertheless, several students still demonstrate behaviors that require further guidance, such as skipping classes, leaving lessons, speaking impolitely, arriving late, and not participating in school ceremonies. The personality competence of PAI teachers is generally well implemented, as demonstrated by faith and piety, noble character, wisdom, openness, authority, and the ability to provide positive influence and become role models for students. Character development is supported by positive school habits, students’ internal awareness, cooperation among school members, character-oriented curriculum, professional teachers, and adequate facilities. The inhibiting factors include differences in students’ backgrounds, family conditions, limited parental attention, peer and community environments, external information influences, and individual student conditions. The school addresses these challenges through guidance, habituation, supervision, discussion, and religious activities.

این پژوهش با هدف تحلیل شایستگی شخصیتی معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در پرورش اخلاق کریمه دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی کیفی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد، با مشارکت مدیر مدرسه، معلمان PAI، دانش‌آموزان و اسناد مرتبط مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی منبع و روش تقویت گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اخلاق دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو عموماً خوب بوده و بازتاب‌دهنده ارزش‌ها و هنجارهای دینی است. با این حال، برخی دانش‌آموزان رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که نیازمند راهنمایی بیشتر است، مانند غیبت از کلاس، ترک درس، صحبت بی‌ادبانه، دیر رسیدن و شرکت نکردن در مراسم مدرسه. شایستگی شخصیتی معلمان PAI عموماً به خوبی اجرا می‌شود و با ایمان و تقوا، اخلاق نیکو، خردمندی، گشودگی، اقتدار و توانایی تأثیرگذاری مثبت و الگو بودن برای دانش‌آموزان نمود می‌یابد. پرورش اخلاق با عادات مثبت مدرسه، آگاهی درونی دانش‌آموزان، همکاری اعضای مدرسه، برنامه درسی مبتنی بر شخصیت، معلمان حرفه‌ای و امکانات کافی حمایت می‌شود. عوامل بازدارنده شامل تفاوت‌های زمینه‌ای دانش‌آموزان، شرایط خانوادگی، توجه محدود والدین، محیط همسالان و جامعه، تأثیر اطلاعات بیرونی و شرایط فردی دانش‌آموزان است. مدرسه این چالش‌ها را از طریق راهنمایی، عادت‌دهی، نظارت، بحث و فعالیت‌های دینی مدیریت می‌کند.

Digital technology has reshaped how students learn, access information, and communicate. Alongside these benefits, it raises ethical concerns such as misinformation, plagiarism, and technology misuse. Integrating knowledge, faith, and good deeds is therefore needed to nurture students who are intellectually capable, spiritually aware, and morally grounded. This study explores the concepts of knowledge, faith, and good deeds and how they relate to one another from an Islamic perspective, as well as their relevance to student character building in the digital era. Using a descriptive qualitative library research design, the study reviews pertinent Qur'anic verses and scholarly journal articles on Islamic education, character development, and digital ethics. The results show that knowledge supplies intellectual understanding, faith provides the basis of moral values, and good deeds put knowledge and faith into practice in daily life. Together, these elements offer a conceptual basis for academic honesty, critical thinking, social responsibility, and ethical use of technology. In conclusion, building student character calls for a balance among intellectual competence, spiritual values, and consistent moral conduct so that students can meet digital-era challenges responsibly.

فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، دسترسی به اطلاعات و ارتباط دانشجویان را دگرگون کرده است. در کنار این مزایا، نگرانی‌های اخلاقی همچون اطلاعات نادرست، سرقت علمی و سوءاستفاده از فناوری نیز مطرح می‌شود. بنابراین، ادغام علم، ایمان و عمل صالح برای پرورش دانشجویانی که از لحاظ فکری توانمند، از نظر معنوی آگاه و از لحاظ اخلاقی پایبند هستند، ضروری است. این پژوهش به بررسی مفاهیم علم، ایمان و عمل صالح و نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر از منظر اسلامی و همچنین اهمیت آن‌ها در شکل‌گیری شخصیت دانشجویان در عصر دیجیتال می‌پردازد. با استفاده از روش پژوهش کیفی توصیفی از نوع کتابخانه‌ای، آیات مرتبط قرآن کریم و مقالات علمی درباره آموزش اسلامی، رشد شخصیت و اخلاق دیجیتال مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که علم، فهم و درک فکری را فراهم می‌کند، ایمان مبنای ارزش‌های اخلاقی را شکل می‌دهد و عمل صالح، علم و ایمان را در زندگی روزمره به اجرا درمی‌آورد. این عناصر در کنار یکدیگر، مبنایی مفهومی برای صداقت علمی، تفکر انتقادی، مسئولیت اجتماعی و استفاده اخلاقی از فناوری ارائه می‌کنند. در نتیجه، شکل‌گیری شخصیت دانشجویان مستلزم تعادل میان شایستگی فکری، ارزش‌های معنوی و رفتار اخلاقی مستمر است تا دانشجویان بتوانند با مسئولیت‌پذیری با چالش‌های عصر دیجیتال مواجه شوند.

Hadith learning in early childhood plays an important role in instilling religious and moral values from an early age. However, delivering hadith materials requires engaging media that are appropriate to children's developmental characteristics so that the messages can be understood in simple ways. This article aims to examine the use of Islamic animated videos as supporting media for hadith learning in early childhood. Islamic animated videos combine images, sounds, movements, and stories to create an enjoyable learning atmosphere and help children recognize and understand the moral messages contained in hadith. This study employs a qualitative approach with a descriptive method through a literature review of relevant sources on digital learning media, Islamic religious education, and early childhood development. The findings indicate that Islamic animated videos have the potential to increase children's interest in hadith learning, clarify the meaning of hadith through concrete illustrations, and support the internalization of Islamic values in everyday life. The use of these media should be accompanied by teacher guidance, age-appropriate content selection, habituation activities, and exemplary behavior. Therefore, Islamic animated videos can serve as an alternative learning medium to support hadith introduction and the development of Islamic character in early childhood

آموزش حدیث در دوران کودکی نقش مهمی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اخلاقی از سنین پایین ایفا می‌کند. با این حال، ارائه محتوای حدیث نیازمند رسانه‌هایی جذاب و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است تا پیام‌ها به شیوه‌ای ساده قابل فهم باشند. این مقاله با هدف بررسی استفاده از ویدئوهای انیمیشن اسلامی به عنوان رسانه کمکی در آموزش حدیث به کودکان پیش‌دبستانی نگاشته شده است. ویدئوهای انیمیشن اسلامی با ترکیب تصاویر، صداها، حرکات و داستان‌ها، فضایی لذت‌بخش برای یادگیری ایجاد می‌کنند و به کودکان کمک می‌کنند تا پیام‌های اخلاقی نهفته در احادیث را شناسایی و درک نمایند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی از طریق مرور منابع مرتبط با رسانه‌های دیجیتال آموزشی، آموزش دینی اسلامی و رشد کودکان پیش‌دبستانی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویدئوهای انیمیشن اسلامی پتانسیل افزایش علاقه کودکان به آموزش حدیث، تبیین معنای حدیث از طریق تصویرسازی‌های عینی و حمایت از درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره را دارند. استفاده از این رسانه‌ها باید با راهنمایی معلم، انتخاب محتوای متناسب با سن، فعالیت‌های عادت‌دهی و ارائه الگوهای رفتاری همراه باشد. بنابراین، ویدئوهای انیمیشن اسلامی می‌توانند به عنوان رسانه آموزشی جایگزین برای حمایت از معرفی حدیث و توسعه شخصیت اسلامی در کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرند.

Family disharmony may influence adolescents’ emotional experiences, social relationships, and character development. However, students from disharmonious families do not necessarily develop negative characteristics, as their experiences may be shaped by personal meaning-making, social support, school environments, and coping processes. This study aims to explore the dynamics of students’ character development within the context of family disharmony and to understand how students interpret and respond to their family experiences. This study employs a qualitative phenomenological approach to explore the lived experiences of students who have experienced prolonged family disharmony. Data are planned to be collected through in-depth interviews, observation, and relevant documentation, and analyzed using phenomenological data analysis procedures. The expected findings indicate that family disharmony may generate complex emotional and social experiences while simultaneously creating opportunities for students to develop independence, responsibility, empathy, resilience, and emotional maturity. The study is expected to demonstrate that character development is not determined solely by family conditions but emerges through the interaction of family experiences, personal meaning, peer relationships, school support, and individual coping strategies.

ناهماهنگی خانوادگی می‌تواند بر تجارب هیجانی، روابط اجتماعی و رشد شخصیت نوجوانان تأثیرگذار باشد. با این حال، دانش‌آموزانی که در خانواده‌های ناهماهنگ زندگی می‌کنند، لزوماً ویژگی‌های منفی را پرورش نمی‌دهند، چرا که تجارب آن‌ها ممکن است تحت تأثیر معناپردازی فردی، حمایت اجتماعی، محیط مدرسه و فرایندهای مقابله‌ای قرار گیرد. هدف این پژوهش، بررسی پویایی‌های رشد شخصیت دانش‌آموزان در بستر ناهماهنگی خانوادگی و فهم چگونگی تفسیر و واکنش دانش‌آموزان به تجارب خانوادگی خود است. این پژوهش با رویکرد کیفی پدیدارشناسانه به بررسی تجارب زیسته دانش‌آموزانی می‌پردازد که ناهماهنگی خانوادگی طولانی‌مدت را تجربه کرده‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و اسناد مرتبط گردآوری و با استفاده از روش‌های تحلیل داده‌های پدیدارشناسانه تحلیل می‌شوند. یافته‌های مورد انتظار نشان می‌دهد که ناهماهنگی خانوادگی می‌تواند تجارب هیجانی و اجتماعی پیچیده‌ای ایجاد کند و در عین حال فرصت‌هایی برای رشد استقلال، مسئولیت‌پذیری، همدلی، تاب‌آوری و بلوغ هیجانی دانش‌آموزان فراهم آورد. انتظار می‌رود این پژوهش نشان دهد که رشد شخصیت صرفاً توسط شرایط خانوادگی تعیین نمی‌شود، بلکه از طریق تعامل تجارب خانوادگی، معنای فردی، روابط با همسالان، حمایت مدرسه و راهبردهای مقابله‌ای فردی شکل می‌گیرد.

This study discusses the character development of students at MTs Negeri 2 Medan through the Living Qur'an approach by making QS. Luqman verses 12–19 as the basis for character education values. This study is motivated by the importance of strengthening students' characters amidst technological developments, social changes, and various moral challenges faced by adolescents. QS. Luqman verses 12–19 contain comprehensive educational principles, ranging from gratitude, monotheism, respect for parents, awareness of Allah's supervision, implementation of worship, amar ma'ruf nahi munkar , patience, humility, to communication ethics. This study uses a qualitative approach with the Living Qur'an method . Data were obtained through observation, interviews, and documentation of religious practices and character development of students at MTs Negeri 2 Medan. Data analysis was carried out through the stages of data reduction, data presentation, and drawing conclusions. The results of the study indicate that the values of QS. Luqman verses 12–19 can be contextualized in the formation of student character through the habit of worship, teacher role models, respect for parents and educators, fostering discipline, social awareness, patience, humility, and the habit of speaking politely. Thus, Living Qur'an not only positions the Qur'an as a text to be read and understood, but as a source of values that are brought to life in students' daily behavior.

این پژوهش به بررسی توسعه شخصیت دانش‌آموزان مدرسه MTs Negeri 2 مدان از طریق رویکرد قرآن زیسته با محوریت آیات ۱۲ تا ۱۹ سوره لقمان به عنوان مبنای ارزش‌های تربیت شخصیتی می‌پردازد. انگیزه این پژوهش، اهمیت تقویت شخصیت دانش‌آموزان در میان تحولات فناوری، تغییرات اجتماعی و چالش‌های اخلاقی متعدد پیش‌روی نوجوانان است. آیات ۱۲ تا ۱۹ سوره لقمان اصول تربیتی جامعی را دربرمی‌گیرد؛ از شکرگزاری، توحید، احترام به والدین، آگاهی از نظارت الهی، اجرای عبادت، امر به معروف و نهی از منکر، صبر، فروتنی تا اخلاق ارتباطی. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش قرآن زیسته انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی فعالیت‌های دینی و توسعه شخصیت دانش‌آموزان مدرسه MTs Negeri 2 مدان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در مراحل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ارزش‌های آیات ۱۲ تا ۱۹ سوره لقمان را می‌توان در شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان از طریق عادت به عبادت، الگوگیری از معلمان، احترام به والدین و مربیان، تقویت انضباط، آگاهی اجتماعی، صبر، فروتنی و عادت به سخن گفتن مؤدبانه، بومی‌سازی کرد. بنابراین، قرآن زیسته نه تنها قرآن را به عنوان متنی برای قرائت و فهم قرار می‌دهد، بلکه آن را به عنوان منبعی از ارزش‌ها که در رفتار روزمره دانش‌آموزان جاری می‌شود، معرفی می‌کند.

This study aims to explore the principal's efforts in fostering organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta, particularly in creating an educational climate that supports character development, discipline, and quality of learning. This study uses a qualitative approach with a case study type. Data were collected through in-depth interviews with the principal, teachers, administrative staff, and students, participant observation of madrasah activities, and documentation analysis. The data obtained were analyzed using the Miles and Huberman model which includes data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The results show that organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta is characterized by the existence of behavioral rules, norms, and dominant values that emphasize respect, politeness, discipline, and kinship. The principal plays a central role in fostering this culture through structural strategies, such as religious programs and routine activities, as well as non-structural strategies such as role models, moral development, and democratic communication. Supporting factors for fostering organizational culture include parental involvement, teacher loyalty, and the existence of character-building programs, while inhibiting factors include limited resources and the inactivity of some teachers and students. These findings emphasize the importance of visionary, transformational, and participatory leadership in building a productive and competitive organizational culture in madrasas.

هدف این پژوهش بررسی تلاش‌های مدیر مدرسه در تقویت فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا، به‌ویژه در ایجاد فضای آموزشی که از پرورش شخصیت، انضباط و کیفیت یادگیری حمایت می‌کند، می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه، معلمان، کارکنان اداری و دانش‌آموزان، مشاهده مشارکتی فعالیت‌های مدرسه و تحلیل اسناد گردآوری شده‌اند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از مدل Miles و Huberman شامل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا با وجود قواعد رفتاری، هنجارها و ارزش‌های غالب که بر احترام، ادب، انضباط و خویشاوندی تأکید دارند، مشخص می‌شود. مدیر مدرسه نقش محوری در تقویت این فرهنگ از طریق راهبردهای ساختاری مانند برنامه‌های مذهبی و فعالیت‌های روتین و همچنین راهبردهای غیرساختاری مانند الگو بودن، پرورش اخلاقی و ارتباط دموکراتیک ایفا می‌کند. عوامل حمایت‌کننده در تقویت فرهنگ سازمانی شامل مشارکت والدین، وفاداری معلمان و وجود برنامه‌های پرورش شخصیت است و عوامل بازدارنده شامل محدودیت منابع و غیرفعال بودن برخی معلمان و دانش‌آموزان می‌باشد. این یافته‌ها بر اهمیت رهبری آینده‌نگر، تحول‌آفرین و مشارکتی در ساخت فرهنگ سازمانی مولد و رقابتی در مدارس تأکید می‌کند.

This article explores the principles of science and the foundations of education from the perspective of Islamic educational philosophy using a literature review method. Islamic education is considered not merely the transmission of knowledge, but also a comprehensive effort to develop an individual's character as a whole. From an Islamic perspective, knowledge plays a significant role, not only as a tool to fulfill intellectual needs but also as a way to draw closer to Allah SWT and create a civilized society. Research findings indicate that Islamic education emphasizes the balance between spiritual, moral, and intellectual aspects, making Islamic educational philosophy the primary foundation for facing the challenges of the modern era and simultaneously producing a generation that is knowledgeable, virtuous, and capable of making a positive contribution to social life.

این مقاله به بررسی اصول علم و مبانی آموزش از منظر فلسفه آموزش اسلامی با استفاده از روش مرور ادبیات می‌پردازد. آموزش اسلامی صرفاً انتقال دانش تلقی نمی‌شود، بلکه تلاشی جامع برای پرورش شخصیت فرد به طور کامل است. از دیدگاه اسلامی، دانش نقش مهمی ایفا می‌کند؛ نه تنها به عنوان ابزاری برای رفع نیازهای فکری، بلکه به عنوان راهی برای تقرب به خداوند متعال و ایجاد جامعه‌ای متمدن. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش اسلامی بر تعادل میان جنبه‌های معنوی، اخلاقی و فکری تأکید دارد و فلسفه آموزش اسلامی را به عنوان مبنای اصلی برای مواجهه با چالش‌های عصر مدرن و در عین حال تربیت نسلی دانا، بافضیلت و توانمند در ارائه مشارکت مثبت به زندگی اجتماعی معرفی می‌کند.

The objectives of this study are: to identify the implementation of the principal?s participative leadership style in the context of secondary education, particularly in fostering students? character; to determine the influence of the principal?s participative leadership on work motivation, performance, and innovation within the school environment; and to examine the relationship between the principal?s participative leadership and the development of character-building programs for students in secondary schools. This research is field research (field study) with a qualitative approach. The study was conducted at SMKN 2 Sigli, a public vocational high school established on 9 November 1966 under the original name Sekolah Teknik Menengah (STM) Sigli. The subjects of this study are the principal and educators, consisting of 1 principal, 1 vice principal for student affairs, 1 guidance and counselling (BK) teacher, and 7 teachers. Data were collected through interviews, observation, and documentation, while data analysis employed the criteria of credibility, transferability, dependability, and confirmability. The results show that the implementation of a participative leadership style by the principal of SMKN 2 Sigli demonstrates a high level of effectiveness in creating a healthy and collaborative work environment. Supporting and inhibiting factors in the implementation of participative leadership in fostering students? character include, first, a major supporting factor in the form of the principal?s strong commitment to character development, reflected in exemplary attitudes, openness in communication, and the active involvement of teachers, students, parents, and external parties. The efforts made by the principal to optimise the leadership role in shaping students? character are reflected in the implementation of character-building strategies that embody a visionary, participative, and sustainable leadership approach..

اهداف این پژوهش عبارت‌اند از: شناسایی اجرای سبک رهبری مشارکتی مدیر مدرسه در زمینه آموزش متوسطه، به‌ویژه در تقویت شخصیت دانش‌آموزان؛ تعیین تأثیر رهبری مشارکتی مدیر مدرسه بر انگیزش کاری، عملکرد و نوآوری در محیط مدرسه؛ و بررسی رابطه بین رهبری مشارکتی مدیر مدرسه و توسعه برنامه‌های پرورش شخصیت برای دانش‌آموزان در مدارس متوسطه. این پژوهش از نوع میدانی (مطالعه میدانی) با رویکرد کیفی است. مطالعه در دبیرستان فنی‌وحرفه‌ای SMKN 2 Sigli، یک مدرسه متوسطه دولتی که در ۹ نوامبر ۱۹۶۶ با نام اصلی Sekolah Teknik Menengah (STM) Sigli تأسیس شد، انجام شده است. آزمودنی‌های این پژوهش شامل مدیر مدرسه و کارکنان آموزشی، متشکل از ۱ مدیر، ۱ معاون مدیر در امور دانش‌آموزی، ۱ معلم راهنمایی و مشاوره (BK) و ۷ معلم هستند. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی گردآوری شده‌اند و تحلیل داده‌ها با استفاده از معیارهای اعتبار، انتقال‌پذیری، قابلیت اتکا و تأییدپذیری انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که اجرای سبک رهبری مشارکتی توسط مدیر مدرسه SMKN 2 Sigli سطح بالایی از اثربخشی را در ایجاد محیط کاری سالم و مشارکتی نشان می‌دهد. عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده در اجرای رهبری مشارکتی در تقویت شخصیت دانش‌آموزان شامل، نخست، عامل حمایت‌کننده اصلی به صورت تعهد قوی مدیر به توسعه شخصیت است که در نگرش‌های الگویی، شفافیت در ارتباطات و مشارکت فعال معلمان، دانش‌آموزان، والدین و طرف‌های بیرونی منعکس می‌شود. تلاش‌های مدیر برای بهینه‌سازی نقش رهبری در شکل‌دهی شخصیت دانش‌آموزان در اجرای راهبردهای پرورش شخصیت که رویکردی آینده‌نگر، مشارکتی و پایدار دارند، نمود یافته است.

This research is motivated by the importance of developing students' religious character as part of the effort to mold learners with noble character amidst the moral challenges of the modern era. The success of religious character development is inseparable from the management implemented by the school through the functions of planning, organizing, implementing, and supervising. This study aims to describe the management of religious character development for students at SMKIT Khoiru Ummah and SMKIT Rabbi Radhiyya in Rejang Lebong Regency, covering the aspects of program planning, organizing, implementation, and supervision. The study employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation involving school principals, vice principals, supervising teachers, homeroom teachers, and students. Data analysis utilized the interactive model proposed by Miles, Huberman, and Saldana comprising data condensation, data display, and conclusion drawing while data validity was verified through triangulation of sources, techniques, and time. The results indicate that program planning is conducted through annual work meetings to establish objectives, programs, schedules, and success indicators. Organizing is carried out by assigning tasks based on competence through coordination among principals, vice principals, teachers, and program supervisors. Program implementation is realized through various religious habituation activities, such as congregational prayers, Tahsin and Tahfiz (Quranic recitation and memorization), Bina Pribadi Islam (Islamic Personal Development/BPI), the practice of Islamic etiquette (adab), and other religious activities. Supervision is conducted continuously through observation, monitoring, periodic evaluation, and follow-up actions based on evaluation results. Management implemented systematically through the POAC (Planning, Organizing, Implementing, Controlling) functions has proven capable of optimally supporting the formation of students' religious character in both schools.

این پژوهش با انگیزه اهمیت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان به عنوان بخشی از تلاش برای پرورش فراگیرانی با شخصیت والا در مواجهه با چالش‌های اخلاقی عصر مدرن انجام شده است. موفقیت در توسعه شخصیت دینی جدایی‌ناپذیر از مدیریتی است که مدرسه از طریق کارکردهای برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت اعمال می‌کند. هدف این مطالعه توصیف مدیریت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان در دبیرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای اسلامی Khoiru Ummah و Rabbi Radhiyya در شهرستان رجانگ لبونگ است که جنبه‌های برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت را در بر می‌گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و اسناد با مشارکت مدیران مدارس، معاونان، معلمان ناظر، معلمان راهنما و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع، فنون و زمان بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی از طریق جلسات سالانه کاری برای تعیین اهداف، برنامه‌ها، زمان‌بندی و شاخص‌های موفقیت انجام می‌شود. سازماندهی با واگذاری وظایف بر اساس شایستگی و هماهنگی میان مدیران، معاونان، معلمان و ناظران برنامه صورت می‌گیرد. اجرای برنامه از طریق فعالیت‌های مختلف عادت‌سازی دینی مانند اقامه نماز جماعت، تحسین و حفظ (تلاوت و حفظ قرآن)، بنای شخصیت اسلامی (Bina Pribadi Islam/BPI)، تمرین آداب اسلامی و سایر فعالیت‌های دینی تحقق می‌یابد. نظارت به صورت مستمر از طریق مشاهده، پایش، ارزیابی دوره‌ای و اقدامات پیگیری بر اساس نتایج ارزیابی انجام می‌شود. مدیریت اجراشده به صورت نظام‌مند از طریق کارکردهای POAC (برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا، کنترل) توانسته است به طور بهینه از شکل‌گیری شخصیت دینی دانش‌آموزان در هر دو مدرسه حمایت کند.

This study aims to describe the process and analyze the form of implementing love values based on the Book of 1 John 4:7-8 in Christian Religious Education toward forming attitudes of tolerance and togetherness. Student character building is essential to maintaining harmony amid diversity in the school environment. The subjects of this study were tenth-grade students at SMAS PGRI Pulang Pisau. This study utilized a descriptive qualitative approach. Data collection was conducted through observation, interviews, and documentation. The results obtained from the study show that the process of implementing love values was carried out as planned through Biblical learning activities, character development, and instilling faith values in the school environment. The form of implementation manifested in empathy, social care, mutual assistance, respect for differences, and collaboration among students regardless of social status, religious, or ethnic backgrounds. The value of love from the Bible serves as the primary role model in shaping student character to maintain a conducive and harmonious learning environment. This study recommends that educators and school administrators consistently integrate Bible-based values of love into continuous student character building programs.

هدف این پژوهش توصیف فرایند و تحلیل شکل اجرای ارزش‌های محبت مبتنی بر کتاب اول یوحنا ۴:۷-۸ در آموزش دینی مسیحی به منظور شکل‌دهی نگرش‌های تحمل‌پذیری و همزیستی است. پرورش شخصیت دانش‌آموزان برای حفظ هماهنگی در میان تنوع موجود در محیط مدرسه ضروری است. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه دهم دبیرستان SMAS PGRI Pulang Pisau بود. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شد. گردآوری داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی صورت گرفت. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که فرایند اجرای ارزش‌های محبت طبق برنامه از طریق فعالیت‌های آموزشی کتاب مقدس، توسعه شخصیت و نهادینه‌سازی ارزش‌های ایمانی در محیط مدرسه انجام شده است. شکل اجرای این ارزش‌ها در قالب همدلی، مراقبت اجتماعی، یاری متقابل، احترام به تفاوت‌ها و همکاری میان دانش‌آموزان بدون توجه به وضعیت اجتماعی، مذهبی یا قومی آن‌ها نمود یافته است. ارزش محبت برگرفته از کتاب مقدس به عنوان الگوی اصلی در شکل‌دهی شخصیت دانش‌آموزان برای حفظ محیط یادگیری مطلوب و هماهنگ ایفای نقش می‌کند. این پژوهش توصیه می‌کند که معلمان و مدیران مدرسه به طور مستمر ارزش‌های محبت مبتنی بر کتاب مقدس را در برنامه‌های پیوسته پرورش شخصیت دانش‌آموزان ادغام کنند.

Strengthening Quranic literacy among elementary school-aged children is a crucial aspect of religious character development. However, children’s ability to read the Quran remains relatively low due to educators’ limited competencies, a lack of family support, and minimal learning opportunities within the community. This community service project aims to describe the implementation of the “Ramadhan Mengaji” program based on service learning in Pematang Sijonam Village, Perbaungan Subdistrict, Serdang Bedagai Regency. The program was carried out through tahsin sessions at the mosque, Quran literacy outreach at elementary schools, the distribution of Quran copies and Iqra’ books, as well as religious lectures and social activities. The impact of this community service activity showed an increase in enthusiasm for reading the Quran, including improvements in pronunciation (makhraj), understanding of tajwid, and fluency in reading. Additionally, there was increased motivation to learn and greater parental support. The service-learning approach was effective in creating contextual, participatory, and sustainable learning.

تقویت سواد قرآنی در میان کودکان سنین دبستان، جنبه‌ای اساسی از پرورش شخصیت دینی به‌شمار می‌آید. با این حال، توانایی کودکان در قرائت قرآن به‌دلیل محدودیت شایستگی‌های مربیان، کمبود حمایت خانوادگی و فرصت‌های اندک یادگیری در جامعه، نسبتاً پایین باقی مانده‌است. این طرح خدمت‌رسانی به جامعه با هدف توصیف اجرای برنامه «رمضان مُنجی» مبتنی بر یادگیری خدمت‌محور در روستای پماتانگ سیجونام، بخش پرباونگان، شهرستان سردنگ بداگای انجام شد. این برنامه از طریق جلسات تحسین در مسجد، ترویج سواد قرآنی در مدارس ابتدایی، توزیع نسخه‌های قرآن و کتاب‌های اقراء، همچنین سخنرانی‌های مذهبی و فعالیت‌های اجتماعی اجرا گردید. تأثیر این فعالیت خدمت‌رسانی نشان‌دهنده افزایش اشتیاق به قرائت قرآن، بهبود تلفظ (مخرج)، درک قواعد تجوید و روان‌خوانی بود. افزون بر این، انگیزه یادگیری و حمایت والدین نیز افزایش یافت. رویکرد یادگیری خدمت‌محور در ایجاد یادگیری زمینه‌مند، مشارکتی و پایدار مؤثر بود.

Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.

نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.

Islamic character education faces contemporary challenges in utilizing relevant media to cultivate moral resilience among learners. This study examines the representation of patience (ṣabr) and sincerity (ikhlāṣ) in the film Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck (2013) and formulates its pedagogical implications for Islamic character education. Employing a qualitative descriptive approach with multimodal content analysis, data were collected through cinematic observation, transcribing audio-visual units, and analyzing the dramatic structure across four pivotal scenes. The findings reveal that patience and sincerity are articulated through four distinct forms: active resilience in overcoming adversity, spiritual coping (syifā') via Qur'anic recitation (QS. An-Nisa: 36), social sincerity (iḫsân) demonstrated through forgiveness and altruism (QS. Ali 'Imran: 134), and absolute acceptance (riḍā) of divine decree (QS. Yasin: 82–83). These moral values are communicated not through dogmatic narratives, but through contextual character development, physical gestures, and emotional transformations. This study concludes that audio-visual media serves as an effective, reflective instrument for internalizing Islamic values. Practically, these findings offer an innovative pedagogical model for educators to strengthen learners' emotional regulation, social empathy, and spiritual resilience in navigating modern social pressures.

تربیت اخلاقی اسلامی در مواجهه با چالش‌های معاصر، در بهره‌گیری از رسانه‌های مرتبط برای پرورش تاب‌آوری اخلاقی در میان فراگیران قرار دارد. این پژوهش به بررسی بازنمایی صبر (ṣabr) و اخلاص (ikhlāṣ) در فیلم Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck (۲۰۱۳) و تبیین پیامدهای تربیتی آن برای تربیت اخلاقی اسلامی می‌پردازد. با به‌کارگیری رویکرد توصیفی-کیفی و تحلیل محتوای چندوجهی، داده‌ها از طریق مشاهده سینمایی، رونویسی واحدهای صوتی-تصویری و تحلیل ساختار دراماتیک در چهار صحنه کلیدی گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که صبر و اخلاص در چهار شکل متمایز بیان می‌شوند: تاب‌آوری فعال در مواجهه با دشواری‌ها، مقابله معنوی (syifā') از طریق تلاوت قرآن (سوره نساء: ۳۶)، اخلاص اجتماعی (iḫsân) که از طریق بخشش و ایثار (سوره آل‌عمران: ۱۳۴) نشان داده می‌شود و پذیرش مطلق (riḍā) نسبت به تقدیر الهی (سوره یاسین: ۸۲–۸۳). این ارزش‌های اخلاقی نه از طریق روایت‌های آموزنده، بلکه از طریق رشد شخصیتی زمینه‌مند، حرکات بدنی و تحولات عاطفی منتقل می‌شوند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که رسانه‌های صوتی-تصویری ابزاری مؤثر و تأمل‌برانگیز برای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی هستند. به‌طور عملی، این یافته‌ها الگویی نوآورانه برای تقویت تنظیم هیجانی، همدلی اجتماعی و تاب‌آوری معنوی فراگیران در مواجهه با فشارهای اجتماعی معاصر در اختیار مربیان قرار می‌دهد.

The progress of a nation depends heavily on the quality of its human resources, with basic education playing a crucial role as the primary foundation for character development. However, the tide of globalization often triggers moral degradation and traps education in a purely cognitive orientation. In response to these challenges, this study aims to describe the implementation of an integrated teaching module based on the Panca Cinta concept which encompasses love for Allah SWT, the Prophet Muhammad SAW, the homeland, fellow human beings, and the natural environment as an effort to foster character development among students at Madrasah Ibtidaiyah Wali Songo Sumberrejo in Bojonegoro. Using a descriptive qualitative approach, data collection was conducted through observation, in-depth interviews, and documentation, and analyzed using the Miles, Huberman, and Saldana model. The research results show that the implementation of the integrated “Panca Cinta” teaching module was carried out in a structured manner through intracurricular and cocurricular activities in relevant subjects by applying systematic learning stages. The character-building process was carried out through three phases of value internalization, namely transformation, transaction, and transinternalization of values, which were integrated with the Contextual Teaching and Learning (CTL) approach and daily habit-forming methods. The success of this program was supported by the quality of the materials, teacher competence, student motivation, and synergy between the madrasah and parents.

پیشرفت یک ملت به شدت به کیفیت منابع انسانی آن وابسته است و آموزش پایه به عنوان زیربنای اصلی پرورش شخصیت نقش حیاتی ایفا می‌کند. با این حال، موج جهانی‌شدن اغلب منجر به افول اخلاقی شده و آموزش را در جهت‌گیری صرفاً شناختی گرفتار می‌سازد. در پاسخ به این چالش‌ها، این پژوهش با هدف توصیف اجرای یک ماژول آموزشی تلفیقی مبتنی بر مفهوم پانچا چینتا، که شامل محبت به الله SWT، پیامبر محمد SAW، میهن، همنوعان و محیط زیست است، به عنوان تلاشی برای پرورش شخصیت دانش‌آموزان در مدرسه ابتدایی مذهبی والی سونگو سومبرجو در بوجونگگورو انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با استفاده از مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته و داده‌ها با استفاده از مدل مایلز، هابرمن و سالدانا تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای ماژول آموزشی تلفیقی «پانچا چینتا» به صورت ساختارمند از طریق فعالیت‌های درون‌برنامه‌ای و فوق‌برنامه‌ای در دروس مرتبط با به‌کارگیری مراحل نظام‌مند یادگیری انجام شده است. فرایند شخصیت‌سازی از طریق سه مرحله درونی‌سازی ارزش‌ها، شامل تحول، تراکنش و فرادرونی‌سازی ارزش‌ها، که با رویکرد آموزش و یادگیری زمینه‌محور (Contextual Teaching and Learning - CTL) و روش‌های عادت‌سازی روزانه تلفیق شده‌اند، صورت گرفته است. موفقیت این برنامه با کیفیت محتوا، شایستگی معلمان، انگیزه دانش‌آموزان و هم‌افزایی میان مدرسه و والدین حمایت شده است.

Background-Education is not only oriented toward cognitive development but also contributes to students’ social and character development. Literary works can provide contextual representations of social relationships, conflicts, and values that are relevant to literature learning. Prie GS’s novel Hidup ini Keras Maka Gebuklah presents adolescent social realities, family relationships, educational experiences, economic inequality, and interpersonal conflict through the character of Ipung. Previous studies of this novel have mainly focused on comparative literary elements, character psychology, and dehumanization. Objectives-This study aims to examine the social values represented in the novel and to analyze their potential relevance as literature teaching material for high school students. Method-This study employed a descriptive qualitative design using documentation, heuristic reading, hermeneutic interpretation, and qualitative content analysis. Relevant textual excerpts were identified, recorded, coded, categorized, and interpreted according to their narrative and social contexts. The credibility of the analysis was strengthened through an audit trail and theoretical cross-checking. Results-The analysis identified twelve categories of social values, namely empathy, caring, kinship, responsibility, solidarity, tolerance, democracy, self-control, self-acceptance, material values, vital values, and spiritual values. These values are represented through character responses, dialogue, family relationships, school experiences, economic conditions, interpersonal conflicts, and reflections on social life. The findings also indicate that the novel has potential relevance for Phase F Indonesian language literature learning because it provides linguistic, psychological, and socio-cultural content that can be integrated into literary appreciation activities. Conclusions-Hidup Ini Keras Maka Gebuklah contains diverse social values that may support literature learning and character-oriented discussion among high school students. However, this study does not empirically establish its classroom suitability because teachers, students, curriculum experts, and classroom implementation were not involved in the research. Therefore, the novel should be considered a potentially relevant literature teaching resource rather than a validated instructional intervention.

زمینه و هدف: آموزش صرفاً معطوف به رشد شناختی نیست، بلکه به رشد اجتماعی و شخصیتی دانش‌آموزان نیز کمک می‌کند. آثار ادبی می‌توانند بازنمایی‌های زمینه‌مند از روابط اجتماعی، تعارضات و ارزش‌هایی ارائه دهند که برای یادگیری ادبیات مرتبط هستند. رمان Hidup ini Keras Maka Gebuklah اثر Prie GS واقعیت‌های اجتماعی نوجوانان، روابط خانوادگی، تجارب آموزشی، نابرابری اقتصادی و تعارضات بین‌فردی را از طریق شخصیت Ipung به تصویر می‌کشد. مطالعات پیشین درباره این رمان عمدتاً بر عناصر تطبیقی ادبی، روان‌شناسی شخصیت و بی‌انسانی تمرکز داشته‌اند. هدف: این پژوهش با هدف بررسی ارزش‌های اجتماعی بازنمایی‌شده در رمان و تحلیل قابلیت ارتباط آن‌ها به‌عنوان مواد آموزشی ادبیات برای دانش‌آموزان دبیرستان انجام شده است. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با استفاده از مستندسازی، خوانش هورستیک، تفسیر هرمنوتیکی و تحلیل محتوای کیفی انجام شد. گزیده‌های متنی مرتبط شناسایی، ثبت، کدگذاری، دسته‌بندی و بر اساس زمینه‌های روایی و اجتماعی تفسیر شدند. اعتبار تحلیل از طریق ردپای حسابرسی و تطبیق نظری تقویت شد. یافته‌ها: تحلیل، دوازده مقوله ارزش اجتماعی شامل همدلی، مراقبت، خویشاوندی، مسئولیت‌پذیری، همبستگی، مدارا، دموکراسی، خودمهارگری، خودپذیری، ارزش‌های مادی، ارزش‌های حیاتی و ارزش‌های معنوی را شناسایی کرد. این ارزش‌ها از طریق واکنش‌های شخصیتی، گفتگوها، روابط خانوادگی، تجارب مدرسه‌ای، شرایط اقتصادی، تعارضات بین‌فردی و تأملات درباره زندگی اجتماعی بازنمایی شده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که این رمان برای یادگیری ادبیات زبان اندونزیایی در مرحله F دارای قابلیت ارتباط است، زیرا محتوای زبانی، روان‌شناختی و جامعه‌شناختی را ارائه می‌دهد که می‌تواند در فعالیت‌های قدردانی ادبی ادغام شود. نتیجه‌گیری: رمان Hidup Ini Keras Maka Gebuklah دارای ارزش‌های اجتماعی متنوعی است که می‌تواند از یادگیری ادبیات و بحث‌های مبتنی بر شخصیت در میان دانش‌آموزان دبیرستان حمایت کند. با این حال، این پژوهش شایستگی تجربی آن را برای کلاس درس اثبات نمی‌کند، زیرا معلمان، دانش‌آموزان، متخصصان برنامه درسی و اجرای کلاسی در پژوهش مشارکت نداشتند. بنابراین، این رمان باید به‌عنوان منبع بالقوه مرتبط برای آموزش ادبیات در نظر گرفته شود و نه به‌عنوان یک مداخله آموزشی تأییدشده.