Conceptual framework

In the contemporary context, there is an increasing demand for learning strategies that enable students to develop competencies as well as effectively apply theoretical knowledge in practice. Consequently, the need to adopt Active Methodologies has become more evident. Among the available options are the Open Digital Learning Pathways for Neolearning (TDAN), which focus on the education of young adults and professional learners, aiming to empower them to transfer acquired learning to their current and/or future professional practices. To design these pathways, instructors may draw upon the guidelines provided by the NeoPath Thinking Conceptual Framework, which offers support for the development of TDAN. However, it is important to understand how higher education instructors perceive this strategy, as well as their views regarding the potential of TDAN for learning in university settings. Therefore, the objective of this study is to understand the potential contributions and challenges associated with the application of NeoPath Thinking in the design and implementation of Open Digital Learning Pathways for Neolearning, from the perspective of higher education instructors. Through a questionnaire administered to 86 professors from different fields of knowledge, whose responses were analyzed using Discursive Textual Analysis, it was found that NeoPath Thinking serves as a valuable support resource for educators in planning, implementing, and evaluating teaching-learning processes. Furthermore, the Framework and the TDAN enable both teachers and students to experience learning and develop competencies that are essential in contemporary society.

The rapid digitalisation and technological advancements associated with Industry 4.0 are transforming work environments, job demands, and employee expectations across sectors. While these changes create new opportunities for flexibility, innovation, and productivity, they also introduce increased pressures that can affect workers’ psychological well-being in different ways. Emerging literature highlights mental health and well-being as critical concerns in the digital era, yet limited attention has been given to how these changes are experienced differently by men and women. This conceptual paper aims to examine gender differences in psychological well-being within the context of Industry 4.0, with a focus on work demands, work–life balance, and organisational support. Through a critical review of existing empirical and theoretical studies, a conceptual framework is proposed, drawing on the Job Demands–Resources (JD–R) theory and supported by Ryff’s Psychological Well-Being model. This framework provides an understanding of how demands and resources associated with Industry 4.0 shape the well-being of men and women in both similar and different ways. The study offers insights for policymakers, organisations, and researchers in developing more inclusive and gender-sensitive strategies to support employee well-being in technology-driven workplaces and contributes to discussions on sustainable work and mental health in the Fourth Industrial Revolution.

Counselling researchers have spent decades arguing about why counselling works. One philosophical camp locates the active ingredient in specific techniques tied to specific disorders. The other locates it in factors common to all bona fide therapies, chiefly the relationship between counsellor and client. This article develops a process-based perspective on the debate, examining how relational and technical elements are used within an unfolding therapeutic interaction. Drawing on the equivalence findings, the contemporary alliance literature, the unresolved question of causal mediation, the routine outcome monitoring evidence, and Australian decolonising scholarship, I propose a culturally situated responsive calibration model. The model reframes the therapist’s continuous, feedback-informed adjustment of relational and technical elements, made within the client’s cultural frame of wellbeing, as a proposed proximal mechanism of change. Calibration is not a new observation about good practice. Building on established responsiveness theory, the proposed contribution is to organise testable episodes of clinical judgement around feedback, action, and the client’s definition of wellbeing. Four testable propositions are advanced, including tests of whether calibration adds explanatory value beyond established process and treatment measures. Implications for practice, training, and measurement are outlined. The model is offered as a conceptual framework awaiting empirical testing, not as an established finding.

Mental health systems face a persistent gap in accessible, continuous, and person-centred support. Conversational AI can expand access to psychoeducation, emotional check-ins, self-management, and service navigation, but may also introduce risks of digital exclusion, cultural mismatch, privacy concerns, unsafe advice, and overreliance on automation. This paper develops a conceptual framework integrating Orange Technology, which promotes emotional wellbeing, cultural sensitivity, social connectedness, and resilience, with empathetic AI for mental health support. An integrative literature review examined peer-reviewed systematic reviews and WHO and UN guidance published from 2021 to 2026. Evidence suggests that conversational AI can improve depression, distress, anxiety, and engagement, although effects are heterogeneous and may decline over time. Personalization and empathic interaction may enhance engagement, while the framework's effects on community resilience, cultural sensitivity, and community resource integration require further empirical validation. The framework therefore positions AI as a supportive, human-in-the-loop layer rather than a replacement for clinicians, families, peers, or communities. It connects emotional sensing, empathetic dialogue, personalized support, escalation pathways, community connection, inclusive access, and governance, while aligning mental health innovation with SDG 3, 9, and 17.

The development of artificial intelligence in education opens up opportunities to support learning while also raising ethical issues related to academic integrity and students’ digital responsibility. This article aims to analyze the role of character education as a foundation for guiding the use of artificial intelligence in relation to these two aspects. The study employs a literature review using a descriptive-qualitative approach. The findings indicate that the values of ṣidq and amanah provide a conceptual foundation for transparency in AI use, recognition of intellectual contributions, adherence to assignment guidelines, and accountability for learning processes and outcomes. Meanwhile, the values of tabayyun, respect for others, and a focus on the common good underpin digital responsibility in the form of information verification, privacy protection, respect for intellectual property, and consideration of the social impacts of AI use. Strengthening these two aspects requires educators to lead by example, clear institutional guidelines, family support, and reflective learning grounded in ethical dilemmas. This article concludes that the integration of character education and AI literacy should be directed toward developing students who are proficient in using technology while also being able to make decisions honestly and responsibly. The resulting conceptual framework still requires empirical testing according to educational levels and contexts.

Studies on human beings from the perspective of the Qur’an have extensively discussed the dimensions of servitude to God, human stewardship, and moral responsibility. However, the relationship among these three concepts as an integrated framework of the human role from the perspective of Tafsir Tarbawi has received limited integrative reconstruction. This study aims to analyze the relationship among the concepts of ibadah, khalifah, and amanah in the Qur’an and to reconstruct them as a conceptual framework of the human role and its implications for Islamic education. This study employs a qualitative approach using library research and the muqarran method of Qur’anic interpretation within the perspective of Tafsir Tarbawi. The primary sources include the Qur’an and the works of Tafsir Ath-Thabari, Ibn Kathir, al-Misbah, and al-Azhar. The main verses analyzed are QS. Adz-Dzariyat [51]:56 concerning ibadah, QS. Al-Baqarah [2]:30 concerning khalifah, and QS. Al-Ahzab [33]:72 concerning amanah. The analysis was conducted through the collection and categorization of relevant verses, examination of their contexts and meanings, comparative analysis of interpretations, and conceptual synthesis. The findings indicate that ibadah, khalifah, and amanah are integrally interconnected. Ibadah functions as a transcendental orientation, khalifah as the actualization of human roles, and amanah as the ethical principle and accountability underlying the fulfillment of those roles. This reconstruction results in a conceptual framework of orientation-actualization-accountability. From the perspective of Tafsir Tarbawi, this framework indicates that Islamic education should develop human beings holistically by strengthening their spiritual, intellectual, social, and moral dimensions, thereby cultivating individuals who possess faith and knowledge, demonstrate good character, are capable of actualizing their potential, and are responsible in fulfilling their roles as servants of Allah and stewards of the earth

Improving the quality of Islamic education requires a quality management approach that is not only oriented toward meeting established standards but also grounded in Islamic values, including trustworthiness (amanah), justice (‘adl), excellence (ihsan), consultation (shura), and continuous improvement. This article focuses on synthesizing quality management principles with Islamic educational values and developing a quality management model that systematically integrates audit, self-evaluation, benchmarking, and accreditation. This study employs a qualitative approach using a literature review method. The research stages include identifying and selecting relevant literature, analyzing the concepts of quality management and Islamic educational values, synthesizing relevant principles, and formulating an Islamic education quality management model. The findings indicate that integrating Islamic values with quality management principles can establish a quality assurance system that goes beyond compliance with standards toward fostering an ethical, integrity-based, and sustainable quality culture. Audits function as instruments for assessment and control, self-evaluation as a reflective process for identifying institutional achievements and weaknesses, benchmarking as a means of learning from best practices, and accreditation as formal recognition of quality standards compliance. The proposed model positions Islamic values as its philosophical foundation, quality management as its organizational framework, and the four instruments as mechanisms for continuous quality improvement. Therefore, the model provides a conceptual framework for developing Islamic education quality management that is integrative, adaptive, sustainable, and oriented toward public benefit.

Leadership development is essential for Islamic educational institutions seeking to improve educational quality while preserving their religious and ethical foundations. This study aims to examine leadership development strategies, identify factors influencing their implementation, and explore the integration of Islamic ethical principles into leadership development. A systematic literature review (SLR) is designed using the PRISMA 2020 reporting framework and thematic synthesis. The review focuses on individual leadership competencies, organizational practices, and Islamic ethical orientation. The proposed analytical framework encompasses professional development, mentoring, succession planning, and distributed leadership, alongside organizational support, institutional culture, and opportunities to apply professional learning. It also examines how amanah (trustworthiness), ‘adl (justice), and syura (consultation) can connect leadership competence with ethical responsibility. The study’s intended contribution is an integrated conceptual framework for understanding leadership development in Islamic educational institutions and informing context-sensitive leadership programmes. Its practical implications concern leadership preparation, institutional policy, and professional learning. However, the strength of these conclusions will depend on the completeness and quality of the studies identified and included in the review. The study’s originality lies in bringing professional competencies, organizational conditions, and Islamic ethical principles into a common analytical framework.

توسعه رهبری برای مؤسسات آموزشی اسلامی که به دنبال ارتقای کیفیت آموزشی در عین حفظ مبانی دینی و اخلاقی خود هستند، امری ضروری است. هدف این مطالعه بررسی راهبردهای توسعه رهبری، شناسایی عوامل مؤثر بر اجرای آن‌ها و واکاوی ادغام اصول اخلاقی اسلامی در توسعه رهبری است. یک مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) با استفاده از چارچوب گزارش‌دهی PRISMA 2020 و سنتز موضوعی طراحی شده است. این مرور بر شایستگی‌های فردی رهبری، رویه‌های سازمانی و جهت‌گیری اخلاقی اسلامی تمرکز دارد. چارچوب تحلیلی پیشنهادی شامل توسعه حرفه‌ای، مربی‌گری، برنامه‌ریزی جانشینی و رهبری توزیعی، در کنار حمایت سازمانی، فرهنگ نهادی و فرصت‌های به‌کارگیری یادگیری حرفه‌ای است. همچنین بررسی می‌کند که چگونه امانت (trustworthiness)، عدل (‘adl) و شورا (syura) می‌توانند شایستگی رهبری را با مسئولیت اخلاقی پیوند دهند. هدف این مطالعه ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای فهم توسعه رهبری در مؤسسات آموزشی اسلامی و اطلاع‌رسانی به برنامه‌های رهبری متناسب با زمینه است. پیامدهای عملی آن به آمادگی رهبری، سیاست‌گذاری نهادی و یادگیری حرفه‌ای مربوط می‌شود. با این حال، قوت این نتایج به جامعیت و کیفیت مطالعات شناسایی و وارد شده در مرور بستگی خواهد داشت. نوآوری این مطالعه در گردآوری شایستگی‌های حرفه‌ای، شرایط سازمانی و اصول اخلاقی اسلامی در یک چارچوب تحلیلی مشترک نهفته است.

This study aims to analyze the concept of educational learning in KH. Hasyim Asy'ari's thought and examine its relevance to contemporary Islamic education. Employing a qualitative descriptive approach through library research, this study utilizes Adāb al-‘Ālim wa al-Muta‘allim as the primary source, supported by relevant scholarly literature. Data were analyzed using qualitative content analysis involving thematic classification, contextual interpretation, and conceptual synthesis. The findings reveal that KH. Hasyim Asy'ari's educational philosophy integrates theocentric and anthropocentric orientations, emphasizing the interconnected development of intellectual, moral, spiritual, and humanistic dimensions. Educational learning is characterized by teachers' moral exemplarity, students' ethical responsibilities, and reciprocal relationships grounded in four essential principles: tazkiyat al-nafs (spiritual purification), al-ikhlāṣ (sincerity), at-tarāḥum (mutual compassion and respect), and at-tawādud (affection). These principles establish an integrated framework that positions educational interactions as instruments of character formation and spiritual development rather than merely knowledge transmission. This study contributes a conceptual framework for strengthening ethical teacher–student relationships and promoting holistic Islamic educational practices. The findings highlight the continuing relevance of KH. Hasyim Asy'ari's educational thought in addressing contemporary challenges related to moral development and character education.

این پژوهش با هدف تحلیل مفهوم یادگیری آموزشی در اندیشه KH. Hasyim Asy'ari و بررسی میزان ارتباط آن با آموزش اسلامی معاصر انجام شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-کیفی و از طریق پژوهش کتابخانه‌ای، اثر Adāb al-‘Ālim wa al-Muta‘allim را به عنوان منبع اصلی و منابع علمی مرتبط را به عنوان پشتیبان مورد استفاده قرار داده است. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی شامل طبقه‌بندی موضوعی، تفسیر زمینه‌ای و ترکیب مفهومی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که فلسفه آموزشی KH. Hasyim Asy'ari با ادغام جهت‌گیری‌های تئوسنتریک و آنتروپوسنتریک، بر توسعه درهم‌تنیده ابعاد عقلانی، اخلاقی، معنوی و انسان‌گرایانه تأکید دارد. یادگیری آموزشی با الگو بودن اخلاقی معلمان، مسئولیت‌های اخلاقی دانش‌آموزان و روابط متقابل مبتنی بر چهار اصل اساسی یعنی تزکیه‌النفس (پالایش معنوی)، الاخلاص (اخلاص)، التراحم (همدلی و احترام متقابل) و التوادد (محبت) مشخص می‌شود. این اصول چارچوبی یکپارچه ایجاد می‌کنند که تعاملات آموزشی را به عنوان ابزاری برای شکل‌دهی شخصیت و رشد معنوی، و نه صرفاً انتقال دانش، جایگاه می‌بخشد. این پژوهش چارچوب مفهومی برای تقویت روابط اخلاقی معلم و دانش‌آموز و ترویج رویکردهای جامع آموزش اسلامی ارائه می‌دهد. یافته‌ها بر تداوم اهمیت اندیشه آموزشی KH. Hasyim Asy'ari در مواجهه با چالش‌های معاصر مرتبط با رشد اخلاقی و تربیت شخصیتی تأکید می‌کنند.

Purpose: This study examines the role of individual management educators in implementing Responsible Management Education (RME). It addresses a critical gap in the literature, which has disproportionately focused on institutional adoption and programme-level commitments rather than the agency, practices, and development of academics who translate these principles into reality. Methodology: Following PRISMA guidelines, this systematic literature review identified 42 peer-reviewed articles from Google Scholar (2000–2025). The data were analyzed using the inductive Gioia methodology to capture educators' actions and mapped against the UN’s seven Principles for Responsible Management Education (PRME). Findings: The review synthesizes individual academic action into four interconnected, mutually reinforcing themes: curriculum revisions, enhanced external engagement, embodiment of pedagogical changes, and academic development in teaching, learning, and researching (TLR). Crucially, academic development serves as the foundational connective thread, empowering educators with the research capability, credibility, and peer support required to drive the other three dimensions. Implications: For academics, the study demonstrates that RME is enacted through everyday choices in classroom pedagogy and collaborative research. For business school leadership, it highlights that institutional change requires actively supporting educators through protected time, mentoring, and revised workload and promotion incentives that reward responsible scholarship. Originality: By shifting the unit of analysis from the institution to the individual academic, this paper addresses why top-level PRME commitments often decouple into symbolic rhetoric. It contributes to a dynamic conceptual framework that models the individual educator as the central change agent orchestrating curriculum revision, pedagogical innovation, external collaboration, and scholarship. Limitations and directions for future research: This review primarily draws literature from Google Scholar and provides an interpretive thematic synthesis. Future research should empirically validate the framework through surveys and interviews across diverse geographic and developing-economy contexts, while further exploring the under-researched PRME Practice principle. Keywords: Responsible Management Education; PRME; Business Academics; Business Schools; Higher Education

STEM-focused higher education systems worldwide face increasing pressure to prepare learners for complex, ill-structured challenges, from climate resilience to AI ethics, that demand adaptive expertise and integrative thinking. Yet most higher education environments remain oriented toward near transfer, emphasizing the application of knowledge within familiar boundaries more consistently than flexible reasoning across diverse contexts. This essay advances the Fractal Systems Model (FSM), an equity-centered conceptual framework that integrates cognitive, sociocultural, and systems-theoretical perspectives to examine how higher education systems might be designed to support adaptive expertise. FSM reconceptualizes far transfer as a potentially designable system property shaped by recursively aligned learning processes across educational scales. Drawing on research in cognitive science, situated learning, equity studies, and Discipline-Based Education Research, the model specifies how opportunities for abstraction, integration, and recontextualization can recur across the micro, meso, and macro levels of higher education. FSM further proposes that alignment across these levels may strengthen opportunities for far transfer and adaptive expertise while reducing reliance on isolated courses or selective enrichment experiences. The model offers researchers, practitioners, and policymakers an empirically testable systems framework for examining how equitable learning ecosystems can be designed to support adaptive expertise for the complex challenges of the twenty-first century.

سیستم‌های آموزش عالی با تمرکز بر STEM در سراسر جهان با فشار فزاینده‌ای برای آماده‌سازی یادگیرندگان جهت مواجهه با چالش‌های پیچیده و ساختارنیافته، از تاب‌آوری اقلیمی تا اخلاق هوش مصنوعی، که نیازمند تخصص انطباقی و تفکر تلفیقی هستند، روبه‌رو می‌باشند. با این حال، اغلب محیط‌های آموزش عالی همچنان بر انتقال نزدیک متمرکز هستند و کاربرد دانش در چارچوب‌های آشنا را بیش از استدلال انعطاف‌پذیر در زمینه‌های متنوع مورد تأکید قرار می‌دهند. این مقاله مدل سیستم‌های فراکتال (FSM) را به عنوان یک چارچوب مفهومی با محوریت عدالت معرفی می‌کند که دیدگاه‌های شناختی، جامعه‌فرهنگی و نظریه سیستم‌ها را برای بررسی چگونگی طراحی سیستم‌های آموزش عالی به منظور حمایت از تخصص انطباقی ادغام می‌کند. مدل FSM، انتقال دور را به عنوان یک ویژگی بالقوه قابل طراحی سیستم بازتعریف می‌کند که توسط فرآیندهای یادگیری هم‌تراز و بازگشتی در مقیاس‌های مختلف آموزشی شکل می‌گیرد. با بهره‌گیری از پژوهش‌ها در علوم شناختی، یادگیری موقعیتی، مطالعات عدالت و پژوهش آموزش مبتنی بر رشته، این مدل مشخص می‌کند که چگونه فرصت‌های انتزاع، ادغام و بازمتن‌سازی می‌توانند در سطوح خرد، میانه و کلان آموزش عالی تکرار شوند. مدل FSM همچنین پیشنهاد می‌کند که هم‌ترازی در این سطوح می‌تواند فرصت‌های انتقال دور و تخصص انطباقی را تقویت کند و در عین حال اتکا به دوره‌های منفرد یا تجارب غنی‌سازی گزینشی را کاهش دهد. این مدل چارچوبی نظام‌مند و قابل آزمون تجربی برای پژوهشگران، متخصصان و سیاست‌گذاران فراهم می‌آورد تا بررسی کنند چگونه زیست‌بوم‌های یادگیری عادلانه می‌توانند برای حمایت از تخصص انطباقی در مواجهه با چالش‌های پیچیده قرن بیست‌ویکم طراحی شوند.

Organic chemistry occupies a contested place in pre-health education: required of nearly all premedical students, experienced as difficult, and justified on grounds that it “teaches you to think”, a claim too vague to evaluate or teach toward deliberately. Existing frameworks do not resolve this tension. This paper adopts a conceptual analysis approach, drawing on Ausubel's rote/meaningful learning distinction and the traditional transfer-of-learning literature, to propose impactful learning as a third pedagogical stage following rote and meaningful learning. Impactful learning is defined as the stage where procedural and reasoning skills exercised in mastering a discipline's content become generalizable cognitive tools deployable outside that discipline. Three key concepts are examined: the unit of transfer (the cognitive procedure, not the content), the extraction dimension (detachment of a practiced operation from the content that trained it), and the conditions under which such transfer becomes pedagogically achievable. These concepts are developed through three organic chemistry tasks as worked examples—resonance structures as constraint-satisfaction reasoning, reaction mechanisms as iterative-hypothesis testing, and stereochemistry as symbolic-to-spatial translation—each mapped onto a corresponding form of clinical reasoning. We further propose a four-step explicit transfer scaffolding model (Name, Perform, Bridge, Generate) as a testable methodological companion, grounded in Gick and Holyoak's analogical transfer research and Detterman's critique of spontaneous far transfer. The paper argues that naming impactful learning as a distinct pedagogical target, rather than assuming it as an automatic byproduct of meaningful understanding, has direct implications for instructional design and assessment in service courses across STEM disciplines.

شیمی آلی جایگاهی مناقشه‌برانگیز در آموزش پیش‌سلامت دارد: تقریباً برای همه دانشجویان پیش‌پزشکی الزامی است، به‌عنوان درسی دشوار تجربه می‌شود و با این توجیه که «به شما یاد می‌دهد چگونه فکر کنید» توجیه می‌شود؛ ادعایی که بیش از حد مبهم است تا بتوان آن را ارزیابی یا به‌طور هدفمند تدریس کرد. چارچوب‌های موجود این تنش را حل نمی‌کنند. این مقاله با اتخاذ رویکرد تحلیل مفهومی و با بهره‌گیری از تمایز یادگیری طوطی‌وار/معنادار آوسوبل و ادبیات سنتی انتقال یادگیری، یادگیری تأثیرگذار را به‌عنوان مرحله سوم آموزشی پس از یادگیری طوطی‌وار و معنادار پیشنهاد می‌کند. یادگیری تأثیرگذار به‌عنوان مرحله‌ای تعریف می‌شود که در آن مهارت‌های رویه‌ای و استدلالی که در تسلط بر محتوای یک رشته تمرین شده‌اند، به ابزارهای شناختی قابل تعمیم تبدیل می‌شوند که می‌توان آن‌ها را خارج از آن رشته به کار برد. سه مفهوم کلیدی بررسی می‌شوند: واحد انتقال (فرآیند شناختی، نه محتوا)، بُعد استخراج (جدا شدن یک عملیات تمرین‌شده از محتوایی که آن را آموزش داده است) و شرایطی که تحت آن چنین انتقالی از نظر آموزشی قابل تحقق می‌شود. این مفاهیم از طریق سه تکلیف شیمی آلی به‌عنوان مثال‌های حل‌شده توسعه می‌یابند—ساختارهای رزونانسی به‌عنوان استدلال ارضای محدودیت، مکانیسم‌های واکنش به‌عنوان آزمون فرضیه تکرارشونده و استریوشیمی به‌عنوان ترجمه نمادین به فضایی—که هر یک بر نوعی استدلال بالینی متناظر نگاشته می‌شوند. همچنین، یک مدل چهارمرحله‌ای صریح برای پشتیبانی انتقال (Name, Perform, Bridge, Generate) به‌عنوان یک همراه روش‌شناختی قابل آزمون، مبتنی بر پژوهش انتقال قیاسی Gick و Holyoak و نقد Detterman بر انتقال دور خودانگیخته، پیشنهاد می‌شود. مقاله استدلال می‌کند که نام‌گذاری یادگیری تأثیرگذار به‌عنوان هدف آموزشی متمایز، به‌جای فرض گرفتن آن به‌عنوان محصول جانبی خودکار فهم معنادار، پیامدهای مستقیمی برای طراحی آموزشی و ارزشیابی در دروس خدماتی در سراسر رشته‌های STEM دارد.

University tennis beginners face simultaneous technical, perceptual, tactical, and psychological demands that may exceed their attentional resources, challenge perceived competence, and diminish engagement. This mini-review synthesizes evidence on cognitive load, self-efficacy, autonomous motivation, multidimensional engagement, ecological dynamics, and beginner tennis pedagogy to explain how instructional design can support both skill acquisition and sustained participation. Evidence on equipment scaling and game-based learning indicates that low-compression balls, smaller courts, simplified rules, and cooperative tasks can increase the number of playable exchanges, enjoyment, and early confidence, although direct tests of cognitive load reduction are scarce and university-specific evidence remains limited. Constraints-led practice can then connect stroke production with perception, positioning, decision-making, and tactical intention, whereas selective technical instruction is most useful when a diagnosable movement feature restricts accuracy, consistency, or transfer. On this basis, this review proposes an evidence-informed, stage-matched (readiness-informed) conceptual framework that organizes individually supported instructional functions into a diagnostic, skill-specific, overlapping, and reversible structure rather than an empirically validated sequence: Stage 1 reduces entry barriers and builds credible mastery experiences; Stage 2 develops adaptive exploration and transfer; and Stage 3 refines limiting technical features while progressively restoring standard conditions. Engagement is positioned as a proposed mediating process linking psychological mechanisms to learning and participation. The framework extends evaluation beyond immediate performance toward retention, transfer, confidence under challenge, and sustained participation as an important but currently undertested outcome. Controlled and longitudinal studies are needed to evaluate the proposed mechanisms, pathways, and boundary conditions across diverse university settings.

مبتدیان تنیس در دانشگاه با الزامات همزمان فنی، ادراکی، تاکتیکی و روان‌شناختی مواجه هستند که ممکن است منابع توجهی آن‌ها را فراتر برده، شایستگی ادراک‌شده را به چالش کشیده و مشارکت را کاهش دهد. این مرور کوتاه، شواهد مربوط به بار شناختی، خودکارآمدی، انگیزش خودمختار، مشارکت چندبعدی، پویایی‌های بوم‌شناختی و آموزش تنیس مبتدی را برای تبیین چگونگی حمایت طراحی آموزشی از اکتساب مهارت و تداوم مشارکت، تلفیق می‌کند. شواهد مربوط به مقیاس‌بندی تجهیزات و یادگیری مبتنی بر بازی نشان می‌دهد که توپ‌های کم‌فشار، زمین‌های کوچک‌تر، قوانین ساده‌شده و وظایف تعاونی می‌توانند تعداد تبادلات قابل‌بازی، لذت و اعتمادبه‌نفس اولیه را افزایش دهند، اگرچه آزمون‌های مستقیم کاهش بار شناختی نادر بوده و شواهد خاص دانشگاهی همچنان محدود است. تمرین مبتنی بر محدودیت‌ها می‌تواند تولید ضربه را با ادراک، موقعیت‌یابی، تصمیم‌گیری و قصد تاکتیکی پیوند دهد، در حالی که آموزش فنی انتخابی زمانی بیشترین سود را دارد که یک ویژگی حرکتی قابل‌تشخیص، دقت، ثبات یا انتقال را محدود کند. بر این اساس، این مرور یک چارچوب مفهومی مبتنی بر شواهد و مرحله‌محور (مبتنی بر آمادگی) را پیشنهاد می‌کند که کارکردهای آموزشی با حمایت فردی را در ساختاری تشخیصی، مهارت‌محور، همپوشان و برگشت‌پذیر سازمان‌دهی می‌کند، نه در توالی‌ای که به طور تجربی اعتبارسنجی شده باشد: مرحله ۱ موانع ورود را کاهش داده و تجارب تسلط معتبر ایجاد می‌کند؛ مرحله ۲ کاوش سازگار و انتقال را توسعه می‌دهد؛ و مرحله ۳ ویژگی‌های فنی محدودکننده را اصلاح کرده و به تدریج شرایط استاندارد را بازمی‌گرداند. مشارکت به عنوان یک فرایند میانجی پیشنهادی که سازوکارهای روان‌شناختی را به یادگیری و مشارکت پیوند می‌دهد، مطرح شده است. این چارچوب، ارزیابی را فراتر از عملکرد فوری به سمت نگهداری، انتقال، اعتمادبه‌نفس در شرایط چالش‌برانگیز و تداوم مشارکت به عنوان یک پیامد مهم اما در حال حاضر کمتر آزموده‌شده گسترش می‌دهد. مطالعات کنترل‌شده و طولی برای ارزیابی سازوکارها، مسیرها و شرایط مرزی پیشنهادی در محیط‌های متنوع دانشگاهی مورد نیاز است.

Teacher student relationships are fundamental to education because they determine how authority, responsibility, participation, and decision-making are distributed within learning processes. Contemporary educational paradigms indicate a shift from teacher-dominated relationships toward more dialogic, participatory, and agency-oriented pedagogical relationships. This article aims to analyze the transformation of teacher–student relationships from the perspective of contemporary educational theories by examining teacher authority, student agency, autonomy support, student-centred learning, and shared pedagogical responsibility. This study employs a literature review method by analyzing relevant international journal articles, systematic reviews, and meta-analyses. The findings indicate that the shift toward student-centred learning does not require the elimination of teacher authority. Instead, teacher authority is transformed from control into pedagogical guidance through structure, direction, support, scaffolding, and feedback. Existing literature also indicates positive relationships between teacher autonomy support and motivation, engagement, self-regulated learning, and other learning outcomes. Meanwhile, research on student-centred learning shows that educational practices still emphasize student activation and engagement more strongly than student agency and autonomy. The main finding suggests that shared pedagogical responsibility can serve as a conceptual framework for bridging teacher authority and student agency. Teachers remain professionally responsible for the direction and quality of learning, while students gradually assume greater responsibility for making choices, managing learning, reflecting on processes, and evaluating learning outcomes.

روابط معلم و دانش‌آموز از ارکان اساسی آموزش هستند، زیرا نحوهٔ توزیع اقتدار، مسئولیت، مشارکت و تصمیم‌گیری را در فرایندهای یادگیری تعیین می‌کنند. پارادایم‌های معاصر تعلیم و تربیت نشان‌دهندهٔ گذار از روابط مبتنی بر سلطهٔ معلم به سوی روابط آموزشی گفت‌وگومحور، مشارکتی و مبتنی بر عاملیت هستند. هدف این مقاله تحلیل تحول روابط معلم–دانش‌آموز از منظر نظریه‌های معاصر تعلیم و تربیت از طریق بررسی اقتدار معلم، عاملیت دانش‌آموز، حمایت از خودمختاری، یادگیری دانش‌آموزمحور و مسئولیت مشترک آموزشی است. این مطالعه با روش مرور ادبیات و تحلیل مقالات مجلات بین‌المللی معتبر، مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که گذار به سوی یادگیری دانش‌آموزمحور مستلزم حذف اقتدار معلم نیست، بلکه اقتدار معلم از کنترل به راهنمایی آموزشی از طریق ساختاردهی، هدایت، حمایت، چینه‌بندی و بازخورد تبدیل می‌شود. همچنین، ادبیات موجود حاکی از روابط مثبت بین حمایت معلم از خودمختاری و انگیزش، مشارکت، یادگیری خودتنظیم‌شده و سایر پیامدهای یادگیری است. در عین حال، پژوهش‌ها دربارهٔ یادگیری دانش‌آموزمحور نشان می‌دهد که در عمل، فعال‌سازی و مشارکت دانش‌آموزان بیش از عاملیت و خودمختاری آنان مورد تأکید قرار می‌گیرد. یافتهٔ اصلی پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت مشترک آموزشی می‌تواند به عنوان چارچوب مفهومی برای پیوند اقتدار معلم و عاملیت دانش‌آموز عمل کند. معلمان همچنان مسئولیت حرفه‌ای جهت‌دهی و کیفیت یادگیری را بر عهده دارند، در حالی که دانش‌آموزان به تدریج مسئولیت بیشتری در انتخاب، مدیریت یادگیری، تأمل بر فرایندها و ارزیابی پیامدهای یادگیری بر عهده می‌گیرند.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.

Liberation heritage occupies a central place in South Africa’s political and intellectual landscape, yet its implications for curriculum transformation in higher education remain under-theorised. While post-apartheid universities have increasingly embraced calls for the decolonisation and Africanisation of knowledge, debates surrounding curriculum reform often invoke liberation narratives without critically interrogating how these historical legacies shape contemporary knowledge production. This article offers a conceptual analysis of the relationship between liberation heritage and the politics of curriculum transformation in South African higher education. The paper draws on the critical pedagogical framework of Paulo Freire, particularly his work Pedagogy of the Oppressed, to reconceptualise curriculum transformation as part of a broader project of intellectual and political liberation. From this perspective, education is understood not merely as a site of knowledge transmission but as a terrain of struggle where historical relations of power, domination, and resistance are reproduced and contested. The article argues that liberation heritage functions both as a symbolic resource and as a contested political discourse within contemporary debates on curriculum reform. By engaging key concepts within Critical Pedagogy, Curriculum Studies, and Political Science, the article develops a conceptual framework that links liberation heritage to processes of epistemic transformation in higher education. It contends that the persistence of colonial epistemological structures within university curricula reflects a tension between the historical ideals of liberation and the institutional realities of post-apartheid knowledge systems. The paper therefore proposes that meaningful curriculum transformation requires moving beyond symbolic invocations of liberation toward pedagogical praxis that cultivates critical consciousness and epistemic plurality. In doing so, the article contributes to emerging debates on decolonisation, liberation heritage, and the politics of knowledge production in twenty-first-century Africa.

میراث رهایی‌بخش جایگاهی مرکزی در چشم‌انداز سیاسی و فکری آفریقای جنوبی دارد، اما پیامدهای آن برای تحول برنامهٔ درسی در آموزش عالی همچنان کمتر نظریه‌پردازی شده است. اگرچه دانشگاه‌های پساآپارتاید به طور فزاینده‌ای خواستار استعمارزدایی و آفریقایی‌سازی دانش شده‌اند، اما مباحث مربوط به اصلاح برنامهٔ درسی اغلب روایات رهایی‌بخش را بدون واکاوی انتقادی این‌که چگونه این میراث‌های تاریخی تولید دانش معاصر را شکل می‌دهند، مطرح می‌کنند. این مقاله تحلیلی مفهومی از رابطهٔ میان میراث رهایی‌بخش و سیاست‌های تحول برنامهٔ درسی در آموزش عالی آفریقای جنوبی ارائه می‌دهد. مقاله با تکیه بر چارچوب پداگوژی انتقادی Paulo Freire، به ویژه اثر او «پداگوژی ستمدیدگان»، تحول برنامهٔ درسی را به عنوان بخشی از پروژه‌ای گسترده‌تر برای رهایی فکری و سیاسی بازاندیشی می‌کند. از این منظر، آموزش نه صرفاً به عنوان مکانی برای انتقال دانش، بلکه به عنوان عرصه‌ای برای مبارزه که در آن مناسبات تاریخی قدرت، سلطه و مقاومت بازتولید و به چالش کشیده می‌شوند، درک می‌شود. مقاله استدلال می‌کند که میراث رهایی‌بخش هم به عنوان منبعی نمادین و هم به عنوان گفتمانی سیاسی و مناقشه‌برانگیز در مباحث معاصر اصلاح برنامهٔ درسی ایفای نقش می‌کند. با بهره‌گیری از مفاهیم کلیدی در پداگوژی انتقادی، مطالعات برنامهٔ درسی و علوم سیاسی، مقاله چارچوبی مفهومی ارائه می‌دهد که میراث رهایی‌بخش را به فرایندهای تحول معرفتی در آموزش عالی پیوند می‌زند. مقاله بر این باور است که تداوم ساختارهای معرفتی استعماری در برنامه‌های درسی دانشگاهی، بازتاب‌دهندهٔ تنش میان آرمان‌های تاریخی رهایی و واقعیت‌های نهادی نظام‌های دانش پساآپارتاید است. بنابراین مقاله پیشنهاد می‌کند که تحول معنادار برنامهٔ درسی مستلزم فراتر رفتن از ارجاعات نمادین به رهایی و حرکت به سوی کنش پداگوژیک است که آگاهی انتقادی و تکثر معرفتی را پرورش می‌دهد. از این رهگذر، مقاله به مباحث نوظهور دربارهٔ استعمارزدایی، میراث رهایی‌بخش و سیاست‌های تولید دانش در آفریقای قرن بیست‌ویکم کمک می‌کند.

This article examines the paradigm of muamalah from a Qur’anic perspective by moving beyond a descriptive inventory of individual principles toward an integrated normative framework for commercial and social relations in Islam. The study is situated within Islamic Studies, particularly Qur’anic studies and fiqh muamalah. It employs qualitative library research using a thematic-interpretive approach. The primary sources comprise the Qur’an and selected classical and contemporary tafsir, while secondary sources include fiqh muamalah literature and recent peer-reviewed studies on Islamic economic ethics and contemporary transactions. The literature was selected purposively according to relevance to the Qur’anic verses and principles under examination, scholarly authority, and its usefulness for connecting textual interpretation with contemporary economic realities. The analysis identifies six interconnected principles: permissibility (ibahah), halal, justice (‘adl/qist), maslahah, mutual assistance (ta‘awun), and documentation (kitabah). The principal contribution of the study lies in its conceptual synthesis: these principles should not be understood as isolated rules. Rather, they constitute an integrated architecture of Qur’anic muamalah governance in which ibahah opens room for innovation, halal establishes substantive boundaries, justice regulates the distribution of rights and contractual conduct, maslahah provides ethical direction, ta‘awun supplies a social dimension, and documentation strengthens procedural accountability. The study further clarifies how thematic interpretation can connect Qur’anic norms with fiqh reasoning and contemporary transactional challenges, including digital commerce, fintech, and technology-mediated contracts. Accordingly, the article contributes to Islamic Studies by offering an integrated conceptual framework rather than merely restating separate legal principles.

این مقاله به بررسی الگوی معاملات از منظر قرآنی می‌پردازد و از فهرست توصیفی اصول منفرد فراتر رفته و به سوی چارچوبی هنجاری و یکپارچه برای روابط تجاری و اجتماعی در اسلام حرکت می‌کند. این پژوهش در حوزه مطالعات اسلامی، به‌ویژه مطالعات قرآنی و فقه معاملات جای می‌گیرد. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد تفسیری-موضوعی است. منابع اصلی شامل قرآن کریم و تفاسیر کلاسیک و معاصر منتخب است و منابع ثانویه نیز ادبیات فقه معاملات و مطالعات داوری‌شده اخیر درباره اخلاق اقتصادی اسلامی و معاملات معاصر را در بر می‌گیرد. انتخاب منابع به صورت هدفمند و بر اساس ارتباط با آیات و اصول قرآنی مورد بررسی، اعتبار علمی و میزان کارآمدی آن‌ها در پیوند تفسیر متنی با واقعیت‌های اقتصادی معاصر صورت گرفته است. تحلیل انجام‌شده، شش اصل به‌هم‌پیوسته را شناسایی می‌کند: اباحه، حلال، عدالت (عدل/قسط)، مصلحت، تعاون و مکتوب‌سازی (کتابه). مهم‌ترین دستاورد پژوهش، تلفیق مفهومی این اصول است: این اصول نباید به عنوان قواعدی منفرد تلقی شوند، بلکه معماری یکپارچه‌ای از حاکمیت معاملات قرآنی را شکل می‌دهند که در آن اباحه فضای نوآوری را فراهم می‌کند، حلال حدود ماهوی را تعیین می‌کند، عدالت توزیع حقوق و رفتار قراردادی را تنظیم می‌کند، مصلحت جهت‌گیری اخلاقی را ارائه می‌دهد، تعاون بُعد اجتماعی را تأمین می‌کند و مکتوب‌سازی پاسخگویی رویه‌ای را تقویت می‌کند. این پژوهش همچنین روشن می‌سازد که چگونه تفسیر موضوعی می‌تواند هنجارهای قرآنی را با استدلال فقهی و چالش‌های معاملاتی معاصر، از جمله تجارت دیجیتال، فناوری مالی (fintech) و قراردادهای مبتنی بر فناوری پیوند دهد. بر این اساس، مقاله با ارائه چارچوب مفهومی یکپارچه، به مطالعات اسلامی کمک می‌کند و صرفاً به بازگویی اصول منفرد حقوقی بسنده نمی‌کند.

STEAM education in early childhood settings requires not only teaching and learning resources but also organizational conditions that support their use in educational practice. This study examined resource provision and the broader organizational context associated with STEAM implementation in Lithuanian early childhood education institutions using a sequential mixed-methods design. The quantitative component drew on national survey data from 831 institutions and examined teaching and learning resource provision. The subsequent qualitative component involved open-ended responses from 38 educational leaders from institutions included in the quantitative dataset and explored their perspectives on resources, professional learning, collaboration, leadership practices, and barriers associated with STEAM implementation. The quantitative findings revealed variation in resource provision levels across curriculum areas and resource types. Within “Exploring and Understanding the Environment,” several resources showed provision levels above 70%, whereas the provision level for specialized STEAM laboratory kits was 30.01%. Qualitative findings showed that material resources and digital technologies were the most frequently identified resource subcategory ( n = 27), followed by teachers’ STEAM competencies ( n = 23). Leaders also identified learning environments, professional learning, collaboration, leadership practices, partnerships, and organizational conditions. Material barriers were prominent, particularly limited specialized STEAM resources and digital technologies ( n = 17) and lack of dedicated STEAM learning spaces and laboratory equipment ( n = 15), alongside pedagogical, organizational, and financial barriers. Integration of the findings indicates that material provision is an important but not isolated dimension of STEAM implementation. The qualitative findings situate national patterns of resource provision within a broader organizational context involving professional capacities, leadership practices, collaboration, learning environments, and institutional conditions. A data-informed conceptual framework synthesizes these dimensions without implying causal or hierarchical relationships. The findings suggest that efforts to support STEAM implementation may benefit from addressing material provision and broader organizational conditions in combination.

آموزش STEAM در محیط‌های آموزش دوران کودکی نه‌تنها به منابع آموزشی و یادگیری نیاز دارد، بلکه به شرایط سازمانی‌ای که از به‌کارگیری این منابع در عمل آموزشی حمایت می‌کند نیز وابسته است. این پژوهش، تأمین منابع و زمینه سازمانی گسترده‌تر مرتبط با اجرای STEAM را در مؤسسات آموزش دوران کودکی لیتوانی با استفاده از طرح پژوهش آمیخته‌روشی متوالی بررسی کرده است. بخش کمی پژوهش بر داده‌های پیمایش ملی از ۸۳۱ مؤسسه تکیه داشته و تأمین منابع آموزشی و یادگیری را مورد بررسی قرار داده است. بخش کیفی متعاقب آن شامل پاسخ‌های باز از ۳۸ رهبر آموزشی از مؤسسات حاضر در مجموعه داده کمی بوده و دیدگاه‌های آنان درباره منابع، یادگیری حرفه‌ای، همکاری، شیوه‌های رهبری و موانع مرتبط با اجرای STEAM را کاوش کرده است. یافته‌های کمی نشان‌دهنده تفاوت در سطح تأمین منابع در حوزه‌های برنامه درسی و انواع منابع بوده است. در حوزه «کاوش و درک محیط»، چندین منبع دارای سطح تأمین بالاتر از ۷۰٪ بوده‌اند، در حالی که سطح تأمین کیت‌های آزمایشگاهی تخصصی STEAM برابر با ۳۰٫۰۱٪ گزارش شده است. یافته‌های کیفی نشان داد که منابع مادی و فناوری‌های دیجیتال بیشترین زیرمجموعه منابع شناسایی‌شده (n = ۲۷) بوده‌اند و پس از آن شایستگی‌های معلمان در STEAM (n = ۲۳) قرار داشته است. رهبران همچنین محیط‌های یادگیری، یادگیری حرفه‌ای، همکاری، شیوه‌های رهبری، مشارکت‌ها و شرایط سازمانی را شناسایی کردند. موانع مادی برجسته بودند، به‌ویژه محدودیت منابع تخصصی STEAM و فناوری‌های دیجیتال (n = ۱۷) و فقدان فضاهای اختصاصی یادگیری STEAM و تجهیزات آزمایشگاهی (n = ۱۵)، در کنار موانع آموزشی، سازمانی و مالی. ادغام یافته‌ها نشان می‌دهد که تأمین منابع مادی بُعدی مهم اما مجزا از اجرای STEAM نیست. یافته‌های کیفی الگوهای ملی تأمین منابع را در زمینه‌ای سازمانی گسترده‌تر شامل ظرفیت‌های حرفه‌ای، شیوه‌های رهبری، همکاری، محیط‌های یادگیری و شرایط نهادی قرار می‌دهد. یک چارچوب مفهومی مبتنی بر داده این ابعاد را بدون القای روابط علّی یا سلسله‌مراتبی تلفیق می‌کند. یافته‌ها حاکی از آن است که تلاش‌ها برای حمایت از اجرای STEAM ممکن است از پرداختن همزمان به تأمین منابع مادی و شرایط سازمانی گسترده‌تر سود ببرند.

This study aims to analyze the dynamics of the theorization of the Quranic human rights discourse in the work of "Achmad Abubakar", "Indonesian Islamic studies academic", particularly regarding the theoretical basis, conceptual framework, and its relevance to the development of contemporary Islamic human rights studies. This study uses a qualitative method with a library research approach through a descriptive-critical analysis of the works of Achmad Abubakar and supporting literature related to human rights, interpretation, and maqasid al-syari’ah. The results of the study indicate that the theorization of Quranic human rights in Achmad Abubakar’s thoughts is built on three main foundations, namely maqasid al-syari’ah, humanistic interpretation, and the universal principles of humanity in the Quran. His conceptual framework emphasizes the principles of karimah al-insan, justice, freedom, and equality as the normative basis for human rights protection in Islam. This thinking demonstrates an integrative effort to reconcile the universality of modern human rights with Qur’anic values through a contextual and multidisciplinary approach. Furthermore, this study finds that Achmad Abubakar’s approach has made a significant contribution to expanding the socio-humanistic interpretation paradigm in Indonesia.

این پژوهش با هدف تحلیل پویایی‌های نظریه‌پردازی گفتمان حقوق بشر قرآنی در آثار «Achmad Abubakar»، «پژوهشگر مطالعات اسلامی اندونزیایی»، به‌ویژه در خصوص مبانی نظری، چارچوب مفهومی و ارتباط آن با توسعه مطالعات معاصر حقوق بشر اسلامی انجام شده‌است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد کتابخانه‌ای از طریق تحلیل توصیفی‌ـ‌انتقادی آثار Achmad Abubakar و منابع مرتبط با حقوق بشر، تفسیر و مقاصد الشریعه صورت گرفته‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی حقوق بشر قرآنی در اندیشه Achmad Abubakar بر سه بنیاد اصلی یعنی مقاصد الشریعه، تفسیر انسان‌گرایانه و اصول عام انسانی در قرآن استوار است. چارچوب مفهومی وی بر اصول کرامت انسان، عدالت، آزادی و برابری به‌عنوان مبنای هنجاری حمایت از حقوق بشر در اسلام تأکید دارد. این اندیشه تلاشی تلفیقی برای آشتی‌بخشی میان جهان‌شمولی حقوق بشر مدرن و ارزش‌های قرآنی از طریق رویکردی زمینه‌مند و میان‌رشته‌ای را نشان می‌دهد. افزون بر این، این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد Achmad Abubakar سهم قابل توجهی در گسترش پارادایم تفسیر اجتماعی‌ـ‌انسان‌گرایانه در اندونزی داشته‌است.

Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.

نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.

The rapid expansion of social media has transformed the production, distribution, and consumption of religious knowledge, while algorithmic systems increasingly shape religious perceptions and authority. This study examines the relationship between algorithmic logic, digital religiosity, and adab in Islamic education, particularly regarding the transformation of religious authority and communication ethics. A qualitative approach was employed through library research and thematic analysis of scholarly literature published between 2020 and 2026. The findings indicate that algorithms function not merely as technical mechanisms for information distribution but also as actors shaping religious knowledge, authority, and digital religious practices. The dominance of engagement, emotional responsiveness, and content visibility contributes to the emergence of pseudo-religious authority and weakens sanad, tadarruj, tabayyun, contemplation, and other traditions of learning adab. Nevertheless, algorithmic virality also provides opportunities for creative, adaptive, and inclusive Islamic education and preaching. This study proposes digital religious adab as a conceptual framework integrating Islamic ethical values with algorithmic literacy. The framework emphasizes critical understanding of algorithms, information verification, scholarly discernment, and moral integrity as essential dimensions of religious competence in the digital era. The study contributes to Islamic education scholarship by integrating algorithmic logic, adab, and religious authority into a unified conceptual framework.

گسترش سریع رسانه‌های اجتماعی، تولید، توزیع و مصرف دانش دینی را دگرگون ساخته است و در عین حال، نظام‌های الگوریتمی به طور فزاینده‌ای در شکل‌دهی به ادراکات و مرجعیت دینی نقش دارند. این پژوهش به بررسی رابطه منطق الگوریتمی، دینداری دیجیتال و ادب در آموزش اسلامی می‌پردازد، به ویژه در زمینه تحول مرجعیت دینی و اخلاق ارتباطی. رویکرد کیفی از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل تماتیک متون علمی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ به کار گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوریتم‌ها صرفاً به عنوان سازوکارهای فنی برای توزیع اطلاعات عمل نمی‌کنند، بلکه به عنوان کنشگرانی در شکل‌دهی دانش دینی، مرجعیت و مناسک دینی دیجیتال ایفای نقش می‌کنند. غلبه معیارهایی چون تعامل، واکنش‌پذیری هیجانی و دیده‌شدن محتوا، به ظهور مرجعیت شبه‌دینی انجامیده و سنت‌هایی چون سند، تدرج، تبیین، تأمل و دیگر شیوه‌های یادگیری ادب را تضعیف می‌کند. با این حال، ویروسی‌شدن الگوریتمی فرصت‌هایی برای آموزش و تبلیغ اسلامی خلاقانه، سازگار و فراگیر فراهم می‌آورد. این پژوهش، ادب دینی دیجیتال را به عنوان چارچوب مفهومی‌ای پیشنهاد می‌کند که ارزش‌های اخلاقی اسلامی را با سواد الگوریتمی تلفیق می‌نماید. این چارچوب، فهم انتقادی الگوریتم‌ها، راستی‌آزمایی اطلاعات، تشخیص علمی و سلامت اخلاقی را به عنوان ابعاد اساسی شایستگی دینی در عصر دیجیتال برجسته می‌سازد. این مطالعه با ادغام منطق الگوریتمی، ادب و مرجعیت دینی در یک چارچوب مفهومی واحد، به ادبیات آموزش اسلامی کمک می‌کند.

This study aims to reposition K.H. Ahmad Dahlan’s Kiai-Intelek philosophy and examine its relevance to the development of Islamic Religious Education (IRE) teacher competence in the Society 5.0 era. The study employed a qualitative approach using a library research design with a biographical-philosophical orientation. Data were obtained from primary and secondary literature concerning Ahmad Dahlan’s educational thought, including Kiai-Intelek, Tajdid, Al-Ma’un theology, and contemporary studies on IRE teacher competence and Society 5.0. Data were analyzed through content analysis and Gadamerian philosophical hermeneutics by interpreting relevant texts, contextualizing Ahmad Dahlan’s ideas, and reconstructing their implications for contemporary teacher competence. The findings indicate that Ahmad Dahlan’s educational philosophy remains relevant but requires contextual repositioning. Kiai-Intelek provides a foundation for integrating spiritual depth and intellectual competence; Tajdid supports adaptive and innovative teacher development; while Al-Ma’un strengthens the humanistic and social-ethical orientation of education. Based on these dimensions, this study proposes the Transcendental-Facilitator Model, which conceptualizes IRE teachers as educators who integrate spiritual-transcendental, intellectual-critical, adaptive-technological, humanistic-social, and transformative-facilitative competencies. The model positions technology as an educational instrument rather than an ultimate objective and emphasizes the teacher’s role as a critical mediator of knowledge and ethical guide in technology-mediated learning. The study contributes a conceptual framework connecting Ahmad Dahlan’s educational heritage with contemporary teacher professionalism and the human-centered orientation of Society 5.0.

هدف این پژوهش بازنگری فلسفه کیای-انتلک K.H. Ahmad Dahlan و بررسی ارتباط آن با توسعه شایستگی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) در عصر جامعه ۵.۰ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح پژوهش کتابخانه‌ای با جهت‌گیری زیست‌نامه‌ای-فلسفی انجام شده است. داده‌ها از منابع اولیه و ثانویه مرتبط با اندیشه‌های آموزشی Ahmad Dahlan، از جمله کیای-انتلک، تجدید (Tajdid)، الهیات المعون (Al-Ma’un) و مطالعات معاصر درباره شایستگی معلمان IRE و جامعه ۵.۰ گردآوری شده‌اند. داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و هرمنوتیک فلسفی گادامری با تفسیر متون مرتبط، زمینه‌یابی اندیشه‌های Ahmad Dahlan و بازسازی پیامدهای آن برای شایستگی معلمان معاصر تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که فلسفه آموزشی Ahmad Dahlan همچنان مرتبط است اما نیازمند بازنگری زمینه‌ای می‌باشد. کیای-انتلک بنیانی برای ادغام عمق معنوی و شایستگی فکری فراهم می‌کند؛ تجدید (Tajdid) از توسعه معلمان سازگار و نوآور حمایت می‌کند؛ و الهیات المعون (Al-Ma’un) جهت‌گیری انسانی و اجتماعی-اخلاقی آموزش را تقویت می‌کند. بر اساس این ابعاد، این پژوهش مدل تسهیل‌گر متعالی (Transcendental-Facilitator Model) را پیشنهاد می‌کند که معلمان IRE را به عنوان آموزگارانی که شایستگی‌های معنوی-متعالی، فکری-انتقادی، سازگار-فناورانه، انسانی-اجتماعی و تحول‌آفرین-تسهیل‌گر را ادغام می‌کنند، مفهوم‌سازی می‌کند. این مدل فناوری را به عنوان ابزاری آموزشی و نه هدف نهایی جای می‌دهد و بر نقش معلم به عنوان میانجی انتقادی دانش و راهنمای اخلاقی در یادگیری مبتنی بر فناوری تأکید می‌کند. این پژوهش چارچوب مفهومی‌ای ارائه می‌دهد که میراث آموزشی Ahmad Dahlan را با حرفه‌ای‌گرایی معاصر معلمان و جهت‌گیری انسان‌محور جامعه ۵.۰ پیوند می‌دهد.

Digital transformation has reshaped technical and vocational education and training (TVET), accelerating the adoption of learning management systems, mobile learning, immersive technologies, and AI-enabled instructional tools. Although technology acceptance has been widely studied, existing research remains theoretically fragmented and insufficiently synthesised within vocational contexts characterised by practice-oriented, skill-based, and industry-aligned learning.This study presents a systematic review of approximately 100 empirical and review studies published between 1989 and 2025, guided by PRISMA 2020 guidelines. Integrating perspectives from the Technology Acceptance Model, UTAUT/UTAUT2, Social Cognitive Theory, the Stimulus–Organism–Response framework, and learning sciences, the review identifies four overarching categories of factors influencing technology acceptance in TVET: technical, psychological, environmental and institutional, and cognitive–affective mechanisms.The findings demonstrate that technology acceptance in vocational education is a multi-level, learning-centred process shaped by learners’ cognitive processing, emotional experience, motivation, and engagement. Building on this synthesis, the study proposes an integrated conceptual framework that embeds technology acceptance within the pedagogical and institutional context of TVET, highlighting procedural learning, authenticity, industry alignment, and cultural context.

تحول دیجیتال آموزش‌های فنی و حرفه‌ای (TVET) را دگرگون ساخته و به تسریع پذیرش سامانه‌های مدیریت یادگیری، یادگیری سیار، فناوری‌های غوطه‌ور و ابزارهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی انجامیده است. اگرچه پذیرش فناوری به طور گسترده‌ای مورد مطالعه قرار گرفته است، پژوهش‌های موجود از نظر نظری پراکنده بوده و در زمینه‌های فنی و حرفه‌ای که با یادگیری مبتنی بر عمل، مهارت‌محور و همسو با صنعت مشخص می‌شوند، به اندازه کافی تلفیق نشده‌اند. این مطالعه مرور نظام‌مند حدود ۱۰۰ مطالعه تجربی و مروری منتشرشده بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۲۵ را با راهنمایی دستورالعمل‌های PRISMA 2020 ارائه می‌دهد. با ادغام دیدگاه‌های مدل پذیرش فناوری، UTAUT/UTAUT2، نظریه شناخت اجتماعی، چارچوب محرک–سازمان–پاسخ و علوم یادگیری، این مرور چهار دسته کلی از عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری در TVET را شناسایی می‌کند: عوامل فنی، روان‌شناختی، محیطی و نهادی، و سازوکارهای شناختی–عاطفی. یافته‌ها نشان می‌دهد که پذیرش فناوری در آموزش فنی و حرفه‌ای فرایندی چندسطحی و یادگیرنده‌محور است که تحت تأثیر پردازش شناختی، تجربه عاطفی، انگیزش و درگیری یادگیرندگان قرار دارد. بر اساس این تلفیق، مطالعه حاضر چارچوب مفهومی یکپارچه‌ای را پیشنهاد می‌کند که پذیرش فناوری را در بستر آموزشی و نهادی TVET جای می‌دهد و بر یادگیری فرایندی، اصالت، همسویی با صنعت و زمینه فرهنگی تأکید می‌کند.

This study reviews STEM Education: Shaping Future Learning Practices in the Age of AI, edited by Elmas and Akarsu and published by Palgrave Macmillan in 2026. The review examines how the book conceptualizes the transformation of STEM education in the age of artificial intelligence (AI) and evaluates the opportunities and limitations of its approach from the perspective of chemistry education. Consisting of fourteen chapters, the book was examined in terms of context and purpose, relevance to its target audience, timeliness and contribution to the literature, content, and theoretical, methodological, and practical strengths and limitations. The review indicates that the book considers AI not merely as a technological innovation but in relation to teacher education, teacher and student roles, engineering design, assessment, ethics, equity, real-life problems, and socioecological dimensions. AI is positioned as a means of supporting pedagogical and cognitive processes rather than replacing teachers or students. The chapter on teaching chemical reactions particularly illustrates the use of AI in chemistry education. However, a more holistic conceptual framework connecting the chapters and stronger empirical evidence on learning outcomes are needed. Overall, the book provides a timely, multidimensional, and critical reference for STEM, science, and chemistry education.

این مطالعه به بررسی کتاب آموزش STEM: شکل‌دهی به شیوه‌های یادگیری آینده در عصر هوش مصنوعی، به سردبیری Elmas و Akarsu و منتشرشده توسط Palgrave Macmillan در سال ۲۰۲۶ می‌پردازد. این مرور، نحوه مفهوم‌پردازی کتاب از تحول آموزش STEM در عصر هوش مصنوعی (AI) را مورد بررسی قرار داده و فرصت‌ها و محدودیت‌های رویکرد آن را از منظر آموزش شیمی ارزیابی می‌کند. کتاب متشکل از چهارده فصل است و از نظر زمینه و هدف، ارتباط با مخاطبان هدف، به‌هنگام بودن و سهم در ادبیات، محتوا و نقاط قوت و ضعف نظری، روش‌شناختی و عملی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مرور نشان می‌دهد که کتاب، هوش مصنوعی را صرفاً به عنوان یک نوآوری فناورانه در نظر نمی‌گیرد، بلکه آن را در ارتباط با آموزش معلمان، نقش‌های معلم و دانش‌آموز، طراحی مهندسی، ارزشیابی، اخلاق، عدالت، مسائل واقعی و ابعاد اجتماعی‌ـ‌اکولوژیکی بررسی می‌کند. هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای حمایت از فرایندهای آموزشی و شناختی، نه جایگزینی معلمان یا دانش‌آموزان، مطرح می‌شود. فصل مربوط به آموزش واکنش‌های شیمیایی به طور خاص کاربرد هوش مصنوعی در آموزش شیمی را نشان می‌دهد. با این حال، چارچوب مفهومی جامع‌تر برای پیوند دادن فصل‌ها و شواهد تجربی قوی‌تر درباره پیامدهای یادگیری مورد نیاز است. در مجموع، این کتاب مرجع به‌هنگام، چندبعدی و انتقادی برای آموزش STEM، علوم و شیمی فراهم می‌کند.

AbstractAcademic libraries increasingly serve as strategic components of higher education governance, extending beyond their traditional role as information repositories to support institutional sustainability, digital transformation, policy implementation, and knowledge production. This study reviews 36 sources from library and information science, higher education management, and related management fields to examine the role of academic libraries within institutional strategy and information infrastructure. Using narrative synthesis supported by bibliometric mapping, the study identifies eight recurring themes: green and sustainable libraries, digital transformation and leadership, bibliometric and methodological research, institutional and strategic management, digital information services, digital literacy and instruction, digital leadership, and the broader library and information science research landscape. Scholarly attention increased substantially after 2020, particularly around generative artificial intelligence, digital leadership, and policy-oriented research, while sustainability research has developed since 2008. The findings are interpreted through a conceptual framework linking institutional strategy, sustainability, digital transformation, and higher education policies and programmes. Despite limitations arising from the small corpus and narrative synthesis approach, the study highlights the need for further empirical and comparative research. Overall, academic libraries should be recognised as strategic institutional assets and actively integrated into higher education policy planning, particularly in infrastructure, pedagogy, digital transformation, and governance.

چکیده: کتابخانه‌های دانشگاهی به طور فزاینده‌ای به عنوان اجزای راهبردی در حاکمیت آموزش عالی ایفای نقش می‌کنند و فراتر از نقش سنتی خود به عنوان مخازن اطلاعات، از پایداری نهادی، تحول دیجیتال، اجرای سیاست‌ها و تولید دانش حمایت می‌کنند. این مطالعه با مرور ۳۶ منبع از حوزه‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مدیریت آموزش عالی و رشته‌های مرتبط با مدیریت، نقش کتابخانه‌های دانشگاهی را در راهبرد نهادی و زیرساخت اطلاعات بررسی می‌کند. با بهره‌گیری از سنتز روایتی و نگاشت کتاب‌سنجی، مطالعه حاضر هشت مضمون تکرارشونده را شناسایی می‌کند: کتابخانه‌های سبز و پایدار، تحول دیجیتال و رهبری، پژوهش‌های کتاب‌سنجی و روش‌شناختی، مدیریت نهادی و راهبردی، خدمات اطلاعات دیجیتال، سواد دیجیتال و آموزش، رهبری دیجیتال و چشم‌انداز کلی پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی. توجه علمی به این حوزه پس از سال ۲۰۲۰ به طور قابل توجهی افزایش یافته است، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی مولد، رهبری دیجیتال و پژوهش‌های سیاست‌محور، در حالی که پژوهش‌های پایداری از سال ۲۰۰۸ توسعه یافته‌اند. یافته‌ها از طریق چارچوب مفهومی که راهبرد نهادی، پایداری، تحول دیجیتال و سیاست‌ها و برنامه‌های آموزش عالی را به هم پیوند می‌دهد، تفسیر می‌شوند. با وجود محدودیت‌هایی ناشی از حجم کوچک منابع و رویکرد سنتز روایتی، این مطالعه بر ضرورت پژوهش‌های تجربی و مقایسه‌ای بیشتر تأکید می‌کند. در مجموع، کتابخانه‌های دانشگاهی باید به عنوان دارایی‌های راهبردی نهادی شناخته شده و به طور فعال در برنامه‌ریزی سیاست آموزش عالی، به ویژه در حوزه زیرساخت، آموزش، تحول دیجیتال و حاکمیت، ادغام شوند.

AbstractAcademic libraries increasingly serve as strategic components of higher education governance, extending beyond their traditional role as information repositories to support institutional sustainability, digital transformation, policy implementation, and knowledge production. This study reviews 36 sources from library and information science, higher education management, and related management fields to examine the role of academic libraries within institutional strategy and information infrastructure. Using narrative synthesis supported by bibliometric mapping, the study identifies eight recurring themes: green and sustainable libraries, digital transformation and leadership, bibliometric and methodological research, institutional and strategic management, digital information services, digital literacy and instruction, digital leadership, and the broader library and information science research landscape. Scholarly attention increased substantially after 2020, particularly around generative artificial intelligence, digital leadership, and policy-oriented research, while sustainability research has developed since 2008. The findings are interpreted through a conceptual framework linking institutional strategy, sustainability, digital transformation, and higher education policies and programmes. Despite limitations arising from the small corpus and narrative synthesis approach, the study highlights the need for further empirical and comparative research. Overall, academic libraries should be recognised as strategic institutional assets and actively integrated into higher education policy planning, particularly in infrastructure, pedagogy, digital transformation, and governance.

چکیده: کتابخانه‌های دانشگاهی به طور فزاینده‌ای به عنوان اجزای راهبردی در حاکمیت آموزش عالی ایفای نقش می‌کنند و فراتر از نقش سنتی خود به عنوان مخازن اطلاعات، از پایداری نهادی، تحول دیجیتال، اجرای سیاست‌ها و تولید دانش حمایت می‌کنند. این مطالعه با مرور ۳۶ منبع از حوزه‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مدیریت آموزش عالی و رشته‌های مرتبط با مدیریت، نقش کتابخانه‌های دانشگاهی را در راهبرد نهادی و زیرساخت اطلاعات بررسی می‌کند. با بهره‌گیری از سنتز روایتی و نگاشت کتاب‌سنجی، مطالعه حاضر هشت مضمون تکرارشونده را شناسایی می‌کند: کتابخانه‌های سبز و پایدار، تحول دیجیتال و رهبری، پژوهش‌های کتاب‌سنجی و روش‌شناختی، مدیریت نهادی و راهبردی، خدمات اطلاعات دیجیتال، سواد دیجیتال و آموزش، رهبری دیجیتال و چشم‌انداز کلی پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی. توجه علمی به این حوزه پس از سال ۲۰۲۰ به طور قابل توجهی افزایش یافته است، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی مولد، رهبری دیجیتال و پژوهش‌های سیاست‌محور، در حالی که پژوهش‌های پایداری از سال ۲۰۰۸ توسعه یافته‌اند. یافته‌ها از طریق چارچوب مفهومی که راهبرد نهادی، پایداری، تحول دیجیتال و سیاست‌ها و برنامه‌های آموزش عالی را به هم پیوند می‌دهد، تفسیر می‌شوند. با وجود محدودیت‌هایی ناشی از حجم کوچک منابع و رویکرد سنتز روایتی، این مطالعه بر ضرورت پژوهش‌های تجربی و مقایسه‌ای بیشتر تأکید می‌کند. در مجموع، کتابخانه‌های دانشگاهی باید به عنوان دارایی‌های راهبردی نهادی شناخته شده و به طور فعال در برنامه‌ریزی سیاست آموزش عالی، به ویژه در حوزه زیرساخت، آموزش، تحول دیجیتال و حاکمیت، ادغام شوند.

OBJECTIVE: Self-enactable behaviour change techniques (BCTs) may help individuals initiate and sustain health behaviour change. However, existing taxonomies provide limited guidance on how such techniques should be selected, taught, combined, and sequenced over time. This perspective aimed to review previous approaches and to develop a conceptual framework for organising and sequencing self-enactable BCTs for intervention design and participant learning. METHODS: A critical conceptual review was conducted to identify published approaches to BCT grouping, temporal organisation, prerequisites, and stage-specific sequencing. Literature identified through four databases was synthesised alongside the compendium of self-enactable BCTs to inform a five-step framework-development process. RESULTS: The review showed that existing taxonomies and sequencing approaches provide useful classifications but limited guidance for progressive teaching and self-enactment. To address this gap, we proposed a framework comprising 108 self-enactable BCTs organised into nine clusters and 27 groups. We mapped prerequisite relations, classified techniques by their predominant prospective or reactive function, and sequenced their groups across the Model of Action Phases. CONCLUSION: Our framework provides a theory-informed structure for teaching and applying self-enactable BCTs. It is intended to guide intervention design and generate testable hypotheses about technique sequencing that need to be empirically explored in future studies.

هدف: فنون تغییر رفتار قابل اجرا توسط خود (BCTs) می‌توانند به افراد در آغاز و تداوم تغییر رفتارهای سلامت‌محور کمک کنند. با این حال، طبقه‌بندی‌های موجود راهنمای محدودی در خصوص نحوه انتخاب، آموزش، ترکیب و توالی‌بندی این فنون در طول زمان ارائه می‌دهند. این مقاله با هدف مرور رویکردهای پیشین و توسعه چارچوبی مفهومی برای سازماندهی و توالی‌بندی فنون تغییر رفتار قابل اجرا توسط خود جهت طراحی مداخله و یادگیری مشارکت‌کنندگان انجام شده است. روش‌ها: یک مرور انتقادی مفهومی به منظور شناسایی رویکردهای منتشرشده در زمینه گروه‌بندی فنون تغییر رفتار، سازماندهی زمانی، پیش‌نیازها و توالی‌بندی مرحله‌ای انجام شد. منابع شناسایی‌شده از طریق چهار پایگاه داده به همراه مجموعه فنون تغییر رفتار قابل اجرا توسط خود، برای اطلاع‌رسانی فرآیند توسعه چارچوب پنج‌مرحله‌ای ترکیب شدند. یافته‌ها: مرور انجام‌شده نشان داد که طبقه‌بندی‌ها و رویکردهای توالی‌بندی موجود، طبقه‌بندی‌های مفیدی ارائه می‌دهند اما راهنمای محدودی برای آموزش تدریجی و اجرای خودمحور فراهم می‌کنند. برای رفع این خلأ، چارچوبی متشکل از ۱۰۸ فن تغییر رفتار قابل اجرا توسط خود در قالب ۹ خوشه و ۲۷ گروه پیشنهاد کردیم. روابط پیش‌نیازی را ترسیم کردیم، فنون را بر اساس عملکرد غالب آینده‌نگر یا واکنشی طبقه‌بندی نمودیم و گروه‌های آن‌ها را در سراسر مدل مراحل اقدام توالی‌بندی کردیم. نتیجه‌گیری: چارچوب ما ساختاری مبتنی بر نظریه برای آموزش و به‌کارگیری فنون تغییر رفتار قابل اجرا توسط خود فراهم می‌کند. این چارچوب با هدف راهنمایی طراحی مداخله و تولید فرضیه‌های قابل آزمون درباره توالی فنون ارائه شده است که لازم است در پژوهش‌های آینده به طور تجربی بررسی شوند.

Mentoring is increasingly recognized as a critical determinant of academic achievement, professional identity formation, career advancement, and well-being in health professions education. Conventional mentor-mentee models, typically centered on a single assigned faculty mentor, may be inadequate to address the diverse and evolving needs of contemporary dental learners and early-career faculty. The transition towards competency-based dental education (CBDE) under emerging National Dental Commission (NDC) reforms further underscores the need to enhance mentoring approaches that support competency attainment, reflective practice, research engagement, and career development. Recent mentoring literature advocates the development of mentoring networks and individualized mentoring pathways that extend beyond conventional dyadic relationships. Concurrently, advances in artificial intelligence (AI), machine learning, and learning analytics offer new opportunities to deliver personalized educational support at scale. This perspective explores the potential of AI-enabled mentoring networks as a strategy to strengthen mentoring and competency development in Indian dental education. Drawing on established mentoring theories, health professions education literature, and emerging educational technologies, we propose a conceptual framework integrating learner profiling, faculty profiling, intelligent mentor matching, dynamic mentoring road-maps, and longitudinal competency tracking. AI-enabled mentoring systems have the potential to enhance CBDE implementation and support the improvement of competent, adaptable, and future-ready oral health professionals. Future work should focus on ethical implementation, faculty preparedness, and evaluation of educational outcomes associated with technology-enhanced mentoring ecosystems.

مشاوره به طور فزاینده‌ای به عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده مهم در موفقیت تحصیلی، شکل‌گیری هویت حرفه‌ای، پیشرفت شغلی و بهزیستی در آموزش حرفه‌های سلامت شناخته می‌شود. مدل‌های سنتی مشاور-دانشجو که معمولاً بر یک عضو هیئت علمی اختصاص‌یافته متمرکز هستند، ممکن است برای پاسخگویی به نیازهای متنوع و در حال تحول دانشجویان دندانپزشکی معاصر و اعضای هیئت علمی در ابتدای مسیر شغلی کافی نباشند. گذار به سمت آموزش دندانپزشکی مبتنی بر شایستگی (CBDE) در چارچوب اصلاحات نوظهور کمیسیون ملی دندانپزشکی (NDC) بیش از پیش بر ضرورت ارتقای رویکردهای مشاوره‌ای که از کسب شایستگی، تمرین تأملی، مشارکت پژوهشی و توسعه شغلی حمایت می‌کنند، تأکید دارد. ادبیات اخیر مشاوره توسعه شبکه‌های مشاوره‌ای و مسیرهای مشاوره فردی‌شده را که فراتر از روابط دوتایی سنتی هستند، توصیه می‌کند. همزمان، پیشرفت‌های هوش مصنوعی (AI)، یادگیری ماشین و تحلیل‌های یادگیری فرصت‌های جدیدی را برای ارائه حمایت آموزشی شخصی‌سازی‌شده در مقیاس وسیع فراهم می‌آورد. این مقاله دیدگاهی را درباره ظرفیت شبکه‌های مشاوره مبتنی بر هوش مصنوعی به عنوان راهبردی برای تقویت مشاوره و توسعه شایستگی در آموزش دندانپزشکی هند ارائه می‌دهد. با بهره‌گیری از نظریه‌های مشاوره‌ای تثبیت‌شده، ادبیات آموزش حرفه‌های سلامت و فناوری‌های آموزشی نوظهور، چارچوب مفهومی‌ای را پیشنهاد می‌کنیم که شامل نمایه‌سازی دانشجو، نمایه‌سازی اعضای هیئت علمی، تطبیق هوشمند مشاور، نقشه‌راه‌های پویا برای مشاوره و پیگیری طولی شایستگی است. سامانه‌های مشاوره مبتنی بر هوش مصنوعی این پتانسیل را دارند که اجرای CBDE را ارتقا دهند و از تربیت متخصصان سلامت دهان توانمند، سازگار و آماده برای آینده حمایت کنند. پژوهش‌های آینده باید بر اجرای اخلاقی، آمادگی اعضای هیئت علمی و ارزیابی پیامدهای آموزشی مرتبط با اکوسیستم‌های مشاوره‌ای مبتنی بر فناوری تمرکز کنند.

Introduction Hands-on laboratory experimentation is an important contributor to the successful acquisition of conceptual science knowledge, but its practical application has several limitations. Virtual laboratory experiments help overcome most of these shortcomings and may also be more effective than hands-on laboratory activities in promoting conceptual science knowledge acquisition. Methods In this study, the impact of virtual and hands-on laboratory experimentation on the acquisition of conceptual science knowledge was compared by means of a meta-analysis. The meta-analysis encompassed 43 studies selected according to the predefined inclusion criteria, and the principles of Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses procedure. For each study, one effect size value of Hedges' g was calculated. Subsequently, due to their heterogeneity, the overall effect size value was computed through the use of the random-effects model. Results Based on the obtained results [ g = 0.551, SE = 0.097, 95% CI (0.362, 0.740), p < 0.001] virtual laboratory experimentation appears to be significantly more effective in promoting the acquisition of conceptual science knowledge than experimentation conducted in hands-on laboratories. Furthermore, the meta-regression results suggest that the effectiveness of virtual laboratory experiments may not be moderated by the geographical location, science subject area, methodological quality of included studies, 2D/3D design type, delivery format, learner agency, and software type of virtual laboratories, the duration of their application, or the assessment format used to evaluate conceptual knowledge acquisition. Conversely, virtual laboratory experimentation seems to be significantly more effective when implemented at the secondary school as opposed to the university level ( p = 0.014) and when experimental activities were conducted individually rather than within groups ( p = 0.008). Conclusions Research results suggest significantly stronger positive impact of virtual laboratory experimentation on the acquisition of conceptual science knowledge and provide potentially important guidelines for both its practical application and future research in this field.

مقدمه: آزمایش‌های عملی در آزمایشگاه نقش مهمی در موفقیت کسب دانش مفهومی علوم ایفا می‌کنند، اما کاربرد عملی آن‌ها با محدودیت‌هایی همراه است. آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی به رفع بسیاری از این کاستی‌ها کمک می‌کنند و ممکن است در ارتقای کسب دانش مفهومی علوم، مؤثرتر از فعالیت‌های عملی آزمایشگاهی باشند. روش‌ها: در این مطالعه، تأثیر آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی و عملی بر کسب دانش مفهومی علوم از طریق یک فراتحلیل مقایسه شد. فراتحلیل شامل ۴۳ مطالعه بود که بر اساس معیارهای از پیش تعیین‌شده وارد شده و مطابق با اصول رویه‌ی Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses انجام شد. برای هر مطالعه، یک مقدار اندازه‌ی اثر از نوع g هجز محاسبه گردید. سپس، به دلیل ناهمگنی مطالعات، مقدار کلی اندازه‌ی اثر با استفاده از مدل اثرات تصادفی محاسبه شد. نتایج: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده [g = 0.551, SE = 0.097, 95% CI (0.362, 0.740), p < 0.001]، آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی به طور معناداری در ارتقای کسب دانش مفهومی علوم مؤثرتر از آزمایش‌های عملی آزمایشگاهی هستند. همچنین، نتایج فراتحلیل رگرسیون نشان می‌دهد که اثربخشی آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی ممکن است تحت تأثیر محل جغرافیایی، حوزه‌ی موضوعی علوم، کیفیت روش‌شناختی مطالعات واردشده، نوع طراحی دو‌بعدی/سه‌بعدی، قالب ارائه، عاملیت یادگیرنده، نوع نرم‌افزار آزمایشگاه مجازی، مدت زمان استفاده یا قالب ارزیابی مورد استفاده برای سنجش کسب دانش مفهومی قرار نگیرد. در مقابل، آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی زمانی که در سطح دبیرستان نسبت به سطح دانشگاه اجرا می‌شوند (p = 0.014) و زمانی که فعالیت‌های آزمایشی به صورت فردی و نه گروهی انجام می‌شوند (p = 0.008)، به طور معناداری مؤثرتر به نظر می‌رسند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مثبت و معنادار قوی‌تر آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی بر کسب دانش مفهومی علوم است و راهنمایی‌های بالقوه مهمی برای کاربرد عملی و پژوهش‌های آتی در این حوزه ارائه می‌دهد.

Gameful work design is increasingly used to make tasks, feedback, performance systems, and workplace interaction more engaging, yet its consequences remain double-edged. Existing research has largely explained these differences in terms of motivation, technology acceptance, or performance outcomes, offering limited insight into why similar features are interpreted differently across employees and contexts. Drawing on cognitive appraisal theory and a bounded integrative evidence base of 52 publications, this conceptual analysis develops an emotional appraisal framework of gameful work design. The framework analytically distinguishes five interrelated appraisal domains—system characteristics, task design, self-evaluation and identity, social interaction, and organizational meaning—and explains how external design cues acquire supportive or threatening meanings through appraisal. These meanings shape emotional reactions, which may subsequently influence individual, team, and organizational outcomes. Eight propositions translate the framework into domain-focused, cross-pathway, multilevel, and temporal relationships for future testing. By clarifying what employees appraise and how appraisal processes link similar gameful features to divergent consequences, the framework extends cognitive-emotional explanations of work gamification. It provides a focused agenda for future research.

طراحی بازی‌گونه کار به طور فزاینده‌ای برای جذاب‌تر کردن وظایف، بازخورد، سیستم‌های عملکرد و تعاملات محیط کار به کار می‌رود، اما پیامدهای آن همچنان دو‌سویه باقی مانده است. پژوهش‌های موجود عمدتاً این تفاوت‌ها را بر اساس انگیزش، پذیرش فناوری یا پیامدهای عملکردی تبیین کرده‌اند و بینش محدودی درباره اینکه چرا ویژگی‌های مشابه توسط کارکنان و در زمینه‌های مختلف به گونه‌ای متفاوت تفسیر می‌شوند، ارائه داده‌اند. با اتکا بر نظریه ارزیابی شناختی و شواهد تلفیقی محدود از ۵۲ منبع، این تحلیل مفهومی چارچوبی برای ارزیابی هیجانی در طراحی بازی‌گونه کار توسعه می‌دهد. این چارچوب به طور تحلیلی پنج حوزه ارزیابی مرتبط با یکدیگر—ویژگی‌های سیستم، طراحی وظیفه، ارزیابی و هویت فردی، تعامل اجتماعی و معنای سازمانی—را متمایز می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه نشانه‌های طراحی بیرونی از طریق ارزیابی، معانی حمایتی یا تهدیدآمیز پیدا می‌کنند. این معانی واکنش‌های هیجانی را شکل می‌دهند که ممکن است به نوبه خود بر پیامدهای فردی، تیمی و سازمانی تأثیر بگذارند. هشت گزاره، چارچوب را به روابط متمرکز بر حوزه، میان‌مسیر، چندسطحی و زمانی برای آزمون‌های آتی ترجمه می‌کنند. با روشن ساختن اینکه کارکنان چه چیزی را ارزیابی می‌کنند و چگونه فرایندهای ارزیابی ویژگی‌های بازی‌گونه مشابه را به پیامدهای متفاوت پیوند می‌دهد، این چارچوب تبیین‌های شناختی-هیجانی از بازی‌وارسازی کار را گسترش می‌دهد و دستورکار متمرکزی برای پژوهش‌های آینده فراهم می‌کند.

Saudi Arabia’s Vision 2030 positions higher education as a strategic driver of sustainable development, yet the linkages between national policy instruments and institutional e-learning governance remain only partially explicit and have received limited integrated analysis. This study examines how selected national policy instruments collectively structure e-learning governance in relation to sustainable higher education. An integrated qualitative policy analysis was conducted on three publicly available Saudi national instruments, the Ministry of Education’s General Education Strategic Plan 2020–2030 , the National eLearning Center’s E-Learning Standards , and the Human Capability Development Program’s 2025 Annual Report . The analysis combined directed qualitative content analysis with cross-document thematic synthesis organised around six governance dimensions: strategic alignment, quality assurance, digital infrastructure, innovation and adaptive learning, human-capability development, and accountability and performance measurement. The findings identified substantial convergence in strategic direction and human-capability development, together with functional complementarity across the strategic, regulatory, and implementation-oriented roles represented by the three instruments. The analysis also revealed differentiated treatment of digital infrastructure, innovation, performance measurement, and accountability, particularly in the extent to which digital-learning performance mechanisms are explicitly connected to broader strategic, human-capability, and sustainability-oriented outcomes. The National Digital Learning Indicator (NDLI) and institutional e-learning KPIs provide an established digital-learning performance architecture, whilst explicit cross-framework linkages between these mechanisms and broader national outcome frameworks remain comparatively limited within the analysed corpus. Building on these findings, the study develops the Integrated E-Learning Sustainability Governance Framework (IELSGF) as an analytically derived and provisional conceptual framework that distinguishes empirically observed policy anchors from proposed integrative linkages. The IELSGF provides a structured basis for policy development, future empirical validation, refinement, and comparative application within Saudi Arabia and other multi-actor higher-education governance contexts.

چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی، آموزش عالی را به عنوان محرک راهبردی توسعه پایدار معرفی می‌کند، اما پیوندهای میان ابزارهای سیاستی ملی و حاکمیت آموزش الکترونیکی در سطح نهادی تنها تا حدی به‌صورت صریح بیان شده‌اند و تحلیل یکپارچه محدودی دریافت کرده‌اند. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه برخی ابزارهای سیاستی ملی به‌صورت جمعی ساختار حاکمیت آموزش الکترونیکی را در ارتباط با آموزش عالی پایدار شکل می‌دهند. یک تحلیل سیاستی کیفی یکپارچه بر روی سه ابزار ملی عربستان سعودی که به‌صورت عمومی در دسترس هستند انجام شد: برنامه راهبردی آموزش عمومی وزارت آموزش (۲۰۲۰–۲۰۳۰)، استانداردهای آموزش الکترونیکی مرکز ملی آموزش الکترونیکی، و گزارش سالانه ۲۰۲۵ برنامه توسعه قابلیت‌های انسانی. تحلیل با ترکیب تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده و سنتز موضوعی میان‌سندی، حول شش بُعد حاکمیتی سازمان‌دهی شد: همسویی راهبردی، تضمین کیفیت، زیرساخت دیجیتال، نوآوری و یادگیری تطبیقی، توسعه قابلیت‌های انسانی، و پاسخگویی و سنجش عملکرد. یافته‌ها همگرایی قابل توجهی در جهت‌گیری راهبردی و توسعه قابلیت‌های انسانی، همراه با مکملیت کارکردی در نقش‌های راهبردی، مقرراتی و اجرایی نمایان‌شده توسط سه ابزار را شناسایی کردند. تحلیل همچنین به تفاوت در پرداختن به زیرساخت دیجیتال، نوآوری، سنجش عملکرد و پاسخگویی اشاره داشت، به‌ویژه در میزان اتصال صریح سازوکارهای عملکرد یادگیری دیجیتال به پیامدهای راهبردی، قابلیت انسانی و پایداری در سطح کلان. شاخص ملی یادگیری دیجیتال (NDLI) و شاخص‌های کلیدی عملکرد آموزش الکترونیکی نهادی، معماری تثبیت‌شده‌ای برای عملکرد یادگیری دیجیتال فراهم می‌کنند، در حالی که پیوندهای صریح میان‌چارچوبی میان این سازوکارها و چارچوب‌های پیامدی ملی گسترده‌تر، در مجموعه تحلیل‌شده نسبتاً محدود باقی مانده‌اند. بر اساس این یافته‌ها، پژوهش چارچوب حاکمیت پایداری آموزش الکترونیکی یکپارچه (IELSGF) را به عنوان چارچوب مفهومی مشتق‌شده تحلیلی و موقت توسعه می‌دهد که لنگرهای سیاستی مشاهده‌شده تجربی را از پیوندهای یکپارچه پیشنهادی متمایز می‌سازد. IELSGF مبنایی ساختاریافته برای توسعه سیاست، اعتبارسنجی تجربی آینده، اصلاح و کاربرد تطبیقی در عربستان سعودی و سایر زمینه‌های حاکمیت آموزش عالی چندبازیگری فراهم می‌کند.

This scoping review intends to identify, map and synthesize the scholarly literature on neoliberalism and English Language Teaching Education (ELTE) in Türkiye, highlighting key concepts, research trends, methodological approaches, and emerging knowledge gaps. This review is guided by Joanna Briggs Institute (JBI) methodology for scoping reviews and is reported regarding the PRISMA-ScR guidelines. A broad search is conducted across major electronic databases, and followed by extraction, charting and summarization of the data by using descriptive and thematic analyses through a theory-informed conceptual framework. The findings indicate that scholars in Türkiye largely conceptualize neoliberalism in ELTE as a process that restructures teacher professionalism by prioritizing competencies, accountability, effectiveness, and technical expertise while diminishing teachers’ critical, political and transformative roles. This restructuring reflects broader neoliberal governance, in which policy discourse, audit culture, and accountability mechanisms redefine teachers as technical implementers of externally prescribed policies rather than autonomous professionals.

این مرور گسترده با هدف شناسایی، ترسیم و تلفیق ادبیات علمی مرتبط با نئولیبرالیسم و آموزش زبان انگلیسی (ELTE) در ترکیه انجام شده است و مفاهیم کلیدی، روندهای پژوهشی، رویکردهای روش‌شناختی و شکاف‌های دانشی نوظهور را برجسته می‌کند. این مرور بر اساس روش‌شناسی مؤسسه Joanna Briggs (JBI) برای مرورهای گسترده هدایت شده و مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA-ScR گزارش شده است. جستجوی گسترده‌ای در پایگاه‌های داده الکترونیکی اصلی صورت گرفته و سپس استخراج، ترسیم و خلاصه‌سازی داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های توصیفی و تماتیک در چارچوبی مفهومی مبتنی بر نظریه انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پژوهشگران در ترکیه عمدتاً نئولیبرالیسم در ELTE را به عنوان فرایندی مفهوم‌سازی می‌کنند که حرفه‌ای‌گری معلمان را از طریق اولویت‌بخشی به شایستگی‌ها، پاسخگویی، اثربخشی و تخصص فنی بازساخت می‌کند و در عین حال نقش‌های انتقادی، سیاسی و تحول‌آفرین معلمان را کاهش می‌دهد. این بازساخت بازتابی از حکمرانی نئولیبرال گسترده‌تر است که در آن گفتمان سیاستی، فرهنگ ممیزی و سازوکارهای پاسخگویی، معلمان را به عنوان مجریان فنی سیاست‌های تجویز شده از بیرون، نه حرفه‌ای‌های مستقل، بازتعریف می‌کند.

Many education systems aim to support teachers in moving toward conceptually oriented mathematics instruction. The 2023 California Mathematics Framework provides one example of this effort by organizing standards around big ideas and emphasizing mathematical connections. In this study, we report on an early investigation of teachers’ learning about, and efforts to enact, the framework’s big ideas approach. We followed a cohort of elementary teachers who participated in a year-long professional learning fellowship. Drawing on multiple qualitative data sources, we examine the affordances and constraints teachers experienced as they learned to teach mathematics conceptually through big ideas, as well as the ways that the framework's conceptual structure supported their instructional decision-making. Teachers reported meaningful shifts in their teaching, which they attributed to increased student engagement, a sense of instructional freedom, and growing confidence in themselves as mathematical thinkers. Classroom observations corroborated these reported shifts by documenting teachers' enactment of key features of conceptual mathematics instruction. At the same time, teachers identified important constraints, particularly tensions between conceptual teaching and procedural district assessment systems. Across teachers, the big ideas approach provided a shared conceptual structure for organizing instruction around connected mathematical ideas while supporting teachers’ professional judgment in how those ideas were enacted in classrooms. To illustrate variation in teachers’ experiences, we present four cases representing different trajectories of learning and enactment. We conclude with implications for the design of professional learning and the use of coherent conceptual frameworks to support teachers' learning and instructional decision-making.

بسیاری از نظام‌های آموزشی در پی حمایت از معلمان برای حرکت به سوی آموزش ریاضیات مبتنی بر مفاهیم هستند. چارچوب ریاضیات کالیفرنیا ۲۰۲۳ نمونه‌ای از این تلاش است که استانداردها را حول ایده‌های بزرگ سازمان‌دهی کرده و بر ارتباطات ریاضی تأکید می‌کند. در این مطالعه، گزارشی از یک بررسی اولیه درباره یادگیری معلمان و تلاش‌های آن‌ها برای اجرای رویکرد ایده‌های بزرگ این چارچوب ارائه می‌شود. ما یک گروه از معلمان ابتدایی را که در یک دوره یک‌ساله یادگیری حرفه‌ای شرکت کردند، دنبال کردیم. با استفاده از منابع مختلف داده‌های کیفی، به بررسی فرصت‌ها و محدودیت‌هایی که معلمان در فرآیند یادگیری آموزش مفهومی ریاضیات از طریق ایده‌های بزرگ تجربه کردند، و همچنین نحوه حمایت ساختار مفهومی چارچوب از تصمیم‌گیری‌های آموزشی آن‌ها پرداختیم. معلمان تغییرات معناداری را در شیوه تدریس خود گزارش کردند که آن را به افزایش مشارکت دانش‌آموزان، احساس آزادی آموزشی و افزایش اعتماد به نفس خود به عنوان اندیشمندان ریاضی نسبت دادند. مشاهدات کلاسی این تغییرات گزارش‌شده را با مستندسازی اجرای ویژگی‌های کلیدی آموزش مفهومی ریاضیات توسط معلمان تأیید کرد. همزمان، معلمان محدودیت‌های مهمی را شناسایی کردند، به‌ویژه تنش میان آموزش مفهومی و نظام‌های ارزیابی رویه‌ای منطقه‌ای. در میان معلمان، رویکرد ایده‌های بزرگ ساختار مفهومی مشترکی برای سازمان‌دهی آموزش حول ایده‌های مرتبط ریاضی فراهم کرد و در عین حال از قضاوت حرفه‌ای معلمان در نحوه اجرای این ایده‌ها در کلاس حمایت نمود. برای نشان دادن تنوع تجربیات معلمان، چهار مطالعه موردی ارائه می‌شود که مسیرهای متفاوت یادگیری و اجرا را نمایان می‌کند. در پایان، پیامدهایی برای طراحی یادگیری حرفه‌ای و استفاده از چارچوب‌های مفهومی منسجم جهت حمایت از یادگیری معلمان و تصمیم‌گیری‌های آموزشی آن‌ها ارائه می‌شود.

This Hypothesis and Theory paper addresses a design problem at the center of AI-assisted research writing: which cognitive demands should AI reduce, and which must remain the writer’s own work. Generative AI can absorb the effort of drafting, organizing, and synthesizing prose, but that same effort is where understanding takes shape. Recent empirical work documents reduced neural engagement, weaker recall of one’s own writing, and a diminished sense of authorship among writers who rely heavily on AI assistance. The paper grounds this problem in cognitive load theory, which distinguishes intrinsic load (the element interactivity a task inherently requires) from extraneous load (demands that do not contribute to learning), and which treats germane processes as the working memory resources a writer allocates to intrinsic load. It draws on productive struggle and generative processing to explain why germane processing cannot be offloaded: when a tool performs the work, the processing does not transfer to the writer; it does not occur. Two research questions are posed. First, which cognitive demands in research writing constitute extraneous load that AI could reduce, and which require germane processing that must remain the writer’s own. Second, how can human-in-the-loop AI collaboration be designed across the phases of research writing so that this distinction is operationalized through human judgment? The contribution is a nine-phase conceptual framework mapped to the sections of a research paper, from curiosity and inquiry through references and submission. Each phase specifies the dominant cognitive demand, the AI role (ranging from minimal involvement to full collaboration), and design guidelines for tools and interactions. The framework addresses research writing from secondary school (grades 9–12) through postdoctoral and professional research, across disciplines. It treats phase-aware AI use as responsive pedagogy applied to research writing: instruction and tool design that respond to the cognitive demands of the task rather than to the tool’s capabilities. The paper draws implications for the design of responsive digital education, including tool selection, assessment, equity, and support for writers with cognitive differences. The framework is intended to preserve the cognitive work that makes research meaningful.

این مقاله از نوع فرضیه و نظریه به یک مسئله طراحی در مرکز نگارش پژوهشی با کمک هوش مصنوعی می‌پردازد: کدام مطالبات شناختی باید توسط هوش مصنوعی کاهش یابد و کدام باید همچنان کار خود نویسنده باقی بماند. هوش مصنوعی مولد می‌تواند تلاش مربوط به پیش‌نویس‌نویسی، سازماندهی و ترکیب نثر را بر عهده گیرد، اما همین تلاش جایی است که فهم شکل می‌گیرد. پژوهش‌های تجربی اخیر کاهش درگیری عصبی، یادآوری ضعیف‌تر نوشته‌های خود و کاهش حس مالکیت نویسندگی را در میان نویسندگانی که به شدت به کمک هوش مصنوعی متکی هستند، مستند کرده‌اند. مقاله این مسئله را در نظریه بار شناختی ریشه‌یابی می‌کند که بار ذاتی (تعامل عناصر مورد نیاز ذاتی یک وظیفه) را از بار زائد (مطالباتی که به یادگیری کمک نمی‌کنند) متمایز می‌سازد و فرایندهای مرتبط را به عنوان منابع حافظه فعال که نویسنده به بار ذاتی اختصاص می‌دهد، تلقی می‌کند. مقاله با بهره‌گیری از مفاهیم تلاش مولد و پردازش مولد توضیح می‌دهد که چرا پردازش مرتبط را نمی‌توان واگذار کرد: زمانی که یک ابزار کار را انجام می‌دهد، پردازش به نویسنده منتقل نمی‌شود؛ بلکه اصلاً رخ نمی‌دهد. دو پرسش پژوهشی مطرح می‌شود. نخست، کدام مطالبات شناختی در نگارش پژوهشی بار زائد محسوب می‌شوند که هوش مصنوعی می‌تواند آن را کاهش دهد و کدام نیازمند پردازش مرتبط است که باید کار خود نویسنده باقی بماند. دوم، چگونه می‌توان همکاری هوش مصنوعی با حضور انسان در حلقه را در مراحل مختلف نگارش پژوهشی به گونه‌ای طراحی کرد که این تمایز از طریق قضاوت انسانی عملیاتی شود؟ دستاورد مقاله، یک چارچوب مفهومی نه‌مرحله‌ای است که با بخش‌های یک مقاله پژوهشی، از کنجکاوی و پرسشگری تا منابع و ارسال، تطبیق یافته است. هر مرحله، مطالبه شناختی غالب، نقش هوش مصنوعی (از حداقل مداخله تا همکاری کامل) و راهنمای طراحی برای ابزارها و تعاملات را مشخص می‌کند. این چارچوب نگارش پژوهشی را از دبیرستان (پایه‌های ۹ تا ۱۲) تا پژوهش‌های فوق‌دکتری و حرفه‌ای، در رشته‌های مختلف پوشش می‌دهد. استفاده مرحله‌محور از هوش مصنوعی را به عنوان آموزش پاسخگو در نگارش پژوهشی تلقی می‌کند: آموزش و طراحی ابزار که به مطالبات شناختی وظیفه پاسخ می‌دهد نه به قابلیت‌های ابزار. مقاله پیامدهایی برای طراحی آموزش دیجیتال پاسخگو، از جمله انتخاب ابزار، ارزیابی، عدالت و حمایت از نویسندگان با تفاوت‌های شناختی ارائه می‌دهد. هدف چارچوب، حفظ کار شناختی است که پژوهش را معنادار می‌کند.

Introduction Research Methodology education in higher education presents persistent andragogical challenges, including conceptual complexity, limited student engagement, inconsistent curriculum structures and weak connections to authentic inquiry. This study compares Research Methods curricula in Australia and South Africa to examine how curricula can be designed through constructivist learning theory. Methods Using a constructivist quadethnographic approach, four educators from two institutions engaged in collaborative autoethnographic dialogue over five months, critically reflecting on curriculum structures, teaching experiences and student learning behaviours. Results The analysis identified shared challenges across both contexts, including learning outcomes oriented towards lower-order cognitive skills, theoretical content-dominated teaching, limited scaffolded and collaborative inquiry, uneven temporal structures, superficial treatment of ethics and weak connections between research skills and professional practice. These limitations resulted primarily in formal or technical alignment rather than meaningful constructive alignment. Discussion The study proposes the Constructivist Engagement Framework for Research Methods Education, comprising Curriculum Intent, Learning Design, Andragogical Practice and Learning Culture. The framework provides a conceptual and practical guide for curriculum development and highlights implications for curriculum reform, professional learning and institutional support. Further empirical research is recommended to evaluate and refine the framework across disciplines and programmes.

مقدمه: آموزش روش تحقیق در آموزش عالی با چالش‌های مداوم آندرگوژیکی مواجه است، از جمله پیچیدگی مفهومی، مشارکت محدود دانشجویان، ساختارهای نامنسجم برنامه درسی و ارتباط ضعیف با پژوهش اصیل. این مطالعه به مقایسه برنامه‌های درسی روش تحقیق در استرالیا و آفریقای جنوبی می‌پردازد تا بررسی کند چگونه می‌توان برنامه‌های درسی را بر اساس نظریه یادگیری سازه‌گرایانه طراحی کرد. روش‌ها: با بهره‌گیری از رویکرد چهارنفره‌نگاری سازه‌گرایانه، چهار مدرس از دو مؤسسه طی پنج ماه در گفت‌وگوی خوداتنوگرافیک مشارکتی شرکت کردند و به طور انتقادی به بازتاب ساختارهای برنامه درسی، تجارب تدریس و رفتارهای یادگیری دانشجویان پرداختند. یافته‌ها: تحلیل انجام‌شده چالش‌های مشترکی را در هر دو زمینه شناسایی کرد، از جمله نتایج یادگیری مبتنی بر مهارت‌های شناختی سطح پایین‌تر، غلبه محتوای نظری بر تدریس، محدودیت در پژوهش تدریجی و مشارکتی، ساختارهای زمانی نامنظم، پرداخت سطحی به اخلاق و ارتباط ضعیف میان مهارت‌های پژوهشی و عمل حرفه‌ای. این محدودیت‌ها عمدتاً منجر به همسویی صوری یا فنی به جای همسویی سازنده معنادار می‌شوند. بحث: این مطالعه چارچوب مشارکت سازه‌گرایانه برای آموزش روش تحقیق را پیشنهاد می‌کند که شامل هدف برنامه درسی، طراحی یادگیری، عمل آندرگوژیکی و فرهنگ یادگیری است. این چارچوب راهنمای مفهومی و عملی برای توسعه برنامه درسی ارائه می‌دهد و پیامدهایی برای اصلاح برنامه درسی، یادگیری حرفه‌ای و حمایت نهادی برجسته می‌کند. انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر برای ارزیابی و اصلاح این چارچوب در رشته‌ها و برنامه‌های مختلف توصیه می‌شود.

This Brief Report examines changes in students’ understanding of economics and “the economy” through the lens of “threshold concepts,” which serve as gateways to new ways of thinking. Drawing on qualitative analysis of postgraduate students’ reflective assignments from an MSc Ecological Economics module, we explore how a set of pedagogically pre-identified threshold concepts – selected for their centrality within ecological economics and contrast with mainstream economics – can reshape students’ understanding, and how scaffolding supports this process. The report assesses engagement with the following threshold concepts: the embedded economy (ontology); the Systems of Provision framework and heterodox views on capitalism and growth (epistemology); value pluralism and the limits of monetization (axiology); and the idea of economics as normative and political (ideology). We show that scaffolding across key dimensions of a pre-analytical vision – ontology, epistemology, axiology, and ideology – helped students develop a different understanding of economics. While focused on ecological economics, the findings suggest a pedagogical approach transferable to sustainability education more broadly: scaffolding learning around a pre-analytic vision and anchoring threshold concepts within it to foster deeper, more critical engagement with complex social-ecological knowledge.

این گزارش کوتاه به بررسی تغییرات درک دانشجویان از اقتصاد و «اقتصاد کلان» از منظر «مفاهیم آستانه‌ای» می‌پردازد؛ مفاهیمی که به‌عنوان دروازه‌هایی به سوی شیوه‌های جدید اندیشیدن عمل می‌کنند. با بهره‌گیری از تحلیل کیفی تکالیف تأملی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در یکی از واحدهای کارشناسی ارشد اقتصاد بوم‌شناختی، بررسی می‌شود که چگونه مجموعه‌ای از مفاهیم آستانه‌ای که به‌صورت آموزشی و به دلیل مرکزیت آن‌ها در اقتصاد بوم‌شناختی و تمایز با اقتصاد جریان اصلی از پیش شناسایی شده‌اند، می‌توانند درک دانشجویان را دگرگون سازند و نقش حمایت‌های ساختاریافته در این فرایند چگونه است. این گزارش به میزان درگیری با مفاهیم آستانه‌ای زیر می‌پردازد: اقتصاد درون‌نهاده (هستی‌شناسی)؛ چارچوب نظام‌های تأمین و دیدگاه‌های دگراندیش درباره سرمایه‌داری و رشد (معرفت‌شناسی)؛ تکثر ارزش‌ها و محدودیت‌های پولی‌سازی (ارزش‌شناسی)؛ و ایده اقتصاد به‌عنوان امری هنجاری و سیاسی (ایدئولوژی). نشان داده می‌شود که حمایت ساختاریافته در ابعاد کلیدی چشم‌انداز پیشاتحلیلی – هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، ارزش‌شناسی و ایدئولوژی – به دانشجویان کمک کرد تا درکی متفاوت از اقتصاد پیدا کنند. اگرچه تمرکز بر اقتصاد بوم‌شناختی است، یافته‌ها رویکردی آموزشی را پیشنهاد می‌کنند که قابلیت انتقال به آموزش پایداری در معنای وسیع‌تر را دارد: ساختاربندی یادگیری حول یک چشم‌انداز پیشاتحلیلی و لنگر دادن مفاهیم آستانه‌ای در آن برای تقویت مشارکت عمیق‌تر و انتقادی‌تر با دانش پیچیده اجتماعی-بوم‌شناختی.