thinking skills

Assessment in Arabic language learning as a foreign language (Arabic as a Foreign Language) is currently undergoing a significant paradigm shift. This transformation is influenced by the development of digital technology, the utilization of Artificial Intelligence (AI), and the implementation of the Merdeka Curriculum in Indonesia, which emphasizes flexibility, differentiation, and learning personalization. This article presents a Systematic Literature Review (SLR) aimed at identifying, examining, and synthesizing developments, innovations, methodological approaches, and various challenges in the assessment of the four Arabic language skills, namely listening, speaking, reading, and writing, during the period from 2020 to early 2026. The review employed the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) protocol to identify and analyze relevant literature. The findings indicate a shift from conventional evaluation systems based on discrete tests toward the implementation of Technology-Enhanced Assessment (TEA) and more authentic forms of assessment. The literature synthesis reveals several key findings. First, diagnostic assessment, encompassing both cognitive and non-cognitive aspects, plays an important role in designing differentiated learning within the framework of the Merdeka Curriculum. Second, the development of assessment instruments for Arabic language maharah is increasingly oriented toward measuring higher-order thinking skills (Higher Order Thinking Skills/HOTS). Third, the utilization of Generative AI, including ChatGPT, as well as various gamification-based learning platforms, has introduced new approaches to providing faster, more adaptive, and interactive feedback. Based on the synthesis, the effectiveness of modern assessment is not determined solely by the sophistication of the technology employed, but also by the alignment between technology and pedagogical objectives, the transparency of assessment procedures, and its ability to comprehensively represent learners' communicative competence while maintaining the principles of academic integrity.

implement the Problem-Based Learning (PBL) model in an IPAS (Natural and Social Sciences) lesson on ecosystem harmony, aiming to enhance students' critical thinking skills. The study employed a Classroom Action Research (CAR) approach consisting of two cycles, with each cycle comprising the stages of "look," "think," and "act." Twenty-six fifth-grade students from SDN Tingkir Lor 02 Salatiga participated in the study. Students' critical thinking skills were assessed using a rubric based on the FRISCO indicators: Focus, Reason, Inference, Situation, Clarity, and Overview. The results indicate that students' critical thinking skills improved through the implementation of the PBL approach supported by the Science Escape Room medium. From an initial baseline score of 52.65%, the average critical thinking score rose to 70.94% in Cycle I and subsequently to 84.42% in Cycle II. This improvement reflects student progress in areas such as problem comprehension, reasoning, drawing conclusions, considering context, effectively communicating ideas, and reviewing their own thought processes. Thus, fifth-grade students at SDN Tingkir Lor 02 Salatiga were able to enhance their critical thinking skills while studying the IPAS topic of Ecosystem Harmony through the use of the Science Escape Room medium combined with the Problem-Based Learning model. Keywords: Problem Based Learning, Escape Room Sains, critical thinking skills, IPAS, FRISCO.

The article substantiates a four-stage theoretical model for developing critical thinking competence in pre-service English teachers. Each stage is linked to problem-based, project-based, collaborative learning and reflective writing; indicators and a three-level scale are proposed.

این مقاله یک مدل نظری چهارمرحله‌ای برای توسعه شایستگی تفکر انتقادی در معلمان آینده زبان انگلیسی را توجیه می‌کند. هر مرحله به یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری مبتنی بر پروژه، یادگیری مشارکتی و نوشتن تأملی مرتبط است؛ شاخص‌ها و یک مقیاس سه‌سطحی پیشنهاد شده‌اند.

This study is a survey research that aims to determine students’ critical thinking skills in science learning at Madrasah Tsanawiyah (MTs) in Somba Opu District during the 2024/2025 academic year. The population of this study consisted of eighth-grade students totaling 229 students. The sample included 146 students from three schools: MTs Aisyiyah Sungguminasa 47 students, MTs Madani Pao-pao 87 students, and MTs Guppi Samata with 12 students. The indicators of critical thinking skills analyzed consisted of five aspects: providing simple explanations, building basic skills, drawing conclusions, providing further explanations, and organizing strategies and tactics. The data collection technique used was a critical thinking ability test in the form of multiple-choice questions, and the data were analyzed using descriptive statistical analysis. The results show that students’ critical thinking skills in science learning at MTs in Somba Opu District are categorized as low, with an average score of 7.40. The percentage of achievement shows that providing simple explanations reached 42.61% (fair), building basic skills reached 39.72% (low), drawing conclusions reached 31.41% (low), providing further explanations reached 41.93% (fair), and organizing strategies and tactics reached 27.33% (low). These results indicate that students’ critical thinking skills need improvement.

This study aims to examine research trends and synthesize key findings related to the implementation of outdoor learning in science education through a Systematic Literature Review (SLR) approach. The literature search was conducted using the Scopus database and focused on publications published between 2021 and 2025. The initial search retrieved 197 records, which were subsequently screened in accordance with the PRISMA guidelines using predefined inclusion and exclusion criteria, resulting in 12 studies being selected for further analysis. Based on the descriptive mapping and synthesis of the selected studies, the findings suggest that outdoor learning may enhance students' conceptual understanding, engagement, learning motivation, and several aspects of thinking skills, although direct evidence regarding critical thinking remains limited. The reviewed studies suggest that outdoor learning may support conceptual understanding, engagement, motivation, and some aspects of thinking skills, although direct evidence on critical thinking remains relatively limited. Mixed methods emerged as the most frequently used research approach, followed by qualitative and quantitative methods. The review further identifies underexplored areas, particularly technology integration and the implementation of outdoor learning across diverse educational contexts, highlighting important opportunities for future research.

This study aims to synthesize the relationship between deep learning strategies and students' critical thinking skills within the context of Economics education. Employing a Systematic Literature Review (SLR) methodology, we examined 24 scholarly publications. The synthesis reveals three key findings: (1) a deep learning approach has a significant influence on higher-order thinking skills (HOTS) and critical thinking abilities; however, this relationship is complex and mediated by variables such as epistemological beliefs, perceptions of the learning context, and intrinsic motivation. (2) The adoption of a deep learning approach does not automatically result in high-level critical thinking skills; therefore, such skills require explicit and structured development. (3) Inquiry-based learning strategies, structured collaboration, and the integration of technology as a cognitive scaffold have proven most effective in promoting both aspects synergistically. This study offers practical implications for the design of Economics instruction—specifically regarding the cultivation of deep knowledge and the development of critical thinking skills—within the framework of the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum).

This study examines the implementation of Problem-Based Learning (PBL) assisted by flashcard media to improve third-grade elementary students’ critical thinking skills in Landscape (Bentang Alam) material. Methods: This study used a quantitative approach with a quasi-experimental, nonequivalent control-group design. The sample consisted of 44 third-grade students from SD Negeri in Semarang, divided into an experimental class (22 students) taught using PBL assisted by flashcards and a control class (22 students) taught using conventional learning. Data were collected using pretest and posttest instruments with 120 multiple-choice items (30 per skill) and analyzed using normality and homogeneity tests, paired-sample t-tests, independent-sample t-tests, Normalized Gain (N-Gain) analysis, and analysis of Covariance (ANCOVA) with the pretest as the covariate. Because of third-grade students' cognitive capacity, the test was administered in four separate sessions on four different days, with each session lasting approximately 45 minutes. Effect size was reported using Partial Eta Squared to measure the magnitude of the intervention’s impact. Both groups showed increased critical thinking ability after treatment, but the experimental group's increase was significantly higher than the control group's. After controlling for pretest scores, the ANCOVA results showed a significant difference between groups (F = 16989.679; p < .001; η²p = .998), indicating a large effect size. The experimental group's average N-Gain score was 0.7336, categorized as high and fairly effective, while the control group's average was 0.3784, categorized as medium and less effective. The greatest improvement occurred in the analysis and evaluation indicators. Implementing PBL assisted by flashcards effectively improves students’ critical thinking skills on Landscape material, as flashcards function not merely as visual media but as contextual problem triggers integrated into each stage of the PBL syntax. Keywords: problem-based learning, flashcard, critical thinking, landscape, elementary school.

This study aims to examine the effect of the CTL assisted by audiovisual with a deep learning approach on the critical thinking skills of tenth-grade students at SMA Negeri 2 Tasikmalaya. Although the effectiveness of CTL has been widely investigated, studies integrating CTL, audiovisual media, and a deep learning approach simultaneously in economics learning remain limited, creating a research gap that underpins this study. The novelty of this research lies in examining the synergistic effect of these three components as a unified instructional intervention. The study employed a quasi-experimental method using a non-equivalent control group design. The research instrument was an essay test measuring critical thinking skills based on Ennis's indicators. The results revealed a significant improvement in the experimental group, with the mean score increasing from 36.22 on the pretest to 85.84 on the posttest, while the control group improved from 35.55 to 73.13. The independent samples t-test showed a significance value of 0.000 (p < 0.05), with a Cohen's effect size of 1.29, indicating a very large effect. It can be concluded that the CTL model assisted by audiovisual media with a deep learning approach is effective in improving students' critical thinking skills in economics learning.

Low learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) and the prevalent use of conventional instructional models pose challenges in eighth-grade instruction at MTsN 2 Kota Pariaman. However, research specifically examining the effect of the probing–prompting model on PAI learning outcomes in this context remains limited. This study aimed to analyze the effect of the probing–prompting instructional model on eighth-grade students’ PAI learning outcomes at MTsN 2 Kota Pariaman. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 64 students selected through purposive sampling, including 32 students from class VIII.2 as the experimental group and 32 students from class VIII.3 as the control group. Data were collected through achievement tests administered as a pretest and a posttest and analyzed using normality tests, homogeneity of variance tests, and an independent-samples t test with IBM SPSS Statistics 26. The results showed that the experimental group achieved a mean posttest score of 78.59, compared with 69.84 for the control group. The t test revealed a significant difference between the two groups (p < .001). These findings provide empirical evidence of higher PAI learning outcomes among students taught using the probing–prompting model. In practical terms, the findings support the use of this model as an alternative approach to PAI instruction that promotes student engagement through targeted questioning. Future research should involve larger samples, cover a broader range of instructional content, and examine students’ active participation, motivation, and critical thinking skills.

Academic Competency Test (TKA) is an assessment tool designed to measure the literacy, numeracy, and reasoning abilities of high school students as indicators of academic readiness for higher education. However, TKA results show that student achievement is still relatively low and varies between subjects. This study aims to comprehensively examine the determining factors that influence the low achievement of senior high school students in the Academic Competency Test (TKA). This study uses a qualitative descriptive approach with a literature study method, with data sources in the form of reputable national and international scientific articles and secondary data from TKA results published by the Education Assessment Center, Ministry of Primary and Secondary Education. The data were analyzed through the stages of reduction, presentation, and conclusion drawing. The results of the study show that low TKA achievement is influenced by internal factors, including weak higher-order thinking skills (HOTS), low basic literacy and numeracy, high academic anxiety, and low student motivation to learn. In addition, external factors such as the gap between learning practices and national assessment requirements, the phenomenon of learning loss after the pandemic, limitations in teachers' pedagogical competencies, and socio-economic conditions also contribute to low TKA achievement. These findings show that TKA achievement is a reflection of the overall quality of the learning ecosystem and requires the strengthening of literacy, numeracy, and reasoning-based learning on an ongoing basis.

Student learning outcomes are often suboptimal due to inadequate internal factors, such as learning motivation, learning discipline, and critical thinking skills. Students can achieve optimal learning outcomes when these internal factors are consciously, systematically, and intentionally developed as part of their efforts to improve their learning achievement. This study aims to examine the factors that influence student learning outcomes, namely learning motivation, learning discipline, and critical thinking skills, among students at Al-Amin Islamic Senior High School, Sukodono, Sidoarjo. This study employed a quantitative approach, with data collected through questionnaire distribution, documentation of relevant documents, and direct observation at the research site. A total of 97 students constituted both the population and the sample, selected using the total sampling technique. The collected data were assessed for validity and reliability before being analyzed using multiple linear regression. Accordingly, classical assumption tests were conducted as prerequisites for the analysis. The results showed that two independent variables, namely learning motivation and critical thinking skills, had a positive and significant effect on student learning outcomes. In contrast, learning discipline did not show a significant effect on student learning outcomes.

This study aims to analyze the integration between the cognitive process dimensions of Revised Bloom's Taxonomy and the structural complexity of the SOLO Taxonomy in questions constructed by pre-service biology teachers, as well as its correlation with students' cognitive learning outcomes. A descriptive-quantitative approach with co-relational analysis was employed, evaluating a total sample of 420 question sentences generated by students during their field teaching program (PPL). Data collection was conducted using double-coding observation rubrics and statistically processed via Spearman’s rho non-parametric correlation test. The results indicated a stark gradation phenomenon, with question distribution heavily accumulating within lower-order thinking skills (LOTS), predominantly spanning the Remembering (C1) and Understanding (C2) levels with Unistructural and Multistructural reasoning profiles. Conversely, higher-order thinking skills (HOTS) were strictly concentrated at the Analyzing (C4) and Evaluating (C5) levels, aligning with Relational and Extended Abstract structures. Statistical analysis revealed a positive and significant correlation coefficient (p = 0.707, p < 0.001), indicating a very strong linear relationship where higher cognitive demands inherently correspond to greater structural reasoning maturity. In conclusion, while pre-service teachers possess a solid foundation in factual knowledge, their capacity to formulate higher-order questions remains limited. Therefore, transforming classroom communication through constructivist learning strategies and gradual conceptual scaffolding is highly recommended to foster integrative thinking and bridge the cognitive transition toward deep conceptual understanding.

This study examined the effect of Philosophy for Children (P4C) activities on the caring thinking skills of sixth-grade middle school students. The study was conducted using a pretest-posttest control group quasi-experimental design. The study group consisted of 65 sixth-grade students enrolled in two classes at a public middle school in Burdur during the 2024-2025 academic year, with one class assigned as the experimental group (n = 32) and the other as the control group (n = 33). Over eight weeks, the experimental group received a P4C curriculum designed by the researchers to develop the five dimensions of caring thinking (appreciative, affective, active, normative, and empathic), while the control group continued with the existing national curriculum. Data were collected using the Caring Thinking Skills Inventory and analyzed through one-way ANCOVA; for the sub-dimensions in which the homogeneity of regression slopes assumption was violated, models including the Group × Pretest interaction were estimated, and the Mann-Whitney U test on gain scores was reported as a supplementary sensitivity analysis. The findings revealed a statistically significant difference favoring the experimental group in the total caring thinking score, with a large group effect, and in the normative and empathic sub-dimensions. In the appreciative, affective, and active sub-dimensions, the experimental group scored higher at average pretest levels, but the group difference diminished as pretest scores increased. The results indicate that P4C activities can meaningfully develop the affective dimension of thinking, and recommendations were offered regarding the applicability of the caring thinking dimension of the 4C model at the middle school level.

این پژوهش به بررسی تأثیر فعالیت‌های فلسفه برای کودکان (P4C) بر مهارت‌های تفکر مراقبتی دانش‌آموزان پایه ششم متوسطه پرداخته است. این مطالعه با استفاده از طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. گروه نمونه شامل ۶۵ دانش‌آموز پایه ششم ثبت‌نام‌شده در دو کلاس یک مدرسه متوسطه دولتی در Burdur در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ بود که یکی از کلاس‌ها به عنوان گروه آزمایش (n = ۳۲) و دیگری به عنوان گروه کنترل (n = ۳۳) تعیین شد. طی هشت هفته، گروه آزمایش برنامه درسی P4C طراحی‌شده توسط پژوهشگران را با هدف توسعه پنج بُعد تفکر مراقبتی (قدردانانه، عاطفی، فعال، هنجاری و همدلانه) دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل به برنامه درسی ملی موجود ادامه داد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه مهارت‌های تفکر مراقبتی گردآوری و از طریق تحلیل کوواریانس یک‌طرفه (ANCOVA) تحلیل شدند؛ برای زیرمقیاس‌هایی که فرض همگنی شیب‌های رگرسیون نقض شده بود، مدل‌هایی شامل تعامل گروه × پیش‌آزمون برآورد شد و آزمون Mann-Whitney U بر نمرات کسب‌شده به عنوان تحلیل حساسیت تکمیلی گزارش گردید. یافته‌ها تفاوت معنادار آماری به نفع گروه آزمایش را در نمره کل تفکر مراقبتی با اثر گروهی بزرگ و در زیرمقیاس‌های هنجاری و همدلانه نشان داد. در زیرمقیاس‌های قدردانانه، عاطفی و فعال، گروه آزمایش در سطوح متوسط پیش‌آزمون نمرات بالاتری کسب کرد، اما با افزایش نمرات پیش‌آزمون، تفاوت گروهی کاهش یافت. نتایج نشان می‌دهد که فعالیت‌های P4C می‌تواند به طور معناداری بُعد عاطفی تفکر را توسعه دهد و توصیه‌هایی در خصوص قابلیت اجرای بُعد تفکر مراقبتی مدل 4C در سطح متوسطه ارائه شده است.

Perkembangan teknologi di bidang pendidikan mendorong pemanfaatan asesmen sebagai alternatif evaluasi pembelajaran yang mampu mengukur keterampilan berpikir kritis peserta tes. Namun, penggunaan platform digital seperti Quizizz dan Google Form di sekolah masih didominasi sebagai media pelaksanaan tes dan belum didukung oleh instrumen asesmen yang memenuhi kriteria kualitas instrumen. Penelitian ini bertujuan mengembangkan instrumen asesmen digital keterampilan berpikir kritis pada materi Energi Terbarukan menggunakan Quizizz dan Google Form serta menganalisis kualitas instrumen dan kepraktisan penggunaannya. Penelitian ini merupakan penelitian pengembangan (Research and Development) dengan model ADDIE yang meliputi tahap Analyze, Design, Development, Implement, dan Evaluation. Subjek penelitian terdiri atas tiga validatorm yaitu dua dosen ahli dan satu guru fisika, serta 64 peserta tes kelas X-2 dan X-3 SMA Katolik Karitas III Surabaya. Data penelitian diperoleh melalui lembar validasi, tes keterampilan berpikir kritis, dan angket respons peserta tes. Analisis kualitas instrumen meliputi validitas teoritis, validitas empiris, reliabilitas, tingkat kesukaran, dan daya pembeda, sedangkan kepraktisan media dianalisis menggunakan persentase respons peserta tes. Hasil penelitian menunjukkan bahwa instrumen asesmen digital yang dikembangkan memenuhi kriteria sangat valid berdasarkan validasi ahli, memiliki tingkat kesepakatan antar validator yang tinggi, validitas empiris yang baik, reliabilitas tingggi, tingkat kesukaran proporsional, dan daya pembeda yang baik. Kepraktisan penggunaan media memperoleh kategori sangat praktis dengan rata-rata persentase peserta tes sebesar 94,98% pada Quizizz dan 94,95% pada Google Form. Berdasarkan hasil tersebut, instrumen asesmen digital yang dikembangkan dinyatakan layak digunakan sebagai alternatif asesmen untuk mengukur keterampilan berpikir kritis peserta tes pada materi Energi Terbarukan.

پیشرفت فناوری در حوزه آموزش، استفاده از ارزیابی را به‌عنوان جایگزینی برای ارزشیابی یادگیری که قادر به سنجش مهارت‌های تفکر انتقادی آزمون‌شوندگان است، تسهیل کرده‌است. با این حال، استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال مانند Quizizz و Google Form در مدارس عمدتاً به‌عنوان رسانه اجرای آزمون غالب است و هنوز توسط ابزارهای ارزیابی که معیارهای کیفیت ابزار را دارا باشند، پشتیبانی نمی‌شود. هدف این پژوهش، توسعه ابزار ارزیابی دیجیتال مهارت‌های تفکر انتقادی در مبحث انرژی‌های تجدیدپذیر با استفاده از Quizizz و Google Form و همچنین تحلیل کیفیت ابزار و سهولت کاربرد آن است. این پژوهش از نوع پژوهش توسعه‌ای (Research and Development) با مدل ADDIE است که شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی می‌باشد. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل سه ارزیاب (دو استاد دانشگاه و یک معلم فیزیک) و ۶۴ آزمون‌شونده از کلاس‌های X-2 و X-3 دبیرستان کاتولیک کاری‌تاس III سورابایا هستند. داده‌های پژوهش از طریق فرم‌های اعتبارسنجی، آزمون مهارت تفکر انتقادی و پرسشنامه پاسخ آزمون‌شوندگان گردآوری شد. تحلیل کیفیت ابزار شامل روایی نظری، روایی تجربی، پایایی، سطح دشواری و قدرت تمایز است؛ در حالی که سهولت کاربرد رسانه با استفاده از درصد پاسخ آزمون‌شوندگان تحلیل گردید. نتایج پژوهش نشان داد که ابزار ارزیابی دیجیتال توسعه‌یافته بر اساس اعتبارسنجی خبرگان، معیار بسیار معتبر را دارا بوده، میزان توافق بین ارزیابان بالا است، روایی تجربی مطلوب، پایایی بالا، سطح دشواری متناسب و قدرت تمایز خوبی دارد. سهولت کاربرد رسانه در دسته بسیار عملی قرار گرفت و میانگین درصد آزمون‌شوندگان در Quizizz برابر با ۹۴٫۹۸٪ و در Google Form برابر با ۹۴٫۹۵٪ بود. بر اساس این نتایج، ابزار ارزیابی دیجیتال توسعه‌یافته به‌عنوان جایگزین ارزیابی برای سنجش مهارت‌های تفکر انتقادی آزمون‌شوندگان در مبحث انرژی‌های تجدیدپذیر، شایسته استفاده است.

Based on the results of the initial observation, several problems in the science learning process were identified, showing that during the learning process, the teacher used less varied teaching models. As a result, students only received information passively; they did not understand the material concepts deeply, so the cognitive development of active and curious students was not fulfilled. Based on data obtained from the initial observation results, the number of students who completed their learning based on their learning outcomes was only 2 out of 6 students in that class, so the percentage of students' learning completeness only reached 33%. This study aims to improve the critical thinking skills of fifth-grade students at UPT SPF SD Inpres Minasa Upa. The method used is Classroom Action Research (CAR), which is carried out in 2 cycles, each cycle consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research subjects were The fifth-grade class consists of 6 students, made up of 1 girl and 5 boys. The data collection techniques used by the researcher in this study were non-test techniques (observation), tests, and documentation. The research results showed that the implementation of the project-based learning (PJBL) model was able to improve the critical thinking skills of the fifth-grade students at UPT SPF SD Inpres Minasa Upa. Based on the evaluation results of the students in the first cycle, the number of students who reached the critical criteria was 66.67% with an average score of 75% (moderately critical category), while in the second cycle, all students achieved scores meeting the critical criteria at 100% with an average of 83.33%.

بر اساس نتایج مشاهده اولیه، چندین مشکل در فرایند یادگیری علوم شناسایی شد که نشان می‌دهد در طول فرایند یاددهی، معلم از الگوهای تدریس متنوع کمتری استفاده کرده است. در نتیجه، دانش‌آموزان تنها به صورت منفعل اطلاعات دریافت کردند؛ آن‌ها مفاهیم مطالب را به طور عمیق درک نکردند و بنابراین رشد شناختی دانش‌آموزان فعال و کنجکاو تحقق نیافت. بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از نتایج مشاهده اولیه، تعداد دانش‌آموزانی که بر اساس نتایج یادگیری خود موفق به اتمام یادگیری شدند، تنها ۲ نفر از ۶ دانش‌آموز آن کلاس بود و بنابراین درصد تکمیل یادگیری دانش‌آموزان تنها به ۳۳٪ رسید. هدف این پژوهش، بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم در UPT SPF SD Inpres Minasa Upa است. روش مورد استفاده، پژوهش اقدام کلاسی (CAR) است که در دو چرخه اجرا می‌شود و هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و تأمل است. جامعه پژوهش شامل کلاس پنجم با ۶ دانش‌آموز (۱ دختر و ۵ پسر) بود. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل روش‌های غیرآزمونی (مشاهده)، آزمون و مستندسازی بود. نتایج پژوهش نشان داد که اجرای مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PJBL) توانست مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم UPT SPF SD Inpres Minasa Upa را بهبود بخشد. بر اساس نتایج ارزیابی دانش‌آموزان در چرخه اول، تعداد دانش‌آموزانی که به معیار انتقادی رسیدند ۶۶٫۶۷٪ با میانگین نمره ۷۵٪ (دسته نسبتاً انتقادی) بود، در حالی که در چرخه دوم، همه دانش‌آموزان با میانگین ۸۳٫۳۳٪ به معیار انتقادی ۱۰۰٪ رسیدند.

This study examines the effectiveness of a physical intervention approach through role-playing group prayer among young children. Conducted as field research at ABA 3 Kindergarten in Probolinggo, the study employs a normative approach with descriptive qualitative methods, focusing on 5–6-year-old participants. Using content analysis, findings reveal: (1) the physical intervention approach is effective in developing critical thinking skills, (2) group prayer provides a relatable context where children learn religious and social values like cooperation and responsibility, (3) physical activity enhances cognitive and physical learning, and (4) role-playing facilitates self-evaluation and decision-making skills in children.

این پژوهش به بررسی اثربخشی رویکرد مداخله بدنی از طریق ایفای نقش نماز جماعت گروهی در میان کودکان خردسال می‌پردازد. این مطالعه به صورت میدانی در مهدکودک ABA 3 شهر پروبولینگو انجام شده و از رویکرد هنجاری با روش‌های کیفی توصیفی بهره گرفته است و بر شرکت‌کنندگان ۵ تا ۶ ساله تمرکز دارد. با استفاده از تحلیل محتوا، یافته‌ها نشان می‌دهد: (۱) رویکرد مداخله بدنی در پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی مؤثر است؛ (۲) نماز جماعت گروهی زمینه‌ای قابل فهم فراهم می‌کند که در آن کودکان ارزش‌های دینی و اجتماعی مانند همکاری و مسئولیت‌پذیری را می‌آموزند؛ (۳) فعالیت بدنی یادگیری شناختی و جسمانی را تقویت می‌کند؛ و (۴) ایفای نقش به تسهیل مهارت‌های خودارزیابی و تصمیم‌گیری در کودکان کمک می‌کند.

Critical thinking skills are one of the key competencies in the study of Islamic Religious Education and Character Education; however, in practice, students’ abilities to analyze, evaluate, solve problems, and draw conclusions are still not optimal. This study aims to determine the improvement in students’ critical thinking skills through the Time Token and Take and Give learning models and to identify the differences between these two models in the teaching of Islamic Religious Education and Character Education. This study employed a quantitative approach using a quasi-experimental method and a nonequivalent control group design. The sample consisted of 64 eighth-grade students at SMPN 2 Lubuk Alung, divided into two experimental classes. Data were collected through tests, observations, and documentation and analyzed using the Paired Sample t-Test, Independent Sample t-Test, and N-Gain. The results showed that critical thinking skills increased significantly in both the Time Token and Take and Give classes, with a significance value of 0.000 < 0.05. The N-Gain values were 0.5128 and 0.4636, respectively, which fall into the moderate category. The results of the Independent-Sample t-test showed a significance value of 0.425 > 0.05, indicating that there was no significant difference between the two models. Thus, both the Time Token and Take and Give models are equally effective in improving students’ critical thinking skills.

مهارت‌های تفکر انتقادی یکی از شایستگی‌های کلیدی در مطالعه آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت به‌شمار می‌رود؛ با این‌حال، در عمل، توانایی دانش‌آموزان در تحلیل، ارزیابی، حل مسئله و نتیجه‌گیری هنوز به‌صورت بهینه توسعه نیافته است. هدف این پژوهش تعیین میزان بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق مدل‌های یادگیری Time Token و Take and Give و شناسایی تفاوت‌های میان این دو مدل در تدریس آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی و طرح گروه کنترل نابرابر انجام شده است. نمونه پژوهش شامل ۶۴ دانش‌آموز پایه هشتم دبیرستان دولتی شماره ۲ لوبوک آلونگ بود که به دو کلاس آزمایشی تقسیم شدند. داده‌ها از طریق آزمون، مشاهده و مستندسازی گردآوری و با استفاده از آزمون t زوجی، آزمون t مستقل و N-Gain تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی در هر دو کلاس Time Token و Take and Give به‌طور معناداری افزایش یافته است (مقدار معناداری ۰.۰۰۰ < ۰.۰۵). مقادیر N-Gain به‌ترتیب ۰.۵۱۲۸ و ۰.۴۶۳۶ بود که در دسته متوسط قرار می‌گیرد. نتایج آزمون t مستقل مقدار معناداری ۰.۴۲۵ > ۰.۰۵ را نشان داد که بیانگر عدم تفاوت معنادار میان دو مدل است. بنابراین، هر دو مدل Time Token و Take and Give به‌طور یکسان در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مؤثر هستند.

Evaluation and assessment are integral components of modern biology education, serving not only to measure final learning outcomes but also to support continuous learning processes. This study aims to provide a comprehensive overview of the relationship among assessment instrument development, assessment result analysis, and biology teacher competence. A literature review method with a qualitative descriptive approach was employed. Data collection involved analyzing scientific articles published between 2020 and 2025 from various databases, including Google Scholar, ScienceDirect, and ERIC. The findings indicate that: (1) biology assessment instrument development currently focuses on measuring complex competencies, such as scientific literacy, higher-order thinking skills (HOTS), and genetic literacy; (2) the analysis of assessment results through validity, reliability, item difficulty, discrimination power, and distractor effectiveness is crucial to ensuring item quality; and (3) biology teachers play a strategic role encompassing conceptual, practical, and socio-emotional assessment literacy to design, implement, interpret, and utilize assessment results as a basis for feedback and instructional improvement. In conclusion, the integration of valid instruments, systematic item analysis, and adequate teacher assessment literacy is key to achieving quality biology education oriented toward holistic student competency development.

ارزیابی و سنجش از اجزای جدایی‌ناپذیر آموزش زیست‌شناسی مدرن به‌شمار می‌روند که نه‌تنها برای سنجش نتایج نهایی یادگیری بلکه برای حمایت از فرآیندهای یادگیری مستمر نیز به‌کار می‌روند. هدف این پژوهش ارائه مروری جامع بر ارتباط میان توسعه ابزارهای سنجش، تحلیل نتایج ارزشیابی و شایستگی معلمان زیست‌شناسی است. روش پژوهش مرور متون با رویکرد توصیفی-کیفی بوده است. گردآوری داده‌ها از طریق تحلیل مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 از پایگاه‌های مختلف از جمله Google Scholar، ScienceDirect و ERIC انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد: (1) توسعه ابزارهای سنجش زیست‌شناسی در حال حاضر بر سنجش شایستگی‌های پیچیده‌ای مانند سواد علمی، مهارت‌های تفکر سطح‌بالا (HOTS) و سواد ژنتیکی متمرکز است؛ (2) تحلیل نتایج ارزشیابی از طریق روایی، پایایی، دشواری سؤال، قدرت تمایز و اثربخشی گزینه‌های انحرافی برای تضمین کیفیت سؤال‌ها حیاتی است؛ و (3) معلمان زیست‌شناسی نقش راهبردی دربرگیرنده سواد ارزشیابی مفهومی، عملی و اجتماعی-هیجانی دارند تا بتوانند نتایج ارزشیابی را طراحی، اجرا، تفسیر و به‌عنوان مبنایی برای بازخورد و بهبود آموزشی به‌کار گیرند. در نتیجه، ادغام ابزارهای معتبر، تحلیل نظام‌مند سؤال‌ها و سواد ارزشیابی کافی معلمان، کلید دستیابی به آموزش زیست‌شناسی باکیفیت و مبتنی بر توسعه شایستگی جامع دانش‌آموزان است.

This study aims to analyze the cognitive levels represented in the writing exercises of Basic English for Elementary School Grade VI based on Revised Bloom’s Taxonomy and to identify the dominant cognitive level represented in the exercises. This study employed a qualitative descriptive design using qualitative content analysis. The data consisted of 50 independent writing-exercise units identified from the textbook. The exercises were analyzed based on the six cognitive levels of Revised Bloom’s Taxonomy: Remembering (C1), Understanding (C2), Applying (C3), Analyzing (C4), Evaluating (C5), and Creating (C6). The findings show that five cognitive levels were represented: C1, C2, C3, C4, and C6, while C5 was not identified. Applying (C3) was the dominant cognitive level, accounting for 35 exercises (70%), followed by Understanding (C2) with 7 exercises (14%), Creating (C6) with 6 exercises (12%), and Remembering (C1) and Analyzing (C4) with 1 exercise each (2%). Overall, lower-order thinking skills (C1-C3) accounted for 86% of the exercises, whereas higher-order thinking skills (C4-C6) accounted for 14%. These findings indicate that the textbook predominantly emphasizes the application of previously learned language knowledge through structured writing activities, while opportunities for analysis, evaluation, and extended creative production remain limited. The study highlights the importance of considering a more balanced distribution of cognitive levels in elementary English writing exercises.

هدف این پژوهش تحلیل سطوح شناختی نمایان‌شده در تمرین‌های نوشتاری کتاب درسی زبان انگلیسی پایه ششم ابتدایی بر اساس طبقه‌بندی تجدیدنظرشده بلوم و شناسایی سطح شناختی غالب در این تمرین‌ها است. این پژوهش با استفاده از طرح توصیفی کیفی و تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. داده‌ها شامل ۵۰ واحد مستقل تمرین نوشتاری استخراج‌شده از کتاب درسی بودند. تمرین‌ها بر اساس شش سطح شناختی طبقه‌بندی تجدیدنظرشده بلوم شامل: یادآوری (C1)، درک (C2)، به‌کارگیری (C3)، تحلیل (C4)، ارزشیابی (C5) و خلق (C6) مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پنج سطح شناختی شامل C1، C2، C3، C4 و C6 در تمرین‌ها نمایان شده‌اند و سطح C5 شناسایی نشده است. سطح به‌کارگیری (C3) با ۳۵ تمرین (۷۰٪) سطح غالب بوده است، پس از آن سطح درک (C2) با ۷ تمرین (۱۴٪)، خلق (C6) با ۶ تمرین (۱۲٪) و یادآوری (C1) و تحلیل (C4) هر کدام با ۱ تمرین (۲٪) قرار دارند. به طور کلی، مهارت‌های تفکر سطوح پایین‌تر (C1-C3) ۸۶٪ از تمرین‌ها را تشکیل داده‌اند، در حالی که مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (C4-C6) ۱۴٪ را شامل می‌شوند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کتاب درسی عمدتاً بر به‌کارگیری دانش زبانی آموخته‌شده از طریق فعالیت‌های نوشتاری ساختاریافته تأکید دارد و فرصت‌های تحلیل، ارزشیابی و تولید خلاقانه گسترده محدود باقی مانده است. این پژوهش بر اهمیت توجه به توزیع متوازن‌تر سطوح شناختی در تمرین‌های نوشتاری زبان انگلیسی ابتدایی تأکید می‌کند.

Fifth-grade students often memorize the terms producer, consumer, and decomposer but struggle to reason about a food chain. This classroom action research aimed to improve the critical thinking skills of fifth-grade students in science (IPAS) on the topic of food chains at SDN 106162 Medan Estate through Culturally Responsive Teaching (CRT) supported by ethnocultural student worksheets (LKPD). The study followed the Kemmis and McTaggart spiral in two cycles involving 25 students. Critical thinking was measured by an essay test and observation based on Facione's six core skills (interpretation, analysis, evaluation, inference, explanation, and self-regulation). Data were analyzed descriptively, both quantitatively and qualitatively, complemented by N-Gain and paired-samples t-tests. The mean score rose from 41.3 (pre-action) to 63.3 (cycle I) and 81.0 (cycle II), while the proportion of students reaching the target increased from 0% to 20% and 84%. The greatest gain occurred in inference (+47.0 percentage points), whereas self-regulation remained the lowest indicator in cycle II (76.0%). The mean N-Gain was 0.68 (medium category) and the gains were statistically significant (paired t-test, p < 0.001). CRT supported by ethnocultural worksheets can serve as a contextual alternative for developing critical thinking in elementary science.

دانش‌آموزان پایه پنجم اغلب اصطلاحات تولیدکننده، مصرف‌کننده و تجزیه‌کننده را حفظ می‌کنند اما در استدلال درباره زنجیره غذایی با مشکل مواجه هستند. این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم در درس علوم (IPAS) با موضوع زنجیره غذایی در دبستان SDN 106162 Medan Estate از طریق رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ (CRT) با پشتیبانی کاربرگ‌های دانش‌آموزی اتنوکالچر (LKPD) انجام شد. این مطالعه بر اساس مدل مارپیچی Kemmis و McTaggart در دو چرخه و با مشارکت ۲۵ دانش‌آموز صورت گرفت. تفکر انتقادی با آزمون تشریحی و مشاهده بر اساس شش مهارت اصلی Facione (تفسیر، تحلیل، ارزیابی، استنتاج، تبیین و خودتنظیمی) سنجیده شد. داده‌ها به صورت توصیفی، هم به شکل کمی و هم کیفی، و با استفاده از N-Gain و آزمون t زوجی تحلیل شدند. میانگین نمره از ۴۱٫۳ (پیش از اقدام) به ۶۳٫۳ (چرخه اول) و ۸۱٫۰ (چرخه دوم) افزایش یافت و نسبت دانش‌آموزان دارای عملکرد مطلوب از ۰٪ به ۲۰٪ و ۸۴٪ رسید. بیشترین افزایش در شاخص استنتاج (+۴۷٫۰ واحد درصد) مشاهده شد، در حالی که خودتنظیمی در چرخه دوم پایین‌ترین شاخص باقی ماند (۷۶٫۰٪). میانگین N-Gain برابر با ۰٫۶۸ (در دسته متوسط) بود و این افزایش‌ها از نظر آماری معنادار بودند (آزمون t زوجی، p < 0.001). رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ با پشتیبانی کاربرگ‌های اتنوکالچر می‌تواند به عنوان جایگزینی زمینه‌مند برای توسعه تفکر انتقادی در آموزش علوم ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد.

The transformation of 21st-century education demands the strengthening of higher-order thinking skills, known as the 4Cs (critical thinking, creativity, communication, and collaboration), along with the need for technology integration in the learning and assessment process. In the context of Sekolah Penggerak (Moving Schools), Indonesian language teachers have a strategic role in designing assessments that are oriented not only toward cognitive achievement but also toward developing students' competencies and character. This study aims to examine the implementation of the Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) approach in assessing 4C skills, formulate an effective TPACK-based 4C skills assessment model, and construct an applicable assessment concept for Indonesian language teachers at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. This study used a mixed methods approach with an exploratory design. Qualitative data were obtained through observation, document study, in-depth interviews, and focus group discussions (FGDs), while quantitative data were collected through questionnaires that had been tested for validity and reliability. The study subjects included Indonesian language teachers, school principals, and educational stakeholders at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics. The research results show that Indonesian language teachers have positive perceptions of the implementation of the TPACK-based 4C skills assessment. The integration of technology into the assessment is considered capable of increasing student engagement, encouraging reflection on learning, and strengthening student-centered learning. The developed assessment model emphasizes the integration of learning objectives, pedagogical strategies, Indonesian language content, and the contextual use of digital technology. The resulting assessment concept is flexible, adaptive, and relevant to the characteristics of the Driving Schools and the implementation of the Independent Curriculum.

تحول آموزش قرن بیست و یکم مستلزم تقویت مهارت‌های تفکر سطح بالاتر، که به عنوان مهارت‌های 4C (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری) شناخته می‌شوند، همراه با نیاز به ادغام فناوری در فرایند یاددهی و ارزیابی است. در زمینه مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak)، معلمان زبان اندونزیایی نقش راهبردی در طراحی ارزیابی‌هایی دارند که نه تنها بر دستاوردهای شناختی بلکه بر توسعه شایستگی‌ها و شخصیت دانش‌آموزان نیز متمرکز است. هدف این پژوهش بررسی اجرای رویکرد دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه (TPACK) در ارزیابی مهارت‌های 4C، تدوین یک مدل ارزیابی مؤثر مبتنی بر TPACK برای مهارت‌های 4C و ساخت یک مفهوم ارزیابی قابل اجرا برای معلمان زبان اندونزیایی در مدارس پیشرو استان بالی است. این پژوهش با رویکرد روش ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. داده‌های کیفی از طریق مشاهده، مطالعه اسناد، مصاحبه‌های عمیق و بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) گردآوری شد و داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌هایی که روایی و پایایی آن‌ها آزمون شده بود، جمع‌آوری گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل معلمان زبان اندونزیایی، مدیران مدارس و ذینفعان آموزشی مدارس پیشرو استان بالی بودند. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و داده‌های کمی با آمار توصیفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معلمان زبان اندونزیایی نگرش مثبتی نسبت به اجرای ارزیابی مهارت‌های 4C مبتنی بر TPACK دارند. ادغام فناوری در ارزیابی، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تشویق به بازتاب یادگیری و تقویت یادگیری دانش‌آموزمحور می‌شود. مدل ارزیابی توسعه‌یافته بر ادغام اهداف یادگیری، راهبردهای آموزشی، محتوای زبان اندونزیایی و استفاده زمینه‌ای از فناوری دیجیتال تأکید دارد. مفهوم ارزیابی حاصل، انعطاف‌پذیر، سازگار و متناسب با ویژگی‌های مدارس پیشرو و اجرای برنامه درسی مستقل است.

Science learning at the junior secondary school (SMP) level plays a strategic role in developing students’ scientific literacy and critical thinking skills; however, its implementation continues to face various structural and pedagogical challenges. This study aims to analyze the problems of science learning at the SMP level in Parigi Moutong Regency from the perspective of science teachers as curriculum implementers in the field. A descriptive qualitative approach was employed, involving ten science teachers from ten public junior secondary schools distributed across several sub-districts with varying accreditation levels of A, B, and C. Data were collected using an instrument combining a four-point Likert scale and open-ended questions covering four aspects: scientific literacy, learning conditions, technology utilization, and virtual laboratory experience. The data were analyzed thematically through the stages of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that the main problems include low levels of students’ scientific literacy and critical thinking skills, learning that tends to emphasize procedural mastery of concepts and remains teacher-centered, limited laboratory facilities and practical equipment, and suboptimal utilization of digital technology, although most teachers are familiar with virtual laboratories such as PhET. Science teachers expressed the need for capacity building through training, integration of STEM-based Problem-Based Learning and Project-Based Learning models, and more systematic utilization of virtual laboratories. These findings provide a basis for strengthening teacher competencies and developing contextual learning innovations that are responsive to regional conditions.

آموزش علوم در مقطع متوسطه اول نقش راهبردی در توسعه سواد علمی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان ایفا می‌کند؛ با این حال، اجرای آن همچنان با چالش‌های ساختاری و آموزشی متعددی مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل مسائل آموزش علوم در مقطع متوسطه اول شهرستان پاریگی موتونگ از منظر دبیران علوم به عنوان مجریان برنامه درسی در میدان عمل است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و شامل ده دبیر علوم از ده مدرسه متوسطه اول دولتی در مناطق مختلف با سطوح اعتبارسنجی A، B و C می‌باشد. داده‌ها با استفاده از ابزاری ترکیبی شامل مقیاس لیکرت چهار گزینه‌ای و پرسش‌های باز در چهار محور سواد علمی، شرایط یادگیری، بهره‌گیری از فناوری و تجربه آزمایشگاه مجازی گردآوری شد. داده‌ها به صورت موضوعی و از طریق مراحل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسائل اصلی شامل پایین بودن سطح سواد علمی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، آموزش مبتنی بر تسلط رویه‌ای بر مفاهیم و محوریت معلم، محدودیت امکانات آزمایشگاهی و تجهیزات عملی و استفاده ناکافی از فناوری دیجیتال است، هرچند اکثر دبیران با آزمایشگاه‌های مجازی مانند PhET آشنایی دارند. دبیران علوم نیاز به توانمندسازی از طریق آموزش، ادغام الگوهای یادگیری مبتنی بر مسئله و پروژه با رویکرد STEM و بهره‌گیری نظام‌مندتر از آزمایشگاه‌های مجازی را ابراز کردند. این یافته‌ها مبنایی برای تقویت شایستگی‌های معلمان و توسعه نوآوری‌های آموزشی زمینه‌مند و متناسب با شرایط منطقه‌ای فراهم می‌کند.

Critical thinking skills need to be mastered by students in all subjects, including science because science learning requires students to be able to solve problems and make mature decisions. Critical thinking is needed so that students are able to understand scientific concepts in depth and relate them to real-world problems, so they can solve challenges in the learning environment. The purpose of this study is to describe the improvement of students' critical thinking skills after the implementation of the Group Investigation type of cooperative learning model, the implementation of learning with the implementation of the Group Investigation model, students' responsses after the implementation of the Group Investigation model, and students' social skills after the implementation of the Group Investigation model. The material used is Additives. The type of research used is a one group pretest-posttest design with a sample of 26 eighth grade students of a public junior high school in the Wiyung district of Surabaya. Data collection techniques used are test, observation, and questionnaire techniques with instruments in the form of pretest and posttest test sheets, observation sheets for the implementation of learning and social skills, and student responsse questionnaires. The results showed that students' critical thinking skills increased after the implementation of the Group Investigation model with an N-gain of 0.72 in the high category, the implementation of the learning process was carried out with very good quality, learning received a positive responsse from students, and students' social skills were categorized as very good. Thus, it can be concluded that the Group Investigation model can be used to improve students' critical thinking skills with Ennis indicators including, providing simple explanations, building basic skills, concluding, providing further explanations, arranging strategies and tactics.

مهارت‌های تفکر انتقادی باید توسط دانش‌آموزان در تمامی دروس، از جمله علوم، تسلط یابند، زیرا یادگیری علوم مستلزم آن است که دانش‌آموزان قادر به حل مسئله و اتخاذ تصمیمات سنجیده باشند. تفکر انتقادی لازم است تا دانش‌آموزان بتوانند مفاهیم علمی را به طور عمیق درک کرده و آن‌ها را به مسائل دنیای واقعی مرتبط سازند تا بتوانند چالش‌های محیط یادگیری را حل کنند. هدف این پژوهش توصیف بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل یادگیری تعاونی نوع Group Investigation، نحوه اجرای یادگیری با به‌کارگیری مدل Group Investigation، واکنش دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation است. محتوای مورد استفاده، افزودنی‌ها بود. نوع پژوهش، طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با یک گروه و نمونه‌ای متشکل از ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم یک مدرسه متوسطه دولتی در منطقه Wiyung شهر سورابایا بود. تکنیک‌های گردآوری داده شامل آزمون، مشاهده و پرسشنامه با ابزارهایی نظیر برگه‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون، برگه‌های مشاهده اجرای یادگیری و مهارت‌های اجتماعی و پرسشنامه واکنش دانش‌آموزان بود. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation با N-gain برابر با ۰٫۷۲ در دسته بالا افزایش یافت، اجرای فرایند یادگیری با کیفیت بسیار خوب انجام شد، یادگیری واکنش مثبت دانش‌آموزان را به همراه داشت و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان در دسته بسیار خوب قرار گرفت. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مدل Group Investigation می‌تواند برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان با شاخص‌های Ennis شامل ارائه توضیحات ساده، ایجاد مهارت‌های پایه، نتیجه‌گیری، ارائه توضیحات بیشتر و تنظیم راهبردها و تاکتیک‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

Islamic education plays a crucial role in shaping students who not only understand the religion but are also capable of applying Islamic values in their daily lives. However, the instructional process in Islamic education faces several challenges, such as an over-reliance on teacher-centered methods, the use of approaches ill-suited to the context, and limited student participation. This study aims to examine teaching methods in Islamic education and explore how these methods can enhance the effectiveness of teaching and learning. A library research methodology was employed, involving the analysis of various sources such as journal articles, academic books, and other scholarly materials. The data were analyzed using both descriptive and analytical methods, involving the selection, categorization, comparison, interpretation, and synthesis of findings from prior research. The results indicate that the success of Islamic education is significantly influenced by the alignment of teaching methods with learning objectives, student characteristics, the subject matter, teacher competence, the learning environment, and technological advancements. Approaches that are contextual, learner-centered, active, collaborative, problem-based, and adaptable to technological developments have the potential to enhance students' engagement, understanding, critical thinking skills, and application of Islamic values. Consequently, the implementation of learning approaches in Islamic education cannot be uniform; rather, it must be tailored to the specific context and requirements of the learning activities. This study offers a conceptual contribution by providing an integrative understanding of the importance of selecting contextual learning approaches as a means to improve the effectiveness of the teaching and learning process in Islamic education.

آموزش اسلامی نقش حیاتی در شکل‌دهی به دانش‌آموزانی ایفا می‌کند که نه‌تنها دین را درک می‌کنند، بلکه قادر به به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره خود نیز هستند. با این حال، فرایند تدریس در آموزش اسلامی با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله اتکای بیش از حد به روش‌های معلم‌محور، استفاده از رویکردهایی که با زمینه آموزشی سازگار نیستند و مشارکت محدود دانش‌آموزان. هدف این پژوهش بررسی روش‌های تدریس در آموزش اسلامی و واکاوی چگونگی ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری از طریق این روش‌ها است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و تحلیل منابع مختلفی همچون مقالات علمی، کتب دانشگاهی و سایر منابع پژوهشی را دربر می‌گیرد. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند که شامل انتخاب، دسته‌بندی، مقایسه، تفسیر و تلفیق یافته‌های پژوهش‌های پیشین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد موفقیت آموزش اسلامی به طور معناداری تحت تأثیر همسویی روش‌های تدریس با اهداف یادگیری، ویژگی‌های دانش‌آموزان، محتوای درسی، شایستگی معلم، محیط یادگیری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارد. رویکردهایی که زمینه‌محور، یادگیرنده‌محور، فعال، مشارکتی، مسئله‌محور و سازگار با تحولات فناوری هستند، می‌توانند مشارکت، درک، مهارت‌های تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بنابراین، اجرای رویکردهای یادگیری در آموزش اسلامی نمی‌تواند یکسان باشد؛ بلکه باید متناسب با زمینه و الزامات خاص فعالیت‌های یادگیری تنظیم شود. این پژوهش با ارائه درکی تلفیقی از اهمیت انتخاب رویکردهای یادگیری زمینه‌محور، سهمی مفهومی در بهبود اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری در آموزش اسلامی ارائه می‌دهد.

This study aims to analyze the cognitive levels of reading exercises presented in the English textbook “Work in Progress” published by the Ministry of Education using the framework of Revised Bloom’s Taxonomy. This research employs a qualitative content analysis method to examine the distribution of cognitive processes reflected in the reading tasks. The data were collected from selected reading exercises in the textbook and categorized into six cognitive levels: remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, and creating. The findings indicate that the majority of reading exercises are dominated by lower-order thinking skills (LOTS), particularly at the levels of remembering and understanding. In contrast, higher-order thinking skills (HOTS), such as analyzing, evaluating, and creating, are less frequently represented. This imbalance suggests that the textbook has not fully supported the development of students’ critical thinking and analytical skills. Furthermore, this study emphasizes the importance of a more balanced distribution of cognitive levels in reading exercises to enhance students’ comprehension and higher-level thinking abilities. The results are expected to provide valuable insights for textbook developers, teachers, and curriculum designers in improving the quality of instructional materials. In conclusion, integrating a broader range of cognitive processes in reading exercises is essential to foster students’ active engagement and critical literacy development.

هدف این پژوهش تحلیل سطوح شناختی تمرین‌های خواندن ارائه‌شده در کتاب درسی زبان انگلیسی «Work in Progress» منتشر شده توسط وزارت آموزش و پرورش با استفاده از چارچوب طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی توزیع فرایندهای شناختی منعکس‌شده در فعالیت‌های خواندن می‌پردازد. داده‌ها از تمرین‌های منتخب خواندن در کتاب جمع‌آوری و در شش سطح شناختی شامل: به‌خاطر سپردن، درک کردن، به‌کار بردن، تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اکثریت تمرین‌های خواندن تحت سلطه مهارت‌های تفکر سطوح پایین‌تر (LOTS) به‌ویژه در سطوح به‌خاطر سپردن و درک کردن هستند. در مقابل، مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) مانند تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن کمتر نمایان شده‌اند. این عدم توازن حاکی از آن است که کتاب درسی به طور کامل از توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی و تحلیلی دانش‌آموزان حمایت نکرده است. افزون بر این، این پژوهش بر اهمیت توزیع متوازن‌تر سطوح شناختی در تمرین‌های خواندن به منظور ارتقای درک مطلب و توانایی‌های تفکر سطح بالای دانش‌آموزان تأکید می‌کند. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش بینش‌های ارزشمندی برای تدوین‌کنندگان کتاب‌های درسی، معلمان و طراحان برنامه درسی در جهت بهبود کیفیت مواد آموزشی فراهم آورد. در نهایت، ادغام دامنه وسیع‌تری از فرایندهای شناختی در تمرین‌های خواندن برای تقویت مشارکت فعال و توسعه سواد انتقادی دانش‌آموزان ضروری است.

This research aims to analyze the dialectics of qiraat in Islamic Religious Education by tracing the history of the development of qiraat, the standardization process of the Ottoman Mushaf, and the diversity of Al-Qur'an readings. This research uses a literature study method with a qualitative-descriptive approach. Research data was obtained from the Al-Qur'an, hadith, ulumul Qur'an books, books on the science of qiraat, academic books, journal articles, results of previous research, as well as official documents relating to the rasm and pentashihan mushaf. Data analysis was carried out through the stages of collection, reduction, categorization, interpretation, comparison and synthesis of various relevant sources. The research results show that qiraat is an important part of Al-Qur'an scholarship related to oral transmission, sanad, Arabic language rules, and Ottoman language. The diversity of qiraat has been known since the time of Rasulullah SAW and has a reliable basis for narration. Meanwhile, the standardization of the Ottoman Mushaf was carried out to maintain the unity of the community and establish a standard for the writing of the Qur'an, not to eliminate all authentic qiraat. The relationship between qiraat and the Ottoman Mushaf demonstrates the dialectic between the diversity of readings and the need for a unified written text. In the context of Islamic Religious Education, the integration of qiraat knowledge can strengthen Qur'anic literacy, foster tolerance, enhance critical thinking skills, and instill the value of moderation in responding to differences in Qur'anic readings. Therefore, qiraat knowledge needs to be introduced gradually and proportionally in Islamic Religious Education (PAI) learning.

هدف این پژوهش، تحلیل جدلیات قرائت در آموزش دینی اسلامی از طریق بررسی تاریخچه تحول قرائت‌ها، فرایند استانداردسازی مصحف عثمانی و تنوع قرائت‌های قرآن کریم است. این پژوهش با روش مطالعه اسنادی و رویکرد کیفی-توصیفی انجام شده است. داده‌های پژوهش از قرآن کریم، احادیث، کتب علوم قرآن، کتب علم قرائت، کتب دانشگاهی، مقالات علمی، نتایج پژوهش‌های پیشین و همچنین اسناد رسمی مرتبط با رسم و پنتاشیه مصحف گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها از طریق مراحل گردآوری، کاهش، دسته‌بندی، تفسیر، مقایسه و تلفیق منابع مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرائت بخشی مهم از دانش قرآنی مرتبط با انتقال شفاهی، سند، قواعد زبان عربی و زبان عثمانی است. تنوع قرائت‌ها از زمان رسول‌الله (ص) شناخته شده و دارای مبنای روایی معتبر است. در حالی که استانداردسازی مصحف عثمانی به منظور حفظ وحدت امت و تعیین معیار برای کتابت قرآن انجام شد و هدف آن حذف تمامی قرائت‌های معتبر نبوده است. رابطه میان قرائت و مصحف عثمانی، جدلی میان تنوع قرائت‌ها و ضرورت وحدت متن مکتوب را نشان می‌دهد. در زمینه آموزش دینی اسلامی، ادغام دانش قرائت می‌تواند سواد قرآنی را تقویت کند، روحیه تساهل را پرورش دهد، مهارت‌های تفکر انتقادی را ارتقا بخشد و ارزش تعدیل‌گری را در مواجهه با تفاوت‌های قرائت‌های قرآنی نهادینه سازد. بنابراین، لازم است دانش قرائت به صورت تدریجی و متناسب در آموزش دینی اسلامی (PAI) معرفی شود.

This study aims to comprehensively examine the potential of the Türkiye Century Education Model Secondary School Mathematics Curriculum to support the development of gifted students. It considers whether, and to what extent, the curriculum offers differentiated and flexible practices suited to gifted students’ academic development needs in mathematics and their educational needs. For the analysis, the curriculum was divided into seven sections: its fundamental approach and specific objectives, principles of implementation, the structure of the curriculum, and the themes for Grades 5, 6, 7, and 8. The sections were then analysed thematically as part of document analysis. The findings show that the curriculum largely helps meet gifted students’ academic development needs in mathematics by fostering higher-order thinking and metacognitive skills, although it remains limited in some respects. Its content was found to have features capable of meeting students’ educational needs. The findings nevertheless suggest that the process component should be enriched to help students feel valued and increase their motivation. They further suggest that the product component should respond more closely to students’ interests and that assessment should provide continuity throughout the process. Further studies are recommended to examine, at the implementation level, how well the curriculum meets gifted students’ developmental and educational needs in school settings.

این مطالعه با هدف بررسی جامع ظرفیت برنامهٔ درسی ریاضیات دورهٔ متوسطه مدل آموزش سدهٔ ترکیه برای حمایت از رشد دانش‌آموزان تیزهوش انجام شده‌است. در این پژوهش بررسی می‌شود که آیا و تا چه اندازه این برنامهٔ درسی، شیوه‌های متفاوت و انعطاف‌پذیری متناسب با نیازهای رشد تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش در ریاضیات و نیازهای آموزشی آنان ارائه می‌دهد. برای تحلیل، برنامهٔ درسی به هفت بخش تقسیم شد: رویکرد بنیادی و اهداف اختصاصی، اصول اجرا، ساختار برنامهٔ درسی و محورهای مربوط به پایه‌های پنجم، ششم، هفتم و هشتم. سپس این بخش‌ها در قالب تحلیل اسنادی به‌صورت موضوعی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این برنامهٔ درسی تا حد زیادی به رفع نیازهای رشد تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش در ریاضیات از طریق تقویت مهارت‌های تفکر سطح‌بالا و فراشناختی کمک می‌کند، هرچند در برخی جنبه‌ها محدودیت‌هایی دارد. محتوای آن دارای ویژگی‌هایی است که می‌تواند نیازهای آموزشی دانش‌آموزان را برآورده سازد. با این حال، یافته‌ها حاکی از آن است که مؤلفهٔ فرایند باید غنی‌تر شود تا دانش‌آموزان احساس ارزشمندی کنند و انگیزهٔ آنان افزایش یابد. همچنین پیشنهاد می‌شود مؤلفهٔ محصول بیش‌تر با علایق دانش‌آموزان هم‌راستا شود و ارزشیابی به‌صورت پیوسته در طول فرایند انجام گیرد. انجام مطالعات بیشتر برای بررسی میزان تحقق نیازهای رشدی و آموزشی دانش‌آموزان تیزهوش در سطح اجرا در محیط‌های مدرسه‌ای توصیه می‌شود.

In the Albanian reality, students are still not familiar with the importance of the career office. It is still considered a new concept, which is already finding space to gain more visibility in educational institutions, but not only there. Nowadays, the capacity to clearly communicate what a graduate brings to the table for employers, framed around skills and illustrated with compelling narratives, plays a crucial role in demonstrating potential employability (Blaquière et al., 2019, p. 15). Over the past 10 years, employers have been more outspoken regarding the importance of employability skills. These skills encompass a range of transferable abilities, including higher-order thinking skills and personal attributes essential to workplace success (Dacre Pool, Sewell, 2007; Lowden et al., 2011). In the realm of employability skills, the issue of skills awareness has garnered significant attention over the past 15 years (Knight, Yorke, 2003; Jiang, Alexakis, 2017). This study reviews employability skills among students and the effectiveness and support that the Excellence and Career Development Branch at the Faculty of Economics, University of Tirana, offers for them. The entire analysis aims to present the services the branch offers and how students who participate in them can explore, develop, and improve their employability skills, and to make it easier for them to enter the labor market by having the right information. This aim was achieved with the participation of six students from different years of the Bachelor's program of the Faculty of Economics, University of Tirana. Employers seek graduates who demonstrate resilience and adaptability, along with the essential skills, attitudes, and beliefs needed to secure a job, excel in their positions, and progress to even more rewarding opportunities in the future (Helyer, Lee, 2012; 2014).

در واقعیت آلبانی، دانشجویان هنوز با اهمیت دفتر حرفه‌ای آشنا نیستند. این مفهوم همچنان نو تلقی می‌شود که اکنون در حال یافتن جایگاهی برای کسب دید بیشتر در نهادهای آموزشی و حتی فراتر از آن است. امروزه توانایی انتقال شفاف آنچه یک فارغ‌التحصیل برای کارفرمایان به ارمغان می‌آورد، که حول محور مهارت‌ها و با روایت‌های جذاب تبیین می‌شود، نقش حیاتی در نمایش پتانسیل اشتغال‌پذیری ایفا می‌کند (Blaquière و همکاران، 2019، ص. 15). در ده سال گذشته، کارفرمایان نسبت به اهمیت مهارت‌های اشتغال‌پذیری صریح‌تر شده‌اند. این مهارت‌ها مجموعه‌ای از توانایی‌های انتقال‌پذیر، از جمله مهارت‌های تفکر سطح بالا و ویژگی‌های فردی ضروری برای موفقیت در محیط کار را در بر می‌گیرد (Dacre Pool، Sewell، 2007؛ Lowden و همکاران، 2011). در حوزه مهارت‌های اشتغال‌پذیری، موضوع آگاهی از مهارت‌ها طی ۱۵ سال گذشته توجه قابل توجهی را به خود جلب کرده است (Knight، Yorke، 2003؛ Jiang، Alexakis، 2017). این مطالعه به بررسی مهارت‌های اشتغال‌پذیری در میان دانشجویان و اثربخشی و حمایتی که شاخه تعالی و توسعه حرفه‌ای در دانشکده اقتصاد دانشگاه تیرانا برای آنان فراهم می‌کند، می‌پردازد. کل تحلیل با هدف ارائه خدمات این شاخه و چگونگی امکان کشف، توسعه و بهبود مهارت‌های اشتغال‌پذیری توسط دانشجویان شرکت‌کننده در این خدمات و تسهیل ورود آنان به بازار کار از طریق داشتن اطلاعات صحیح انجام شده است. این هدف با مشارکت شش دانشجو از سال‌های مختلف برنامه کارشناسی دانشکده اقتصاد دانشگاه تیرانا محقق شد. کارفرمایان به دنبال فارغ‌التحصیلانی هستند که تاب‌آوری و سازگاری را همراه با مهارت‌ها، نگرش‌ها و باورهای ضروری برای یافتن شغل، موفقیت در موقعیت شغلی و پیشرفت به فرصت‌های پاداش‌دهنده‌تر در آینده نشان دهند (Helyer، Lee، 2012؛ 2014).

This theoretical and analytical study examines pedagogical approaches to developing critical thinking among primary school pupils. Drawing on foundational accounts of reflective thinking, sociocultural learning and critical-thinking skills, it identifies age-appropriate components of critical thinking and systematises six instructional approaches: problem-based learning, purposeful questioning, comparison and classification, discussion and collaborative work, graphic organisers, and reflective exercises. The analysis specifies the classroom conditions required for these approaches and proposes a five-stage instructional model encompassing activation of prior knowledge, a problem question, information analysis, justified conclusions and reflection. A classroom illustration concerning responsible water use demonstrates how the model may be implemented. The outcomes are a conceptual synthesis and practical recommendations rather than findings from an intervention study; the effectiveness of the model has not yet been empirically tested

این مطالعه نظری و تحلیلی به بررسی رویکردهای آموزشی برای توسعه تفکر انتقادی در دانش‌آموزان دبستانی می‌پردازد. با اتکا به دیدگاه‌های بنیادی درباره تفکر تأملی، یادگیری اجتماعی‌فرهنگی و مهارت‌های تفکر انتقادی، مؤلفه‌های متناسب با سن تفکر انتقادی را شناسایی کرده و شش رویکرد آموزشی را نظام‌مند می‌کند: یادگیری مبتنی بر مسئله، پرسشگری هدفمند، مقایسه و طبقه‌بندی، بحث و کار گروهی، سازمان‌دهنده‌های تصویری و تمرین‌های تأملی. تحلیل انجام‌شده شرایط لازم کلاس درس برای اجرای این رویکردها را مشخص ساخته و یک الگوی آموزشی پنج‌مرحله‌ای شامل فعال‌سازی دانش پیشین، طرح پرسش مسئله‌محور، تحلیل اطلاعات، نتیجه‌گیری مستدل و تأمل را پیشنهاد می‌کند. یک مثال کلاسی درباره استفاده مسئولانه از آب نشان می‌دهد که این الگو چگونه می‌تواند اجرا شود. نتایج این پژوهش، ترکیبی مفهومی و توصیه‌های عملی است و یافته‌های حاصل از یک مطالعه مداخله‌ای نیست؛ اثربخشی این الگو هنوز به طور تجربی آزمون نشده است.

Civic Education (PKn) instruction in primary schools should encourage students not only to remember material but also to think critically and apply civic values in their daily lives. In practice, PKn lessons are often delivered through explanation and memorization, which limits student involvement. One learning model that can address this condition is Problem Based Learning (PBL), which places real problems at the center of learning. This study aims to analyze the application of PBL in PKn instruction in primary schools. A literature review method with a descriptive qualitative approach was employed, examining six journal articles published between 2022 and 2025. The findings indicate that PBL is consistently reported to improve students' learning outcomes and critical thinking skills in PKn, and to make students more active through its structured stages of problem orientation, investigation, presentation of results, and evaluation. Therefore, teachers need to consider PBL as an alternative model to move PKn instruction beyond memorization toward more active and meaningful learning.

آموزش تعلیمات مدنی (PKn) در مدارس ابتدایی باید دانش‌آموزان را نه تنها به حفظ مطالب، بلکه به تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های مدنی در زندگی روزمره تشویق کند. در عمل، دروس PKn اغلب از طریق توضیح و حفظ کردن ارائه می‌شوند که مشارکت دانش‌آموزان را محدود می‌کند. یکی از مدل‌های یادگیری که می‌تواند این وضعیت را بهبود بخشد، یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) است که مسائل واقعی را در مرکز فرایند یادگیری قرار می‌دهد. هدف این پژوهش تحلیل کاربرد PBL در آموزش PKn در مدارس ابتدایی است. روش این پژوهش مرور متون با رویکرد کیفی توصیفی بوده و شش مقاله منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که PBL به طور مداوم موجب بهبود نتایج یادگیری و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان در PKn شده و از طریق مراحل ساختاریافته‌ای مانند جهت‌دهی به مسئله، تحقیق، ارائه نتایج و ارزیابی، دانش‌آموزان را فعال‌تر می‌کند. بنابراین، معلمان باید PBL را به عنوان یک مدل جایگزین برای حرکت آموزش PKn از حفظ‌محوری به سوی یادگیری فعال و معنادار مدنظر قرار دهند.

This study aims to develop an Arabic language learning module based on Higher Order Thinking Skills (HOTS) to improve students' higher-order thinking skills at the Faculty of Teacher Training and Education, University of Muhammadiyah North Sumatra (UMSU). The study used the Research and Development (R&D) method with the ADDIE model which includes the stages of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. At the analysis stage, it was found that Arabic language learning was still dominated by low-order thinking skills (LOTS) and did not provide analytical, evaluative, and creative activities as required by the OBE curriculum. The developed module was validated by material experts and learning design experts with the assessment results being in the very feasible category. A limited trial on 32 students showed a significant increase in HOTS skills, evidenced by the difference in pre-test and post-test scores, as well as an increase in the ability to analyze texts, evaluate arguments, and produce new texts in Arabic. Student responses were also very positive towards the use of the module because it was considered interesting, challenging, and helped understand Arabic texts more deeply. The results of the study indicate that the HOTS-based Arabic language learning module is effective, feasible to use, and has the potential to be widely applied in Arabic language courses at universities..

هدف این پژوهش توسعهٔ یک ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) به منظور ارتقای مهارت‌های تفکر سطح بالای دانشجویان در دانشکدهٔ تربیت معلم و آموزش دانشگاه محمدیه شمال سوماترا (UMSU) است. این پژوهش از روش تحقیق و توسعه (R&D) با مدل ADDIE که شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، استفاده کرده‌است. در مرحلهٔ تحلیل مشخص شد که آموزش زبان عربی همچنان تحت سلطهٔ مهارت‌های تفکر سطوح پایین (LOTS) قرار دارد و فعالیت‌های تحلیلی، ارزیابی و خلاقانه مطابق با الزامات برنامهٔ درسی OBE ارائه نمی‌شود. ماژول توسعه‌یافته توسط متخصصان محتوا و طراحی آموزشی اعتبارسنجی شد و نتایج ارزیابی در دستهٔ «بسیار قابل قبول» قرار گرفت. آزمون محدودی بر روی ۳۲ دانشجو نشان داد که مهارت‌های HOTS به طور معناداری افزایش یافته‌است، که این امر با تفاوت نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون و همچنین افزایش توانایی تحلیل متون، ارزیابی استدلال‌ها و تولید متون جدید به زبان عربی مشهود است. واکنش دانشجویان نیز نسبت به استفاده از این ماژول بسیار مثبت بود، زیرا آن را جالب، چالش‌برانگیز و کمک‌کننده به درک عمیق‌تر متون عربی دانستند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر HOTS مؤثر، قابل استفاده و دارای پتانسیل کاربرد گسترده در دروس زبان عربی در دانشگاه‌ها است.

The improvement of literacy and numeracy quality is a major challenge in primary education in Indonesia, including in madrasah ibtidaiyah. Various international reports such as the Programme for International Student Assessment (PISA) and the National Assessment (AN) show the low achievement of Indonesian students in reading, mathematics, and science. This condition is worsened by the dense madrasah curriculum, limited facilities and infrastructure, and the dominance of traditional teacher-centered learning methods. This study aims to analyze innovative learning strategies relevant to improving literacy and numeracy skills among madrasah ibtidaiyah students while maintaining Islamic identity. The method used is library research with a descriptive-analytical approach through a review of academic literature, educational policies, and student achievement data. The study results indicate that strategies such as Project-Based Learning, digital technology integration, and context-based approaches linked to everyday life and religious values are effective in developing students' critical, creative, collaborative, and communicative thinking skills. The implementation of these strategies not only increases learning motivation but also makes literacy and numeracy more applicable and meaningful as life skills aligned with the teachings of the Qur'an and Hadith. Thus, innovative learning strategies have the potential to become an important instrument in improving the quality of Islamic primary education in Indonesia while shaping a generation that is intelligent, critical, creative, and of noble character."

ارتقای کیفیت سواد خواندن و مهارت‌های عددی یکی از چالش‌های اساسی آموزش ابتدایی در اندونزی، از جمله در مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی)، به‌شمار می‌رود. گزارش‌های بین‌المللی مختلفی مانند برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و ارزیابی ملی (AN) نشان‌دهنده دستاورد پایین دانش‌آموزان اندونزیایی در حوزه‌های خواندن، ریاضیات و علوم است. این وضعیت با تراکم برنامه درسی مدارس ابتدایی اسلامی، محدودیت امکانات و زیرساخت‌ها و غلبه روش‌های سنتی آموزش معلم‌محور تشدید می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای نوآورانه یادگیری مرتبط با ارتقای مهارت‌های سواد خواندن و عددی در میان دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی با حفظ هویت اسلامی است. روش مورد استفاده، پژوهش کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی از طریق مرور ادبیات علمی، سیاست‌های آموزشی و داده‌های عملکرد دانش‌آموزان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهایی مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، ادغام فناوری دیجیتال و رویکردهای مبتنی بر زمینه که با زندگی روزمره و ارزش‌های دینی پیوند خورده‌اند، در توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی، خلاقانه، مشارکتی و ارتباطی دانش‌آموزان مؤثر هستند. اجرای این راهبردها نه‌تنها انگیزه یادگیری را افزایش می‌دهد، بلکه سواد خواندن و مهارت‌های عددی را به‌عنوان مهارت‌های زندگی کاربردی‌تر و معنادارتر و همسو با آموزه‌های قرآن و حدیث می‌سازد. بنابراین، راهبردهای نوآورانه یادگیری می‌توانند به‌عنوان ابزاری مهم در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی اسلامی در اندونزی و تربیت نسلی هوشمند، انتقادی، خلاق و با اخلاق نیکو ایفای نقش کنند.

This study examined the implementation of higher-order thinking skills (HOTS)-based instruction, teachers’ competencies, and learners’ critical reading abilities in eight public secondary schools in Silang 2 District, Cavite, as a basis for an intervention program. A descriptive-correlational design was used, with purposive sampling involving 316 respondents composed of 4 supervisors, 48 school administrators, and 264 junior high school English teachers. A researcher-made, expert-validated and pilot-tested survey questionnaire assessed HOTS implementation, teacher competencies, perceived learners’ critical reading abilities, implementation problems, and the proposed intervention program. Percentage, weighted mean, analysis of variance, and Pearson product-moment correlation were used. HOTS-based instruction was implemented across all domains (overall WM = 4.00), while teachers were generally competent (overall WM = 4.01), with communication competence rated highest (WM = 4.24). Learners’ critical reading ability was reported as evident (overall mean = 3.99), with evaluation and judgment obtaining the highest domain mean (3.88). No significant differences were found in HOTS implementation or teacher competencies across respondent groups. HOTS implementation was strongly and significantly related to learners’ critical reading ability (r = .838), whereas its relationship with teacher competencies and the relationship between teacher competencies and critical reading ability were weak and nonsignificant (r = .339). Problems in implementation were encountered (M = 3.53), particularly technological-skill and pedagogical-support limitations. The proposed intervention was rated highly suitable (4.44), highly acceptable (4.56), and feasible (4.19). The findings support sustained, aligned HOTS pedagogy, technology-focused professional development, and integrated critical reading interventions.

این پژوهش به بررسی اجرای آموزش مبتنی بر مهارت‌های تفکر سطح بالاتر (HOTS)، شایستگی‌های معلمان و توانایی‌های خواندن انتقادی یادگیرندگان در هشت دبیرستان دولتی منطقه Silang 2 در استان Cavite به عنوان مبنایی برای یک برنامه مداخله‌ای پرداخت. طرح پژوهش توصیفی-همبستگی بود و نمونه‌گیری هدفمند با مشارکت ۳۱۶ نفر شامل ۴ سرپرست، ۴۸ مدیر مدرسه و ۲۶۴ معلم زبان انگلیسی دوره متوسطه اول انجام شد. پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته، اعتبارسنجی‌شده توسط خبرگان و آزمون مقدماتی، برای ارزیابی اجرای HOTS، شایستگی معلمان، توانایی خواندن انتقادی ادراک‌شده یادگیرندگان، مشکلات اجرای برنامه و برنامه مداخله‌ای پیشنهادی به کار رفت. از درصد، میانگین وزنی، تحلیل واریانس و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. آموزش مبتنی بر HOTS در تمامی حوزه‌ها اجرا شد (میانگین وزنی کل = ۴٫۰۰) و معلمان عموماً شایسته ارزیابی شدند (میانگین وزنی کل = ۴٫۰۱) که بالاترین امتیاز مربوط به شایستگی ارتباطی بود (میانگین وزنی = ۴٫۲۴). توانایی خواندن انتقادی یادگیرندگان مشهود گزارش شد (میانگین کل = ۳٫۹۹) و بالاترین میانگین حوزه مربوط به ارزیابی و داوری بود (۳٫۸۸). تفاوت معناداری در اجرای HOTS یا شایستگی معلمان بین گروه‌های پاسخ‌دهنده مشاهده نشد. اجرای HOTS با توانایی خواندن انتقادی یادگیرندگان رابطه قوی و معناداری داشت (r = .838)، در حالی که رابطه آن با شایستگی معلمان و همچنین رابطه بین شایستگی معلمان و توانایی خواندن انتقادی ضعیف و غیرمعنادار بود (r = .339). مشکلاتی در اجرای برنامه مشاهده شد (میانگین = ۳٫۵۳)، به‌ویژه در زمینه محدودیت‌های مهارت‌های فناورانه و حمایت‌های آموزشی. برنامه مداخله‌ای پیشنهادی از نظر تناسب (۴٫۴۴)، مقبولیت (۴٫۵۶) و امکان‌پذیری (۴٫۱۹) امتیاز بالایی کسب کرد. یافته‌ها از تداوم و همسویی آموزش مبتنی بر HOTS، توسعه حرفه‌ای با تمرکز بر فناوری و مداخلات یکپارچه خواندن انتقادی حمایت می‌کند.

This study was motivated by the still-low level of critical thinking skills among students, which is caused by the predominance of teacher-centered instruction. To address this issue, the Problem-Based Learning (PBL) model was implemented to improve the critical thinking skills of third-grade elementary school students in the IPAS subject. The method used was Classroom Action Research (CAR), conducted in two cycles and involving 27 third-grade students from Muhammadiyah PK Baturan Elementary School as research subjects. Data were collected through observation, tests, and documentation, then analyzed qualitatively and quantitatively. The results showed a gradual improvement in students’ critical thinking skills, from the “less critical” category in the pre-cycle (37.5%) to “moderately critical” in Cycle I (50%), and finally to the “critical” category in Cycle II (79.1%). Classical learning achievement also increased from 11.11% to 48.14% and reached 77.78% in Cycle II, exceeding the school’s established minimum passing score (75%). It can be concluded that the implementation of Problem-Based Learning can improve the critical thinking skills of third-grade elementary school students in the IPAS subject.

این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های تفکر انتقادی در میان دانش‌آموزان، که ناشی از غلبه روش‌های تدریس معلم‌محور است، انجام شده‌است. به منظور رفع این مشکل، مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning یا PBL) برای ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم دبستان در درس IPAS به کار گرفته شد. روش مورد استفاده، پژوهش اقدام کلاسی (Classroom Action Research یا CAR) بود که در دو چرخه و با مشارکت ۲۷ دانش‌آموز پایه سوم دبستان Muhammadiyah PK Baturan به عنوان نمونه پژوهش انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، آزمون و مستندسازی گردآوری و به صورت کیفی و کمی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان به تدریج بهبود یافته‌است؛ به‌طوری‌که از دسته «کم‌تر انتقادی» در پیش‌چرخه (۳۷.۵٪) به «نسبتاً انتقادی» در چرخه اول (۵۰٪) و در نهایت به دسته «انتقادی» در چرخه دوم (۷۹.۱٪) ارتقا یافت. همچنین، موفقیت تحصیلی کلاسیک از ۱۱.۱۱٪ به ۴۸.۱۴٪ و در چرخه دوم به ۷۷.۷۸٪ افزایش یافت که از حداقل نمره قبولی تعیین‌شده مدرسه (۷۵٪) فراتر رفت. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اجرای مدل یادگیری مبتنی بر مسئله موجب بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم دبستان در درس IPAS می‌شود.

Project-Based Learning (PjBL) is a learning strategy that can enhance competencies, including creativity. Creative thinking is one of the 21st-century skills that students need to possess. This study was motivated by the low level of students’ creative thinking skills, as indicated by a pretest average score of 49.14, which is below the Learning Objective Mastery Criteria (KKTP) of 78. Previous research has shown that PjBL and Student Worksheets (LKPD) can support the development of creative thinking skills; however, research integrating both approaches into the reproductive system curriculum at the Madrasah Aliyah level remains limited. This study aims to determine the effect of PjBL supported by Student Worksheets (LKPD) on the creative thinking skills of 11th-grade students at MAN 1 Pekanbaru. The study employed a quantitative approach using a quasi-experimental research method through a pretest-posttest control group design. The sample consisted of Class XI.2 Health 1 as the control group and Class XI.3 Health 2 as the experimental group, each comprising 33 students. The instrument used was a creative thinking test. The results of the hypothesis test showed a significant difference (Sig. 0.000 < 0.05; calculated t-value 5.593 > critical t-value 1.998). The average posttest score for the experimental group was 78.30% and for the control group 69.19%, with a difference of 9.11 points. PjBL supported by LKPD had a significant effect on creative thinking skills.

یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) یک راهبرد آموزشی است که می‌تواند شایستگی‌هایی از جمله خلاقیت را ارتقاء دهد. تفکر خلاق یکی از مهارت‌های قرن بیست و یکم است که دانش‌آموزان باید دارا باشند. این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان انجام شد، به‌گونه‌ای که میانگین نمره پیش‌آزمون 49.14 بود که پایین‌تر از معیار تسلط بر اهداف یادگیری (KKTP) با مقدار 78 است. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که PjBL و کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) می‌توانند از توسعه مهارت‌های تفکر خلاق حمایت کنند؛ با این حال، پژوهش‌هایی که هر دو رویکرد را در برنامه درسی دستگاه تولیدمثل در سطح مدرسه متوسطه دینی (مدرسه علیا) ادغام کرده باشند، محدود است. هدف این پژوهش تعیین تأثیر PjBL با پشتیبانی کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) بر مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان پایه یازدهم در MAN 1 Pekanbaru است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه شامل کلاس XI.2 Health 1 به عنوان گروه کنترل و کلاس XI.3 Health 2 به عنوان گروه آزمایش بود که هر یک شامل 33 دانش‌آموز بودند. ابزار مورد استفاده، آزمون تفکر خلاق بود. نتایج آزمون فرضیه تفاوت معناداری را نشان داد (Sig. 0.000 < 0.05؛ مقدار t محاسبه‌شده 5.593 > مقدار t بحرانی 1.998). میانگین نمره پس‌آزمون برای گروه آزمایش 78.30٪ و برای گروه کنترل 69.19٪ بود که اختلافی معادل 9.11 امتیاز داشت. PjBL با پشتیبانی LKPD تأثیر معناداری بر مهارت‌های تفکر خلاق داشت.

This descriptive qualitative study aims to analyze the integration of Problem-Based Learning (PBL) and mobile technology in enhancing critical thinking skills within chemistry education. Utilizing a Systematic Literature Review (SLR) method guided by the PRISMA protocol, a systematic search was conducted across the Scopus database, filtering 1,817 initial articles down to 14 studies that met the inclusion criteria. The review findings indicate that the use of mobile learning, such as 3D MAR applications and interactive Android e-modules, contributes positively to students' spatial visualization skills. Meanwhile, the implementation of PBL models, such as Socratic-PBL, is shown to cultivate scientific argumentation and in-depth problem-solving skills. However, the literature synthesis reveals a significant instructional gap; most studies apply mobile technology and PBL in isolation, with only 14.3% integrating both approaches. Spatial visualization technologies like Mobile Augmented Reality (MAR) have not been empirically integrated into structured PBL inquiry syntaxes. This study concludes with the vital importance of designing future mobile learning platforms that combine contextual PBL syntaxes with interactive 3D visualizations to comprehensively facilitate students' cognitive reasoning.

این مطالعه کیفی توصیفی با هدف تحلیل ادغام یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) و فناوری سیار در ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی در آموزش شیمی انجام شده است. با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند متون (SLR) و با راهنمایی پروتکل PRISMA، جستجوی نظام‌مندی در پایگاه داده Scopus صورت گرفت که از میان ۱۸۱۷ مقاله اولیه، ۱۴ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که استفاده از یادگیری سیار، مانند برنامه‌های ۳D MAR و ماژول‌های الکترونیکی تعاملی اندروید، تأثیر مثبتی بر مهارت‌های تجسم فضایی دانش‌آموزان دارد. در همین حال، اجرای مدل‌های PBL مانند Socratic-PBL باعث پرورش استدلال علمی و مهارت‌های حل مسئله عمیق می‌شود. با این حال، سنتز ادبیات پژوهش‌ها شکاف قابل توجهی را در آموزش نشان می‌دهد؛ اکثر مطالعات فناوری سیار و PBL را به صورت مجزا به کار برده‌اند و تنها ۱۴.۳٪ هر دو رویکرد را به طور همزمان ادغام کرده‌اند. فناوری‌های تجسم فضایی مانند Mobile Augmented Reality (MAR) به طور تجربی در ساختارهای جستجوی PBL ساختاریافته ادغام نشده‌اند. این مطالعه با تأکید بر اهمیت اساسی طراحی پلتفرم‌های آینده یادگیری سیار که نحوهای PBL زمینه‌مند را با تجسم‌های تعاملی سه‌بعدی ترکیب می‌کنند، به منظور تسهیل جامع استدلال شناختی دانش‌آموزان، به پایان می‌رسد.

This study was conducted to examine the validity of Guided Inquiry-based learning devices on the human respiratory system topic in supporting students’ critical thinking skills and conceptual understanding. The study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model and was limited to the development stage, focusing on product validation. The developed learning devices consisted of a learning module, student worksheets (LKPD), and an assessment instrument containing 18 multiple-choice questions. Product validation was conducted by two expert validators and two practitioner validators using structured validation sheets. Validation data were analyzed descriptively by calculating the average scores obtained from the validators. The results showed that the learning module achieved validation scores ranging from 94 –100, the student worksheets 94 –100, and the assessment instrument 96 –100, indicating that all developed learning devices were categorized as very valid. Therefore, the Guided Inquiry-based learning devices are considered suitable for biology learning on the human respiratory system. However, this study was limited to product validation and did not evaluate the practicality or effectiveness of the learning devices in improving students’ critical thinking skills and conceptual understanding.

این پژوهش با هدف بررسی روایی ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده در موضوع دستگاه تنفس انسان به منظور حمایت از مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان انجام شد. این مطالعه با رویکرد پژوهش و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE صورت گرفت و به مرحله توسعه محدود شد و تمرکز آن بر اعتبارسنجی محصول بود. ابزار یادگیری توسعه‌یافته شامل یک ماژول یادگیری، برگه‌های کار دانش‌آموز (LKPD) و یک ابزار ارزشیابی متشکل از ۱۸ سؤال چندگزینه‌ای بود. اعتبارسنجی محصول توسط دو ارزیاب خبره و دو ارزیاب عملی با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی ساختاریافته انجام شد. داده‌های روایی به صورت توصیفی و با محاسبه میانگین امتیازات دریافتی از ارزیابان تحلیل شد. نتایج نشان داد که ماژول یادگیری امتیاز روایی بین ۹۴ تا ۱۰۰، برگه‌های کار دانش‌آموز بین ۹۴ تا ۱۰۰ و ابزار ارزشیابی بین ۹۶ تا ۱۰۰ را کسب کردند که نشان‌دهنده آن است که تمامی ابزار یادگیری توسعه‌یافته در دسته بسیار معتبر قرار می‌گیرند. بنابراین، ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده برای آموزش زیست‌شناسی در مبحث دستگاه تنفس انسان مناسب تلقی می‌شود. با این حال، این پژوهش به اعتبارسنجی محصول محدود بود و به بررسی عملی بودن یا اثربخشی ابزار یادگیری در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان نپرداخت.

Exploration and reflection on problem-based learning building critical thinking. Implementation constrains problem-based learning in elementary schools, students' ability to understand problems is crucial. Media are needed to stimulate the ability to analyze real-world problems, express logical opinions, and implement solutions as critical thinking skills that foster an attitude of environmental concern. The purpose of this study was to analyze the influence of the use of storybooks and wordwall deep problem-based learning on critical thinking skills and environmental awareness simultaneously. The study used quantitative methods, with a quasi-experimental design. Partial Eta Squared 0.556, significance value (p = 0.000 < 0.05), proves that the use of storybooks and wordwall deep problem-based learning have a strong influence on critical thinking skills and environmental awareness simultaneously. There is a difference in partial influence between the two dependent variables based on the value in the tests of between-subjects’ effects, the use of storybooks and wordwalls contributed 49.8% to critical thinking skills, while the contribution to environmental awareness was 30.1%. Therefore, the critical thinking variable was the variable most affected using storybooks and wordwall in the problem-based learning compared to environmental concern attitude variables.

کاوش و تأمل در یادگیری مبتنی بر مسئله به منظور تقویت تفکر انتقادی صورت گرفته است. اجرای یادگیری مبتنی بر مسئله در مدارس ابتدایی با محدودیت‌هایی مواجه است و توانایی دانش‌آموزان در درک مسائل بسیار حیاتی است. به کارگیری رسانه‌هایی برای تحریک توانایی تحلیل مسائل واقعی، بیان نظرات منطقی و اجرای راه‌حل‌ها به عنوان مهارت‌های تفکر انتقادی که منجر به تقویت نگرش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی می‌شود، ضروری است. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله عمیق بر مهارت‌های تفکر انتقادی و آگاهی زیست‌محیطی به طور همزمان بود. این پژوهش با روش کمی و طرح شبه‌آزمایشی انجام شد. مقدار Partial Eta Squared برابر با 0.556 و مقدار معناداری (p = 0.000 < 0.05) نشان می‌دهد که استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله تأثیر قوی و معناداری بر مهارت‌های تفکر انتقادی و آگاهی زیست‌محیطی به طور همزمان دارد. بر اساس نتایج آزمون اثرات بین آزمودنی‌ها، بین دو متغیر وابسته تفاوت تأثیر جزئی وجود دارد؛ به طوری که استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات 49.8٪ به مهارت‌های تفکر انتقادی و 30.1٪ به آگاهی زیست‌محیطی کمک کرده است. بنابراین، متغیر تفکر انتقادی بیشترین تأثیر را از استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله نسبت به متغیر نگرش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی داشته است.

Critical thinking skills are among the essential competencies that must be developed in elementary school students to face the increasingly complex challenges of 21st-century life. The Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) approach emerges as an educational innovation that integrates four disciplines in an integrated, contextual, and problem-solving-oriented manner. This article aims to examine in depth the contribution of STEM-based learning to the critical thinking skills of elementary school students through a library research method. The study reviewed various scientific literature including national and international journal articles, educational textbooks, research reports, and relevant curriculum documents published between 2010 and 2024. The results indicate that STEM-based learning significantly contributes to the enhancement of students' critical thinking skills through several mechanisms: (1) encouraging students to identify and formulate problems systematically; (2) training analytical, evaluative, and synthetic skills through engineering design; (3) building scientific thinking habits through authentic projects; (4) developing evidence-based inference and argumentation skills; and (5) habituating self-reflection and self-regulation. All six aspects of critical thinking according to Facione are organically facilitated in STEM learning activities. This article concludes that STEM integration in elementary science learning is an effective and empirically proven strategy for building critical thinking foundations from an early age.

مهارت‌های تفکر انتقادی از جمله شایستگی‌های اساسی هستند که باید در دانش‌آموزان دبستانی برای مواجهه با چالش‌های فزاینده و پیچیده زندگی قرن بیست‌ویکم توسعه یابند. رویکرد علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) به عنوان یک نوآوری آموزشی مطرح می‌شود که چهار حوزه مذکور را به صورت یکپارچه، زمینه‌مند و مسئله‌محور ادغام می‌کند. هدف این مقاله بررسی عمیق سهم یادگیری مبتنی بر STEM بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستانی از طریق روش پژوهش کتابخانه‌ای است. در این مطالعه، متون علمی مختلف شامل مقالات مجلات ملی و بین‌المللی، کتاب‌های درسی آموزشی، گزارش‌های پژوهشی و اسناد برنامه‌درسی مرتبط که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ منتشر شده‌اند، مرور شده است. نتایج نشان می‌دهد که یادگیری مبتنی بر STEM به طور معناداری به ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق چندین سازوکار کمک می‌کند: (۱) تشویق دانش‌آموزان به شناسایی و صورت‌بندی نظام‌مند مسائل؛ (۲) تمرین مهارت‌های تحلیلی، ارزیابانه و ترکیبی از طریق طراحی مهندسی؛ (۳) ایجاد عادات تفکر علمی از طریق پروژه‌های اصیل؛ (۴) توسعه مهارت‌های استنتاج و استدلال مبتنی بر شواهد؛ و (۵) عادت‌دهی به خودبازتابی و خودتنظیمی. هر شش جنبه تفکر انتقادی بر اساس مدل Facione به طور ارگانیک در فعالیت‌های یادگیری STEM تسهیل می‌شود. این مقاله نتیجه می‌گیرد که ادغام STEM در آموزش علوم دبستانی، راهبردی مؤثر و اثبات‌شده تجربی برای بنیان‌گذاری تفکر انتقادی از سنین پایین است.

This classroom action research aimed to improve the analytical skills of fifth-grade students in Natural and Social Sciences (IPAS) through the Problem Based Learning (PBL) model. Current IPAS learning is oriented toward applicable problem-solving approaches. The low analytical skills at SDN Bangetayu Kulon were reflected in the pre-cycle classical completeness of only 28.57%, with a mean score of 64.29. The study employed the Kemmis and McTaggart spiral design across two cycles consisting of planning, acting, observing, and reflecting, involving 28 students, including 14 male and 14 female students. The instruments consisted of a Higher Order Thinking Skills (HOTS) written test at the C4 analytical level, teacher and student activity observation sheets, and documentation. The findings indicated a gradual improvement: the class mean score increased from 64.29 in the pre-cycle to 74.64 in Cycle I and 90.36 in Cycle II. Classical completeness increased from 28.57% to 60.71% and 89.28%, exceeding the 85% success indicator. Student activity also increased from 53.21% in Cycle I to 91.79% in Cycle II. The implementation of PBL supported by contextual problems, scaffolding, guiding questions, and structured group roles effectively improved student engagement and analytical skills.

این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقاء مهارت‌های تحلیلی دانش‌آموزان پایه پنجم در درس علوم طبیعی و اجتماعی (IPAS) از طریق مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) انجام شد. آموزش فعلی IPAS بر رویکردهای حل مسئله کاربردی متمرکز است. مهارت‌های تحلیلی پایین در دبستان SDN Bangetayu Kulon در پیش‌آزمون با کفایت کلاسیک تنها ۲۸٫۵۷٪ و میانگین نمره ۶۴٫۲۹ منعکس شد. این مطالعه با استفاده از طرح مارپیچی Kemmis و McTaggart در دو چرخه شامل برنامه‌ریزی، اجرا، مشاهده و تأمل، با مشارکت ۲۸ دانش‌آموز (۱۴ پسر و ۱۴ دختر) انجام شد. ابزارها شامل آزمون کتبی Higher Order Thinking Skills (HOTS) در سطح تحلیلی C4، برگه‌های مشاهده فعالیت معلم و دانش‌آموز و مستندسازی بودند. یافته‌ها نشان دادند که بهبود تدریجی حاصل شد: میانگین نمره کلاس از ۶۴٫۲۹ در پیش‌آزمون به ۷۴٫۶۴ در چرخه اول و ۹۰٫۳۶ در چرخه دوم افزایش یافت. کفایت کلاسیک از ۲۸٫۵۷٪ به ۶۰٫۷۱٪ و ۸۹٫۲۸٪ رسید و از شاخص موفقیت ۸۵٪ فراتر رفت. فعالیت دانش‌آموزان نیز از ۵۳٫۲۱٪ در چرخه اول به ۹۱٫۷۹٪ در چرخه دوم افزایش یافت. اجرای مدل PBL با پشتیبانی مسائل زمینه‌ای، اسکفولدینگ، پرسش‌های راهنما و نقش‌های گروهی ساختاریافته به طور مؤثری موجب بهبود مشارکت و مهارت‌های تحلیلی دانش‌آموزان شد.

The study analysed the quality and cognitive complexity of Financial Accounting questions in the WASSCE from 2014 to 2024 using a descriptive quantitative approach. A total of 837 questions (550 multiple-choice and 287 essay items) were assessed based on Etsey’s [ 1 ] item-writing standards and Revised Bloom’s Taxonomy. Descriptive statistics were employed to summarise the prevalence of item-writing flaws and cognitive levels. Findings revealed that 57% of multiple-choice items violated item-writing principles, with common flaws including ambiguous stems, inconsistent option sequences, and unequal option lengths. Analysis of cognitive demand showed that lower-order skills dominated the examination, while higher-order skills were severely underrepresented. This imbalance suggests that students’ abilities to analyse, evaluate, and create accounting information are insufficiently assessed. The study recommends that WAEC prioritise examiner training, implement rigorous moderation, and ensure future examination papers reflect a more balanced distribution of cognitive skills to enhance assessment validity and better prepare students for professional accounting challenges.

این پژوهش با رویکرد توصیفی-کمی به تحلیل کیفیت و پیچیدگی شناختی سؤالات حسابداری مالی در آزمون WASSCE از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ پرداخت. مجموعاً ۸۳۷ سؤال (۵۵۰ سؤال چندگزینه‌ای و ۲۸۷ سؤال تشریحی) بر اساس استانداردهای نگارش سؤال Etsey و طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای خلاصه‌سازی شیوع خطاهای نگارش سؤال و سطوح شناختی از آمار توصیفی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که ۵۷٪ از سؤالات چندگزینه‌ای اصول نگارش سؤال را نقض کرده‌اند و رایج‌ترین خطاها شامل ابهام در صورت سؤال، ترتیب نامنسجم گزینه‌ها و طول نابرابر گزینه‌ها بوده است. تحلیل تقاضای شناختی نشان داد که مهارت‌های سطوح پایین‌تر بر آزمون غالب بوده و مهارت‌های سطوح بالاتر به‌شدت کمتر نمایان شده‌اند. این عدم توازن حاکی از آن است که توانایی دانش‌آموزان در تحلیل، ارزیابی و خلق اطلاعات حسابداری به‌طور کافی مورد سنجش قرار نمی‌گیرد. پژوهش توصیه می‌کند که WAEC آموزش ممتحنان را در اولویت قرار دهد، تعدیل‌گری دقیق را اجرا کند و اطمینان حاصل کند که آزمون‌های آتی توزیع متوازن‌تری از مهارت‌های شناختی را منعکس می‌کنند تا روایی ارزیابی ارتقا یافته و دانش‌آموزان برای چالش‌های حرفه‌ای حسابداری بهتر آماده شوند.

The study determined the effect of edutainment on pre-service teachers’ higher-order thinking skills and scientific literacy in Genetics in North-Central, Nigeria. The study employed a non-randomized, non-equivalent, control group quasi-experimental design. The study aimed to determine the effect of edutainment on higher-order thinking skills and scientific literacy, and their interaction among male and female pre-service Biology teachers in Colleges of Education in North-Central Nigeria. The sample size of the study was 372 level III Colleges of Education pre-service teachers selected using multi-stage sampling techniques. Three validated research instruments comprising of treatment Instrument (Edutainment Package) and test instrument (Biology higher-order thinking ability test and Biology scientific literacy ability test) were used for data collection. The reliability of the instruments was established. The ANCOVA result revealed a significant difference (F(1,324) = 343.615, p = 0.000) in the scientific literacy skills of College of education pre-service Biology teachers taught using edutainment and those taught using conventional strategy and a significant difference (F(1,324) = 268.443, p = 0.000) in the higher-order thinking of College of Education pre-service Biology teachers taught using edutainment and those taught using conventional strategy. Also, the ANCOVA result revealed no significant difference (F(1,193) = 2.898, p = 0.090) in the scientific literacy skills of male and female College of Education pre-service Biology teachers taught using edutainment and no significant difference (F(1,193) = 0.121, p = 0.728) in the higher-order thinking of male and female College of Education pre-service Biology teachers taught using edutainment. The study concludes that Edutainment is an effective strategy for enhancing higher-order thinking skills and scientific literacy among pre-service Biology teachers. The study recommended among others that Edutainment should be used to augment teaching and learning of Biology in Colleges of Education.

این پژوهش تأثیر آموزش سرگرم‌کننده را بر مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر و سواد علمی معلمان پیش‌خدمت در ژنتیک در منطقه شمال‌مرکزی نیجریه بررسی کرد. این پژوهش از طرح شبه‌آزمایشی گروه کنترل غیرتصادفی و غیرمعادل استفاده نمود. هدف پژوهش تعیین تأثیر آموزش سرگرم‌کننده بر مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر و سواد علمی و همچنین تعامل آن‌ها در میان معلمان پیش‌خدمت زیست‌شناسی زن و مرد در دانشکده‌های تربیت معلم منطقه شمال‌مرکزی نیجریه بود. حجم نمونه پژوهش ۳۷۲ نفر از معلمان پیش‌خدمت سطح سوم دانشکده‌های تربیت معلم بود که با استفاده از روش‌های نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شدند. سه ابزار پژوهشی معتبر شامل ابزار مداخله (بسته آموزش سرگرم‌کننده) و ابزار آزمون (آزمون توانایی تفکر سطوح بالاتر زیست‌شناسی و آزمون توانایی سواد علمی زیست‌شناسی) برای گردآوری داده‌ها به کار رفت. پایایی ابزارها تأیید شد. نتایج ANCOVA تفاوت معناداری (F(1,324) = 343.615, p = 0.000) در مهارت‌های سواد علمی معلمان پیش‌خدمت زیست‌شناسی دانشکده تربیت معلم که با آموزش سرگرم‌کننده آموزش دیدند و کسانی که با روش سنتی آموزش دیدند نشان داد و همچنین تفاوت معناداری (F(1,324) = 268.443, p = 0.000) در تفکر سطوح بالاتر این دو گروه مشاهده شد. همچنین، نتایج ANCOVA نشان داد که تفاوت معناداری (F(1,193) = 2.898, p = 0.090) در مهارت‌های سواد علمی معلمان پیش‌خدمت زیست‌شناسی زن و مرد دانشکده تربیت معلم که با آموزش سرگرم‌کننده آموزش دیدند وجود ندارد و همچنین تفاوت معناداری (F(1,193) = 0.121, p = 0.728) در تفکر سطوح بالاتر این دو گروه مشاهده نشد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که آموزش سرگرم‌کننده راهبرد مؤثری برای ارتقای مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر و سواد علمی در میان معلمان پیش‌خدمت زیست‌شناسی است. پژوهش توصیه می‌کند که آموزش سرگرم‌کننده برای تقویت آموزش و یادگیری زیست‌شناسی در دانشکده‌های تربیت معلم به کار گرفته شود.

Critical thinking is an essential skill that needs to be developed from the elementary school level through active and problem-oriented learning. One relevant model is Problem Based Learning (PBL), which places problems at the center of learning and encourages students to analyze information and formulate solutions. This study aims to analyze the effectiveness of PBL in improving elementary school students’ critical thinking skills and to identify strategies and supporting factors for its implementation. This study employed a Systematic Literature Review (SLR) based on the PRISMA 2020 guidelines. Literature searches were conducted through Google Scholar and Scopus using Publish or Perish, covering publications from 2020 to 2026. Of the 589 articles identified, 10 articles met the inclusion criteria and were systematically analyzed. The results show that PBL is generally effective in improving students’ critical thinking skills through problem identification, investigation, information analysis, discussion, evaluation, and reflection. Successful PBL implementation is supported by contextual problems, active student engagement, collaboration, teacher and student readiness, learning media, and a supportive learning environment. Therefore, PBL can be implemented as a learning model to systematically and contextually develop elementary school students’ critical thinking skills.

تفکر انتقادی مهارتی اساسی است که باید از سطح دبستان از طریق یادگیری فعال و مسئله‌محور توسعه یابد. یکی از مدل‌های مرتبط، یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) است که مسئله را در مرکز یادگیری قرار می‌دهد و دانش‌آموزان را به تحلیل اطلاعات و تدوین راه‌حل‌ها ترغیب می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل اثربخشی PBL در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستان و شناسایی راهبردها و عوامل حمایتی برای اجرای آن است. این مطالعه با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش (SLR) بر اساس دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع از طریق Google Scholar و Scopus با استفاده از Publish or Perish و با پوشش انتشارات سال‌های 2020 تا 2026 صورت گرفته است. از میان ۵۸۹ مقاله شناسایی‌شده، ۱۰ مقاله با معیارهای ورود مطابقت داشتند و به‌صورت نظام‌مند تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که PBL به طور کلی در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق شناسایی مسئله، تحقیق، تحلیل اطلاعات، بحث، ارزیابی و بازتاب مؤثر است. اجرای موفق PBL با وجود مسائل زمینه‌ای، مشارکت فعال دانش‌آموزان، همکاری، آمادگی معلم و دانش‌آموز، رسانه‌های آموزشی و محیط یادگیری حمایتی پشتیبانی می‌شود. بنابراین، PBL می‌تواند به عنوان یک مدل یادگیری برای توسعه نظام‌مند و زمینه‌محور مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستان به کار گرفته شود.

Pembelajaran padaaabad ke-21 menuntut proses yang semakin kompleks dan adaptif terhadap dinamika perkembangan zaman. Kurikulum Merdeka mengarahkan pencapaian delapan dimensi profil lulusan, salah satunya kreativitas yang berkaitan dengan kemampuan individu dalam berpikir kreatif. Keterampilan ini menjadi kebutuhan penting bagi murid guna mendorong peningkatan mutu pendidikan di Indonesia. Penerapan model Project-Based Learning dinilai mampu memfasilitasi pengembangan kemampuan dalam berpikir kreatif tersebut. Penelitian ini diarahkan untuk mengembangkan e-book berbasis Project-Based Learning pada materi Keanekaragaman Hayati yang dinilai layak berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, serta keefektifan dalam meningkatkan kemampuan berpikir kreatif murid. Prosedur pengembangan mengacu pada model 4-D yang meliputi tahapan define, design, develop, dan disseminate. Aspek validitas diperoleh melalui penilaian dosen ahli; kepraktisan ditinjau dari keterlaksanaan pembelajaran, respons murid, serta tingkat keterbacaan; sedangkan keefektifan diukur berdasarkan ketercapaian indikator berpikir kreatif dan hasil penilaian proyek. Analisis data dilakukan secara deskriptif kualitatif dengan menggunakan instrumen berupa lembar validasi, lembar observasi, angket respons, uji keterbacaan, tes, serta lembar penilaian proyek. Produk yang dihasilkan berupa e-book berbasis PjBL dengan fitur Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, dan Bio-Evaluate yang terintegrasi dengan sintaks Project-Based Learning serta indikator berpikir kreatif. Hasil uji validitas menunjukkan skor rata-rata sebesar 3,83. Kepraktisan dari observasi keterlaksanaan pembelajaran 98,5%, respons murid 97,40%, serta uji keterbacaan pada level 10. Keefektifan dari ketercapaian indikator berpikir kreatif dengan kategori sangat baik, yaitu fluency, flexibility, originality, elaboration berturut-turut sebesar 92,5%; 94,3%; 93,2% dan 80,3% dan penilaian proyek 96,65%. Berdasarkan hasil tersebut e-book berbasis PjBL dinyatakan layak digunakan sebagai bahan ajar serta mampu melatih berpikir kreatif berdasarkan validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Kata Kunci: Kemampuan Berpikir Kreatif, E-Book, Model Pembelajaran Project-Based Learning, Keanekaragaman Hayati. Learning in the 21st century demands increasingly complex and adaptive processes to the dynamics of modern development. The Independent Curriculum directs the achievement of eight dimensions of the graduate profile, one of which is creativity, which is related to an individual's ability to think creatively. This skill is a crucial requirement for students to drive improvements in the quality of education in Indonesia. The application of the Project-Based Learning model is considered capable of facilitating the development of creative thinking skills. This research is directed at developing a Project-Based Learning-based e-book on Biodiversity material that is deemed feasible based on aspects of validity, practicality, and effectiveness in improving students' creative thinking skills. The development procedure refers to the 4-D model, which includes the stages of define, design, develop, and disseminate. Validity is obtained through assessments by expert lecturers; practicality is reviewed from the implementation of learning, student responses, and readability; while effectiveness is measured based on the achievement of creative thinking indicators and the results of project assessments. Data analysis was conducted descriptively and qualitatively using instruments such as validation sheets, observation sheets, response questionnaires, readability tests, tests, and project assessment sheets. The resulting product is a PjBL-based e-book with Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, and Bio-Evaluate features integrated with Project-Based Learning syntax and creative thinking indicators. The validity test results show an average score of 3.83. The practicality of the learning implementation observation is 98.5%, student responses are 97.40%, and the readability test is at level 10. The effectiveness of the achievement of creative thinking indicators with a very good category, namely fluency, flexibility, originality, elaboration respectively at 92.5%; 94.3%; 93.2% and 80.3% and project assessment is 96.65%. Based on these results, the PjBL-based e-book is declared suitable for use as teaching materials and is able to train creative thinking based on validity, practicality, and effectiveness. Keywords: Ability Creative Thinking, E-Book, Project-Based Learning Model, Biodiversity.

یادگیری در قرن بیست‌ویکم مستلزم فرایندهایی است که به طور فزاینده‌ای پیچیده و سازگار با پویایی‌های توسعه معاصر باشد. برنامه درسی مستقل، دستیابی به هشت بعد از پروفایل فارغ‌التحصیلان را هدایت می‌کند که یکی از آن‌ها خلاقیت است و با توانایی فرد در تفکر خلاق مرتبط است. این مهارت، نیاز اساسی برای دانش‌آموزان به منظور ارتقای کیفیت آموزش در اندونزی به شمار می‌رود. به کارگیری مدل یادگیری مبتنی بر پروژه، قادر به تسهیل توسعه مهارت‌های تفکر خلاق دانسته شده است. این پژوهش با هدف توسعه کتاب الکترونیکی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر پروژه در مبحث تنوع زیستی انجام شده است که بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی در بهبود توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان، قابل قبول ارزیابی شده است. فرایند توسعه بر اساس مدل ۴-بعدی شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و انتشار صورت گرفته است. روایی از طریق ارزیابی اساتید خبره به دست آمده است؛ کاربردپذیری از منظر اجرای آموزش، پاسخ دانش‌آموزان و میزان خوانایی بررسی شده است؛ در حالی که اثربخشی بر اساس تحقق شاخص‌های تفکر خلاق و نتایج ارزیابی پروژه سنجیده شده است. تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی-کیفی با استفاده از ابزارهایی مانند برگه‌های اعتبارسنجی، برگه‌های مشاهده، پرسشنامه‌های پاسخ، آزمون خوانایی، آزمون‌ها و برگه‌های ارزیابی پروژه انجام شده است. محصول نهایی، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL با ویژگی‌های Bio-Think، Bio-Planning، Bio-Logbook، Bio-Showing و Bio-Evaluate است که با دستورالعمل‌های یادگیری مبتنی بر پروژه و شاخص‌های تفکر خلاق ادغام شده است. نتایج آزمون روایی، میانگین نمره ۳٫۸۳ را نشان می‌دهد. کاربردپذیری از مشاهده اجرای آموزش ۹۸٫۵٪، پاسخ دانش‌آموزان ۹۷٫۴۰٪ و آزمون خوانایی در سطح ۱۰ گزارش شده است. اثربخشی تحقق شاخص‌های تفکر خلاق با دسته‌بندی بسیار خوب، به ترتیب برای روانی، انعطاف‌پذیری، اصالت و بسط به میزان ۹۲٫۵٪؛ ۹۴٫۳٪؛ ۹۳٫۲٪ و ۸۰٫۳٪ و ارزیابی پروژه ۹۶٫۶۵٪ بوده است. بر اساس این نتایج، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL به عنوان منبع آموزشی مناسب و توانمند در آموزش تفکر خلاق بر اساس روایی، کاربردپذیری و اثربخشی اعلام می‌شود.

Pembelajaran Biologi pada Kurikulum Merdeka menekankan pendekatan deep learning untuk membentuk dimensi profil lulusan, khususnya penalaran kritis, yang selaras dengan tuntutan keterampilan abad ke-21 meliputi critical thinking, communication, collaboration, dan creativity. Namun, bahan ajar di sekolah masih terbatas dan belum optimal mendukung pembelajaran berbasis masalah serta pemanfaatan teknologi pembelajaran interaktif, khususnya pada materi Sistem Pencernaan Manusia. Penelitian ini memiliki tujuan merancang serta menilai kelayakan buku saku interaktif berbasis Problem Based Learning yang dilengkapi dengan Augmented Reality guna meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa kelas XI SMA. Penelitian menggunakan model pengembangan 4D dengan uji coba skala terbatas dilakukan pada 25 siswa kelas XI di SMA Negeri 7 Surabaya. Instrumen meliputi validasi ahli, angket respon siswa, observasi keterlaksanaan pembelajaran, uji keterbacaan grafik Fry, serta soal pretest dan posttest. Hasil menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan nilai 98.38%, kepraktisan sangat praktis berdasarkan respon siswa mendapatkan nilai 98.4% dan keterlaksanaan pembelajaran mendapatkan nilai 97.47%, serta keterbacaan yang sesuai dengan tingkat kelas XI. Keefektifan ditunjukkan oleh peningkatan nilai rata-rata dari 54 menjadi 93.2 dengan nilai N-gain sebesar 0,8 yang termasuk dalam kategori tinggi serta tingkat ketuntasan belajar mencapai 100%, dan peningkatan ketercapaian indikator berpikir kritis dari 52% cukup tuntas menjadi 94.33% sangat tuntas. Dengan demikian, buku saku interaktif dinyatakan layak, praktis, dan efektif sebagai media pembelajaran Biologi untuk meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: buku saku, PBL, pembelajaran abad-21, berpikir kritis. Biology learning in the Independent Curriculum emphasizes a deep learning approach to shape graduate profile dimensions, particularly critical reasoning, which aligns with the demands of 21st-century skills including critical thinking, communication, collaboration, and creativity. However, teaching materials in schools are still limited and do not optimally support problem-based learning and the use of interactive learning technology, especially in the Human Digestive System material. This study aims to design and assess the feasibility of an interactive pocketbook based on Problem Based Learning equipped with Augmented Reality to improve the critical thinking skills of 11th-grade high school students. The study used a 4D development model with a limited-scale trial conducted on 25 11th-grade students at SMA Negeri 7 Surabaya. Instruments included expert validation, student response questionnaires, learning implementation observations, Fry graph readability tests, and pretest and posttest questions. The results showed a very valid level of validity with a value of 98.38%, very practicality based on student responses obtained a value of 98.4% and learning implementation obtained a value of 97.47%, as well as readability appropriate for the 11th-grade level. Effectiveness is demonstrated by an increase in the average score from 54 to 93.2, with an N-gain of 0.8, which is considered high. The learning completion rate reached 100%. The critical thinking indicator achievement increased from 52% (quite complete) to 94.33% (very complete). Therefore, the interactive pocketbook is deemed feasible, practical, and effective as a Biology learning medium to enhance students' critical thinking skills. Keywords: pocket books, PBL, 21st-century learning, critical thinking.

یادگیری زیست‌شناسی در برنامه درسی مستقل بر رویکرد یادگیری عمیق برای شکل‌دهی ابعاد پروفایل فارغ‌التحصیلان، به ویژه استدلال انتقادی، تأکید دارد که با الزامات مهارت‌های قرن بیست و یکم شامل تفکر انتقادی، ارتباط، همکاری و خلاقیت همسو است. با این حال، مواد آموزشی در مدارس هنوز محدود بوده و به طور بهینه از یادگیری مبتنی بر مسئله و استفاده از فناوری یادگیری تعاملی، به ویژه در مبحث دستگاه گوارش انسان، پشتیبانی نمی‌کنند. هدف این پژوهش طراحی و ارزیابی شایستگی کتابچه تعاملی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله مجهز به واقعیت افزوده به منظور ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. این پژوهش از مدل توسعه 4D استفاده کرده و آزمون مقیاس محدود بر روی ۲۵ دانش‌آموز پایه یازدهم در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا انجام شد. ابزارها شامل روایی خبرگان، پرسشنامه پاسخ دانش‌آموزان، مشاهده اجرای یادگیری، آزمون خوانایی نمودار Fry و سؤالات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. نتایج نشان داد سطح روایی بسیار بالا با مقدار ۹۸٫۳۸٪، میزان کاربردپذیری بسیار بالا بر اساس پاسخ دانش‌آموزان با مقدار ۹۸٫۴٪ و اجرای یادگیری با مقدار ۹۷٫۴۷٪ و همچنین خوانایی متناسب با سطح پایه یازدهم به دست آمد. اثربخشی با افزایش میانگین نمره از ۵۴ به ۹۳٫۲ و مقدار N-gain برابر با ۰٫۸ که در دسته بالا قرار می‌گیرد، نشان داده شد. نرخ تکمیل یادگیری به ۱۰۰٪ رسید. میزان دستیابی به شاخص تفکر انتقادی از ۵۲٪ (نسبتاً کامل) به ۹۴٫۳۳٪ (کاملاً کامل) افزایش یافت. بنابراین، کتابچه تعاملی به عنوان رسانه یادگیری زیست‌شناسی برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، شایسته، کاربردی و مؤثر ارزیابی می‌شود.

Keterampilan pemecahan masalah merupakan kompetensi esensial dalam pembelajaran abad ke-21 yang selaras dengan Sustainable Development Goal 4 tentang pendidikan berkualitas dan dapat dilatihkan melalui soal Higher Order Thinking Skills (HOTS). Namun, hingga saat ini belum terdapat instrumen soal HOTS terstandar yang secara spesifik untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah pada submateri transport membran. Penelitian ini bertujuan menghasilkan instrumen soal HOTS untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah pada submateri transport membran. Penelitian ini merupakan Research & Development dengan model 4D dan dilaksanakan di SMA Negeri 2 Lamongan dengan subjek siswa kelas XI IPA. Teknik pengumpulan data meliputi studi kepustakaan, validasi ahli dan uji coba terbatas. Analisis data meliputi uji validitas, reliabilitas, tingkat kesukaran, daya beda serta analisis ketercapaian indikator pemecahan masalah berdasarkan IDEAL. Penelitian ini menghasilkan dua set instrumen soal HOTS untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah siswa pada submateri transport membran. Kedua set instrumen yang dikembangkan dinyatakan valid secara teoritis dan mayoritas butir soal valid secara empiris, serta reliabilitas yang tinggi. Tingkat kesukaran didominasi kategori sedang dan daya beda baik hingga sangat baik. Analisis ketercapaian indikator keterampilan pemecahan masalah menunjukkan bahwa kemampuan siswa berada pada kategori cukup, dengan indikator identify problem sebagai capaian tertinggi dan anticipate outcomes & act sebagai capaian terendah. Berdasarkan hasil tersebut, instrumen soal HOTS yang dikembangkan dinyatakan layak digunakan untuk mengukur keterampilan pemecahan masalah siswa pada submateri transport membran sebagai upaya mendukung pencapaian pendidikan berkualitas. Kata Kunci: instrumen soal, HOTS, keterampilan pemecahan masalah, transport membran, pendidikan berkualitas. Abstract Problem-solving skills are an essential competency in 21st-century learning that aligns with Sustainable Development Goal 4 on quality education and can be developed through Higher Order Thinking Skills (HOTS) questions. However, to date, there has been no standardized HOTS question instrument specifically designed to measure problem-solving skills in the subtopic of membrane transport. This study aims to develop a HOTS question instrument to measure problem-solving skills in the sub-topic of membrane transport. This study is a Research & Development project using the 4D model and was conducted at SMA Negeri 2 Lamongan with 11th-grade science students as the subjects. Data collection techniques included a literature review, expert validation, and a pilot test. Data analysis included validity and reliability tests, difficulty level assessment, discriminative power, and an analysis of problem-solving indicator achievement based on the IDEAL framework. This study produced two sets of HOTS test instruments to measure students’ problem-solving skills in the membrane transport subtopic. Both sets of instruments developed were found to be theoretically valid, with the majority of test items empirically valid, and demonstrated high reliability. The difficulty level was predominantly in the moderate category, and the discriminative power ranged from good to very good. Analysis of the achievement of problem-solving skill indicators showed that students’ abilities fell into the adequate category, with the “identify problem” indicator as the highest achievement and “anticipate outcomes & act” as the lowest. Based on these results, the developed HOTS test instruments were deemed suitable for measuring students’ problem-solving skills in the membrane transport subtopic as an effort to support the achievement of quality education. Keywords: test instruments, HOTS, problem-solving skills, membrane transport, quality education.

مهارت‌های حل مسئله یکی از شایستگی‌های اساسی در یادگیری قرن بیست و یکم است که با هدف چهارم توسعه پایدار درباره آموزش با کیفیت همسو بوده و می‌تواند از طریق سؤالات مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) آموزش داده شود. با این حال، تاکنون ابزار سنجش سؤالات HOTS استاندارد شده‌ای که به طور خاص برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله در زیرمبحث انتقال غشاء طراحی شده باشد، وجود نداشته است. هدف این پژوهش، تولید ابزار سنجش سؤالات HOTS برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله در زیرمبحث انتقال غشاء است. این پژوهش از نوع تحقیق و توسعه (Research & Development) با استفاده از مدل 4D بوده و در دبیرستان دولتی شماره ۲ لامونگان با شرکت دانش‌آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی انجام شده است. روش‌های گردآوری داده‌ها شامل مطالعه کتابخانه‌ای، اعتبارسنجی توسط خبرگان و آزمون آزمایشی محدود بوده است. تحلیل داده‌ها شامل آزمون روایی و پایایی، سنجش سطح دشواری، قدرت تمایز و تحلیل میزان تحقق شاخص‌های حل مسئله بر اساس چارچوب IDEAL بوده است. این پژوهش دو مجموعه ابزار سنجش سؤالات HOTS برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان در زیرمبحث انتقال غشاء تولید کرده است. هر دو مجموعه ابزار توسعه‌یافته از نظر نظری معتبر و اکثریت سؤالات از نظر تجربی دارای روایی بوده و پایایی بالایی نشان دادند. سطح دشواری عمدتاً در دسته متوسط قرار داشت و قدرت تمایز از خوب تا بسیار خوب متغیر بود. تحلیل تحقق شاخص‌های مهارت حل مسئله نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در دسته کافی قرار دارد، به طوری که شاخص «شناسایی مسئله» بالاترین و شاخص «پیش‌بینی پیامدها و اقدام» پایین‌ترین میزان تحقق را داشتند. بر اساس این نتایج، ابزار سنجش سؤالات HOTS توسعه‌یافته برای اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان در زیرمبحث انتقال غشاء مناسب تشخیص داده شد و می‌تواند به عنوان تلاشی برای حمایت از تحقق آموزش با کیفیت مورد استفاده قرار گیرد.

Kurikulum Merdeka yang diterapkan di Indonesia menekankan pendekatan pembelajaran mendalam yang relevan dengan tuntutan pendidikan abad ke-21, khususnya dalam mengembangkan keterampilan berpikir tingkat tinggi (HOTS). Salah satu solusi untuk mewujudkan hal tersebut adalah dengan mengaplikasikan model pembelajaran yang sistematis, seperti Guided Inquiry. Keberhasilan penerapan model ini didukung oleh penggunaan bahan ajar yang tepat, yaitu Elektronik Lembar Kerja Peserta Didik (E-LKPD). Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan validitas E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dalam melatihkan kompetensi HOTS siswa kelas XI SMA. Pengembangan E-LKPD dilakukan dengan menggunakan model 4D (Define, Design, Develop, dan Disseminate). Teknik pengumpulan data dilakukan melalui metode validasi. Hasil pengembangan menunjukkan bahwa E-LKPD yang dihasilkan tergolong sangat valid dengan persentase sebesar 98,75% berdasarkan aspek penyajian, isi, kebahasaan, dan syarat teknis. Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dinyatakan layak digunakan dalam kegiatan pembelajaran. Kata Kunci: Keterampilan Berpikir Tingkat Tinggi, E-LKPD, Guided Inquiry The Merdeka Curriculum implemented in Indonesia emphasizes a deep learning approach that is relevant to the demands of 21st-century education, particularly in developing higher-order thinking skills (HOTS). One solution to address this need is the application of a systematic learning model, such as the Guided Inquiry model. The success of this approach is supported by the use of appropriate teaching materials, namely the Electronic Student Worksheet (E-LKPD). This study aims to describe the validity of a Guided Inquiry-based E-LKPD on the circulatory system material to train the HOTS competencies of eleventh-grade high school students. The development of the E-LKPD was conducted using the 4D model (Define, Design, Develop, and Disseminate). Data were collected through a validation method. The results show that the developed E-LKPD is categorized as highly valid, with a validity score of 98.75% based on aspects of presentation, content, language, and technical requirements. Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD on circulatory system material is considered feasible for use in learning activities. Keywords: High Order Thinking Skills, E-LKPD, Guided Inquiry

برنامه درسی «مرده‌کا» که در اندونزی اجرا می‌شود، بر رویکرد یادگیری عمیق تأکید دارد که با الزامات آموزش قرن بیست‌ویکم، به ویژه در توسعه مهارت‌های تفکر سطح بالا (HOTS)، مرتبط است. یکی از راه‌حل‌های تحقق این هدف، به‌کارگیری مدل یادگیری نظام‌مند مانند مدل راهنمایی اکتشافی است. موفقیت این رویکرد با استفاده از مواد آموزشی مناسب، یعنی برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD)، حمایت می‌شود. هدف این پژوهش توصیف روایی E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون به منظور آموزش شایستگی‌های HOTS دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. توسعه E-LKPD با استفاده از مدل 4D (تعریف، طراحی، توسعه و انتشار) انجام شد. داده‌ها از طریق روش اعتبارسنجی گردآوری گردید. نتایج توسعه نشان داد که E-LKPD تولیدشده بر اساس جنبه‌های ارائه، محتوا، زبان و الزامات فنی با درصد ۹۸٫۷۵٪ بسیار معتبر ارزیابی شد. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی مناسب تشخیص داده می‌شود.

Penelitian pengembangan ini bertujuan menghasilkan Lembar Kerja Peserta Didik (LKPD) berbasis Project Based Learning (PjBL) pada materi perubahan lingkungan yang layak ditinjau dari aspek kevalidan, kepraktisan, dan keefektifan untuk melatihkan keterampilan berpikir kreatif siswa. Model pengembangan yang digunakan adalah Research and Development (R&D) dengan alur 4D (Define, Design, Develop, Disseminate). Produk ini diujicobakan kepada 34 siswa kelas X SMA Negeri 14 Surabaya. Kepraktisan LKPD ditinjau berdasarkan pengamatan keterlaksanaan aktivitas dan respon siswa, sedangkan keefektifan diukur melalui ketuntasan hasil belajar serta ketercapaian indikator berpikir kreatif. Seluruh data dianalisis menggunakan teknik deskriptif kuantitatif. Hasil uji validitas menunjukkan LKPD memperoleh skor 95,97% dengan kategori sangat valid. Tingkat kepraktisan mencapai 100% berdasarkan keterlaksanaan aktivitas dan 94,67% berdasarkan respon siswa, sehingga masuk kategori sangat praktis. Keefektifan LKPD menunjukkan hasil signifikan dengan perolehan skor N-Gain hasil belajar sebesar 0,72 dan indikator berpikir kreatif sebesar 1,34, di mana keduanya termasuk dalam kategori tinggi. Dapat disimpulkan bahwa LKPD berbasis PjBL pada materi perubahan lingkungan yang dikembangkan layak digunakan dalam proses pembelajaran. Kata Kunci: LKPD, Project Based Learning (PjBL), Perubahan Lingkungan, Berpikir Kreatif. This development research aims to produce Student Worksheets (LKPD) based on Project-Based Learning (PjBL) on the topic of environmental change that are suitable in terms of validity, practicality, and effectiveness for developing students’ creative thinking skills. The development model used is Research and Development (R&D) following the 4D process (Define, Design, Develop, Disseminate). This product was pilot-tested with 34 tenth-grade students at State High School 14 Surabaya. The practicality of the worksheets was assessed based on observations of the implementation of activities and student responses, while effectiveness was measured through the achievement of learning outcomes and the attainment of creative thinking indicators. All data were analyzed using quantitative descriptive techniques. The validity test results showed that the worksheets achieved a score of 95.97%, falling into the “highly valid” category. The level of practicality reached 100% based on the implementation of activities and 94.67% based on student responses, thus falling into the “highly practical” category. The effectiveness of the worksheets showed significant results with an N-Gain score for learning outcomes of 0.72 and a creative thinking indicator score of 1.34, both of which fall into the high category. It can be concluded that the PjBL-based worksheets on the topic of environmental change that were developed are suitable for use in the learning process. Keywords: LKPD, Project-Based Learning (PjBL), Environmental Change, Creative Thinking.

این پژوهش توسعه‌ای با هدف تولید کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) مبتنی بر یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) در موضوع تغییرات محیطی انجام شده است که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی برای تمرین مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان مناسب باشد. مدل توسعه مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با فرآیند ۴D (تعریف، طراحی، توسعه، انتشار) است. این محصول بر روی ۳۴ دانش‌آموز پایه دهم دبیرستان دولتی شماره ۱۴ سورابایا به صورت آزمایشی اجرا شد. کاربردپذیری کاربرگ‌ها بر اساس مشاهده اجرای فعالیت‌ها و پاسخ‌های دانش‌آموزان ارزیابی شد، در حالی که اثربخشی از طریق دستیابی به نتایج یادگیری و تحقق شاخص‌های تفکر خلاق سنجیده شد. تمامی داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های توصیفی کمی تحلیل شدند. نتایج آزمون روایی نشان داد که کاربرگ‌ها امتیاز ۹۵٫۹۷٪ را کسب کردند که در دسته «بسیار معتبر» قرار می‌گیرد. سطح کاربردپذیری بر اساس اجرای فعالیت‌ها ۱۰۰٪ و بر اساس پاسخ دانش‌آموزان ۹۴٫۶۷٪ بود که هر دو در دسته «بسیار کاربردی» قرار می‌گیرند. اثربخشی کاربرگ‌ها نتایج معناداری را با امتیاز N-Gain برای نتایج یادگیری برابر با ۰٫۷۲ و امتیاز شاخص تفکر خلاق برابر با ۱٫۳۴ نشان داد که هر دو در دسته بالا قرار می‌گیرند. می‌توان نتیجه گرفت که کاربرگ‌های مبتنی بر PjBL در موضوع تغییرات محیطی که توسعه یافته‌اند، برای استفاده در فرایند یادگیری مناسب هستند.

Perkembangan era digital menuntut peserta didik memiliki kemampuan tingkat tinggi, salah satunya keterampilan berpikir komputasional yang berperan penting dalam pembelajaran sains, khususnya biologi. Namun, implementasi berpikir komputasional dalam pembelajaran pada materi pewarisan sifat di sekolah masih belum optimal karena karakteristik materi yang abstrak dan keterbatasan media pembelajaran. Tujuan penelitian ini untuk menghasilkan LKPD (Lembar Kerja Peserta Didik) berbasis laboratorium virtual FlyLab JS pada materi pewarisan sifat serta menguji kualitasnya berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Penelitian menggunakan metode R&D (Research and Development) melalui model pengembangan 4D (define, design, develop, disseminate). Sasaran penelitian adalah peserta didik kelas XII MIPA SMAN Jogoroto sebanyak 25 orang. Validitas LKPD dinilai berdasarkan hasil validasi oleh ahli media, ahli materi dan guru Biologi. Kepraktisan ditentukan dari hasil observasi dan respon peserta didik. Keefektifan diperoleh dari hasil belajar peserta didik melalui pre-test dan post-test. Hasil penelitian menunjukkan bahwa LKPD yang dihasilkan menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan skor rata-rata 3,83. Kepraktisan LKPD ditunjukkan oleh keterlaksanaan aktivitas pembelajaran sebesar 97,82% dan respons positif peserta didik sebesar 96,73%. Keefektifan LKPD terlihat dari meningkatnya kemampuan berpikir komputasional dengan N-gain rata-rata 0,78 dalam kategori tinggi serta peningkatan hasil belajar kognitif dengan ketuntasan mencapai 100%. Seluruh indikator berpikir komputasional mengalami peningkatan, dengan indikator algoritma memperoleh N-gain paling rendah sebesar 0,69 dalam kategori sedang. Dengan demikian, LKPD berbasis laboratorium virtual FlyLab JS dinyatakan valid, praktis, dan efektif untuk meningkatkan kemampuan berpikir komputasional peserta didik pada materi pewarisan sifat. Kata Kunci: LKPD, Laboratorium Virtual, FlyLab JS, Berpikir Komputasional, Pewarisan Sifat The development of the digital era requires students to possess higher order skills, particulary computational thinking, which plays a crucial role in science learning in biology. However, the implementation of computational thinking in teaching heredity concepts in schools remains limited due to the abstract nature of the material and limited availability of instructional media. This study aims to produce a student worksheet based on the FlyLab JS laboratory for heredity topics and to examine its quality in terms of validity, practicality, and effectiveness. The research uses the Research and Development method through the 4D (define, design, develop, and disseminate) development model. The research subjects were 25 students from the twelfth grade science class at SMAN Jogoroto. The validity of the student worksheet is determined based on validation results from media experts, material experts, and Biology teachers. Practicality is determined through observations of learning implementation and student responses. Effectiveness is measured using students' learning outcomes obtained from pre-tests and post-tests. The results show that the student worksheet demonstrates high validity with an average score of 3.83. Practicality is reflected in implementation reaching 97.82% and student responses of 96.73%. Effectiveness is indicated by improved computational thinking skills with an average N-gain of 0.78 in the high category, with cognitive mastery reaching 100%. All computational thinking indicators improved, although the algorithm indicator showed the lowest N-gain of 0.69 in the medium category. Thus, the FlyLab JS based worksheet is valid, practical, and effective in enhancing students' computational thinking skills on inheritance topics. Keywords: Virtual Laboratory, FlyLab JS, Computational Thinking, Inheritance

تحولات عصر دیجیتال مستلزم آن است که دانش‌آموزان دارای مهارت‌های سطح بالا، از جمله مهارت تفکر محاسباتی باشند که نقش مهمی در یادگیری علوم، به‌ویژه زیست‌شناسی ایفا می‌کند. با این حال، اجرای تفکر محاسباتی در آموزش مبحث وراثت صفات در مدارس هنوز به‌طور بهینه صورت نمی‌گیرد که این امر به دلیل ماهیت انتزاعی محتوا و محدودیت رسانه‌های آموزشی است. هدف این پژوهش، تولید کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS در مبحث وراثت صفات و ارزیابی کیفیت آن بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی است. این پژوهش با روش تحقیق و توسعه (R&D) و از طریق مدل توسعه ۴D (تعریف، طراحی، توسعه، اشاعه) انجام شد. جامعهٔ پژوهش شامل ۲۵ نفر از دانش‌آموزان پایه دوازدهم رشته علوم تجربی دبیرستان SMAN Jogoroto بود. روایی کاربرگ بر اساس نتایج ارزیابی توسط متخصص رسانه، متخصص محتوا و معلم زیست‌شناسی تعیین شد. کاربردپذیری از طریق مشاهده اجرای آموزش و پاسخ‌های دانش‌آموزان سنجیده شد. اثربخشی با استفاده از نتایج یادگیری دانش‌آموزان از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی گردید. نتایج پژوهش نشان داد که کاربرگ تولیدشده دارای سطح روایی بسیار بالا با میانگین امتیاز ۳٫۸۳ است. کاربردپذیری کاربرگ با میزان اجرای فعالیت‌های آموزشی ۹۷٫۸۲٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان ۹۶٫۷۳٪ نشان داده شد. اثربخشی کاربرگ از طریق بهبود توانایی تفکر محاسباتی با میانگین N-gain برابر با ۰٫۷۸ در دستهٔ بالا و همچنین افزایش نتایج یادگیری شناختی با کسب موفقیت ۱۰۰٪ مشاهده شد. همهٔ شاخص‌های تفکر محاسباتی بهبود یافتند و شاخص الگوریتم پایین‌ترین N-gain را با مقدار ۰٫۶۹ در دستهٔ متوسط به دست آورد. بنابراین، کاربرگ مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی برای ارتقاء توانایی تفکر محاسباتی دانش‌آموزان در مبحث وراثت صفات تأیید می‌شود.

Pengembangan keterampilan berpikir kritis merupakan kebutuhan krusial dalam pendidikan abad 21, khususnya pada mata pelajaran biologi yang melibatkan materi kompleks dan abstrak seperti sistem sirkulasi. Siswa tidak hanya perlu menguasai konsep, tetapi juga mampu menganalisis data secara mendalam, mengevaluasi informasi, serta menyimpulkan temuan. Penggunaan E-LKPD memberikan peluang pembelajaran interaktif, terorganisir, dan optimal untuk mengasah berpikir kritis. Akan tetapi, pengamatan awal di SMA Negeri 7 Surabaya mengungkap bahwa partisipasi siswa dalam aktivitas seperti praktikum dan penelitian saintifik masih rendah, sehingga latihan keterampilan berpikir kritis belum terealisasi secara maksimal. Penelitian ini difokuskan untuk menghasilkan E-LKPD materi sistem sirkulasi dengan model Guided Inquiry yang valid, praktis, serta efektif guna melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Proses pengembangan mengadopsi model 4D, mencakup fase definisi, perancangan, pengembangan, dan penyebaran. Pengumpulan data dilakukan melalui validasi oleh ahli media, ahli materi, dan guru biologi, pengamatan pelaksanaan pembelajaran, angket respons positif siswa, serta tes awal (pretest) dan akhir (posttest). Temuan penelitian mengindikasikan bahwa E-LKPD yang dihasilkan sangat valid dengan skor 90,25% dan 93,50%. Aspek kepraktisan tercermin dari tingkat pelaksanaan pembelajaran 98,46% serta respons positif siswa yang mencapai 99,31%. Sementara itu, keefektifan dibuktikan oleh peningkatan skor tes rata-rata menjadi 86,95, ketuntasan belajar kelas 100%, dan nilai N-gain 0,72 (kategori tinggi). Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry ini dinyatakan valid, praktis, dan efektif, diterapkan pada pembelajaran biologi materi sistem sirkulasi untuk melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: E-LKPD, Guided Inquiry, sistem sirkulasi, keterampilan berpikir kritis The cultivation of critical thinking skills is a vital requirement in 21st-century education, particularly in biology lessons that cover complex and abstract topics such as the circulatory system. Students are expected not only to grasp concepts but also to deeply analyze data, evaluate evidence, and draw reasoned conclusions. The integration of E-LKPD (Electronic Student Worksheets) offers interactive, well-structured, and effective opportunities to sharpen critical thinking abilities. However, initial observations at SMA Negeri 7 Surabaya revealed low student engagement in activities like laboratory experiments and scientific investigations, limiting the potential to develop these skills optimally. This study aimed to produce a valid, practical, and effective E-LKPD on the circulatory system material using the Guided Inquiry model to enhance students' critical thinking competencies. The development followed the 4D model, encompassing the define, design, develop, and disseminate phases. Data were gathered through expert validation by media specialists, content experts, and biology teachers; classroom implementation observations; student response questionnaires; and pre- and post-tests. Findings indicated that the developed E-LKPD achieved high validity scores of 90.25% and 93.50%. Practicality was demonstrated by a 98.46% implementation rate and 99.31% positive student responses. Effectiveness was evidenced by an average post-test score of 86.95, 100% classical completeness, and an N-gain value of 0.72 (high category). Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD is deemed valid, practical, and effective for use in biology instruction on the circulatory system to foster students' critical thinking skills. Keywords: electronic student worksheets, Guided Inquiry, circulatory system, critical thinking skills.

توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی یک نیاز اساسی در آموزش قرن بیست‌ویکم به‌شمار می‌رود، به‌ویژه در درس زیست‌شناسی که شامل مباحث پیچیده و انتزاعی مانند دستگاه گردش خون است. دانش‌آموزان نه تنها باید مفاهیم را فراگیرند، بلکه باید قادر به تحلیل عمیق داده‌ها، ارزیابی اطلاعات و نتیجه‌گیری منطقی نیز باشند. استفاده از E-LKPD (برگه‌های کار الکترونیکی دانش‌آموز) فرصت‌هایی تعاملی، ساختارمند و بهینه برای پرورش تفکر انتقادی فراهم می‌کند. با این حال، مشاهدات اولیه در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا نشان داد که مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌هایی مانند آزمایشگاه و پژوهش‌های علمی پایین است و در نتیجه تمرین مهارت‌های تفکر انتقادی به‌طور کامل محقق نشده‌است. این پژوهش با هدف تولید E-LKPD مبحث دستگاه گردش خون با مدل جستجوی هدایت‌شده که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده باشد، جهت آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان انجام شد. فرایند توسعه با مدل 4D شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و اشاعه صورت گرفت. داده‌ها از طریق روایی‌سنجی توسط متخصصان رسانه، متخصصان محتوا و دبیران زیست‌شناسی، مشاهده اجرای کلاس، پرسشنامه پاسخ مثبت دانش‌آموزان و آزمون‌های پیش و پس از آموزش گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که E-LKPD تولیدشده از روایی بسیار بالایی با امتیاز ۹۰/۲۵٪ و ۹۳/۵۰٪ برخوردار است. جنبه کاربردپذیری با نرخ اجرای ۹۸/۴۶٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان به میزان ۹۹/۳۱٪ نمایان شد. اثربخشی نیز با میانگین نمره پس‌آزمون ۸۶/۹۵، موفقیت کامل کلاس (۱۰۰٪) و مقدار N-gain برابر با ۰/۷۲ (دسته‌بندی بالا) اثبات گردید. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر جستجوی هدایت‌شده از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده و برای آموزش زیست‌شناسی مبحث دستگاه گردش خون به‌منظور پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مناسب است.

This study was motivated by the dominant use of conventional instructional media that has not been optimally utilized, causing students to be passive and limiting their thinking ability to Lower Order Thinking Skills. The low creative thinking ability of fourth-grade students at MI Nurul Falah Muncul underlies the need for innovative and engaging learning media. This study aims to determine the effect of Pop Up Book learning media on students' creative thinking ability in Social Studies (IPS). This research used a quantitative experimental approach with a quasi-experimental, non-equivalent control group design. The population consisted of 57 fourth-grade students of MI Nurul Falah Muncul, with samples taken through purposive sampling divided into Class IV-A (28 students) as the control group receiving conventional instruction and Class IV-B (29 students) as the experimental group using Pop Up Book media. Data were collected through observation, documentation, and essay tests. The results showed that the mean score of the experimental group (76.03) was slightly higher than the control group (74.75); however, the Independent Samples T-Test (Sig. 2-tailed = 0.360) and Mann-Whitney U Test (Asymp. Sig. 2-tailed = 0.349) both produced significance values above 0.05, indicating that there was no statistically significant difference in students' creative thinking ability between those taught with Pop Up Book media and those taught conventionally on the topic of social problems in the local environment.

این پژوهش با انگیزه استفاده غالب از رسانه‌های آموزشی سنتی که به طور بهینه مورد استفاده قرار نگرفته‌اند و موجب انفعال دانش‌آموزان و محدود شدن توانایی تفکر آن‌ها به مهارت‌های تفکر سطح پایین (Lower Order Thinking Skills) شده است، انجام شده‌است. پایین بودن توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان پایه چهارم مدرسه MI Nurul Falah Muncul، نیاز به رسانه‌های آموزشی نوآورانه و جذاب را برجسته می‌کند. هدف این پژوهش تعیین تأثیر رسانه آموزشی کتاب پاپ‌آپ بر توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان در درس مطالعات اجتماعی (IPS) است. این پژوهش با رویکرد آزمایشی کمی و طرح شبه‌آزمایشی با گروه کنترل غیرمعادل انجام شده‌است. جامعه آماری شامل ۵۷ دانش‌آموز پایه چهارم مدرسه MI Nurul Falah Muncul بود که نمونه‌ها به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به دو گروه تقسیم شدند: کلاس IV-A (۲۸ نفر) به عنوان گروه کنترل با آموزش سنتی و کلاس IV-B (۲۹ نفر) به عنوان گروه آزمایش با استفاده از رسانه کتاب پاپ‌آپ. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و آزمون‌های تشریحی جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد میانگین نمره گروه آزمایش (۷۶٫۰۳) کمی بالاتر از گروه کنترل (۷۴٫۷۵) بود؛ با این حال، آزمون T مستقل (Sig. 2-tailed = 0.360) و آزمون Mann-Whitney U (Asymp. Sig. 2-tailed = 0.349) هر دو مقادیر معناداری بالاتر از ۰٫۰۵ ارائه دادند که نشان‌دهنده عدم تفاوت معنادار آماری در توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان بین گروه آموزش دیده با رسانه کتاب پاپ‌آپ و گروه آموزش دیده به شیوه سنتی در موضوع مسائل اجتماعی محیط محلی است.

Literasi sains merupakan salah satu keterampilan berpikir tingkat tinggi yang perlu dikembangkan dalam bidang pendidikan abad ke-21. Kompleksitas dan cakupan materi yang luas menjadi faktor rendahnya kemampuan literasi sains siswa, salah satunya materi Ekosistem. Flashcard menjadi salah satu media pembelajaran visual yang memiliki potensi untuk dikembangkan guna meningkatkan literasi sains siswa. Penelitian ini bertujuan pada pengembangan media flashcard berbasis discovery learning berfokus pada materi Ekosistem guna meningkatkan literasi sains khususnya siswa kelas X yang valid, praktis dan efektif. Model 4D dipilih dalam pengembangan flashcard dan dievaluasi berdasarkan validitas, kepraktisan, serta keefektifan. Validitas diperoleh dari penilaian ahli, kepraktisan dari observasi keterlaksanaan pembelajaran dan respon siswa, serta keefektifan dari hasil tes dan ketercapaian indikator literasi sains. Analisis data dilakukan secara deskriptif kuantitatif. Flashcard dinyatakan sangat layak berdasarkan hasil (skor validitas 88%), sangat praktis (observasi keterlaksanaan pembelajaran 100% dan respon positif siswa 98%), serta sangat efektif (nilai N- Gain yakni 0,83 tergolong kategori tinggi dan ketercapaian indikator literasi sains meningkat dari 52% pada pre-test menjadi 92% pada post-test). Dengan demikian, media flashcard berbasis discovery learning pada materi Ekosistem dinyatakan layak digunakan dalam proses pembelajaran serta efektif dalam meningkatkan literasi sains siswa. Kata Kunci: Literasi Sains, Flashcard, Ekosistem, Discovery Learning. Scientific literacy is one of the higher-order thinking skills that needs to be developed in 21st-century scientific literacy skills, including in the Ecosystem topic. Flashcards are a type of visual learning media develop discovery learning-based flashcards focusing on the Ecosystem topic to enhance scientific literacy, particularly for tenth-grade students, by ensuring that the product is valid, practical, and effective. The 4D model was selected for the flashcard development and the product was evaluated in terms of validity, practicality, and effectiveness. Validity was obtained through expert judgment, practicality was measured through classroom implementation observations and student responses, while effectiveness was determined based on test results and the achievement of scientific literacy indicators. Data were analyzed using descriptive quantitative methods. The developed flashcards were considered highly feasible (validity score of 88%), very practical (100% implementation observation and 98% positive student responses), and highly effective (N-Gain score of 0.83 categorized as high, and scientific literacy indicator achievement increased from 52% in the pre-test to 92% in the post-test). Thus, the discovery learning-based flashcard media on Ecosystem material is declared suitable for use in the learning process and effective in improving students' scientific literacy. Keywords: Scientific Literacy, Flashcards, Ecosystem, Discovery Learning.

سواد علمی یکی از مهارت‌های تفکر سطح بالاست که لازم است در حوزه آموزش قرن بیست‌ویکم توسعه یابد. پیچیدگی و گستردگی مطالب، از جمله مبحث اکوسیستم، از عوامل پایین بودن توانایی سواد علمی دانش‌آموزان است. فلش‌کارت به عنوان یکی از رسانه‌های یادگیری بصری، پتانسیل توسعه برای ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان را دارد. هدف این پژوهش، توسعه رسانه فلش‌کارت مبتنی بر یادگیری اکتشافی با تمرکز بر مبحث اکوسیستم به منظور ارتقای سواد علمی به ویژه برای دانش‌آموزان پایه دهم است، به گونه‌ای که محصول از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی معتبر باشد. مدل 4D برای توسعه فلش‌کارت انتخاب شد و محصول بر اساس روایی، کاربردپذیری و اثربخشی ارزیابی گردید. روایی از طریق ارزیابی خبرگان، کاربردپذیری از طریق مشاهده اجرای کلاس و پاسخ‌های دانش‌آموزان، و اثربخشی بر اساس نتایج آزمون و تحقق شاخص‌های سواد علمی به دست آمد. تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی-کمی انجام شد. فلش‌کارت‌های توسعه‌یافته بر اساس نتایج (امتیاز روایی ۸۸٪)، بسیار کاربردی (مشاهده اجرای کلاس ۱۰۰٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان ۹۸٪) و بسیار اثربخش (امتیاز N-Gain معادل ۰٫۸۳ که در دسته بالا قرار می‌گیرد و تحقق شاخص‌های سواد علمی از ۵۲٪ در پیش‌آزمون به ۹۲٪ در پس‌آزمون افزایش یافته است) ارزیابی شدند. بنابراین، رسانه فلش‌کارت مبتنی بر یادگیری اکتشافی در مبحث اکوسیستم برای استفاده در فرایند یادگیری مناسب و در ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان اثربخش ارزیابی می‌شود.

Critical appraisal of research literature is an important skill for graduates yet science graduate employers report dissatisfaction with skill levels. As scaffolding can assist in critical appraisal development, we aimed to develop and evaluate 2 adaptive e-tutorials for critical appraisal development of neuropharmacology research articles as part of the scaffolding process. We developed adaptive e-tutorials allowing personalised feedback and remediation. Results of an end-of-tutorial survey, and comparisons of institutional Unit of Study Survey ratings and exam results in the 2 years before, and during, the intervention were analysed. Over 4 years, 150 students participated. In the cohorts that did not complete the e-tutorial, there were significant differences in exam marks between students of different academic backgrounds (non-science < science < medicine backgrounds; p < 0.05), while no significant differences between groups were seen in students that completed the e-tutorial, and these marks were statistically equivalent. Students ranked their perceived benefit from the videos, increase in critical appraisal ability, and value of the e-tutorial with average rankings between 4.4–4.6 on a Likert scale (5 = strongly agree). Similarly, students who completed the e-tutorial showed a significant increase in rating of their critical thinking skills in the Unit of Study Survey (p < 0.05). Completion of the e-tutorial was associated with increased equitable development of critical appraisal. Students from non-science backgrounds showed the biggest increase in actual appraisal performance, suggesting that while the e-tutorial was associated with increased confidence for all students, the other features of the course may have developed appraisal levels to a stage sufficient for successful exam completion.

ارزیابی انتقادی متون پژوهشی یکی از مهارت‌های مهم برای فارغ‌التحصیلان است، اما کارفرمایان فارغ‌التحصیلان علوم از سطح این مهارت‌ها ابراز نارضایتی می‌کنند. از آنجا که حمایت آموزشی می‌تواند به توسعه ارزیابی انتقادی کمک کند، هدف ما توسعه و ارزیابی دو آموزش الکترونیکی تطبیقی برای ارتقای مهارت ارزیابی انتقادی مقالات پژوهشی نوروفارماکولوژی به عنوان بخشی از فرایند حمایت آموزشی بود. آموزش‌های الکترونیکی تطبیقی با امکان ارائه بازخورد شخصی‌سازی‌شده و جبران‌سازی طراحی شدند. نتایج نظرسنجی پایان آموزش، و مقایسه امتیازات نظرسنجی واحد درسی مؤسسه و نتایج امتحانات در دو سال پیش و حین مداخله مورد تحلیل قرار گرفت. طی چهار سال، ۱۵۰ دانشجو شرکت کردند. در گروه‌هایی که آموزش الکترونیکی را تکمیل نکردند، تفاوت معناداری در نمرات امتحان بین دانشجویان با پیشینه‌های تحصیلی مختلف (غیرعلوم < علوم < پزشکی؛ p < 0.05) مشاهده شد، در حالی که در دانشجویانی که آموزش الکترونیکی را تکمیل کردند، تفاوت معناداری بین گروه‌ها دیده نشد و این نمرات از لحاظ آماری معادل بودند. دانشجویان، میزان سودمندی ادراک‌شده از ویدئوها، افزایش توانایی ارزیابی انتقادی و ارزش آموزش الکترونیکی را با میانگین امتیاز بین ۴.۴ تا ۴.۶ در مقیاس لیکرت (۵ = کاملاً موافقم) ارزیابی کردند. به طور مشابه، دانشجویانی که آموزش الکترونیکی را تکمیل کردند، افزایش معناداری در ارزیابی مهارت‌های تفکر انتقادی خود در نظرسنجی واحد درسی نشان دادند (p < 0.05). تکمیل آموزش الکترونیکی با توسعه عادلانه‌تر مهارت ارزیابی انتقادی همراه بود. دانشجویان با پیشینه غیرعلوم بیشترین افزایش را در عملکرد واقعی ارزیابی نشان دادند که نشان می‌دهد اگرچه آموزش الکترونیکی با افزایش اعتماد به نفس در همه دانشجویان همراه بود، سایر ویژگی‌های دوره ممکن است سطح ارزیابی را تا حد کافی برای موفقیت در امتحان ارتقا داده باشد.

This paper presents two case studies in a research-intensive, high-tariff entry university in the North-East of England where the Thinking Environment (TE) approach was used in small group tutorials in Chemistry and Mathematics. The case studies investigated whether the TE could be used as an active pedagogy to facilitate a supportive atmosphere where all students felt able to voice their thoughts. An exploratory, concurrent mixed methods design was used, collecting data from peer-observation of sessions, a self-reflection journal for tutors and a survey of students. Quantitative data were analysed using descriptive statistics and qualitative data analysed using inductive thematic analysis, with the findings integrated at the data interpretation stage. The study found that the TE approach encouraged active engagement from students, provided an equal opportunity for all students to voice their thinking and created conditions supportive of higher-order thinking over an extended period of time. Both students and tutors acknowledged that the TE approach could be uncomfortable to begin with and that repeated practice was required to become more accustomed to the approach. The paper presents important learning for the implementation of the TE as a pedagogical approach that creates conditions supportive of higher-order thinking and creates a encouraging atmosphere where students feel able to voice their thoughts.

این مقاله به ارائه دو مطالعه موردی در یک دانشگاه پژوهش‌محور با ورودی با سطح بالای پذیرش در شمال‌شرق انگلستان می‌پردازد که در آن رویکرد محیط تفکر (Thinking Environment - TE) در جلسات آموزشی گروه‌های کوچک در رشته‌های شیمی و ریاضیات به کار گرفته شد. این مطالعات موردی بررسی کردند که آیا TE می‌تواند به عنوان یک روش تدریس فعال برای ایجاد فضایی حمایتی که در آن همه دانشجویان احساس توانایی در بیان افکار خود داشته باشند، مورد استفاده قرار گیرد یا خیر. یک طرح پژوهشی ترکیبی اکتشافی و همزمان به کار گرفته شد که داده‌ها را از مشاهده همتایان از جلسات، دفترچه خودبازتابی برای مدرسین و پرسشنامه‌ای برای دانشجویان جمع‌آوری کرد. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی و داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک استقرایی تحلیل شدند و یافته‌ها در مرحله تفسیر داده‌ها ادغام گردیدند. نتایج مطالعه نشان داد که رویکرد TE موجب تشویق مشارکت فعال دانشجویان، فراهم‌سازی فرصت برابر برای بیان افکار همه دانشجویان و ایجاد شرایطی حمایت‌کننده از تفکر سطوح بالاتر در یک بازه زمانی طولانی‌تر می‌شود. هم دانشجویان و هم مدرسین اذعان داشتند که رویکرد TE در ابتدا می‌تواند ناراحت‌کننده باشد و تمرین مکرر برای عادت کردن به این رویکرد ضروری است. این مقاله نکات مهمی را برای اجرای TE به عنوان یک رویکرد آموزشی که شرایط حمایت‌کننده از تفکر سطوح بالاتر را ایجاد می‌کند و فضایی تشویق‌کننده برای بیان افکار دانشجویان فراهم می‌آورد، ارائه می‌دهد.

The Malaysia Education Blueprint 2013-2025 requires assessment of Higher-Order Thinking Skills (HOTS). The objective of this study is to develop and validate an assessment instrument measuring both HOTS and Mathematical Thinking (MT) skills in Malaysian Form 4 students studying quadratic functions, according to KSSM standards. The development of the assessment instrument began with (1) theoretical alignment between Bloom’s Taxonomy and Mason’s MT; (2) development of items based on KSSM content standards; (3) expert validation by five Malaysian mathematics education specialists using the Content Validity Index (CVI); and (4) pilot testing with 20 Form 4 students from Johor schools. Expert validation yielded excellent content validity with I-CVI scores ranging from 0.80 to 1.00. Pilot testing demonstrated high internal consistency, with Cronbach's alpha values of 0.89 for HOTS and 0.87 for MT. The final instrument comprises three parts: Calculator Proficiency (5 items), HOTS Assessment (4 items), and MT Assessment (4 items), with scoring rubrics aligned to KSSM standards. This study presents the first systematically validated instrument integrating Bloom's Taxonomy and Mason's MT framework for Malaysian Form 4 students studying quadratic functions. The validated tool equips teachers with reliable resources to assess advanced thinking, supports evidence-based instructional decisions, and contributes to national educational initiatives.

سند تحول آموزش و پرورش مالزی ۲۰۱۳-۲۰۲۵ بر ارزیابی مهارت‌های تفکر سطح بالای ریاضی (HOTS) تأکید دارد. هدف این پژوهش، تدوین و روایی‌سنجی ابزاری برای سنجش همزمان مهارت‌های HOTS و تفکر ریاضی (MT) در دانش‌آموزان پایه چهارم متوسطه مالزی در مبحث توابع درجه دوم بر اساس استانداردهای KSSM است. فرایند تدوین ابزار سنجش شامل: (۱) همسویی نظری میان طبقه‌بندی بلوم و چارچوب MT میسون؛ (۲) طراحی سؤال‌ها بر اساس استانداردهای محتوایی KSSM؛ (۳) روایی‌سنجی توسط پنج متخصص آموزش ریاضی مالزیایی با استفاده از شاخص روایی محتوا (CVI)؛ و (۴) اجرای آزمایشی ابزار بر روی ۲۰ دانش‌آموز پایه چهارم از مدارس ایالت جوهور بود. روایی‌سنجی متخصصان، روایی محتوایی عالی با مقادیر I-CVI بین ۰.۸۰ تا ۱.۰۰ را نشان داد. آزمون آزمایشی نیز پایایی درونی بالایی را با مقادیر آلفای کرونباخ ۰.۸۹ برای HOTS و ۰.۸۷ برای MT نشان داد. ابزار نهایی شامل سه بخش است: مهارت استفاده از ماشین حساب (۵ سؤال)، سنجش HOTS (۴ سؤال) و سنجش MT (۴ سؤال) که دستورالعمل نمره‌دهی آن‌ها با استانداردهای KSSM همسو است. این پژوهش نخستین ابزار روایی‌سنجی‌شده را که به طور نظام‌مند طبقه‌بندی بلوم و چارچوب MT میسون را برای دانش‌آموزان پایه چهارم متوسطه مالزی در مبحث توابع درجه دوم ادغام می‌کند، ارائه می‌دهد. ابزار روایی‌سنجی‌شده، منابع قابل اعتمادی را برای معلمان جهت ارزیابی تفکر پیشرفته فراهم می‌کند، از تصمیم‌گیری آموزشی مبتنی بر شواهد حمایت می‌کند و به ابتکارات آموزشی ملی کمک می‌نماید.

While systems thinking is recognized as a main competency of science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education and education for sustainability (EfS), the ways educators apply these skills in the classroom and how they shape instruction remains unclear. This study investigates systems thinking competence among STEM educators and its impact on the integration of sustainability topics and content into the curriculum. Using a mixed methods approach, data were collected from STEM educators across the U.S. state of Pennsylvania. The results indicate that high school educators tend to have higher systems thinking competence, place greater importance on EfS, and more frequently incorporate sustainability topics into their lessons compared to elementary educators. In addition, a positive correlation was found between an educator’s systems thinking competence and their perceived importance of EfS. These findings suggest the potential value of supporting the development of systems thinking skills among K-12 educators, particularly those teaching lower grades, which may help strengthen their perceptions of the importance of EfS and support related educational outcomes.

در حالی که تفکر سیستمی به عنوان یکی از شایستگی‌های اصلی آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) و آموزش برای پایداری (EfS) شناخته می‌شود، نحوه به‌کارگیری این مهارت‌ها توسط آموزگاران در کلاس درس و چگونگی تأثیر آن بر شکل‌دهی آموزش همچنان نامشخص است. این پژوهش به بررسی شایستگی تفکر سیستمی در میان آموزگاران STEM و تأثیر آن بر ادغام موضوعات و محتوای مرتبط با پایداری در برنامه درسی می‌پردازد. با استفاده از رویکرد روش‌های ترکیبی، داده‌ها از آموزگاران STEM در سراسر ایالت پنسیلوانیای آمریکا گردآوری شد. نتایج نشان می‌دهد که آموزگاران دبیرستانی تمایل دارند شایستگی بالاتری در تفکر سیستمی داشته باشند، اهمیت بیشتری برای EfS قائل شوند و موضوعات مرتبط با پایداری را بیشتر از آموزگاران ابتدایی در دروس خود بگنجانند. علاوه بر این، همبستگی مثبتی بین شایستگی تفکر سیستمی آموزگار و اهمیت ادراک‌شده EfS توسط وی مشاهده شد. این یافته‌ها بر ارزش بالقوه حمایت از توسعه مهارت‌های تفکر سیستمی در میان آموزگاران مقاطع K-12، به‌ویژه آموزگاران پایه‌های پایین‌تر، تأکید دارد که می‌تواند به تقویت نگرش آن‌ها نسبت به اهمیت EfS و حمایت از پیامدهای آموزشی مرتبط کمک کند.

This study aims to provide an in-depth analysis of the impact of mathematics textbooks on learning obstacles and student performance in the topic of systems of linear inequalities in two variables. Employing a qualitative interpretative approach with a hermeneutic phenomenological design, the research examines mathematics textbooks from the Merdeka Curriculum used in Indonesian secondary schools and involves 80 student participants, 20 of whom were interviewed in depth. The analysis focuses on identifying potential learning obstacles embedded in the textbooks, which are then validated through diagnostic assessments and student interviews. The findings identify three main types of learning obstacles: epistemological, ontogenic, and didactical. Epistemological obstacles arise from students’ difficulties in transforming algebraic representations into graphical forms and understanding the intersection of solution sets. Ontogenic obstacles are related to students’ psychological readiness, mastery of prerequisite concepts, and technical skills. Meanwhile, didactical obstacles stem from textbook presentations that overemphasize procedures and examples, without providing sufficient space for conceptual exploration, solution validation, and reflection. Empirical data confirm that many students struggle to deeply understand and apply the concepts of systems of linear inequalities in two variables. This study underscores the importance of improving mathematics textbook design by integrating epistemic and systemic approaches, providing adequate scaffolding, and emphasizing validation and reflection. Collaborative efforts among curriculum developers, textbook authors, and educators are essential to ensure that textbooks truly support the development of students’ conceptual understanding and critical thinking skills.

این پژوهش با هدف ارائه تحلیلی عمیق از تأثیر کتاب‌های درسی ریاضی بر موانع یادگیری و عملکرد دانش‌آموزان در مبحث دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره انجام شده‌است. با به‌کارگیری رویکرد کیفی تفسیری و طراحی پدیدارشناسی هرمنوتیکی، پژوهش به بررسی کتاب‌های درسی ریاضی مبتنی بر برنامه درسی Merdeka که در مدارس متوسطه اندونزی مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌پردازد و ۸۰ دانش‌آموز را دربر می‌گیرد که ۲۰ نفر از آن‌ها به‌صورت عمیق مصاحبه شده‌اند. تحلیل پژوهش بر شناسایی موانع بالقوه یادگیری موجود در کتاب‌های درسی متمرکز است که این موانع از طریق ارزیابی‌های تشخیصی و مصاحبه با دانش‌آموزان اعتبارسنجی می‌شوند. یافته‌ها سه نوع اصلی از موانع یادگیری را شناسایی می‌کنند: موانع معرفت‌شناختی، موانع آنتوژنتیک و موانع دیداکتیکی. موانع معرفت‌شناختی ناشی از دشواری دانش‌آموزان در تبدیل نمایش‌های جبری به اشکال نموداری و درک اشتراک مجموعه‌ جواب‌ها است. موانع آنتوژنتیک به آمادگی روان‌شناختی دانش‌آموزان، تسلط بر مفاهیم پیش‌نیاز و مهارت‌های فنی مربوط می‌شود. در همین حال، موانع دیداکتیکی از نحوه ارائه کتاب‌های درسی ناشی می‌شود که بر روی رویه‌ها و مثال‌ها بیش از حد تأکید دارند و فضای کافی برای کاوش مفهومی، اعتبارسنجی راه‌حل و تأمل فراهم نمی‌کنند. داده‌های تجربی تأیید می‌کنند که بسیاری از دانش‌آموزان در درک عمیق و به‌کارگیری مفاهیم دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره با مشکل مواجه هستند. این پژوهش بر اهمیت بهبود طراحی کتاب‌های درسی ریاضی از طریق ادغام رویکردهای معرفتی و نظام‌مند، ارائه حمایت کافی و تأکید بر اعتبارسنجی و تأمل تأکید می‌کند. تلاش‌های مشترک میان تدوین‌کنندگان برنامه درسی، نویسندگان کتاب‌های درسی و معلمان برای اطمینان از اینکه کتاب‌های درسی واقعاً از توسعه درک مفهومی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان حمایت می‌کنند، ضروری است.

The call for papers for the 2025 PESA conference referenced our ‘increasingly pluralistic, post-truth, post-reality and divided world’ and the ‘existential problems’ that we face—noting climate change, AI, populism and the decline in ethical and reasoned discourse. The assumption contained in the call was that equipping young people with the ability to engage in reasoned deliberation is more pressing than ever before. And certainly, educating for critical thinking—thoughtfulness, coherence, rationality—is often held up as a silver bullet to heal our seemingly ailing and divided world. Perhaps rightly so. But here, I apply some critical thinking to the claim. Drawing on many years of involvement in teaching philosophy and ethics at the tertiary level, I reflect on what teaching critical thinking skills can, and cannot, achieve. I question the pervasive ‘crisis’ framing in education, suggesting that constant existential rhetoric can leave students anxious and less resilient and I argue for some guiding principles: teach students how to think, not what to think; and guard against ideological narrowing, ensuring critical thinking is genuinely open to diverse perspectives, including those that make us uncomfortable. Rather than a cure-all, critical thinking should be taught as a discipline grounded in humility, charity, and the courage to engage with difference. Its power lies not in solving every societal problem, but in equipping students to reason together in good faith—even when the stakes are existential.

در فراخوان ارسال مقالات برای کنفرانس PESA سال ۲۰۲۵ به «جهان فزاینده چندگرایانه، پساحقیقت، پساواقعیت و تقسیم‌شده» و «مسائل وجودی» که با آن‌ها مواجه هستیم اشاره شده است—از جمله تغییرات اقلیمی، هوش مصنوعی، پوپولیسم و افول گفتمان اخلاقی و عقلانی. فرض نهفته در این فراخوان آن است که تجهیز جوانان به توانایی مشارکت در بحث‌های عقلانی بیش از هر زمان دیگری ضروری است. بی‌تردید، آموزش برای تفکر انتقادی—اندیشمندی، انسجام، عقلانیت—اغلب به عنوان راه‌حلی معجزه‌آسا برای درمان جهان بیمار و تقسیم‌شده ما مطرح می‌شود. شاید به‌درستی چنین باشد. اما در اینجا، من خود این ادعا را با رویکردی انتقادی بررسی می‌کنم. با تکیه بر سال‌ها تجربه در تدریس فلسفه و اخلاق در سطح آموزش عالی، تأمل می‌کنم که آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی چه می‌تواند و چه نمی‌تواند انجام دهد. من چارچوب فراگیر «بحران» در آموزش را به چالش می‌کشم و پیشنهاد می‌کنم که خطابه‌های مداوم وجودی می‌تواند دانشجویان را مضطرب و کم‌تاب‌آور کند و برای برخی اصول راهنما استدلال می‌کنم: به دانشجویان بیاموزیم چگونه فکر کنند، نه اینکه چه فکر کنند؛ و از تنگ‌نظری ایدئولوژیک پرهیز کنیم تا تفکر انتقادی واقعاً به دیدگاه‌های متنوع، حتی آن‌هایی که ما را ناراحت می‌کنند، گشوده باشد. تفکر انتقادی نباید به عنوان درمانی همه‌جانبه تلقی شود، بلکه باید به عنوان دانشی مبتنی بر فروتنی، خیرخواهی و شجاعت برای مواجهه با تفاوت‌ها آموزش داده شود. قدرت آن نه در حل همه مشکلات اجتماعی، بلکه در توانمندسازی دانشجویان برای استدلال مشترک با حسن نیت—even when the stakes are existential—نهفته است.