Pancasila education

ABSTRACT Character development at the elementary school level plays an important role in shaping students’ attitudes and behaviors in accordance with educational values. This study aims to describe the role of teachers in fostering discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations through Pancasila Education among fourth-grade students at UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. This study employed a qualitative approach with a descriptive design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, involving the school principal as the key informant, the fourth-grade teacher as the main informant, and three students selected through purposive sampling as additional informants. Data analysis consisted of data collection, data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that teachers foster character development by integrating character values into classroom instruction and daily school routines. These efforts are implemented through role modeling, guidance, appreciation, motivation, assignments, and the enforcement of school rules to cultivate discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations. Thus, Pancasila Education serves as a means of character development through role modeling and habituation, encouraging students to apply these values in their daily lives. ABSTRAK Pembinaan karakter pada jenjang sekolah dasar berperan dalam membentuk sikap dan perilaku siswa sesuai nilai-nilai pendidikan. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan peran guru dalam membina karakter disiplin, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban melalui pembelajaran Pendidikan Pancasila pada siswa kelas IV UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan jenis deskriptif. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan dokumentasi dengan kepala sekolah sebagai informan kunci, guru kelas IV sebagai informan utama, serta tiga siswa yang dipilih melalui purposive sampling sebagai informan tambahan. Analisis data meliputi pengumpulan data, reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa guru membina karakter melalui integrasi nilai-nilai karakter dalam pembelajaran dan pembiasaan di sekolah. Upaya tersebut diwujudkan melalui keteladanan, bimbingan, apresiasi, motivasi, pemberian tugas, serta penerapan tata tertib untuk melatih kedisiplinan, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban. Dengan demikian, pembelajaran Pendidikan Pancasila menjadi sarana pembinaan karakter melalui keteladanan dan pembiasaan yang mendorong siswa menerapkan nilai-nilai tersebut dalam kehidupan sehari-hari.

This study was motivated by the low learning outcomes of fourth-grade students in Pancasila Education at UPTD SD Negeri 075062 Doli-Doli. In the pre-cycle assessment, only 4 of 19 students (21.05%) met the Learning Objective Achievement Criteria (KKTP). This study aimed to describe the implementation of the Problem-Based Learning (PBL) model and improve students’ learning outcomes through its application. The study employed classroom action research based on the Kemmis and McTaggart model and was conducted in two cycles. Each cycle consisted of planning, action, observation, and reflection. The participants were 19 fourth-grade students. Data were collected through observation, learning outcome tests, and documentation, then analyzed descriptively. The results showed that the average teacher activity score increased from 56.73% in Cycle I to 79.81% in Cycle II, while student activity increased from 59.71% to 80.59%. The average learning outcome score rose from 48.16 in the pre-cycle to 65.26 in Cycle I and 87.37 in Cycle II. Classical learning mastery also increased from 21.05% to 52.63% and 89.47%, respectively. Therefore, implementing PBL can improve the learning process and learning outcomes in Pancasila Education among fourth-grade students. ABSTRAK Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya hasil belajar Pendidikan Pancasila siswa kelas IV UPTD SD Negeri 075062 Doli-Doli. Pada tahap pra-siklus, hanya 4 dari 19 siswa (21,05%) yang mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP). Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan penerapan model Problem Based Learning (PBL) dan meningkatkan hasil belajar siswa melalui penerapan model tersebut. Penelitian menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) berdasarkan model Kemmis dan McTaggart yang dilaksanakan dalam dua siklus. Setiap siklus meliputi perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Subjek penelitian berjumlah 19 siswa kelas IV. Data dikumpulkan melalui observasi, tes hasil belajar, dan dokumentasi, kemudian dianalisis secara deskriptif. Hasil penelitian menunjukkan bahwa rata-rata aktivitas guru meningkat dari 56,73% pada Siklus I menjadi 79,81% pada Siklus II, sedangkan aktivitas siswa meningkat dari 59,71% menjadi 80,59%. Nilai rata-rata hasil belajar meningkat dari 48,16 pada pra-siklus menjadi 65,26 pada Siklus I dan 87,37 pada Siklus II. Ketuntasan klasikal juga meningkat dari 21,05% menjadi 52,63% dan 89,47%. Dengan demikian, penerapan PBL dapat meningkatkan proses pembelajaran dan hasil belajar Pendidikan Pancasila siswa kelas IV.

The urgency of this research lies in the importance of formative assessment for monitoring students’ learning progress and improving Pancasila Education in elementary schools. However, its implementation still faces challenges, including limited time, administrative workload, insufficient instrument variety, and suboptimal use of feedback. This study aims to analyze teachers’ perceptions of the effectiveness of formative assessment instruments, identify implementation barriers, and describe teachers’ efforts to overcome these challenges in Grade V at SD Negeri 071202 Helezalulu. This research employed a descriptive qualitative approach involving two Grade V teachers, one school principal, and four students as informants. Data were collected through observation, semi-structured interviews, and documentation, then analyzed using open coding, axial coding, and selective coding. Data trustworthiness was examined through source and technique triangulation. The findings indicate that teachers perceived formative assessment instruments positively because they helped monitor students’ understanding, identify learning difficulties, provide feedback, and determine instructional follow-up. The identified barriers were addressed through instrument simplification, careful planning, staged assessment, reflection, and teacher collaboration. The study concludes that formative assessment effectiveness depends not only on instrument quality but also on teacher competence, student characteristics, and school support. ABSTRAK Urgensi penelitian ini terletak pada pentingnya penilaian formatif untuk memantau perkembangan belajar siswa dan memperbaiki pembelajaran Pendidikan Pancasila di sekolah dasar. Namun, penerapannya masih menghadapi kendala berupa keterbatasan waktu, beban administrasi, variasi instrumen, dan pemanfaatan umpan balik yang belum optimal. Penelitian ini bertujuan menganalisis persepsi guru terhadap efektivitas instrumen penilaian formatif, mengidentifikasi hambatan penerapannya, serta mendeskripsikan upaya guru dalam mengatasi hambatan tersebut di kelas V SD Negeri 071202 Helezalulu. Penelitian menggunakan pendekatan deskriptif kualitatif dengan melibatkan dua guru kelas V, satu kepala sekolah, dan empat siswa sebagai informan. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara semi-terstruktur, dan dokumentasi, kemudian dianalisis melalui open coding, axial coding, dan selective coding. Keabsahan data diperiksa melalui triangulasi sumber dan teknik. Hasil penelitian menunjukkan bahwa guru memiliki persepsi positif terhadap efektivitas instrumen penilaian formatif dalam memantau pemahaman siswa, mengidentifikasi kesulitan belajar, memberikan umpan balik, dan menentukan tindak lanjut pembelajaran. Kendala diatasi melalui penyederhanaan instrumen, perencanaan, penilaian bertahap, refleksi, dan kolaborasi antarguru. Penelitian menyimpulkan bahwa efektivitas penilaian formatif bergantung pada kualitas instrumen, kompetensi guru, karakteristik siswa, dan dukungan sekolah.

This study was motivated by the low learning outcomes of students in Pancasila Education, which was caused by a learning process that had not fully involved students actively. This study aimed to describe the implementation of the Role Playing learning strategy and analyze the improvement of students’ learning outcomes after its implementation. The study was conducted at UPTD SD Negeri 074038 TOHIA with 23 fourth-grade students as research subjects. This study employed Classroom Action Research conducted in two cycles. Each cycle consisted of planning, action implementation, observation, and reflection stages. The research instruments consisted of teacher activity observation sheets, student activity observation sheets, and learning outcome tests. Data were collected through observation and tests. The results showed that the implementation of the Role Playing strategy improved the quality of the learning process and students’ learning outcomes. Teacher activity increased gradually in each meeting, while student activity also showed increased involvement throughout the learning process. The learning test results showed that the average student score in Cycle I was 63.43 with classical mastery of 39.13%, which increased in Cycle II to 77.17 with classical mastery of 86.95%. This improvement indicates that Role Playing provided students with active, contextual, and meaningful learning experiences that helped them understand Pancasila Education material more effectively. Therefore, the Role Playing learning strategy can be used as an alternative learning strategy to improve students’ learning outcomes in Pancasila Education at the elementary school level. ABSTRAK Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya hasil belajar peserta didik pada mata pelajaran Pendidikan Pancasila yang disebabkan oleh proses pembelajaran yang belum sepenuhnya melibatkan peserta didik secara aktif. Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan penerapan strategi pembelajaran Role Playing dan menganalisis peningkatan hasil belajar peserta didik setelah penerapan strategi tersebut. Penelitian dilaksanakan di UPTD SD Negeri 074038 TOHIA dengan subjek penelitian sebanyak 23 peserta didik kelas IV. Penelitian ini menggunakan Penelitian Tindakan Kelas (PTK) yang dilaksanakan dalam dua siklus. Setiap siklus terdiri atas tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Instrumen penelitian berupa lembar observasi aktivitas guru, lembar observasi aktivitas peserta didik, dan tes hasil belajar. Teknik pengumpulan data dilakukan melalui observasi dan tes. Hasil penelitian menunjukkan bahwa penerapan strategi Role Playing dapat meningkatkan kualitas proses dan hasil pembelajaran. Aktivitas guru meningkat secara bertahap dari setiap pertemuan, demikian pula aktivitas peserta didik yang menunjukkan peningkatan keterlibatan selama pembelajaran. Hasil tes menunjukkan bahwa rata-rata hasil belajar peserta didik pada Siklus I sebesar 63,43 dengan ketuntasan klasikal 39,13%, kemudian meningkat pada Siklus II menjadi 77,17 dengan ketuntasan klasikal 86,95%. Peningkatan tersebut menunjukkan bahwa penerapan Role Playing mampu memberikan pengalaman belajar yang aktif, kontekstual, dan bermakna sehingga membantu peserta didik memahami materi Pendidikan Pancasila dengan lebih baik. Dengan demikian, strategi pembelajaran Role Playing dapat digunakan sebagai salah satu alternatif strategi pembelajaran untuk meningkatkan hasil belajar peserta didik pada mata pelajaran Pendidikan Pancasila di sekolah dasar.

Blended learning (BL) has become increasingly established in higher education, yet research has focused more on effectiveness, engagement, and learning regulation than on how face-to-face and online learning jointly facilitate value internalization. In Pancasila Education, this issue matters because learning outcomes extend beyond knowledge of values to students’ decision-making and relationships. This exploratory qualitative study analyzed open-ended questionnaire responses from 67 Universitas Pendidikan Indonesia students using directed qualitative content analysis, complemented by a contextual review of learning materials and activities available through SPOT UPI. The findings reveal four patterns. First, students perceived face-to-face learning primarily as a relational space for dialogue, clarification, deliberation, and collaboration. At the same time, online learning served mainly as a regulatory space for flexibility, access to materials, time management, and independence. These functions complemented each other but were not exclusive. Second, value internalization became visible when Pancasila shifted from content to be understood into a basis for decision-making, respect for differences, rule compliance, and responsibility. Third, good character was associated with relational pathways toward justice and collaboration and self-regulatory pathways toward discipline, responsibility, and work ethic. Social support, digital culture, and LMS reliability influenced these processes. Fourth, discrepancies between ideal values and reality triggered moral reflection for some students, described as productive moral dissonance. The study interprets BL as an architecture of relational-regulatory functions and suggests connecting social interaction, self-regulation, authentic cases, reflection, process assessment, and reliable digital infrastructure in Pancasila Education. Keywords: Pancasila education, Value internalization, Blended learning; Good character; Higher education

Developing civic skills and dispositions in elementary school is essential to preparing students to participate, collaborate, and act responsibly in a democratic society. However, students’ involvement in expressing opinions, participating in discussions, making collective decisions, and fulfilling responsibilities requires further improvement. This study aimed to improve students’ civic skills and civic disposition through the Project Citizen learning model in Pancasila Education for Grade V-B students at SDN 165/IV Kota Jambi. The study employed classroom action research based on the Kemmis and McTaggart model and was conducted in three cycles, each comprising planning, action, observation, and reflection. The participants were 18 students. Data were collected through observation, interviews, and documentation and analyzed using qualitative and quantitative approaches. Preliminary calculations indicated that the percentage of civic skills increased from 59.03% in the pre-cycle to 90.89% in Cycle III. Meanwhile, civic disposition increased from 59.72% to 91.76%. These findings indicate that implementing Project Citizen has the potential to improve students’ civic skills and dispositions through discussion, collaboration, expressing opinions, and collective decision-making. Therefore, this model may serve as an alternative approach to developing civic competencies among elementary school students. ABSTRAK Pengembangan keterampilan dan sikap kewarganegaraan sejak sekolah dasar penting untuk membentuk peserta didik yang mampu berpartisipasi, bekerja sama, dan bertanggung jawab dalam kehidupan demokratis. Namun, keterlibatan peserta didik dalam menyampaikan pendapat, berdiskusi, mengambil keputusan bersama, dan melaksanakan tanggung jawab masih perlu ditingkatkan. Penelitian ini bertujuan untuk meningkatkan civic skills dan civic disposition melalui model pembelajaran Project Citizen pada mata pelajaran Pendidikan Pancasila di kelas VB SDN 165/IV Kota Jambi. Penelitian menggunakan metode penelitian tindakan kelas dengan model Kemmis dan McTaggart yang dilaksanakan dalam tiga siklus, meliputi perencanaan, tindakan, observasi, dan refleksi. Subjek penelitian berjumlah 18 peserta didik. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara, dan dokumentasi, kemudian dianalisis secara kualitatif dan kuantitatif. Hasil perhitungan sementara menunjukkan bahwa persentase civic skills meningkat dari 59,03% pada prasiklus menjadi 90,89% pada Siklus III. Sementara itu, civic disposition meningkat dari 59,72% menjadi 91,76%. Hasil ini menunjukkan bahwa penerapan Project Citizen berpotensi meningkatkan keterampilan dan sikap kewarganegaraan melalui diskusi, kerja sama, penyampaian pendapat, dan pengambilan keputusan bersama. Dengan demikian, model ini dapat menjadi alternatif pembelajaran untuk mengembangkan kompetensi kewarganegaraan peserta didik sekolah dasar.

Learning Pancasila Education on the topic of rules at home and school for second-grade elementary students still faces challenges because some students have difficulty understanding abstract concepts of rules when they are delivered only through conventional methods. This study focuses on the effect of using the Rule Box Media on learning outcomes in Pancasila Education among second-grade students at SD QTa Annawa. This study aims to determine the differences in students' learning outcomes before and after using the Rule Box Media. The research employed a quantitative approach using a Pre-Experimental Design with a one-group pretest-posttest design. The research stages included administering a pretest to identify students' initial abilities, implementing learning activities using the Rule Box Media, administering a posttest to measure changes in learning outcomes, and analyzing the data using the Shapiro-Wilk normality test and Paired Sample T-Test with the assistance of Jamovi software. The results showed an increase in the average student learning score from 36.6 in the pretest to 92.0 in the posttest. The Paired Sample T-Test results obtained a significance value of p < 0.001, indicating a significant difference between students' learning outcomes before and after using the Rule Box Media. Therefore, the Rule Box Media has an effect on improving Pancasila Education learning outcomes on the topic of rules at home and school among second-grade students at SD QTa Annawa.

Teacher–student relationships outside formal lessons are part of school social life and may provide opportunities to practice democratic values. This qualitative case study examined patterns of out-of-class interaction, their relationship to democratic values, and factors shaping them at SMK Lingga Kencana Depok. Fourteen informants participated: two vice principals, a Pancasila and Civic Education teacher, a religious education teacher, and ten eleventh-grade students. Data came from in-depth interviews, non-participant observations, and documentation, analyzed using the Miles and Huberman interactive model. Findings show open communication, mutual respect, professional closeness, and opportunities for students to express opinions. Democratic values appeared through openness, respect for differences, participation, dialogue, and responsibility. Teachers’ personal approaches and the school environment supported interaction, while differences in student characteristics, limited time, and some students’ lack of confidence posed challenges. Unlike studies centered on formal lessons or structured programs, this case foregrounds everyday out-of-class interactions in vocational education. These interactions may provide a contextual space for practicing democratic values relevant to building democratic culture, but this case study does not establish a direct causal effect on its formation.

Elementary school students' limited conceptual grasp of norms, rights, and obligations within Pancasila Education has prompted the search for more contextual, culturally grounded instructional strategies. This study examines the extent to which the Value Clarification Technique (VCT), enriched with values drawn from the Malay Tunjuk Ajar tradition, influences conceptual understanding among 33 sixth-grade students of Class VI B, Tahfidz Umar bin Khattab Islamic School, Pekanbaru. A pre-experimental one-group design with pre- and post-treatment measurement was applied, using a 20-item multiple-choice instrument. Data processing involved a Shapiro-Wilk normality test on the difference scores, N-Gain calculation to capture the magnitude of change, and a Paired Sample t-Test to examine mean differences. Findings revealed a mean score increase from 88.79 to 93.64, with t=2.889 at df=32 and a significance level of 0.007 (<0.05), leading to rejection of the null hypothesis. The extent of improvement is reflected in an average N-Gain of 0.443 (moderate category) and an effect size (Cohen's d) of 0.503. These results affirm that embedding Malay Tunjuk Ajar values within the VCT model meaningfully contributes to strengthening elementary students' conceptual understanding of norms, rights, and obligations.

درک مفهومی محدود دانش‌آموزان دبستانی از هنجارها، حقوق و وظایف در چارچوب آموزش پانچاسیلا، جست‌وجوی راهبردهای آموزشی زمینه‌مند و مبتنی بر فرهنگ را ضروری ساخته است. این پژوهش به بررسی میزان تأثیر تکنیک تبیین ارزش‌ها (Value Clarification Technique یا VCT) که با ارزش‌های برگرفته از سنت مالایی Tunjuk Ajar غنی شده است، بر درک مفهومی ۳۳ دانش‌آموز پایه ششم کلاس VI B مدرسه اسلامی Tahfidz Umar bin Khattab در Pekanbaru می‌پردازد. طرح پژوهش از نوع پیش‌آزمایشی تک‌گروهی با اندازه‌گیری پیش و پس از مداخله بود و از یک ابزار چندگزینه‌ای ۲۰ سؤالی استفاده شد. پردازش داده‌ها شامل آزمون نرمالیتی Shapiro-Wilk بر تفاوت نمرات، محاسبه N-Gain برای سنجش میزان تغییر و آزمون t زوجی برای بررسی تفاوت میانگین‌ها بود. یافته‌ها نشان داد میانگین نمرات از ۸۸.۷۹ به ۹۳.۶۴ افزایش یافته است و مقدار t=2.889 با df=32 و سطح معناداری ۰.۰۰۷ (<۰.۰۵) به دست آمد که منجر به رد فرض صفر شد. میزان بهبود در N-Gain متوسط برابر با ۰.۴۴۳ و اندازه‌ی اثر (Cohen's d) برابر با ۰.۵۰۳ منعکس شده است. این نتایج تأیید می‌کند که ادغام ارزش‌های Tunjuk Ajar مالایی در مدل VCT به طور معناداری به تقویت درک مفهومی دانش‌آموزان دبستانی از هنجارها، حقوق و وظایف کمک می‌کند.

This research was motivated by the low learning outcomes of students in Pendidikan Pancasila learning. The purpose of this research was to improve the quality of the learning process and students’ learning outcomes through the Problem Based Learning model assisted by smart pocket board media in Grade IV of SDN 52 Kuranji, Padang City. This research used classroom action research consisting of planning, implementation, observation, and reflection stages. The research was conducted in two cycles with three meetings. The subjects were Grade IV students of SDN 52 Kuranji. Data were collected through observation, interviews, tests, and documentation, using observation sheets, test questions, and documentation as instruments. The results showed an improvement in the teaching-module aspect from 69.67% in Cycle I Meeting I to 76.78% in Cycle I Meeting II and 81.25% in Cycle II Meeting I. The teacher aspect increased from 78.22% to 83.06% and 93.54%, while the student aspect increased from 77.34% to 82.04% and 92.96%. The percentage of learning mastery increased from 63% in Cycle I Meeting I to 75% in Cycle I Meeting II and 87% in Cycle II Meeting I. These findings indicate that the Problem Based Learning model assisted by smart pocket board media improved the quality of the learning process and learning outcomes in Pendidikan Pancasila.

این پژوهش با انگیزه‌ی پایین بودن نتایج یادگیری دانش‌آموزان در درس آموزش پاندچاسیلا انجام شد. هدف این پژوهش، بهبود کیفیت فرایند یادگیری و نتایج یادگیری دانش‌آموزان از طریق مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با کمک رسانه‌ی تخته جیبی هوشمند در پایه چهارم دبستان SDN 52 Kuranji، شهر پادانگ بود. این پژوهش از روش پژوهش اقدام کلاسی شامل مراحل برنامه‌ریزی، اجرا، مشاهده و تأمل استفاده کرد. پژوهش در دو چرخه با سه جلسه برگزار شد. شرکت‌کنندگان، دانش‌آموزان پایه چهارم دبستان SDN 52 Kuranji بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، آزمون و مستندسازی جمع‌آوری شد و از برگه‌های مشاهده، سؤالات آزمون و مستندسازی به عنوان ابزار استفاده گردید. نتایج نشان داد که جنبه‌ی ماژول آموزشی از ۶۹٫۶۷٪ در چرخه اول، جلسه اول به ۷۶٫۷۸٪ در چرخه اول، جلسه دوم و ۸۱٫۲۵٪ در چرخه دوم، جلسه اول افزایش یافت. جنبه معلم از ۷۸٫۲۲٪ به ۸۳٫۰۶٪ و ۹۳٫۵۴٪ و جنبه دانش‌آموز از ۷۷٫۳۴٪ به ۸۲٫۰۴٪ و ۹۲٫۹۶٪ افزایش یافت. درصد تسلط بر یادگیری از ۶۳٪ در چرخه اول، جلسه اول به ۷۵٪ در چرخه اول، جلسه دوم و ۸۷٪ در چرخه دوم، جلسه اول افزایش یافت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با کمک رسانه‌ی تخته جیبی هوشمند، کیفیت فرایند یادگیری و نتایج یادگیری را در آموزش پاندچاسیلا بهبود بخشیده است.

This study aims to examine how the Student Council President election at Junior High School (SMP) Al-Azhar Medan, an Islamic school, works as a pedagogical space for internalizing political ethics grounded in divine values. A qualitative case study was carried out. Data came from semi-structured interviews with nine informants (two candidates, four student voters, a Pancasila Education teacher, the student council advisor, and the school principal), observation of the election, and documentation in the form of election photographs, the voter attendance list, the ballot box, and the public vote tally. The data were analyzed with the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña. The results show six patterns: honest campaigning, trustworthy leadership, respect for peers’ choices, civility in competition, rejection of manipulative practices, and a school culture that accompanies the election through counsel, habituation, supervision, and reflection. The election recorded 606 votes, 375 for Pair 01 and 231 for Pair 02. The study contributes an Islamic pedagogical reading of school democracy: divine values act as an ethical orientation that is transmitted through nasihat, pembiasaan, muraqabah, and muhasabah, so that an annual procedure becomes a moral learning experience for students.

این پژوهش با هدف بررسی چگونگی کارکرد انتخابات رئیس شورای دانش‌آموزی در دبیرستان اسلامی (SMP) Al-Azhar Medan به‌عنوان فضایی تربیتی برای درونی‌سازی اخلاق سیاسی مبتنی بر ارزش‌های الهی انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد مطالعه موردی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با نه نفر از مطلعان (دو نامزد، چهار دانش‌آموز رأی‌دهنده، یک معلم آموزش پانچاسیلا، مشاور شورای دانش‌آموزی و مدیر مدرسه)، مشاهده فرایند انتخابات و اسناد شامل عکس‌های انتخابات، فهرست حضور رأی‌دهندگان، صندوق رأی و شمارش علنی آرا گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña انجام شده است. نتایج پژوهش شش الگو را نشان می‌دهد: تبلیغات صادقانه، رهبری امانت‌دارانه، احترام به انتخاب همسالان، رعایت ادب در رقابت، رد شیوه‌های فریبکارانه و فرهنگ مدرسه‌ای که انتخابات را با ارشاد، عادت‌دهی، نظارت و تأمل همراهی می‌کند. در این انتخابات ۶۰۶ رأی ثبت شد که ۳۷۵ رأی به زوج ۰۱ و ۲۳۱ رأی به زوج ۰۲ تعلق گرفت. این پژوهش خوانشی تربیتی اسلامی از دموکراسی مدرسه ارائه می‌دهد: ارزش‌های الهی به‌عنوان جهت‌گیری اخلاقی از طریق نصیحت، پمبیاسآن، مراقبه و محاسبه منتقل می‌شوند تا یک فرایند سالانه به تجربه‌ای اخلاقی برای دانش‌آموزان تبدیل شود.

This classroom action research article presents the use of Problem Based Learning (PBL) to improve Grade V pupils' Pancasila Education learning outcomes on the application of Pancasila values in everyday life. The context comprises 28 pupils at SDN Pakis V/372 Surabaya and includes a pre-cycle followed by two cycles of planning, action, observation, and reflection. Learning activities center on contextual case analysis, group investigation, presentation of solutions, and individual evaluation. Learning outcomes are measured using five multiple-choice items, three short-answer items, and two constructed-response items. Descriptive analysis yields mean scores of 63.72, 79.51, and 87.97, while mastery increases from 28.57% to 71.43% and 96.43%. The 85% class mastery target is reached in Cycle II, although one pupil still requires targeted remediation. Cycle II improvements emphasize individual initial responses, rotating group roles, comparison of alternative actions, and evidence-based reasoning.

این مقاله پژوهش اقدام کلاسی به کارگیری یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem Based Learning - PBL) را برای بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه پنجم در درس آموزش پاندچاسیلا با محوریت کاربرد ارزش‌های پاندچاسیلا در زندگی روزمره ارائه می‌دهد. جامعه پژوهش شامل ۲۸ دانش‌آموز دبستان SDN Pakis V/372 سورابایا است و شامل یک مرحله پیش‌چرخه و دو چرخه برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب می‌باشد. فعالیت‌های یادگیری بر تحلیل موردی زمینه‌ای، پژوهش گروهی، ارائه راه‌حل‌ها و ارزیابی فردی متمرکز است. نتایج یادگیری با استفاده از پنج سؤال چندگزینه‌ای، سه سؤال کوتاه‌پاسخ و دو سؤال پاسخ‌ساز اندازه‌گیری می‌شود. تحلیل توصیفی میانگین نمرات ۶۳٫۷۲، ۷۹٫۵۱ و ۸۷٫۹۷ را نشان می‌دهد و میزان تسلط از ۲۸٫۵۷٪ به ۷۱٫۴۳٪ و ۹۶٫۴۳٪ افزایش می‌یابد. هدف تسلط کلاسی ۸۵٪ در چرخه دوم محقق می‌شود، هرچند یک دانش‌آموز همچنان به جبرانسازی هدفمند نیاز دارد. بهبودهای چرخه دوم بر پاسخ‌های اولیه فردی، چرخش نقش‌های گروهی، مقایسه اقدامات جایگزین و استدلال مبتنی بر شواهد تأکید دارد.

Heterogeneous grouping with identical worksheets did not accommodate the diverse learning readiness of fourth-grade students in Pancasila Education. More capable students became peer tutors, less ready students relied on them, and the teacher struggled to focus guidance. This classroom action research aimed to improve mastery learning on rules in the surrounding environment through Teaching at the Right Level with homogeneous grouping based on learning readiness. The study was conducted at UPTD SDN Keleyan 1 in two cycles, each consisting of one meeting, with 24 fourth-grade students. Worksheets were tiered by readiness in both cycles; in cycle 1 they were completed in groups of 4–5 and in cycle 2 in pairs. Data were collected through a diagnostic assessment and end-of-cycle tests and analyzed descriptively. Mastery learning was 54.17% at baseline and fell to 29.17% in cycle 1 because students were not yet accustomed to homogeneous grouping and some worked half-heartedly; it then rose to 91.67% in cycle 2. Mean scores were 66.25, 52.29, and 83.33. Readiness-based homogeneous grouping in small groups effectively improved mastery learning.

گروه‌بندی ناهمگن با برگه‌های کار یکسان، تنوع آمادگی یادگیری دانش‌آموزان پایه چهارم در آموزش پاندچاسیلا را در نظر نمی‌گرفت. دانش‌آموزان توانمندتر به عنوان همیار آموزشی عمل می‌کردند، دانش‌آموزان با آمادگی کمتر به آن‌ها متکی می‌شدند و معلم در هدایت متمرکز با دشواری مواجه بود. این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای موفقیت تحصیلی در زمینه قوانین محیط پیرامون از طریق آموزش در سطح مناسب با گروه‌بندی همگن بر اساس آمادگی یادگیری انجام شد. این مطالعه در دبستان UPTD SDN Keleyan 1 در دو چرخه، هر یک شامل یک جلسه، با حضور ۲۴ دانش‌آموز پایه چهارم اجرا گردید. برگه‌های کار در هر دو چرخه بر اساس آمادگی، سطح‌بندی شده بودند؛ در چرخه اول به صورت گروه‌های ۴ تا ۵ نفره و در چرخه دوم به صورت دو نفره تکمیل شدند. داده‌ها از طریق ارزیابی تشخیصی و آزمون‌های پایان چرخه گردآوری و به صورت توصیفی تحلیل شدند. موفقیت تحصیلی در آغاز ۵۴٫۱۷٪ بود و در چرخه اول به ۲۹٫۱۷٪ کاهش یافت، زیرا دانش‌آموزان هنوز به گروه‌بندی همگن عادت نکرده بودند و برخی با بی‌انگیزگی کار می‌کردند؛ سپس در چرخه دوم به ۹۱٫۶۷٪ افزایش یافت. میانگین نمرات به ترتیب ۶۶٫۲۵، ۵۲٫۲۹ و ۸۳٫۳۳ بود. گروه‌بندی همگن بر اساس آمادگی در گروه‌های کوچک به طور مؤثری موفقیت تحصیلی را بهبود بخشید.

This classroom action research aimed to improve the learning outcomes of sixth-grade students in Pendidikan Pancasila through the Problem Based Learning (PBL) model assisted by interactive Wordwall quizzes. The research was conducted at SD Negeri 1 Gendongan with 20 sixth-grade students as the subjects. The research consisted of two cycles involving planning, action, observation, and reflection. Data were collected through tests, observations, and interviews. The results showed continuous improvement in students' learning mastery. In the pre-cycle, 8 students (40%) achieved the learning mastery criterion. In Cycle I, 13 students (65%) achieved mastery, and in Cycle II, the number increased to 17 students (85%). The highest score increased from 85 in the pre-cycle to 90 in Cycle I and 95 in Cycle II. These findings indicate that PBL assisted by interactive Wordwall quizzes can improve learning outcomes and support more active, engaging, and meaningful Pendidikan Pancasila learning. Keywords: Problem Based Learning 1, Wordwall 2, learning outcomes 3

این پژوهش اقدام پژوهی کلاسی با هدف ارتقای نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه ششم در درس آموزش پنج‌اصل پاندچاسیلا از طریق مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) با کمک آزمون‌های تعاملی Wordwall انجام شد. پژوهش در دبستان دولتی شماره ۱ گندونگان با شرکت ۲۰ دانش‌آموز پایه ششم به عنوان نمونه انجام گرفت. پژوهش شامل دو چرخه بود که مراحل برنامه‌ریزی، اجرا، مشاهده و تأمل را دربر می‌گرفت. داده‌ها از طریق آزمون، مشاهده و مصاحبه گردآوری شد. نتایج نشان داد که تسلط یادگیری دانش‌آموزان به طور مستمر بهبود یافت. در مرحله پیش‌چرخه، ۸ دانش‌آموز (۴۰٪) به معیار تسلط یادگیری دست یافتند. در چرخه اول، ۱۳ دانش‌آموز (۶۵٪) و در چرخه دوم این تعداد به ۱۷ دانش‌آموز (۸۵٪) افزایش یافت. بالاترین نمره از ۸۵ در پیش‌چرخه به ۹۰ در چرخه اول و ۹۵ در چرخه دوم افزایش یافت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل PBL با کمک آزمون‌های تعاملی Wordwall می‌تواند نتایج یادگیری را بهبود بخشد و یادگیری آموزش پنج‌اصل پاندچاسیلا را فعال‌تر، جذاب‌تر و معنادارتر سازد.

This classroom action research aimed to improve learning outcomes in Pancasila Education for Grade V students at SDN Dukuh Kupang V Surabaya by using the Jigsaw cooperative learning model to teach the topic of the History of Pancasila's Inception. The study involved 28 students and was structured into a pre-cycle phase followed by two cycles, each comprising planning, action, observation, and reflection stages. Seven "home groups," each consisting of four students, shared insights on four "expert topics" regarding the BPUPKI and the ideas of Mohammad Yamin, Soepomo, and Soekarno. Learning outcomes were measured using a 15-item test with dichotomous scoring, while observations of attitudes and skills each covered three aspects. The individual mastery threshold was set at 75, with a class mastery target of 85%. Mean scores rose from 65.48 to 78.81 and then to 87.62; the number of students achieving mastery increased from 8 to 18 and finally to 25, representing rates of 28.57%, 64.29%, and 89.29%, respectively. Indices for attitudes, skills, and implementation also improved. Improvements in Cycle II included practice sessions for expert group explanations, timed sharing rotations, chronology cards, and idea comparison tables. Three students who did not achieve mastery require targeted follow-up.

این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف بهبود نتایج یادگیری در آموزش پاندچاسیلا برای دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان SDN Dukuh Kupang V سورابایا با استفاده از مدل یادگیری تعاونی نوع جیکساو در تدریس موضوع تاریخ پیدایش پاندچاسیلا انجام شد. این مطالعه با مشارکت ۲۸ دانش‌آموز و در قالب یک مرحله پیش‌چرخه و دو چرخه متوالی شامل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب اجرا گردید. هفت «گروه خانه» هر یک متشکل از چهار دانش‌آموز، دیدگاه‌های خود را درباره چهار «موضوع تخصصی» پیرامون BPUPKI و اندیشه‌های Mohammad Yamin، Soepomo و Soekarno به اشتراک گذاشتند. نتایج یادگیری با استفاده از آزمون ۱۵ سؤالی با نمره‌دهی دوگزینه‌ای سنجیده شد و مشاهدات نگرش و مهارت‌ها هر یک سه جنبه را دربرمی‌گرفت. آستانه تسلط فردی ۷۵ و هدف تسلط کلاسی ۸۵٪ تعیین شد. میانگین نمرات از ۶۵٫۴۸ به ۷۸٫۸۱ و سپس به ۸۷٫۶۲ افزایش یافت؛ تعداد دانش‌آموزان دارای تسلط از ۸ به ۱۸ و در نهایت به ۲۵ نفر رسید که به ترتیب معادل ۲۸٫۵۷٪، ۶۴٫۲۹٪ و ۸۹٫۲۹٪ بود. شاخص‌های نگرش، مهارت و اجرای فعالیت نیز بهبود یافت. بهبودهای چرخه دوم شامل جلسات تمرینی برای توضیحات گروه‌های تخصصی، چرخش‌های زمانی در به اشتراک‌گذاری، کارت‌های ترتیب زمانی و جداول مقایسه ایده‌ها بود. سه دانش‌آموز که به تسلط نرسیدند نیازمند پیگیری هدفمند هستند.

This classroom action research describes the implementation of Numbered Heads Together (NHT) supported by KARSA (Social Analysis and Action Cards) to improve Pancasila Education learning outcomes in a fifth-grade class scenario involving 28 pupils at SDN Pakis V Surabaya. The study focuses on norms, rights, and responsibilities and consists of two cycles comprising planning, action, observation, and reflection. Synthetic data from 20-item individual tests were analyzed using mean scores, classical mastery percentages, and indicator-level response accuracy. Individual mastery was set at ≥75, with a classical mastery target of ≥85%. The mean score increased from 65.18 in the pre-cycle to 77.50 in cycle I and 87.86 in cycle II. Classical mastery increased from 25.00% to 64.29% and reached 89.29% in cycle II, thereby meeting the predetermined target. Improvements in cycle II included structured guiding questions, rotating group roles, and individual understanding checks. Three pupils remained below the mastery criterion and required remedial learning.

این پژوهش اقدام پژوهی کلاسی به توصیف اجرای مدل Numbered Heads Together (NHT) با پشتیبانی رسانه KARSA (کارت تحلیل اجتماعی و اقدام) به منظور بهبود نتایج یادگیری درس آموزش پاندچاسیلا در سناریوی کلاس پنجم با حضور ۲۸ دانش‌آموز در دبستان SDN Pakis V سورابایا می‌پردازد. تمرکز پژوهش بر هنجارها، حقوق و مسئولیت‌ها بوده و شامل دو چرخه متشکل از برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و تأمل است. داده‌های ترکیبی حاصل از آزمون‌های فردی ۲۰ سؤالی با استفاده از میانگین نمرات، درصد تسلط کلاسیک و دقت پاسخ‌دهی در سطح شاخص‌ها تحلیل شدند. معیار تسلط فردی برابر یا بیشتر از ۷۵ و هدف تسلط کلاسیک برابر یا بیشتر از ۸۵٪ تعیین شد. میانگین نمرات از ۶۵٫۱۸ در پیش‌آزمون به ۷۷٫۵۰ در چرخه اول و ۸۷٫۸۶ در چرخه دوم افزایش یافت. تسلط کلاسیک از ۲۵٫۰۰٪ به ۶۴٫۲۹٪ و در چرخه دوم به ۸۹٫۲۹٪ رسید و بدین ترتیب هدف تعیین‌شده محقق شد. بهبودهای چرخه دوم شامل پرسش‌های راهنمای ساختاریافته، چرخش نقش‌های گروهی و بررسی درک فردی بود. سه دانش‌آموز همچنان زیر معیار تسلط باقی ماندند و به آموزش جبرانی نیاز داشتند.

Learning of Pancasila Education in Grade XI Banking Services (LPB) at SMK Negeri 3 Palembang faced limited effective learning time, only about 1 hour 25 minutes per session, due to an ongoing building renovation and a two-shift schedule, which contributed to low student learning outcomes. This classroom action research aimed to improve the learning outcomes of Grade XI LPB students in Pancasila Education through the implementation of the Problem Based Learning (PBL) model assisted by the Zeep Quiz application. Referring to the Kemmis and Mc Taggart design, the study was conducted in three stages involving 36 students: Pre-Cycle (29 July 2026), Cycle 1 (19 August 2026), and Cycle 2 (26 August 2026), with data collected through pretest-posttest scores and analyzed descriptively and quantitatively. The average posttest score rose steadily from 63.69 in the Pre-Cycle to 72.06 in Cycle 1 and 88.86 in Cycle 2, while classical mastery increased from 5.56% to 36.11% and finally reached 100% in Cycle 2, surpassing the 75% success indicator. These findings indicate that the PBL model assisted by Zeep Quiz effectively improved the learning outcomes of Grade XI LPB students despite the limited instructional time available.

یادگیری درس آموزش پاندچسیلا در پایه یازدهم رشته خدمات بانکی (LPB) در هنرستان دولتی شماره ۳ پالمبانگ با محدودیت زمان مؤثر آموزشی مواجه بود؛ به‌طوری‌که هر جلسه تنها حدود ۱ ساعت و ۲۵ دقیقه به دلیل بازسازی ساختمان و برنامه دو شیفته به طول می‌انجامید که این امر به نتایج ضعیف یادگیری دانش‌آموزان منجر شد. این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه یازدهم LPB در درس آموزش پاندچسیلا از طریق اجرای مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) با کمک نرم‌افزار Zeep Quiz انجام شد. با استناد به الگوی Kemmis و Mc Taggart، مطالعه در سه مرحله با مشارکت ۳۶ دانش‌آموز انجام گرفت: پیش‌چرخه (۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶)، چرخه اول (۱۹ اوت ۲۰۲۶) و چرخه دوم (۲۶ اوت ۲۰۲۶) و داده‌ها از طریق نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری و به‌صورت توصیفی و کمی تحلیل شد. میانگین نمره پس‌آزمون به‌ترتیب از ۶۳٫۶۹ در پیش‌چرخه به ۷۲٫۰۶ در چرخه اول و ۸۸٫۸۶ در چرخه دوم افزایش یافت و تسلط کلاسیک از ۵٫۵۶٪ به ۳۶٫۱۱٪ و در نهایت به ۱۰۰٪ در چرخه دوم رسید که از شاخص موفقیت ۷۵٪ فراتر رفت. این یافته‌ها نشان می‌دهد مدل PBL با کمک نرم‌افزار Zeep Quiz به‌طور مؤثری نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه یازدهم LPB را علی‌رغم محدودیت زمان آموزشی بهبود بخشیده است.

Teaching Pancasila in elementary schools requires learning experiences that help students understand and apply the values of Pancasila in their daily lives. This study aims to analyze the implementation of Project-Based Learning (PjBL) grounded in local wisdom, the Pancasila values developed, its contribution to learning, and the gaps in previous research. The study employed a systematic literature review (SLR) method with selection criteria based on PRISMA 2020. Articles were searched via Harzing’s Publish or Perish using the Google Scholar database for publications from 2020 to 2026. Of the 150 articles identified, 12 met the criteria and were analyzed descriptively through thematic synthesis. The results of the study indicate that PjBL provides students with opportunities to understand the values of Pancasila through project planning, collaboration, product creation, presentations, and reflection. Integrating local wisdom as the context and activities of a project brings learning closer to students’ experiences. The most consistent findings relate to the strengthening of mutual cooperation, collaboration, responsibility, empathy, and respect for differences; a number of studies also report improvements in conceptual understanding and creativity. However, the direct integration of local traditions remains limited; most studies were conducted in a single classroom or school, and their long-term impacts have not been extensively researched. Thus, PjBL based on local wisdom has the potential to support contextual learning in Pancasila Education, but it requires structured project design and teacher guidance, as well as further testing in more diverse contexts.

آموزش پاندسیلا در مدارس ابتدایی نیازمند تجاربی آموزشی است که به دانش‌آموزان کمک کند تا ارزش‌های پاندسیلا را در زندگی روزمره خود درک و به کار گیرند. هدف این پژوهش تحلیل اجرای یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) مبتنی بر خرد بومی، ارزش‌های پاندسیلا توسعه‌یافته، سهم آن در یادگیری و شکاف‌های پژوهش‌های پیشین است. این مطالعه با روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) و معیارهای انتخاب مبتنی بر PRISMA 2020 انجام شد. مقالات از طریق Harzing’s Publish or Perish با استفاده از پایگاه داده Google Scholar برای انتشارات سال‌های 2020 تا 2026 جستجو شدند. از میان 150 مقاله شناسایی‌شده، 12 مقاله با معیارها مطابقت داشتند و به صورت توصیفی از طریق سنتز موضوعی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که PjBL فرصت‌هایی را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا ارزش‌های پاندسیلا را از طریق برنامه‌ریزی پروژه، همکاری، خلق محصول، ارائه و بازتاب درک کنند. ادغام خرد بومی به عنوان زمینه و فعالیت‌های پروژه، یادگیری را به تجربیات دانش‌آموزان نزدیک‌تر می‌کند. یافته‌های منسجم‌تر مربوط به تقویت همکاری متقابل، همکاری، مسئولیت‌پذیری، همدلی و احترام به تفاوت‌ها است؛ شماری از پژوهش‌ها نیز بهبود درک مفهومی و خلاقیت را گزارش کرده‌اند. با این حال، ادغام مستقیم سنت‌های بومی همچنان محدود است؛ بیشتر مطالعات در یک کلاس یا مدرسه انجام شده‌اند و تأثیرات بلندمدت آن‌ها به طور گسترده بررسی نشده است. بنابراین، PjBL مبتنی بر خرد بومی پتانسیل حمایت از یادگیری زمینه‌مند در آموزش پاندسیلا را دارد، اما نیازمند طراحی ساختاریافته پروژه و راهنمایی معلم و همچنین آزمون بیشتر در زمینه‌های متنوع‌تر است.

This study aims to assess students' understanding and active participation in Pancasila Education lessons, specifically regarding the topic of rights and obligations at home, at school, and in the community. The study employs a qualitative approach involving direct observation of fourth-grade students at the HKBP 2 Sidorame Private Elementary School in Medan. Data were collected by observing student activities while using a "rights and obligations" card board aid. The results indicate that while students possess a basic understanding of rights and obligations, they still struggle to distinguish between the two and determine their application across different settings. Through card-sorting activities, students engaged directly with the lesson, allowing the teacher to gauge their level of understanding and foster active participation. Thus, the rights and obligations card board serves as a viable alternative instructional tool to help enhance student understanding and engagement in Pancasila Education.

هدف این پژوهش ارزیابی میزان درک و مشارکت فعال دانش‌آموزان در درس تعلیمات پاندسیلا، به‌ویژه در موضوع حقوق و تکالیف در خانه، مدرسه و جامعه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق مشاهده مستقیم دانش‌آموزان پایه چهارم دبستان غیرانتفاعی HKBP 2 Sidorame مدان انجام شده است. داده‌ها با مشاهده فعالیت‌های دانش‌آموزان هنگام استفاده از ابزار کمک‌آموزشی «تخته کارت حقوق و تکالیف» گردآوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه دانش‌آموزان درک ابتدایی از حقوق و تکالیف دارند، اما همچنان در تمایزگذاری میان این دو و تعیین کاربرد آن‌ها در موقعیت‌های مختلف با دشواری مواجه‌اند. از طریق فعالیت‌های دسته‌بندی کارت‌ها، دانش‌آموزان به‌طور مستقیم در درس مشارکت داشته‌اند و این امر به معلم امکان داده است تا سطح درک آن‌ها را ارزیابی کرده و مشارکت فعال را تقویت کند. بنابراین، تخته کارت حقوق و تکالیف به‌عنوان یک ابزار آموزشی جایگزین، قابلیت ارتقای درک و مشارکت دانش‌آموزان در آموزش تعلیمات پاندسیلا را دارد.

This study was motivated by low learning activeness and the not-yet-optimal social awareness of fourth-grade students due to teacher-centered conventional learning. This study aimed to describe the strategy for implementing the Gallery Walk method in Pancasila Education, to analyze the growth of students' social-awareness indicators, and to identify the real obstacles encountered during implementation. A descriptive qualitative approach was used at UPTD SDN Pamulang Timur 01, with the fourth-grade teachers and fourth-grade students as subjects. Data were collected through direct observation, in-depth interviews, and documentation, and were analyzed using the Miles and Huberman model comprising data reduction, data display, and conclusion drawing, with credibility ensured through source and technique triangulation. The results show that: (1) implementation proceeded in a structured manner, covering contextual lesson-plan preparation, division into five heterogeneous groups, creative poster-making on the precepts of Pancasila, a rotating class-wall exhibition (gallery walk), and a closing debriefing with emotional reflection; (2) the method effectively fostered students' social awareness in stages, through inclusiveness and ego control, mutual cooperation, and empathy and appreciation for peers' work; (3) obstacles included socio-emotional barriers (passive or dominant students), technical barriers (limited time management and cramped classroom circulation), and psychological barriers such as anxiety about being accused of copying, which teachers anticipated through active supervision and firm ground rules. The study concludes that the Gallery Walk implementation strategy effectively increases activeness while fostering students' social-awareness character in elementary school.

این پژوهش با انگیزه‌ی پایین بودن میزان فعالیت یادگیری و عدم بهینه بودن آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان پایه چهارم، که ناشی از یادگیری سنتی معلم‌محور است، انجام شد. هدف این پژوهش توصیف راهبرد اجرای روش گالری واک در آموزش پاندچسیلا، تحلیل رشد شاخص‌های آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان و شناسایی موانع واقعی در حین اجرا بود. رویکرد کیفی توصیفی در UPTD SDN Pamulang Timur 01 با معلمان و دانش‌آموزان پایه چهارم به عنوان آزمودنی‌ها به کار گرفته شد. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه عمیق و مستندسازی گردآوری و با استفاده از مدل Miles and Huberman شامل کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند و اعتبار با مثلث‌سازی منبع و روش تضمین گردید. نتایج نشان داد: (۱) اجرا به صورت ساختاریافته شامل تهیه طرح درس زمینه‌محور، تقسیم به پنج گروه ناهمگن، ساخت پوستر خلاقانه درباره اصول پاندچسیلا، نمایش چرخشی آثار بر دیوار کلاس (گالری واک) و جمع‌بندی پایانی با بازتاب عاطفی انجام شد؛ (۲) این روش به طور مرحله‌ای آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان را از طریق فراگیری شمول‌پذیری و کنترل خود، همکاری متقابل، همدلی و قدردانی از کار همسالان پرورش داد؛ (۳) موانع شامل موانع اجتماعی-عاطفی (دانش‌آموزان منفعل یا غالب)، موانع فنی (محدودیت مدیریت زمان و گردش دشوار در کلاس) و موانع روان‌شناختی مانند اضطراب از متهم شدن به کپی‌برداری بود که معلمان با نظارت فعال و قوانین قاطع پیش‌بینی کردند. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که راهبرد اجرای گالری واک به طور مؤثری موجب افزایش فعالیت و پرورش ویژگی آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان دبستان می‌شود.

This classroom action research aimed to improve students’ learning motivation through the implementation of the Teams Games Tournament (TGT) learning model assisted by Wordwall in Pendidikan Pancasila for Grade X.10 students at SMA Negeri 17 Palembang. The research was motivated by a gap between students’ relatively good cognitive abilities and their low learning motivation, particularly during group activities. The study employed the Kemmis and McTaggart classroom action research design, consisting of a pre-cycle, Cycle 1, and Cycle 2, involving 39 students. Data on students’ learning motivation were collected through observation sheets covering five indicators: activeness, participation, persistence, enthusiasm, and resilience. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The results showed an increase in students’ learning motivation from 52.05%, categorized as moderate, in the pre-cycle to 74.23%, categorized as high, in Cycle 1, and 88.08%, categorized as very high, in Cycle 2. The overall increase from the pre-cycle to Cycle 2 reached 36.03 percentage points. All indicators of learning motivation also increased, with notable improvements in enthusiasm and resilience. These findings indicate that the implementation of the TGT learning model assisted by Wordwall can be an effective approach to improving students’ learning motivation in Pendidikan Pancasila.

این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای انگیزهٔ یادگیری دانش‌آموزان از طریق اجرای مدل یادگیری Teams Games Tournament (TGT) با کمک Wordwall در درس آموزش پاندچاسیلا برای دانش‌آموزان کلاس X.10 دبیرستان دولتی ۱۷ پالمبانگ انجام شد. انگیزهٔ انجام این پژوهش، وجود شکاف میان توانایی‌های شناختی نسبتاً خوب دانش‌آموزان و انگیزهٔ پایین یادگیری آنان، به‌ویژه در فعالیت‌های گروهی بود. این مطالعه از طرح پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی کمیس و مک‌تاگارت شامل پیش‌چرخه، چرخهٔ اول و چرخهٔ دوم با مشارکت ۳۹ دانش‌آموز بهره برد. داده‌های مربوط به انگیزهٔ یادگیری دانش‌آموزان از طریق برگه‌های مشاهده با پوشش پنج شاخص: فعال بودن، مشارکت، پایداری، اشتیاق و تاب‌آوری گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از رویکردهای توصیفی کمی و کیفی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که انگیزهٔ یادگیری دانش‌آموزان از ۵۲٫۰۵٪ (در سطح متوسط) در پیش‌چرخه به ۷۴٫۲۳٪ (در سطح بالا) در چرخهٔ اول و ۸۸٫۰۸٪ (در سطح بسیار بالا) در چرخهٔ دوم افزایش یافت. افزایش کلی از پیش‌چرخه تا چرخهٔ دوم به ۳۶٫۰۳ واحد درصد رسید. همهٔ شاخص‌های انگیزهٔ یادگیری نیز افزایش یافتند و بهبود قابل توجهی در شاخص‌های اشتیاق و تاب‌آوری مشاهده شد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای مدل یادگیری TGT با کمک Wordwall می‌تواند رویکردی مؤثر برای ارتقای انگیزهٔ یادگیری دانش‌آموزان در درس آموزش پاندچاسیلا باشد.

This classroom action research was motivated by the low learning outcomes of students in grade XI Hotel 3 of SMK Negeri 3 Palembang, which were caused by teacher-centered instruction and the lack of interactive learning media. This study aimed to improve student learning outcomes through the application of the Teams Games Tournament (TGT) model assisted by flipbook media. The research followed the Classroom Action Research design of Kemmis and Mc. Taggart, consisting of planning, action, observation, and reflection, and was carried out in three cycles. Pre-Cycle was conducted until 18 August 2026, Cycle I until 8 September 2026, and Cycle II until 15 September 2026. The subjects were all students of grade XI Hotel 3. Data were collected through observation of teacher and student activities, learning outcome tests at the end of each cycle, and documentation, then analyzed quantitatively through the average score and classical mastery percentage and qualitatively through descriptive analysis of the observation results. The success indicator was a classical mastery of at least 85 percent of students reaching the minimum completeness criteria. The results are expected to show a consistent increase in student learning outcomes and learning activeness from Pre-Cycle to Cycle II, indicating that TGT assisted by flipbook media is effective in improving student learning outcomes in the Hospitality expertise program.

این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با انگیزه نتایج پایین یادگیری دانش‌آموزان پایه یازدهم هتل ۳ دبیرستان فنی حرفه‌ای دولتی شماره ۳ پالمبانگ انجام شد که علت آن آموزش معلم‌محور و کمبود رسانه‌های یادگیری تعاملی بود. هدف این مطالعه، بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان از طریق به‌کارگیری مدل Teams Games Tournament (TGT) با کمک رسانه فلیپ‌بوک بود. پژوهش حاضر از طرح اقدام‌پژوهی کلاسی کمیس و مک‌تاگارت پیروی کرد که شامل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب بود و در سه چرخه اجرا شد. پیش‌چرخه تا ۱۸ اوت ۲۰۲۶، چرخه اول تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ و چرخه دوم تا ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایه یازدهم هتل ۳ بود. داده‌ها از طریق مشاهده فعالیت‌های معلم و دانش‌آموز، آزمون نتایج یادگیری در پایان هر چرخه و مستندسازی گردآوری شد و سپس به صورت کمی از طریق میانگین نمرات و درصد تسلط کلاسیک و به صورت کیفی از طریق تحلیل توصیفی نتایج مشاهده تحلیل گردید. شاخص موفقیت، تسلط کلاسیک حداقل ۸۵ درصد دانش‌آموزان در رسیدن به معیار حداقل کفایت بود. انتظار می‌رود نتایج، افزایش پیوسته نتایج یادگیری و فعالیت یادگیری دانش‌آموزان از پیش‌چرخه تا چرخه دوم را نشان دهد که بیانگر اثربخشی مدل TGT با کمک رسانه فلیپ‌بوک در بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان در برنامه تخصصی هتلداری است.

This study aims to examine the effect of the Project Based Learning (PjBL) model integrated with Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) on social care character and learning outcomes of Pancasila Education for fifth-grade elementary school students. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental posttest-only control group design. The sample consisted of 36 students equally divided into an experimental group (n=18) and a control group (n=18). The experimental group received TPACK-based PjBL instruction, while the control group followed conventional instruction. Research instruments included a multiple-choice test to measure learning outcomes (20 items, K-R 20=0.704) and a Likert-scale questionnaire to measure social care character (14 items, Cronbach's Alpha=0.738). The results showed that the TPACK-based PjBL model significantly affected social care character (t=3.243; p=0.003; eta²=0.236), learning outcomes (t=4.123; p<0.001; eta²=0.333), and simultaneously affected both (Wilks' Lambda=0.623; F=10.001; p<0.001; eta²=0.377) with large effect categories. In the experimental group, the average learning outcomes increased from 48.89 to 75.83 (N-Gain=0.556, medium category) and social care character increased from 37.39 to 45.89 (N-Gain=0.498, medium category). The mastery learning proportion in the experimental group reached 61.1%, much higher than the control group which only reached 11.1%. These findings strengthen the TPACK framework in the context of Pancasila Education in elementary schools as an approach that can support the integrated development of character and academic abilities.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) تلفیق‌شده با دانش محتوایی-تربیتی-فناورانه (TPACK) بر منش مراقبت اجتماعی و پیامدهای یادگیری آموزش پاندسیلا در دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح شبه‌آزمایشی با گروه کنترل و فقط پس‌آزمون اجرا شد. نمونه شامل ۳۶ دانش‌آموز بود که به طور مساوی به دو گروه آزمایش (n=18) و کنترل (n=18) تقسیم شدند. گروه آزمایش آموزش مبتنی بر PjBL با رویکرد TPACK را دریافت کرد و گروه کنترل آموزش متعارف را دنبال نمود. ابزارهای پژوهش شامل آزمون چندگزینه‌ای برای سنجش پیامدهای یادگیری (۲۰ سؤال، K-R 20=0.704) و پرسشنامه لیکرت برای سنجش منش مراقبت اجتماعی (۱۴ سؤال، آلفای کرونباخ=0.738) بود. نتایج نشان داد مدل PjBL مبتنی بر TPACK تأثیر معناداری بر منش مراقبت اجتماعی (t=3.243؛ p=0.003؛ eta²=0.236)، پیامدهای یادگیری (t=4.123؛ p<0.001؛ eta²=0.333) و به طور همزمان بر هر دو (Wilks' Lambda=0.623؛ F=10.001؛ p<0.001؛ eta²=0.377) با دسته‌بندی اثر بزرگ دارد. در گروه آزمایش، میانگین پیامدهای یادگیری از 48.89 به 75.83 افزایش یافت (N-Gain=0.556، دسته متوسط) و منش مراقبت اجتماعی از 37.39 به 45.89 افزایش یافت (N-Gain=0.498، دسته متوسط). نسبت یادگیری تسلط‌یافته در گروه آزمایش به 61.1٪ رسید که بسیار بالاتر از گروه کنترل بود که تنها به 11.1٪ رسید. این یافته‌ها چارچوب TPACK را در زمینه آموزش پاندسیلا در مدارس ابتدایی به عنوان رویکردی که می‌تواند از توسعه یکپارچه منش و توانایی‌های تحصیلی حمایت کند، تقویت می‌کند.

This study aims to determine the influence of the use of Wordwall learning media on student learning outcomes and to find out the difference in learning outcomes between the experimental class and the control class in the subject of Pancasila Education at SMA Negeri 12 Medan. This study uses a quantitative approach with a quasi experiment method. The research sample consisted of two classes, namely class X-E3 as an experimental class and class X-E4 as a control class with a sample of 70 students. The research instruments used included learning outcome tests, questionnaires, student activity observation sheets, and documentation. Data analysis was conducted using the Wilcoxon Signed Rank Test and the Mann-Whitney U Test. The results of the study show that the use of Wordwall learning media has a significant effect on student learning outcomes. This is shown by the increase in the average score of the experimental class from 46.86 in the pre-test to 89.71 in the post-test as well as the results of the Wilcoxon test which obtained an Asymp score. Sig. (2-tailed) < 0.001. In addition, the results of the Mann-Whitney test show the value of Asymp. Sig. (2-tailed) < 0.001 which shows a significant difference between student learning outcomes in the experimental class and the control class. The results of the questionnaire showed a positive response from students to the use of Wordwall with a percentage of 83.06%, while student activities obtained a percentage of 90% with the very good category. Thus, Wordwall learning media has been proven to have a positive influence on student learning outcomes in Pancasila Education subjects at SMA Negeri 12 Medan.

هدف این پژوهش تعیین تأثیر استفاده از رسانه آموزشی Wordwall بر نتایج یادگیری دانش‌آموزان و بررسی تفاوت نتایج یادگیری بین کلاس آزمایش و کلاس کنترل در درس آموزش پاندچاسیلا در دبیرستان دولتی شماره ۱۲ مدان است. این پژوهش با رویکرد کمی و روش شبه‌آزمایشی انجام شده است. نمونه پژوهش شامل دو کلاس، یعنی کلاس X-E3 به عنوان کلاس آزمایش و کلاس X-E4 به عنوان کلاس کنترل با نمونه‌ای متشکل از ۷۰ دانش‌آموز بود. ابزارهای پژوهش شامل آزمون نتایج یادگیری، پرسشنامه، برگه‌های مشاهده فعالیت دانش‌آموزان و مستندسازی بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون Wilcoxon Signed Rank و آزمون Mann-Whitney U انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که استفاده از رسانه آموزشی Wordwall تأثیر معناداری بر نتایج یادگیری دانش‌آموزان دارد. این موضوع با افزایش میانگین نمره کلاس آزمایش از ۴۶٫۸۶ در پیش‌آزمون به ۸۹٫۷۱ در پس‌آزمون و همچنین نتایج آزمون Wilcoxon که مقدار Asymp. Sig. (2-tailed) < ۰٫۰۰۱ را نشان داد، تأیید می‌شود. علاوه بر این، نتایج آزمون Mann-Whitney مقدار Asymp. Sig. (2-tailed) < ۰٫۰۰۱ را نشان داد که بیانگر تفاوت معنادار بین نتایج یادگیری دانش‌آموزان در کلاس آزمایش و کلاس کنترل است. نتایج پرسشنامه نشان داد که دانش‌آموزان نسبت به استفاده از Wordwall پاسخ مثبتی داشتند و این میزان ۸۳٫۰۶٪ بود، در حالی که فعالیت دانش‌آموزان با درصد ۹۰٪ در دسته بسیار خوب قرار گرفت. بنابراین، رسانه آموزشی Wordwall تأثیر مثبت خود را بر نتایج یادگیری دانش‌آموزان در درس آموزش پاندچاسیلا در دبیرستان دولتی شماره ۱۲ مدان اثبات کرده است.

This study aims to analyze the content of junior high school Pancasila Education textbooks from the perspective of Outcome-Based Education (OBE). The analysis focused on four OBE dimensions: clarity of learning outcomes, constructive alignment, learning activity orientation, and assessment quality. This study employed a qualitative approach using deductive content analysis of Grade VII, VIII, and IX Pancasila Education textbooks published by the Kemendikbudristek Center for Textbooks under the Merdeka Curriculum. Data were collected through documentary study and policy document review, then analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña (2014). The findings reveal that the textbooks have structurally reflected some OBE principles, as evidenced by the availability of learning objectives derived from Learning Outcomes (Capaian Pembelajaran) and the use of student-centered learning activities. However, significant gaps were identified in the alignment between the demands of learning outcomes and the quality of evaluation instruments, the dominance of lower-order cognitive thinking in learning objectives and exercises, and the limited presence of activities and assessment instruments that explicitly address affective and psychomotor domains. This study concludes that the adoption of the OBE paradigm in the Merdeka Curriculum has not been fully and substantively reflected in junior high school Pancasila Education textbooks. Systematic revision is needed to ensure that the textbooks are genuinely oriented toward holistic competency achievement in accordance with the Pancasila Student Profile.

هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول از منظر آموزش مبتنی بر پیامدها (OBE) است. تحلیل بر چهار بُعد OBE متمرکز بود: وضوح پیامدهای یادگیری، هم‌ترازی سازنده، جهت‌گیری فعالیت‌های یادگیری و کیفیت ارزشیابی. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی بر روی کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا پایه‌های هفتم، هشتم و نهم که توسط مرکز کتاب‌های درسی Kemendikbudristek تحت برنامه درسی Merdeka منتشر شده‌اند، انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و بررسی اسناد سیاستی گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña (2014) تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کتاب‌های درسی به طور ساختاری برخی اصول OBE را منعکس کرده‌اند، چنان‌که اهداف یادگیری برگرفته از پیامدهای یادگیری (Capaian Pembelajaran) و استفاده از فعالیت‌های یادگیری دانش‌آموزمحور مشهود است. با این حال، شکاف‌های قابل توجهی در هم‌ترازی میان الزامات پیامدهای یادگیری و کیفیت ابزارهای ارزشیابی، غلبه تفکر شناختی سطوح پایین‌تر در اهداف یادگیری و تمرین‌ها، و حضور محدود فعالیت‌ها و ابزارهای ارزشیابی که به طور صریح به حوزه‌های عاطفی و روان‌حرکتی می‌پردازند، شناسایی شد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که اتخاذ پارادایم OBE در برنامه درسی Merdeka به طور کامل و ماهوی در کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول منعکس نشده است. بازنگری نظام‌مند برای اطمینان از جهت‌گیری واقعی کتاب‌های درسی به سوی تحقق شایستگی‌های جامع مطابق با پروفایل دانش‌آموز پانساسیلا ضروری است.

This study developed and tested a Deep Learning-Based Character-Strengthening Education Model for Pancasila Education at the junior high school level in Bandar Lampung City, Indonesia. Using a mixed-methods design integrated with Research and Development (R&D), the study proceeded through six stages, from preliminary participatory observation and prototype development to expert and teacher validation, quasi-experimental testing, multilevel statistical analysis, and final model refinement. Participants comprised teachers and students from junior high schools across Bandar Lampung City, selected through random sampling. The results showed that understanding of Pancasila concepts increased by 25% in the experimental group, compared with 10% in the control group, with character-strengthening indicators – tolerance, integrity, responsibility and cooperation – also registering significantly greater gains (p < 0.05). Teacher implementation quality, school environmental support and student engagement emerged as key mediators of the model’s effectiveness. The findings indicate that embedding mindful, meaningful and joyful learning principles within Pancasila Education strengthens both conceptual understanding and student character more effectively than conventional, teacher-centred approaches. The model offers a practical, empirically validated framework for character-based citizenship education in Indonesian schools and contributes to broader debates on deep-learning pedagogies in civic and moral education.

این پژوهش، یک الگوی آموزش تقویت‌کننده شخصیت مبتنی بر یادگیری عمیق را برای آموزش پانچاسیلا در سطح مدارس متوسطه اول در شهر باندار لامپونگ اندونزی توسعه داده و مورد آزمون قرار داده است. این مطالعه با بهره‌گیری از طرح آمیخته و ادغام آن با روش تحقیق و توسعه (R&D)، در شش مرحله از مشاهده مشارکتی مقدماتی و توسعه نمونه اولیه تا اعتبارسنجی توسط خبرگان و معلمان، آزمون شبه‌آزمایشی، تحلیل آماری چندسطحی و اصلاح نهایی مدل پیش رفته است. شرکت‌کنندگان شامل معلمان و دانش‌آموزان مدارس متوسطه اول سراسر شهر باندار لامپونگ بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. نتایج نشان داد که میزان درک مفاهیم پانچاسیلا در گروه آزمایش ۲۵٪ افزایش یافت، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۱۰٪ بود و شاخص‌های تقویت شخصیت شامل مدارا، صداقت، مسئولیت‌پذیری و همکاری نیز افزایش معنادار بیشتری را نشان دادند (p < 0.05). کیفیت اجرای معلمان، حمایت محیط مدرسه و مشارکت دانش‌آموزان به عنوان میانجی‌های کلیدی اثربخشی مدل شناسایی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام اصول یادگیری آگاهانه، معنادار و لذت‌بخش در آموزش پانچاسیلا، هم درک مفهومی و هم شخصیت دانش‌آموزان را مؤثرتر از رویکردهای سنتی مبتنی بر معلم تقویت می‌کند. این مدل، چارچوبی عملی و مبتنی بر شواهد تجربی برای آموزش شهروندی مبتنی بر شخصیت در مدارس اندونزی ارائه می‌دهد و به مباحث گسترده‌تر درباره رویکردهای یادگیری عمیق در آموزش مدنی و اخلاقی کمک می‌کند.

Pancasila has predominantly been interpreted within a rational-normative philosophical tradition that emphasises conceptual coherence, logical consistency, and systematic relationships among its five principles. While this approach has contributed significantly to the development of Pancasila philosophy, it remains limited in explaining how Pancasila functions as a living reality within Indonesian society. This study proposes an alternative interpretation by examining Pancasila through Ernst Cassirer’s philosophy of symbolic forms. Employing a qualitative philosophical approach, the research applies a conceptual adequacy test combined with interpretative conceptual analysis to evaluate the extent to which Pancasila fulfils the characteristics of a symbolic system. The analysis reconstructs five conceptual criteria derived from Cassirer’s theory—mediating function, meaning construction, collective dimension, experiential orientation, and independence from empirical verification—and systematically maps them onto the structure and functions of Pancasila. The findings demonstrate that each principle (sila) operates not merely as a normative proposition but as a symbolic form that mediates collective meaning, shapes civic identity, provides ethical and political orientation, and legitimises Indonesia’s socio-political order. Furthermore, the study argues that interpreting Pancasila as a symbolic system offers an alternative epistemological framework that complements the dominant rational-formal tradition by explaining its enduring relevance through symbolic mediation rather than solely through logical coherence. This reinterpretation expands contemporary Pancasila studies by connecting them with philosophy of culture, symbolic philosophy, and interpretative approaches to political thought, while providing broader implications for Pancasila education, civic education, and future philosophical research.

پانچاسیلا عمدتاً در چارچوب سنت فلسفی عقلانی-هنجاری تفسیر شده است که بر انسجام مفهومی، سازگاری منطقی و روابط نظام‌مند میان پنج اصل آن تأکید دارد. اگرچه این رویکرد سهم قابل توجهی در توسعه فلسفه پانچاسیلا داشته است، اما در تبیین نحوه عملکرد پانچاسیلا به‌عنوان یک واقعیت زنده در جامعه اندونزی محدود باقی می‌ماند. این پژوهش با بررسی پانچاسیلا از منظر فلسفه اشکال نمادین ارنست کاسیرر، تفسیر جایگزینی را پیشنهاد می‌کند. با به‌کارگیری رویکرد فلسفی کیفی، پژوهش حاضر آزمون کفایت مفهومی را در ترکیب با تحلیل مفهومی تفسیری به‌کار می‌گیرد تا میزان تحقق ویژگی‌های یک نظام نمادین توسط پانچاسیلا را ارزیابی کند. تحلیل انجام‌شده پنج معیار مفهومی برگرفته از نظریه کاسیرر—کارکرد میانجی‌گری، ساخت معنایی، بُعد جمعی، جهت‌گیری تجربی و استقلال از راستی‌آزمایی تجربی—را بازسازی کرده و به‌صورت نظام‌مند بر ساختار و کارکردهای پانچاسیلا منطبق می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر اصل (سیلا) نه صرفاً به‌عنوان گزاره‌ای هنجاری، بلکه به‌عنوان یک شکل نمادین عمل می‌کند که معنای جمعی را میانجی‌گری می‌کند، هویت مدنی را شکل می‌دهد، جهت‌گیری اخلاقی و سیاسی فراهم می‌آورد و نظم اجتماعی-سیاسی اندونزی را مشروعیت می‌بخشد. افزون بر این، پژوهش استدلال می‌کند که تفسیر پانچاسیلا به‌عنوان یک نظام نمادین، چارچوب معرفت‌شناختی جایگزینی ارائه می‌دهد که سنت عقلانی-رسمی غالب را با تبیین تداوم اهمیت پانچاسیلا از طریق میانجی‌گری نمادین، و نه صرفاً انسجام منطقی، تکمیل می‌کند. این بازتفسیر، مطالعات معاصر پانچاسیلا را با فلسفه فرهنگ، فلسفه نمادین و رویکردهای تفسیری به اندیشه سیاسی پیوند می‌زند و پیامدهای گسترده‌تری برای آموزش پانچاسیلا، آموزش مدنی و پژوهش‌های فلسفی آینده فراهم می‌آورد.

This study aims to develop interactive technology-based Indonesian map media for Pancasila Education learning in 5th-grade elementary school and to describe its feasibility and effectiveness. This research employs the Research and Development (R&D) method using the ADDIE development model, which consists of five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The results show that material expert validation obtained a percentage of 93.7% ("Very Good" category), media expert validation reached 80% ("Good" category), and subject teacher validation achieved 100% ("Very Good" category). Based on field trials, the overall product feasibility score reached 82.8%, which falls into the "Very Feasible" category. Furthermore, the effectiveness test using the N-Gain Score showed an average of 0.78, categorized as high, along with an increase in students' average scores from pretest (51.5) to posttest (90.4). These findings indicate that the interactive Indonesian map media is highly feasible and effective for supporting Pancasila Education learning in elementary schools.

هدف این پژوهش، توسعه رسانه نقشه تعاملی مبتنی بر فناوری برای آموزش درس پانتشاسیلا در پایه پنجم دبستان و توصیف میزان شایستگی و اثربخشی آن است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق و توسعه (R&D) و مدل توسعه ADDIE که شامل پنج مرحله تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، انجام شده‌است. نتایج نشان داد که اعتبارسنجی توسط متخصص محتوا با کسب درصد ۹۳.۷٪ (در دسته «بسیار خوب»)، اعتبارسنجی توسط متخصص رسانه با ۸۰٪ (در دسته «خوب») و اعتبارسنجی توسط معلم موضوعی با ۱۰۰٪ (در دسته «بسیار خوب») ارزیابی شد. بر اساس آزمون‌های میدانی، امتیاز کلی شایستگی محصول به ۸۲.۸٪ رسید که در دسته «بسیار شایسته» قرار می‌گیرد. همچنین، آزمون اثربخشی با استفاده از امتیاز N-Gain میانگین ۰.۷۸ را نشان داد که در دسته بالا قرار دارد و افزایش میانگین نمرات دانش‌آموزان از پیش‌آزمون (۵۱.۵) به پس‌آزمون (۹۰.۴) مشاهده شد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که رسانه نقشه تعاملی اندونزی از شایستگی و اثربخشی بالایی برای حمایت از آموزش پانتشاسیلا در مدارس ابتدایی برخوردار است.