Religious education

Religious education is often expected to promote tolerance, but respect for religious difference does not necessarily ensure accurate understanding of religious others. This study examines how religious education policies in Indonesia and England emphasize different forms of cognitive tolerance. Using qualitative document analysis and comparative policy analysis, the study analyzes selected legal, curricular, and pedagogical documents through four components: Knowledge of Religious Others, Recognition of Internal Diversity, Critical Reflection, and Understanding Commonalities and Differences. Indonesian policy gives greater relative emphasis to understanding commonalities and differences within religion-specific formation, social harmony, and responsible citizenship. English policy gives greater emphasis to critical reflection and knowledge of religious and non-religious worldviews through shared enquiry. Recognition of Internal Diversity appears in similar proportions in both datasets, but it serves different curricular functions. The findings show differently configured pathways toward cognitive tolerance, combining the same cognitive components with different relative emphases and curricular purposes.

The validity of assessment instruments is a crucial aspect in ensuring the quality of learning evaluations in Islamic Religious Education (PAI). However, there are still evaluation instruments that are developed without considering the alignment of indicators, constructs, and measurement objectives, which may result in inaccurate data. This study aims to examine the concepts, types, testing procedures, and methods for determining the validity of assessment instruments through a literature review. The method used is library research with a descriptive qualitative approach. Data were obtained from various books, scientific journals, and relevant documents, and then analyzed descriptively. The results of the study indicate that the validity of an instrument encompasses logical validity and empirical validity, which complement each other in ensuring the accuracy of measurements. Validity testing was conducted systematically through construct definition, development of a test blueprint, expert validation, instrument pilot testing, and statistical analysis. A valid instrument is capable of producing data that is accurate, credible, and supports sound educational decision-making.

The authenticity of Islamic Religious Education in elementary schools faces significant contemporary challenges, shifting from transformative character building toward mechanical cognitive memorization. This study aims to re-actualize the core principles of authentic moral learning through a mindful, meaningful, and joyful paradigm tailored for elementary school students. Using a literature study approach with critical-qualitative analysis, this research examines classical and contemporary pedagogical frameworks to synthesize an integrated moral education model. The findings indicate that mindful learning enhances students' self-awareness and spiritual presence, meaningful learning connects religious doctrines with daily life experiences, and joyful learning fosters intrinsic motivation and emotional well-being. Synthesizing these three elements restores the authenticity of IRE, transforming moral learning from rigid doctrinal instruction into a living, transformative spiritual and ethical experience.

Microteaching is one of the courses that plays an important role in preparing prospective Islamic Religious Education (PAI) teachers to possess competencies that meet the demands of the teaching profession. This study aims to examine the urgency of microteaching in preparing professional PAI teachers through the development of pedagogical, professional, social, and personal competencies. The study employs a qualitative approach using library research. Data were obtained from various literature sources, including books, scientific journals, research articles, and academic documents relevant to microteaching and teacher professionalism. Data collection was conducted through documentation studies, while data analysis employed content analysis techniques. The findings indicate that microteaching serves as a means of bridging theory and teaching practice, training basic teaching skills, developing self-reflection abilities, and enhancing students' readiness to face field practice and the professional world. Furthermore, microteaching makes a significant contribution to the development of pedagogical, professional, social, and personal competencies among prospective PAI teachers. Its successful implementation is supported by lecturer guidance, the availability of learning facilities, and student motivation, although challenges remain, including limited time, nervousness, and differences between simulated situations and actual classroom conditions. Therefore, optimizing microteaching through the use of innovative methods, educational technology, constructive feedback, and continuous practice is necessary to produce professional, competent PAI teachers who are prepared to face the challenges of education in the modern era.

This study aimed to develop an Islamic Theology and Ethics learning module for Islamic Junior High Schools (Madrasah Tsanawiyah, MTs) based on tazkiyatun nafs (purification of the soul) for prospective Islamic Religious Education (IRE) teachers using the ADDIE development model. The research employed a research and development approach comprising five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The participants were 22 prospective IRE teachers enrolled in the Islamic Religious Education Materials for MTs course at STAI Al-Hamidiyah Bangkalan during the 2025/2026 academic year. Data were collected through expert validation forms, student response questionnaires, student reflections, observations, and documentation. Quantitative data were analyzed descriptively using percentages, while qualitative data were analyzed through data condensation, data display, and conclusion drawing. The validation results indicated that the module achieved feasibility scores of 91.00% from the subject matter expert and 89.00% from the instructional media expert, yielding an overall average of 90.00%, categorized as highly feasible. Student responses reached 83.18% (366 out of 440), indicating very positive responses. The practical examples received the highest score (86.36%), while the clarity and systematic presentation of the material received the lowest score (80.00%). Student reflections highlighted muhasabah (self-reflection), emotional regulation, moral awareness, and teacher role modeling as meaningful learning experiences. The module offers a contextual learning resource that integrates spiritual purification into Islamic Theology and Ethics education. However, the findings are limited to module feasibility and participants' perceptions and do not establish improvements in pedagogical competence or learning effectiveness. Future research should examine the module's effectiveness using larger samples and structured learning outcome assessments.

This community service initiative aims to provide a platform for students to actualize their religious potential and to strengthen their religious literacy and character through an Islamic Religious Education (PAI) Performance. The activity employed a Participatory Action Research (PAR) approach, encompassing planning, action, and reflection (evaluation). It was held from September 10–16, 2026, at the Ki Hajar Dewantara Building in Aikmel District, East Lombok, involving 32 elementary schools and 143 students comprising 65 speech contestants, 44 Quran recitation participants, and 34 PAI Olympiad competitors. The results indicate that the three competition categories provided avenues for demonstrating religious capabilities through communication, Quranic recitation skills, and mastery of PAI knowledge. The event also fostered traits such as discipline, responsibility, self-confidence, perseverance, adherence to rules, and sportsmanship through the experience of competition. Future initiatives should focus on sustained guidance and systematic evaluation to measure the development of students' religious literacy and character in a more targeted and continuous manner.

The integration of Islamic Religious Education (PAI) and Science represents a crucial approach to developing students' scientific competence while simultaneously strengthening Islamic values ​​and character. This study aims to identify the general and specific characteristics of integrated PAI and Science instruction, serving as an empirical foundation for developing an integrated learning model at MI Muhammadiyah Sains Qur'an (MIM SAINSQU) Balong. A qualitative descriptive approach was employed, with data collected through interviews with the principal, curriculum coordinator, PAI teachers, and classroom or Science teachers; classroom observations; and an analysis of relevant school and instructional documents. The findings indicate that this integration is realized through Quran-oriented contextualization, scientific inquiry, environment-based learning, active student participation, teacher facilitation, and the development of cognitive and affective competencies. However, implementation varies depending on the learning topic, teacher readiness, and the availability of integrated learning resources and assessment frameworks. The study concludes that MIM SAINSQU Balong possesses a strong institutional and pedagogical foundation for integrated PAI and Science instruction but requires a systematic model that coherently links scientific concepts, Quranic values, learning activities, resources, the roles of teachers and students, and assessment.

Low learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) and the prevalent use of conventional instructional models pose challenges in eighth-grade instruction at MTsN 2 Kota Pariaman. However, research specifically examining the effect of the probing–prompting model on PAI learning outcomes in this context remains limited. This study aimed to analyze the effect of the probing–prompting instructional model on eighth-grade students’ PAI learning outcomes at MTsN 2 Kota Pariaman. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 64 students selected through purposive sampling, including 32 students from class VIII.2 as the experimental group and 32 students from class VIII.3 as the control group. Data were collected through achievement tests administered as a pretest and a posttest and analyzed using normality tests, homogeneity of variance tests, and an independent-samples t test with IBM SPSS Statistics 26. The results showed that the experimental group achieved a mean posttest score of 78.59, compared with 69.84 for the control group. The t test revealed a significant difference between the two groups (p < .001). These findings provide empirical evidence of higher PAI learning outcomes among students taught using the probing–prompting model. In practical terms, the findings support the use of this model as an alternative approach to PAI instruction that promotes student engagement through targeted questioning. Future research should involve larger samples, cover a broader range of instructional content, and examine students’ active participation, motivation, and critical thinking skills.

This study aims to analyze the integration of social reconstruction and technological models in the development of Islamic Religious Education (PAI) curriculum as an effort to balance the intellectual tradition of Islam with the demands of social change and technological development. This study employs a qualitative method with a library research approach. Data were obtained from relevant scholarly literature, including journal articles, books, and academic documents addressing curriculum development, social reconstruction models, technological models, and Islamic education. The data were analyzed descriptively and analytically by comparing the characteristics, orientations, strengths, and limitations of both models to formulate an appropriate integration framework for PAI curriculum development. The findings indicate that the social reconstruction model provides a foundation for the PAI curriculum to respond to social issues, develop critical awareness, and promote social transformation, while the technological model strengthens instructional systems through competency-oriented learning, technology utilization, and measurable evaluation. Integrating the two models produces a PAI curriculum framework that remains rooted in Islamic intellectual traditions while being adaptive to social change, technological developments, and students’ needs. Thus, their integration can serve as a strategic alternative for developing a relevant, contextual, and socially transformative PAI curriculum.

Islamic Religious Education (PAI) is not only intended to provide an understanding of religious concepts, but also to develop students’ ability to comprehend, internalize, and apply religious values in everyday life. Therefore, the learning process needs to move beyond mere mastery of subject matter and provide meaningful and in-depth learning experiences. This study focuses on analyzing deep learning-based PAI instruction from the perspective of Robert E. Slavin’s QAIT model, which consists of Quality of Instruction, Appropriate Levels of Instruction, Incentive, and Time, at SMP Negeri 1 Blora. This study employed a qualitative approach with a case study design. The informants consisted of three PAI teachers and two students selected purposively. Data were collected through interviews, classroom observations, and documentation, and were analyzed using the Miles, Huberman, and Saldaña model through data condensation, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that PAI instruction has reflected the principles of deep learning through three main aspects: meaningful learning, mindful learning, and joyful learning. In addition, analysis based on the QAIT model shows that the learning process is supported by instructional quality, the appropriateness of instruction to students’ abilities, learning motivation, and time management. Nevertheless, limited instructional time remains a challenge in providing sufficient opportunities for in-depth learning through discussion, presentation, and reflection. This study concludes that the implementation of deep learning in PAI can support a more contextual, reflective, and meaningful learning process when supported by instructional quality, appropriate strategies tailored to students’ needs, learning motivation, and adequate time management.

Bullying is a problem in educational settings associated with students’ psychological conditions and learning processes. However, research on the relationship between bullying and students’ interest in learning in Islamic Religious Education (PAI) and Character Education at the junior high school level, particularly at SMPN 02 Sungai Beremas Pasaman Barat, remains limited. This study aimed to analyze the relationship between bullying and students’ interest in learning in PAI and Character Education. The study employed a quantitative approach with a correlational design involving 45 eighth-grade students at SMPN 02 Sungai Beremas Pasaman Barat. Data were collected through questionnaires and documentation and analyzed using normality tests, linearity tests, and Pearson’s product–moment correlation with IBM SPSS Statistics 27. The analysis revealed a significant relationship between bullying and students’ interest in learning (r = .531; p < .001), with a moderately strong correlation. Based on the instrument’s scoring system, this relationship was interpreted as indicating that lower levels of bullying were associated with greater interest in learning. These findings contribute to the empirical evidence on the association between bullying and interest in learning in PAI and Character Education and underscore the importance of a safe and comfortable learning environment. The practical implication is that schools need to address bullying prevention as part of their efforts to support students’ interest in learning. Future research should involve a broader sample, examine a wider range of variables, and employ more comprehensive data collection methods.

This study was motivated by low learning outcomes in Buddhist Religious Education and Character Building at SMKS Bakti Pangkalpinang: 82.35% of students had not achieved mastery in Semester 1 and 58.82% in Semester 2, presumably related to differing learning styles and low viriya (perseverance). This study analyzed the influence of learning styles and viriya on learning outcomes, partially and simultaneously, using a quantitative ex post facto approach on 58 of 68 students (Slovin formula, purposive sampling). Data were collected via a Likert questionnaire and outcome documentation, analyzed using multiple linear regression (IBM SPSS 25); instruments were valid-reliable and the model met the classical assumption tests. Results: Y = 15.479 + 0.747X1 + 0.297X2. Learning styles (t = 7.510; sig. = 0.000) and viriya (t = 2.993; sig. = 0.004) each had significant positive partial effects, and jointly significant effects (F = 74.112; sig. = 0.000) with an Adjusted R Square of 0.720 (72.0%). Learning styles were the most dominant, contributing 55.14%, underscoring the importance of appropriate learning styles and strengthened viriya.

Humanistic–religious education integrates spiritual values, social relationships, and character development in primary education. However, its conceptual dimensions, implementation mechanisms, and outcome evidence remain inconsistently documented, particularly in Satuan Pendidikan Kerjasama (SPK) schools. This study presents a systematic review protocol with preliminary synthesis to examine conceptualisation, implementation practices, potential best practices, and contextual conditions. The planned review covers publications from 2014 to 2026 across Scopus, Web of Science, ERIC, DOAJ, Google Scholar, and Indonesian academic sources. The preliminary corpus comprises ten studies identified through targeted searches, including qualitative case studies, quantitative and mixed-methods research, and conceptual analysis. Formal database searching, PRISMA screening, and critical appraisal remain incomplete. Preliminary patterns indicate that vertical–spiritual and horizontal–social dimensions predominate, while habituation and school culture feature prominently in implementation. Explicit curriculum mapping and family–community engagement are less consistently documented, and comparable pupil-outcome evidence remains limited. Evidence concerning SPK schools is particularly sparse, precluding definitive best-practice claims. A proposed four-layer framework may guide further synthesis of conceptual dimensions, implementation mechanisms, outcomes, and contextual conditions. These preliminary observations require verification through completion of the systematic review before supporting evidence-based recommendations.

The development of digital technology requires Islamic Religious Education (IRE) to accommodate students’ diverse potentials and foster creativity, including in Akhlak learning, which is often delivered through conventional approaches. This study aims to describe the planning and implementation of digital technology-based product differentiation, identify the forms and quality of students’ products, analyze the development of creativity, and examine the supporting and inhibiting factors at SMAN 1 Majalengka. The study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with one IRE teacher and six eleventh-grade students, and documentation of instructional materials and students’ digital works. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that instruction was systematically planned through diagnostic assessment, product choices, and assessment rubrics. Implementation resulted in short films, educational videos, and digital posters that represented students’ understanding of moral values. Creativity was reflected in the development of originality, flexibility, elaboration, and fluency of thinking. Teachers’ technological competence, students’ enthusiasm, and a collaborative learning environment supported implementation, while limited time and technical constraints remained challenges. This study provides practical insights into implementing digital product differentiation to foster creativity in Islamic Religious Education. ABSTRAK Perkembangan teknologi digital menuntut pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) yang mampu mengakomodasi keberagaman potensi siswa dan mengembangkan kreativitas, termasuk pada materi Akhlak yang cenderung disampaikan secara konvensional. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan perencanaan dan pelaksanaan pembelajaran berdiferensiasi produk berbasis teknologi digital, mengidentifikasi bentuk dan kualitas produk siswa, menganalisis perkembangan kreativitas, serta mengungkap faktor pendukung dan penghambat implementasinya di SMAN 1 Majalengka. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui observasi partisipatif, wawancara mendalam dengan satu guru PAI dan enam siswa kelas XI, serta dokumentasi perangkat pembelajaran dan karya digital. Analisis data dilakukan melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pembelajaran direncanakan secara sistematis melalui asesmen diagnostik, pilihan produk, dan rubrik penilaian. Pelaksanaannya menghasilkan film pendek, video edukasi, dan poster digital yang merepresentasikan pemahaman nilai Akhlak. Kreativitas siswa tampak pada perkembangan orisinalitas, keluwesan ide, elaborasi, dan kelancaran berpikir. Kompetensi teknologi guru, antusiasme siswa, serta lingkungan kolaboratif mendukung implementasi, sedangkan keterbatasan waktu dan kendala teknis menjadi hambatan. Penelitian ini memberikan gambaran praktis penerapan diferensiasi produk digital untuk mengembangkan kreativitas siswa dalam pembelajaran PAI.

This study examines the use of web-based interactive game platforms in the instruction of Islamic Cultural History (Sejarah Kebudayaan Islam/SKI) at MA Safinatul Huda, Jepara. The research employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, and subsequently analyzed thematically. This study involves informants consisting of Islamic Religious Education (PAI) teachers, the school principal, students, and parents/guardians at MA Safinatul Huda Sowan Kidul, Kedung, Jepara. The findings indicate that, based on the informants' experiences and perceptions, the use of web-based interactive game platforms is seen to support student engagement in the learning process, facilitate the understanding of course material, and encourage reflection on religious values. Nevertheless, these findings regarding understanding and attitudes represent the informants' perceptions rather than objective measurements of learning outcomes or behavioral changes. Consequently, this study provides a contextual overview of the informants' experiences with these platforms, without concluding that there has been any measurable improvement in learning outcomes or a definitive causal relationship.

This study analyzes the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers' exemplary behavior in shaping students' discipline and compliance with school rules. Previous studies show that teacher modeling supports discipline, but their findings remain scattered across school levels and research designs, and few explain how exemplary behavior works as a mechanism of observational learning that links discipline and rule compliance. This study uses a qualitative literature study in the form of an integrative review. Thirteen empirical studies published between 2019 and 2026, consisting of journal articles and undergraduate theses on IRE teachers and student discipline in Indonesian schools and madrasahs, were selected through explicit inclusion criteria and analyzed thematically through data condensation, data display, and conclusion drawing. The synthesis identifies four forms of exemplary behavior: punctuality, compliance with rules and neat appearance, religious practice, and courteous interaction. Teachers reinforce these forms through habituation, persuasive advice, educative reinforcement, and collaboration with parents and other school staff. School policy, consistent rule enforcement, and parental involvement support exemplary behavior, while weak supervision, peer influence, and diverse family backgrounds hinder it. Read through Bandura's social learning theory, exemplary behavior operates through direct modeling, value internalization through consistency, and classroom social norms. The study concludes that teacher exemplary behavior is a central but not sole factor in student discipline and works best when the whole school applies rules consistently.

این مطالعه نقش رفتار الگویی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) را در شکل‌دهی به انضباط و تبعیت دانش‌آموزان از قوانین مدرسه تحلیل می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که الگوگیری از معلم از انضباط حمایت می‌کند، اما یافته‌های آن‌ها در سطوح مختلف مدرسه و طرح‌های پژوهشی پراکنده است و معدودی توضیح می‌دهند که رفتار الگویی چگونه به عنوان سازوکاری از یادگیری مشاهده‌ای، پیونددهنده انضباط و تبعیت از قوانین عمل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش مطالعه کیفی ادبیات به صورت مرور تلفیقی انجام شده است. سیزده مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶، شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های کارشناسی درباره معلمان IRE و انضباط دانش‌آموزان در مدارس و مدارس دینی اندونزی، از طریق معیارهای ورود صریح انتخاب و به صورت تماتیک از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. سنتز انجام‌شده چهار شکل از رفتار الگویی را شناسایی می‌کند: وقت‌شناسی، تبعیت از قوانین و ظاهر آراسته، عمل به مناسک دینی و تعامل مودبانه. معلمان این اشکال را از طریق عادت‌دهی، توصیه‌های ترغیبی، تقویت آموزشی و همکاری با والدین و سایر کارکنان مدرسه تقویت می‌کنند. سیاست مدرسه، اجرای منسجم قوانین و مشارکت والدین از رفتار الگویی حمایت می‌کند، در حالی که نظارت ضعیف، تأثیر همسالان و پیشینه‌های خانوادگی متنوع مانع آن می‌شود. با خوانش نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، رفتار الگویی از طریق الگوگیری مستقیم، درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تداوم و هنجارهای اجتماعی کلاس عمل می‌کند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که رفتار الگویی معلم عامل مرکزی اما نه یگانه در انضباط دانش‌آموزان است و زمانی بهترین کارکرد را دارد که کل مدرسه قوانین را به طور منسجم اجرا کند.

This study was motivated by the fact that some students still showed a lack of empathy and social awareness in their daily lives. Therefore, Islamic Religious Education learning is expected not only to focus on knowledge but also to instill empathy values to improve students' social awareness. The purpose of this study was to determine the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values and the supporting and inhibiting factors in its implementation. This study employed a qualitative approach with a descriptive research design. The research subjects consisted of Islamic Religious Education teachers, the principal, and eleventh-grade students at SMA Muhammadiyah 3 Palembang. Data were collected through observation, interviews, and documentation. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was ensured through source and technique triangulation. The results showed that the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values had been carried out well through habituation, teacher role modeling, group work, motivation, social activities, and religious activities involving students directly. The implementation had a positive impact on students' social awareness. Supporting factors included the role of teachers, a conducive school environment, and support from the principal and parents. Inhibiting factors included differences in students' characteristics, lack of consistency in applying empathy values, and the use of gadgets. Efforts to overcome these obstacles were carried out through student guidance and parenting activities for parents.

This article aims to analyze the problems faced by Islamic Religious Education (PAI) in shaping students’ morals amid the development of social media. This research employs a qualitative method with a library research approach by examining scholarly journals on digital morality, Islamic education, social media etiquette, teacher role modelling, and digital literacy. The literature synthesis indicates that social media has become an environment that can influence students’ values and behavior. The issues discussed include exposure to content that contradicts Islamic values, impolite communication, cyberbullying, dependence on peer approval, and the gap between students’ understanding of Islamic values and their application in digital behavior. Nevertheless, social media also has the potential to serve as a medium for moral education when used appropriately. This study emphasizes the importance of teacher role modelling, digital literacy, habituation of Islamic values, contextual learning, and collaboration among schools, families, and communities. The fundamental issue to consider is how to connect students’ religious understanding acquired through classroom learning with the application of moral values in everyday life, including their use of social media. Therefore, PAI learning should focus not only on religious knowledge but also on developing students’ ability to apply Islamic ethics critically, wisely, and consistently in digital spaces.

Teacher–student relationships outside formal lessons are part of school social life and may provide opportunities to practice democratic values. This qualitative case study examined patterns of out-of-class interaction, their relationship to democratic values, and factors shaping them at SMK Lingga Kencana Depok. Fourteen informants participated: two vice principals, a Pancasila and Civic Education teacher, a religious education teacher, and ten eleventh-grade students. Data came from in-depth interviews, non-participant observations, and documentation, analyzed using the Miles and Huberman interactive model. Findings show open communication, mutual respect, professional closeness, and opportunities for students to express opinions. Democratic values appeared through openness, respect for differences, participation, dialogue, and responsibility. Teachers’ personal approaches and the school environment supported interaction, while differences in student characteristics, limited time, and some students’ lack of confidence posed challenges. Unlike studies centered on formal lessons or structured programs, this case foregrounds everyday out-of-class interactions in vocational education. These interactions may provide a contextual space for practicing democratic values relevant to building democratic culture, but this case study does not establish a direct causal effect on its formation.

The *Kurikulum Merdeka* (Emancipated Curriculum) is an educational approach that grants greater autonomy to schools, teachers, and students in designing, managing, and evaluating the learning process. Despite its many advantages—as discussed in a previous article—the implementation of *Kurikulum Merdeka* also faces a number of challenges and shortcomings that warrant consideration. This article employs a library research methodology, drawing data from diverse sources such as books and journal articles relevant to the topic. The study's findings indicate that *Kurikulum Merdeka* is an initiative launched by Indonesia’s Ministry of Education, Culture, Research, and Technology to address the learning crisis exacerbated by the COVID-19 pandemic. The curriculum is designed to provide more flexible and varied learning experiences, enabling students to explore ideas and develop their skills. By granting teachers the freedom to select teaching resources, *Kurikulum Merdeka* aims to tailor education to the interests and learning needs of each student. Introduced in 2019 by the Minister of Education and Culture, Nadiem Makarim, *Kurikulum Merdeka* replaces the 2013 Curriculum and emphasizes student independence in acquiring information from various sources, both formal and informal. It also focuses on developing students' potential and character in alignment with the *Profil Pelajar Pancasila* (Pancasila Student Profile). An education system centered on autonomy aims to foster student awareness and encourage the development of independent, responsible individuals. Furthermore, teachers are encouraged to engage in professional networks to advance their careers. Strategies include grouping students based on ability, adapting content, and employing diverse teaching methods suited to students' learning styles. Assessment within this differentiated learning framework is formative and authentic, moving beyond a reliance on traditional examinations. Therefore, teachers are expected to develop materials suited to students' varying levels of understanding, providing appropriate challenges for more capable students and additional support for those requiring assistance. Through this approach, it is hoped that the goals of religious education can be achieved in a more inclusive and relevant manner.

«کریکولوم مردکا» (Kurikulum Merdeka) رویکردی آموزشی است که اختیار بیشتری به مدارس، معلمان و دانش‌آموزان در طراحی، مدیریت و ارزیابی فرایند یادگیری اعطا می‌کند. علیرغم مزایای فراوان آن ــ که در مقاله‌ای پیشین مورد بحث قرار گرفته است ــ اجرای «کریکولوم مردکا» با چالش‌ها و کاستی‌هایی نیز مواجه است که شایسته توجه می‌باشد. این مقاله با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌ها از منابع متنوعی همچون کتاب‌ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع، به بررسی این رویکرد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «کریکولوم مردکا» ابتکاری است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، پژوهش و فناوری اندونزی برای مقابله با بحران یادگیری تشدیدشده در پی همه‌گیری کووید-۱۹ راه‌اندازی شده است. این برنامه درسی با هدف فراهم‌کردن تجارب یادگیری انعطاف‌پذیرتر و متنوع‌تر طراحی شده و به دانش‌آموزان امکان می‌دهد ایده‌ها را کاوش کرده و مهارت‌های خود را توسعه دهند. با اعطای آزادی عمل به معلمان در انتخاب منابع آموزشی، «کریکولوم مردکا» در پی آن است که آموزش را متناسب با علایق و نیازهای یادگیری هر دانش‌آموز تنظیم کند. این برنامه که در سال ۲۰۱۹ توسط وزیر آموزش و فرهنگ، Nadiem Makarim، معرفی شد، جایگزین برنامه درسی ۲۰۱۳ گردیده و بر استقلال دانش‌آموزان در کسب اطلاعات از منابع مختلف رسمی و غیررسمی تأکید دارد. همچنین بر توسعه ظرفیت‌ها و شخصیت دانش‌آموزان در راستای «پروفیل دانش‌آموز پانچاسیلا» (Profil Pelajar Pancasila) تمرکز می‌کند. نظام آموزشی مبتنی بر خودمختاری، با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و تشویق به پرورش افرادی مستقل و مسئولیت‌پذیر طراحی شده است. افزون بر این، معلمان به مشارکت در شبکه‌های حرفه‌ای برای پیشرفت شغلی خود ترغیب می‌شوند. راهبردها شامل گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس توانایی، تطبیق محتوا و به‌کارگیری روش‌های تدریس متنوع متناسب با سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان است. ارزیابی در چارچوب یادگیری تمایزیافته، ماهیتی تکوینی و اصیل دارد و فراتر از اتکای صرف به آزمون‌های سنتی است. بنابراین، انتظار می‌رود معلمان مواد آموزشی متناسب با سطوح مختلف درک دانش‌آموزان تهیه کنند و چالش‌های مناسب برای دانش‌آموزان توانمندتر و حمایت‌های اضافی برای دانش‌آموزان نیازمند ارائه دهند. از رهگذر این رویکرد، امید می‌رود اهداف آموزش دینی به شیوه‌ای فراگیرتر و مرتبط‌تر تحقق یابد.

Learning responsibility is an essential character that needs to be instilled in students from elementary school. However, based on preliminary observations at SD Negeri Sawahlega, students were still found to lack discipline in completing assignments, not optimally utilize study time, and not consistently demonstrate learning responsibility. This study aims to analyze the influence of reflective-based smartboard media on the formation of students' learning responsibility character in Islamic Religious Education subjects. This research uses a quantitative approach with a correlational method. The research population was 34 fifth-grade students, with the sampling technique using total sampling. Data collection techniques were carried out through questionnaires, observation, and documentation. Data analysis used descriptive statistics and Spearman's Rank Correlation. The results showed that the use of reflective-based smartboard media was in the high category (67.6%), while students' learning responsibility character was in the moderate to high category (64.7% moderate, 32.4% high). The Spearman correlation test results showed a correlation coefficient of 0.312 with a significance value of 0.073 (> 0.05), indicating a low positive relationship but not statistically significant. The conclusion of this study indicates that although there is a positive relationship between the use of reflective-based smartboard media and students' learning responsibility character, this relationship is not statistically significant. The implication of this research is that the use of reflective-based smartboard media has not been proven to provide a significant influence on the formation of students' learning responsibility character, so other factors such as habituation, teacher example, and family support also need to be considered in strengthening student character.

مسئولیت‌پذیری در یادگیری یکی از ویژگی‌های اساسی است که باید از دوره ابتدایی در دانش‌آموزان نهادینه شود. با این حال، بر اساس مشاهدات اولیه در دبستان دولتی Sawahlega، مشاهده شد که دانش‌آموزان هنوز در انجام تکالیف خود نظم کافی ندارند، از زمان مطالعه به طور بهینه استفاده نمی‌کنند و به طور مستمر مسئولیت‌پذیری در یادگیری را نشان نمی‌دهند. هدف این پژوهش تحلیل تأثیر رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب بر شکل‌گیری ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی است. این پژوهش با رویکرد کمی و روش همبستگی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۳۴ دانش‌آموز پایه پنجم بوده و روش نمونه‌گیری به صورت سرشماری کل انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه، مشاهده و مستندسازی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن انجام شد. نتایج نشان داد که میزان استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب در سطح بالا (۶۷/۶٪) قرار دارد، در حالی که ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری در سطح متوسط تا بالا (۶۴/۷٪ متوسط، ۳۲/۴٪ بالا) قرار داشت. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن ضریب همبستگی ۰/۳۱۲ با مقدار معناداری ۰/۰۷۳ (> ۰/۰۵) را نشان داد که بیانگر رابطه مثبت ضعیف اما از نظر آماری غیرمعنادار است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه بین استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب و ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری رابطه مثبت وجود دارد، اما این رابطه از نظر آماری معنادار نیست. دلالت این پژوهش آن است که استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب تأثیر معناداری بر شکل‌گیری ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری نداشته و بنابراین عوامل دیگری همچون عادت‌دهی، الگو بودن معلم و حمایت خانواده نیز باید در تقویت ویژگی‌های شخصیتی دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرند.

Critical thinking skills are one of the key competencies in the study of Islamic Religious Education and Character Education; however, in practice, students’ abilities to analyze, evaluate, solve problems, and draw conclusions are still not optimal. This study aims to determine the improvement in students’ critical thinking skills through the Time Token and Take and Give learning models and to identify the differences between these two models in the teaching of Islamic Religious Education and Character Education. This study employed a quantitative approach using a quasi-experimental method and a nonequivalent control group design. The sample consisted of 64 eighth-grade students at SMPN 2 Lubuk Alung, divided into two experimental classes. Data were collected through tests, observations, and documentation and analyzed using the Paired Sample t-Test, Independent Sample t-Test, and N-Gain. The results showed that critical thinking skills increased significantly in both the Time Token and Take and Give classes, with a significance value of 0.000 < 0.05. The N-Gain values were 0.5128 and 0.4636, respectively, which fall into the moderate category. The results of the Independent-Sample t-test showed a significance value of 0.425 > 0.05, indicating that there was no significant difference between the two models. Thus, both the Time Token and Take and Give models are equally effective in improving students’ critical thinking skills.

مهارت‌های تفکر انتقادی یکی از شایستگی‌های کلیدی در مطالعه آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت به‌شمار می‌رود؛ با این‌حال، در عمل، توانایی دانش‌آموزان در تحلیل، ارزیابی، حل مسئله و نتیجه‌گیری هنوز به‌صورت بهینه توسعه نیافته است. هدف این پژوهش تعیین میزان بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق مدل‌های یادگیری Time Token و Take and Give و شناسایی تفاوت‌های میان این دو مدل در تدریس آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی و طرح گروه کنترل نابرابر انجام شده است. نمونه پژوهش شامل ۶۴ دانش‌آموز پایه هشتم دبیرستان دولتی شماره ۲ لوبوک آلونگ بود که به دو کلاس آزمایشی تقسیم شدند. داده‌ها از طریق آزمون، مشاهده و مستندسازی گردآوری و با استفاده از آزمون t زوجی، آزمون t مستقل و N-Gain تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی در هر دو کلاس Time Token و Take and Give به‌طور معناداری افزایش یافته است (مقدار معناداری ۰.۰۰۰ < ۰.۰۵). مقادیر N-Gain به‌ترتیب ۰.۵۱۲۸ و ۰.۴۶۳۶ بود که در دسته متوسط قرار می‌گیرد. نتایج آزمون t مستقل مقدار معناداری ۰.۴۲۵ > ۰.۰۵ را نشان داد که بیانگر عدم تفاوت معنادار میان دو مدل است. بنابراین، هر دو مدل Time Token و Take and Give به‌طور یکسان در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مؤثر هستند.

This study was motivated by the finding that some students' learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) had not yet met the Learning Objective Achievement Criteria, suspected to be influenced by students' emotional, intellectual, and spiritual intelligence. This study aims to measure the contribution of these three variables, partially and simultaneously, to PAI learning outcomes at SMP Negeri 7 Bukittinggi. A quantitative correlational approach with an ex post facto deSign was used on a population of 448 grade VII and VIII students; a sample of 211 was determined using Slovin's formula at a 5% margin of error through proportional random sampling, and 210 valid questionnaires were analyzed using descriptive statistics, classical assumption tests, simple linear regression, and multiple linear regression with SPSS 25. Results show emotional intelligence contributes 38.2% (t = 11.332; Sig. = 0.001), intellectual intelligence 37.1% (t = 11.069; Sig. = 0.001), and spiritual intelligence 24.2% (t = 8.154; Sig. = 0.001) to PAI learning outcomes. Simultaneously, the three variables contribute 58.0%, while the remaining 42.0% is explained by other factors. These findings imply that PAI instruction should strengthen students' emotional and spiritual intelligence, not only cognitive aspects, through habituation of Islamic values, character building, and motivation reinforcement. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh masih ditemukannya hasil belajar Pendidikan Agama Islam (PAI) sebagian siswa yang belum mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP), diduga dipengaruhi oleh kecerdasan emosional, intelektual, dan spiritual peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengukur besarnya kontribusi ketiga variabel tersebut, secara parsial maupun simultan, terhadap hasil belajar PAI siswa SMP Negeri 7 Bukittinggi. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif korelasional dengan desain ex post facto pada populasi 448 siswa kelas VII dan VIII; sampel 211 siswa ditentukan dengan rumus Slovin pada taraf kesalahan 5% melalui proportional random sampling, dan 210 kuesioner valid dianalisis. Data dikumpulkan melalui angket dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji prasyarat, regresi linear sederhana, dan regresi linear berganda berbantuan SPSS versi 25. Hasil menunjukkan kecerdasan emosional berkontribusi 38,2% (t = 11,332; Sig. = 0,001), kecerdasan intelektual 37,1% (t = 11,069; Sig. = 0,001), dan kecerdasan spiritual 24,2% (t = 8,154; Sig. = 0,001) terhadap hasil belajar PAI. Secara simultan, ketiga variabel berkontribusi 58,0%, sedangkan 42,0% sisanya dipengaruhi faktor lain. Temuan ini mengimplikasikan pentingnya pembelajaran PAI yang tidak hanya berorientasi kognitif, tetapi juga memperkuat kecerdasan emosional dan spiritual siswa melalui pembiasaan nilai keislaman, pembentukan karakter, dan penguatan motivasi belajar.

این مطالعه با توجه به این یافته انجام شده است که نتایج یادگیری برخی از دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی (PAI) هنوز به معیارهای تحقق اهداف یادگیری نرسیده است و گمان می‌رود که این امر تحت تأثیر هوش هیجانی، عقلانی و معنوی دانش‌آموزان باشد. هدف این پژوهش سنجش میزان سهم هر یک از این سه متغیر، به صورت جداگانه و همزمان، در نتایج یادگیری PAI در دبیرستان دولتی شماره ۷ بوکیتینگی است. این مطالعه با رویکرد همبستگی کمی و طرح ex post facto بر روی جامعه‌ای متشکل از ۴۴۸ دانش‌آموز پایه هفتم و هشتم انجام شد؛ نمونه‌ای متشکل از ۲۱۱ نفر با استفاده از فرمول اسلووین و با خطای ۵٪ از طریق نمونه‌گیری تصادفی نسبتی تعیین شد و ۲۱۰ پرسشنامه معتبر با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های فرض کلاسیک، رگرسیون خطی ساده و رگرسیون خطی چندگانه با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش هیجانی ۳۸٫۲٪ (t = 11.332؛ Sig. = 0.001)، هوش عقلانی ۳۷٫۱٪ (t = 11.069؛ Sig. = 0.001) و هوش معنوی ۲۴٫۲٪ (t = 8.154؛ Sig. = 0.001) در نتایج یادگیری PAI سهم دارند. به طور همزمان، این سه متغیر ۵۸٫۰٪ سهم دارند و ۴۲٫۰٪ باقیمانده توسط عوامل دیگر تبیین می‌شود. این یافته‌ها دلالت بر آن دارد که آموزش PAI باید علاوه بر جنبه‌های شناختی، به تقویت هوش هیجانی و معنوی دانش‌آموزان از طریق نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی، تقویت شخصیت و افزایش انگیزه یادگیری بپردازد.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to describe the implementation of the Service Learning model and analyze the improvement in student learning outcomes in Islamic Religious Education at MTs An-Nahdlah Makassar. The research employs Classroom Action Research (CAR) based on the Kemmis and McTaggart model, conducted through pre-cycle, Cycle I, and Cycle II stages. Each cycle consists of four phases: planning, action, observation, and reflection. The research subjects were 33 seventh-grade students at MTs An-Nahdlah Makassar. Data collection techniques included observation, interviews, multiple-choice tests, and documentation. Research data were analyzed quantitatively to determine the improvement in student learning outcomes following the implementation of the Service Learning model. The results indicate that the Service Learning model successfully improved student learning outcomes. In the pre-cycle stage, the average score was 66.66, with a mastery rate of 30.30%. In Cycle I, the average score rose to 75.15 with a mastery rate of 54.54%, and in Cycle II, it increased to 89.09 with a mastery rate of 90.90%. Quantitatively, there was an increase in mastery of 24.24% and an average score increase of 8.49 from the pre-cycle to Cycle I, followed by an increase in mastery of 36.36% and an average score increase of 13.94 from Cycle I to Cycle II. Thus, the implementation of the Service Learning model improved student learning outcomes in Islamic Religious Education and met the established success indicators.

هدف این پژوهش توصیف اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور و تحلیل بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی در مدرسه MTs An-Nahdlah Makassar است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش پژوهش اقدام کلاسی (CAR) مبتنی بر مدل Kemmis و McTaggart، در سه مرحله پیش‌چرخه، چرخه اول و چرخه دوم انجام شده است. هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب است. جامعه پژوهش شامل ۳۳ دانش‌آموز پایه هفتم مدرسه MTs An-Nahdlah Makassar بود. روش‌های گردآوری داده شامل مشاهده، مصاحبه، آزمون چندگزینه‌ای و مستندسازی بوده است. داده‌های پژوهش به صورت کمی برای تعیین بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان پس از اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مدل یادگیری خدمت‌محور به طور موفقیت‌آمیزی نتایج یادگیری دانش‌آموزان را بهبود بخشیده است. در مرحله پیش‌چرخه، میانگین نمره ۶۶٫۶۶ با نرخ تسلط ۳۰٫۳۰٪ بود. در چرخه اول، میانگین نمره به ۷۵٫۱۵ با نرخ تسلط ۵۴٫۵۴٪ افزایش یافت و در چرخه دوم، به ۸۹٫۰۹ با نرخ تسلط ۹۰٫۹۰٪ رسید. به طور کمی، افزایش تسلط ۲۴٫۲۴٪ و افزایش میانگین نمره ۸٫۴۹ از مرحله پیش‌چرخه تا چرخه اول مشاهده شد و پس از آن، افزایش تسلط ۳۶٫۳۶٪ و افزایش میانگین نمره ۱۳٫۹۴ از چرخه اول تا چرخه دوم به دست آمد. بنابراین، اجرای مدل یادگیری خدمت‌محور نتایج یادگیری دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی را بهبود بخشیده و شاخص‌های موفقیت تعیین‌شده را محقق ساخته است.

This study aims to analyze the personality competence of Islamic Religious Education (PAI) teachers in fostering students’ noble character at State Junior High School 1 Tebo. The study employed a qualitative descriptive approach. Data were collected through observation, interviews, and documentation involving the principal, PAI teachers, students, and relevant school documents. Data analysis was conducted through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that the moral character of students at State Junior High School 1 Tebo is generally good and reflects religious values and norms. Nevertheless, several students still demonstrate behaviors that require further guidance, such as skipping classes, leaving lessons, speaking impolitely, arriving late, and not participating in school ceremonies. The personality competence of PAI teachers is generally well implemented, as demonstrated by faith and piety, noble character, wisdom, openness, authority, and the ability to provide positive influence and become role models for students. Character development is supported by positive school habits, students’ internal awareness, cooperation among school members, character-oriented curriculum, professional teachers, and adequate facilities. The inhibiting factors include differences in students’ backgrounds, family conditions, limited parental attention, peer and community environments, external information influences, and individual student conditions. The school addresses these challenges through guidance, habituation, supervision, discussion, and religious activities.

این پژوهش با هدف تحلیل شایستگی شخصیتی معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در پرورش اخلاق کریمه دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی کیفی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد، با مشارکت مدیر مدرسه، معلمان PAI، دانش‌آموزان و اسناد مرتبط مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی منبع و روش تقویت گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اخلاق دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو عموماً خوب بوده و بازتاب‌دهنده ارزش‌ها و هنجارهای دینی است. با این حال، برخی دانش‌آموزان رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که نیازمند راهنمایی بیشتر است، مانند غیبت از کلاس، ترک درس، صحبت بی‌ادبانه، دیر رسیدن و شرکت نکردن در مراسم مدرسه. شایستگی شخصیتی معلمان PAI عموماً به خوبی اجرا می‌شود و با ایمان و تقوا، اخلاق نیکو، خردمندی، گشودگی، اقتدار و توانایی تأثیرگذاری مثبت و الگو بودن برای دانش‌آموزان نمود می‌یابد. پرورش اخلاق با عادات مثبت مدرسه، آگاهی درونی دانش‌آموزان، همکاری اعضای مدرسه، برنامه درسی مبتنی بر شخصیت، معلمان حرفه‌ای و امکانات کافی حمایت می‌شود. عوامل بازدارنده شامل تفاوت‌های زمینه‌ای دانش‌آموزان، شرایط خانوادگی، توجه محدود والدین، محیط همسالان و جامعه، تأثیر اطلاعات بیرونی و شرایط فردی دانش‌آموزان است. مدرسه این چالش‌ها را از طریق راهنمایی، عادت‌دهی، نظارت، بحث و فعالیت‌های دینی مدیریت می‌کند.

This study aims to analyze the implementation of Multiple Intelligences (MI)-based Islamic Religious Education (PAI), learning strategies, assessment, its impacts on students, and supporting and inhibiting factors from the perspective of Islamic epistemology. The study employed a Systematic Literature Review (SLR) following the PRISMA 2020 guidelines. The literature was searched using the keywords Multiple Intelligences, Islamic Religious Education, Islamic Education, and Pendidikan Agama Islam, and was analyzed through thematic synthesis of studies that met the inclusion criteria. The findings indicate that MI implementation involves planning based on the identification of students’ potential, learning activities using various methods, media, activities, and learning experiences, as well as multidimensional assessment. The strategies identified include discussion, demonstration, worship practices, role play, project-based learning, digital media, collaborative activities, reflection, and environment-based learning. These approaches have the potential to improve student engagement, motivation, creativity, communication, critical thinking, problem-solving, and learning outcomes. From the perspective of Islamic epistemology, MI can be positioned as a pedagogical framework that optimizes human potential through the integration of revelation, reason, empirical experience, and reflection. However, its implementation continues to face limitations related to teacher competence, time, facilities, and assessment. This review emphasizes that MI is more appropriately understood as a learning design framework for developing students’ potential holistically rather than as an instrument for labeling intelligence.

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی آموزش دینی اسلامی (PAI) مبتنی بر هوش‌های چندگانه (MI)، راهبردهای یادگیری، ارزیابی، تأثیرات آن بر دانش‌آموزان و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده از منظر معرفت‌شناسی اسلامی است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌های Multiple Intelligences، Islamic Religious Education، Islamic Education و Pendidikan Agama Islam صورت گرفته و مطالعات واجد شرایط از طریق سنتز موضوعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی MI شامل برنامه‌ریزی مبتنی بر شناسایی ظرفیت‌های دانش‌آموزان، فعالیت‌های یادگیری با بهره‌گیری از روش‌ها، رسانه‌ها، فعالیت‌ها و تجارب یادگیری متنوع و همچنین ارزیابی چندبعدی است. راهبردهای شناسایی‌شده شامل بحث، نمایش، تمرینات عبادی، ایفای نقش، یادگیری مبتنی بر پروژه، رسانه‌های دیجیتال، فعالیت‌های مشارکتی، تأمل و یادگیری مبتنی بر محیط می‌باشد. این رویکردها پتانسیل ارتقای مشارکت، انگیزه، خلاقیت، ارتباط، تفکر انتقادی، حل مسئله و پیامدهای یادگیری دانش‌آموزان را دارند. از منظر معرفت‌شناسی اسلامی، MI می‌تواند به عنوان چارچوبی تربیتی برای بهینه‌سازی ظرفیت‌های انسانی از طریق ادغام وحی، عقل، تجربه‌ی تجربی و تأمل جایگاه یابد. با این حال، اجرای آن همچنان با محدودیت‌هایی نظیر شایستگی معلمان، زمان، امکانات و ارزیابی مواجه است. این مرور تأکید می‌کند که MI بیشتر به عنوان چارچوبی برای طراحی یادگیری جهت توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی ظرفیت‌های دانش‌آموزان قابل فهم است تا ابزاری برای برچسب‌زنی هوش.

Hadith learning in early childhood plays an important role in instilling religious and moral values from an early age. However, delivering hadith materials requires engaging media that are appropriate to children's developmental characteristics so that the messages can be understood in simple ways. This article aims to examine the use of Islamic animated videos as supporting media for hadith learning in early childhood. Islamic animated videos combine images, sounds, movements, and stories to create an enjoyable learning atmosphere and help children recognize and understand the moral messages contained in hadith. This study employs a qualitative approach with a descriptive method through a literature review of relevant sources on digital learning media, Islamic religious education, and early childhood development. The findings indicate that Islamic animated videos have the potential to increase children's interest in hadith learning, clarify the meaning of hadith through concrete illustrations, and support the internalization of Islamic values in everyday life. The use of these media should be accompanied by teacher guidance, age-appropriate content selection, habituation activities, and exemplary behavior. Therefore, Islamic animated videos can serve as an alternative learning medium to support hadith introduction and the development of Islamic character in early childhood

آموزش حدیث در دوران کودکی نقش مهمی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اخلاقی از سنین پایین ایفا می‌کند. با این حال، ارائه محتوای حدیث نیازمند رسانه‌هایی جذاب و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است تا پیام‌ها به شیوه‌ای ساده قابل فهم باشند. این مقاله با هدف بررسی استفاده از ویدئوهای انیمیشن اسلامی به عنوان رسانه کمکی در آموزش حدیث به کودکان پیش‌دبستانی نگاشته شده است. ویدئوهای انیمیشن اسلامی با ترکیب تصاویر، صداها، حرکات و داستان‌ها، فضایی لذت‌بخش برای یادگیری ایجاد می‌کنند و به کودکان کمک می‌کنند تا پیام‌های اخلاقی نهفته در احادیث را شناسایی و درک نمایند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی از طریق مرور منابع مرتبط با رسانه‌های دیجیتال آموزشی، آموزش دینی اسلامی و رشد کودکان پیش‌دبستانی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویدئوهای انیمیشن اسلامی پتانسیل افزایش علاقه کودکان به آموزش حدیث، تبیین معنای حدیث از طریق تصویرسازی‌های عینی و حمایت از درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره را دارند. استفاده از این رسانه‌ها باید با راهنمایی معلم، انتخاب محتوای متناسب با سن، فعالیت‌های عادت‌دهی و ارائه الگوهای رفتاری همراه باشد. بنابراین، ویدئوهای انیمیشن اسلامی می‌توانند به عنوان رسانه آموزشی جایگزین برای حمایت از معرفی حدیث و توسعه شخصیت اسلامی در کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

The transformation of higher education, marked by curriculum changes, digitalization of learning, and demands for quality improvement, places lecturers as strategic actors in realizing superior higher education institutions. However, the development of lecturer competencies still faces various challenges, such as high administrative burdens, a low research culture, limited ongoing training, suboptimal digital literacy, and the lack of internalization of Islamic Religious Education values ​​in the development of lecturer professionalism. This study aims to analyze the actual condition of lecturer competencies, formulate a conceptual model for optimizing lecturer competencies based on Islamic Religious Education, and identify strategies that can support the improvement of higher education quality. The study used a library research method with a descriptive qualitative approach. Data were collected through documentation of various relevant literature, including scientific journals, books, proceedings, regulations, and previous research results, then analyzed using content analysis and thematic analysis. The results show that pedagogical, professional, social, personality competencies, as well as research and community service competencies have a significant influence on the quality of learning, student academic achievement, research productivity, and the quality of higher education institutions. Optimization of lecturer competency can be done through continuous training, mentoring systems, quality-based performance evaluation, utilization of digital technology, and internalization of Islamic Religious Education values ​​such as tauhid, amanah, ihsan, istiqamah, and adab. This research produces a conceptual model that integrates the development of academic competency with the strengthening of Islamic character as a strategy to improve the quality of higher education.

تحول آموزش عالی که با تغییرات برنامه درسی، دیجیتالی‌شدن فرایند یادگیری و الزامات ارتقای کیفیت همراه است، اعضای هیئت علمی را به عنوان بازیگران راهبردی در تحقق دانشگاه‌های برتر مطرح می‌کند. با این حال، توسعه شایستگی‌های اعضای هیئت علمی همچنان با چالش‌هایی نظیر بار بالای امور اداری، ضعف فرهنگ پژوهش، محدودیت آموزش‌های مستمر، سواد دیجیتال کمتر از حد مطلوب و فقدان درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی در توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت علمی مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل وضعیت واقعی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی، تدوین مدل مفهومی بهینه‌سازی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی مبتنی بر آموزش معارف اسلامی و شناسایی راهبردهایی است که می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش عالی کمک کند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مستندسازی منابع مختلف مرتبط، از جمله مجلات علمی، کتاب‌ها، مجموعه مقالات، مقررات و نتایج پژوهش‌های پیشین گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و تحلیل تماتیک بررسی شدند. نتایج نشان می‌دهد که شایستگی‌های آموزشی، حرفه‌ای، اجتماعی، شخصیتی و همچنین شایستگی‌های پژوهشی و خدمات اجتماعی تأثیر معناداری بر کیفیت یادگیری، موفقیت تحصیلی دانشجویان، بهره‌وری پژوهشی و کیفیت دانشگاه‌ها دارند. بهینه‌سازی شایستگی اعضای هیئت علمی می‌تواند از طریق آموزش‌های مستمر، نظام‌های مشاوره‌ای، ارزیابی عملکرد مبتنی بر کیفیت، بهره‌گیری از فناوری دیجیتال و درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی مانند توحید، امانت، احسان، استقامت و ادب صورت گیرد. این پژوهش مدل مفهومی‌ای ارائه می‌دهد که توسعه شایستگی‌های علمی را با تقویت منش اسلامی به عنوان راهبردی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی تلفیق می‌کند.

This research aims to analyze the dialectics of qiraat in Islamic Religious Education by tracing the history of the development of qiraat, the standardization process of the Ottoman Mushaf, and the diversity of Al-Qur'an readings. This research uses a literature study method with a qualitative-descriptive approach. Research data was obtained from the Al-Qur'an, hadith, ulumul Qur'an books, books on the science of qiraat, academic books, journal articles, results of previous research, as well as official documents relating to the rasm and pentashihan mushaf. Data analysis was carried out through the stages of collection, reduction, categorization, interpretation, comparison and synthesis of various relevant sources. The research results show that qiraat is an important part of Al-Qur'an scholarship related to oral transmission, sanad, Arabic language rules, and Ottoman language. The diversity of qiraat has been known since the time of Rasulullah SAW and has a reliable basis for narration. Meanwhile, the standardization of the Ottoman Mushaf was carried out to maintain the unity of the community and establish a standard for the writing of the Qur'an, not to eliminate all authentic qiraat. The relationship between qiraat and the Ottoman Mushaf demonstrates the dialectic between the diversity of readings and the need for a unified written text. In the context of Islamic Religious Education, the integration of qiraat knowledge can strengthen Qur'anic literacy, foster tolerance, enhance critical thinking skills, and instill the value of moderation in responding to differences in Qur'anic readings. Therefore, qiraat knowledge needs to be introduced gradually and proportionally in Islamic Religious Education (PAI) learning.

هدف این پژوهش، تحلیل جدلیات قرائت در آموزش دینی اسلامی از طریق بررسی تاریخچه تحول قرائت‌ها، فرایند استانداردسازی مصحف عثمانی و تنوع قرائت‌های قرآن کریم است. این پژوهش با روش مطالعه اسنادی و رویکرد کیفی-توصیفی انجام شده است. داده‌های پژوهش از قرآن کریم، احادیث، کتب علوم قرآن، کتب علم قرائت، کتب دانشگاهی، مقالات علمی، نتایج پژوهش‌های پیشین و همچنین اسناد رسمی مرتبط با رسم و پنتاشیه مصحف گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها از طریق مراحل گردآوری، کاهش، دسته‌بندی، تفسیر، مقایسه و تلفیق منابع مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرائت بخشی مهم از دانش قرآنی مرتبط با انتقال شفاهی، سند، قواعد زبان عربی و زبان عثمانی است. تنوع قرائت‌ها از زمان رسول‌الله (ص) شناخته شده و دارای مبنای روایی معتبر است. در حالی که استانداردسازی مصحف عثمانی به منظور حفظ وحدت امت و تعیین معیار برای کتابت قرآن انجام شد و هدف آن حذف تمامی قرائت‌های معتبر نبوده است. رابطه میان قرائت و مصحف عثمانی، جدلی میان تنوع قرائت‌ها و ضرورت وحدت متن مکتوب را نشان می‌دهد. در زمینه آموزش دینی اسلامی، ادغام دانش قرائت می‌تواند سواد قرآنی را تقویت کند، روحیه تساهل را پرورش دهد، مهارت‌های تفکر انتقادی را ارتقا بخشد و ارزش تعدیل‌گری را در مواجهه با تفاوت‌های قرائت‌های قرآنی نهادینه سازد. بنابراین، لازم است دانش قرائت به صورت تدریجی و متناسب در آموزش دینی اسلامی (PAI) معرفی شود.

This study examines the implementation of academic supervision in efforts to improve the quality of Islamic Religious Education (IRE) instruction. Academic supervision serves not merely as a monitoring mechanism but as a form of guidance that helps teachers improve the quality of the teaching process. The main focus of this study includes the implementation of academic supervision in IRE, its contribution to improving the quality of instruction, as well as the determining factors and obstacles in its implementation. This research employs a qualitative approach using the library research method. Data were sourced from various relevant literature on academic supervision, PAI instruction, educator professionalism, and previous research findings. Data analysis was conducted by examining, categorizing, comparing, and integrating various findings in accordance with the study’s focus. The results of the study indicate that academic supervision is carried out systematically through the stages of planning, classroom observation, feedback, evaluation, and follow-up. This process helps teachers refine their lesson planning, selection of methods and media, classroom management, use of technology, and evaluation of learning outcomes. The implementation of supervision is supported by teachers’ openness, the active role of supervisors, program clarity, the availability of facilities, and collaboration among educators. Conversely, the school’s packed schedule poses a major obstacle..

این پژوهش به بررسی اجرای نظارت علمی در تلاش برای ارتقای کیفیت آموزش تعلیمات دینی اسلامی (IRE) می‌پردازد. نظارت علمی صرفاً به‌عنوان یک سازوکار پایش مطرح نیست، بلکه نوعی راهنمایی است که به معلمان در بهبود کیفیت فرایند تدریس کمک می‌کند. تمرکز اصلی این پژوهش شامل اجرای نظارت علمی در تعلیمات دینی اسلامی، نقش آن در ارتقای کیفیت آموزش، عوامل تعیین‌کننده و موانع موجود در اجرای آن است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از منابع مختلف مرتبط با نظارت علمی، آموزش PAI، حرفه‌ای‌گری معلمان و یافته‌های پژوهش‌های پیشین گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق بررسی، دسته‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مختلف مطابق با محور پژوهش صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظارت علمی به‌صورت نظام‌مند و از طریق مراحل برنامه‌ریزی، مشاهده کلاس، بازخورد، ارزیابی و پیگیری اجرا می‌شود. این فرایند به معلمان در اصلاح برنامه‌ریزی درسی، انتخاب روش‌ها و رسانه‌ها، مدیریت کلاس، استفاده از فناوری و ارزیابی نتایج یادگیری کمک می‌کند. اجرای نظارت با شفافیت معلمان، نقش فعال ناظران، وضوح برنامه، وجود امکانات و همکاری میان معلمان حمایت می‌شود. در مقابل، برنامه فشرده مدرسه به‌عنوان مانع اصلی مطرح است.

Honesty and responsibility are fundamental character values that shape individual quality and the moral standing of a nation. Cheating, plagiarism, and neglect of obligations remain common in educational settings. Islamic Religious Education holds a strategic role in instilling these values because they are grounded in the Qur'an and Hadith. This study aims to describe the concepts of honesty and responsibility in Islam, the stages of value internalization, strategies of internalization through Islamic Religious Education, and their supporting and inhibiting factors. Using a qualitative library research method with content analysis, the study finds that internalization proceeds through value transformation, value transaction, and trans-internalization. These stages can be strengthened through role modelling, habituation, advice, supervision, and reinforcement, together with integration of values into learning and school culture. Success depends on synergy among teachers, family, and environment, while obstacles include a lack of role models, the influence of social media, and an overly cognitive emphasis in teaching.

صداقت و مسئولیت‌پذیری از ارزش‌های بنیادی شخصیتی هستند که کیفیت فرد و جایگاه اخلاقی یک ملت را شکل می‌دهند. تقلب، سرقت علمی و بی‌توجهی به وظایف همچنان در محیط‌های آموزشی رایج است. آموزش دینی اسلام نقش راهبردی در نهادینه‌سازی این ارزش‌ها دارد، چرا که این ارزش‌ها بر مبنای قرآن و حدیث استوار هستند. هدف این پژوهش، توصیف مفاهیم صداقت و مسئولیت‌پذیری در اسلام، مراحل درونی‌سازی ارزش‌ها، راهبردهای درونی‌سازی از طریق آموزش دینی اسلام و عوامل تقویت‌کننده و بازدارنده آن‌ها است. این مطالعه با روش کیفی و پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی از طریق سه مرحله تحول ارزش، دادوستد ارزش و فرادرونی‌سازی صورت می‌گیرد. این مراحل می‌تواند با الگوپذیری، عادت‌دهی، اندرز، نظارت و تقویت، همراه با ادغام ارزش‌ها در فرایند یادگیری و فرهنگ مدرسه، تقویت شود. موفقیت این فرایند به هم‌افزایی میان معلمان، خانواده و محیط بستگی دارد و موانع آن شامل کمبود الگوهای مناسب، تأثیر رسانه‌های اجتماعی و تأکید بیش از حد بر جنبه‌های شناختی آموزش است.

This study examines how critical thinking, collaboration, and technology utilization are manifested in technology-based Islamic Religious Education among teachers participating in the Subject Teacher Forum (MGMP) in Blitar, Indonesia. This qualitative case study design explored teachers’ experiences, practices, and perceptions within their professional learning context. The study involved 96 Islamic Religious Education teachers affiliated with the MGMP, from whom 22 teachers were selected as intensive participants based on their active participation in more than 75% of forum meetings and their involvement in the forum’s professional learning activities on technology-supported instruction. Data were collected over one semester through semi-structured interviews and focus group discussions. The data were analyzed using the interactive qualitative analysis process of data condensation, data display, and conclusion drawing and verification, supported by open, axial, and selective coding. The findings indicate that critical thinking was manifested in teachers’ efforts to identify instructional problems, evaluate the relevance and credibility of information from digital sources, compare alternative teaching strategies, and make pedagogical decisions. Collaboration was reflected in knowledge sharing, joint lesson planning, collective problem solving, and mutual support among teachers. Technology functioned as an enabling medium through which teachers accessed learning resources, communicated with colleagues, shared instructional materials, and implemented digital learning activities. The findings further indicate that critical thinking and collaboration were interconnected rather than hierarchical competencies: critical thinking supported the evaluation and selection of information and instructional alternatives, whereas collaboration provided opportunities for teachers to discuss, validate, and refine their decisions collectively. The study concludes that technology-based Islamic Religious Education requires the simultaneous development of teachers’ critical thinking, collaborative practices, and digital competence. The findings have implications for MGMP-based professional development, particularly in designing collaborative activities that strengthen teachers’ capacity to critically evaluate digital religious learning resources. Keywords: critical thinking; collaboration; technology; Islamic education

این پژوهش به بررسی نحوه تجلی تفکر انتقادی، همکاری و بهره‌گیری از فناوری در آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری در میان معلمان شرکت‌کننده در انجمن معلمان موضوعی (MGMP) در بلتار، اندونزی می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه موردی، به واکاوی تجارب، عملکردها و ادراکات معلمان در بستر یادگیری حرفه‌ای آنان می‌پردازد. جامعه پژوهش شامل ۹۶ معلم آموزش دینی اسلامی وابسته به MGMP بود که از میان آن‌ها ۲۲ معلم به عنوان مشارکت‌کنندگان فشرده بر اساس حضور فعال در بیش از ۷۵٪ جلسات انجمن و مشارکت در فعالیت‌های یادگیری حرفه‌ای انجمن در زمینه آموزش مبتنی بر فناوری انتخاب شدند. داده‌ها طی یک نیم‌سال تحصیلی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و بحث‌های گروهی متمرکز گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از فرایند تعاملی تحلیل کیفی شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و اعتبارسنجی، با پشتیبانی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفکر انتقادی در تلاش معلمان برای شناسایی مسائل آموزشی، ارزیابی ارتباط و اعتبار اطلاعات منابع دیجیتال، مقایسه راهبردهای جایگزین تدریس و اتخاذ تصمیمات آموزشی تجلی یافته است. همکاری نیز در به اشتراک‌گذاری دانش، برنامه‌ریزی مشترک دروس، حل مسئله جمعی و حمایت متقابل میان معلمان نمود یافته است. فناوری به عنوان بستری تسهیل‌گر عمل کرده که معلمان از طریق آن به منابع یادگیری دسترسی یافته، با همکاران ارتباط برقرار کرده، مواد آموزشی را به اشتراک گذاشته و فعالیت‌های یادگیری دیجیتال را اجرا نموده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که تفکر انتقادی و همکاری، شایستگی‌هایی به‌هم‌پیوسته و نه سلسله‌مراتبی هستند: تفکر انتقادی از ارزیابی و انتخاب اطلاعات و گزینه‌های آموزشی پشتیبانی می‌کند، در حالی که همکاری فرصت‌هایی برای بحث، اعتبارسنجی و اصلاح جمعی تصمیمات معلمان فراهم می‌آورد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری مستلزم توسعه همزمان تفکر انتقادی، عملکردهای مشارکتی و شایستگی دیجیتال معلمان است. یافته‌ها دارای پیامدهایی برای توسعه حرفه‌ای مبتنی بر MGMP، به ویژه در طراحی فعالیت‌های مشارکتی جهت تقویت توانمندی معلمان در ارزیابی انتقادی منابع یادگیری دینی دیجیتال می‌باشد.

This research is motivated by the need for inclusive schools to provide Islamic Religious Education (PAI) learning that accommodates the diverse characteristics of students, including students with autism as children with special needs. PAI learning for autistic students requires strategies tailored to their communication abilities, concentration, behavior, social interaction, and pace of understanding. This study aims to analyze PAI teachers’ learning strategies for autistic students, examine their implications for students’ learning outcomes and development, and identify supporting and inhibiting factors in their implementation at SDN Mentikan 1 Mojokerto City. This study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and documentation involving the principal, PAI teacher, Special Education Assistant Teacher (GPK), and other parties involved in inclusive education. Data were analyzed using the Miles and Huberman model through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. Data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that PAI learning strategies were developed through coordination among the school, PAI teacher, GPK, and parents, supported by curriculum modifications and initial assessments to identify students’ characteristics and needs. The learning process emphasized individualized approaches, verbal stimulation to focus attention, simple and gradual instructions, repetition, hands-on practice, the use of concrete media and videos, and educational games. These strategies had positive implications for students’ engagement in learning, understanding of basic PAI concepts, habituation of prayers, ablution, prayer practices, and moral values, as well as behavioral, emotional, and social interaction development. Supporting factors included teacher competence, the role of the GPK, support from the principal and parents, facilities and infrastructure, and the suitability of methods and media. Inhibiting factors included diverse autism characteristics, communication barriers, unstable concentration and behavior, difficulties in social interaction, limited support personnel, and limited learning time.

این پژوهش با انگیزه نیاز مدارس فراگیر به ارائه آموزش دینی اسلامی (PAI) متناسب با ویژگی‌های متنوع دانش‌آموزان، از جمله دانش‌آموزان مبتلا به اوتیسم به عنوان کودکان با نیازهای ویژه، انجام شده است. آموزش PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک نیازمند راهبردهایی متناسب با توانایی‌های ارتباطی، تمرکز، رفتار، تعامل اجتماعی و سرعت درک آن‌ها است. هدف این مطالعه تحلیل راهبردهای تدریس معلمان PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک، بررسی پیامدهای آن بر نتایج یادگیری و رشد دانش‌آموزان، و شناسایی عوامل حمایتی و بازدارنده در اجرای آن در دبستان دولتی منتیکان ۱ شهر موجوکرتو می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و مستندسازی با مشارکت مدیر مدرسه، معلم PAI، معلم یار آموزش ویژه (GPK) و سایر افراد مرتبط با آموزش فراگیر گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل مایلز و هابرمن از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام گرفت. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تقویت شد. یافته‌ها نشان داد که راهبردهای آموزش PAI از طریق هماهنگی میان مدرسه، معلم PAI، GPK و والدین، با حمایت اصلاحات برنامه درسی و ارزیابی اولیه برای شناسایی ویژگی‌ها و نیازهای دانش‌آموزان توسعه یافته است. فرایند یادگیری بر رویکردهای فردی، تحریک کلامی برای تمرکز، دستورالعمل‌های ساده و تدریجی، تکرار، تمرین عملی، استفاده از رسانه‌های عینی و ویدئوها و بازی‌های آموزشی تأکید داشت. این راهبردها پیامدهای مثبتی بر مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری، درک مفاهیم پایه PAI، عادت‌دهی به نماز، وضو، تمرینات نماز و ارزش‌های اخلاقی، همچنین رشد رفتاری، عاطفی و تعامل اجتماعی داشت. عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، نقش GPK، حمایت مدیر و والدین، امکانات و زیرساخت‌ها و تناسب روش‌ها و رسانه‌ها بود. عوامل بازدارنده شامل ویژگی‌های متنوع اوتیسم، موانع ارتباطی، تمرکز و رفتار ناپایدار، دشواری در تعامل اجتماعی، محدودیت نیروی پشتیبان و زمان محدود آموزش بود.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

This study aims to examine the implementation of the Think Pair Share type of Cooperative Learning model and its impact on improving students' understanding in Islamic Religious Education at SMP Negeri 1 Airgegas. The background of this research is the low level of students’ comprehension of Islamic Religious Education material, which is attributed to the use of monotonous and passive teaching methods. The research employs a quantitative approach, involving two sample classes: an experimental class applying the Think Pair Share model and a control class using conventional teaching methods. The implementation of the TPS model in the experimental class was carried out through three stages: think (individual reflection), pair (discussion in pairs), and share (sharing discussion results with the class). The research instruments used were pre-tests and post-tests to measure students' understanding before and after the treatment. The Wilcoxon test results for the experimental group showed a significant improvement between pre-test and post-test scores, indicating that the TPS model effectively enhanced students’ comprehension. Furthermore, the Mann-Whitney test showed a significant difference between the post-test scores of the experimental and control groups, suggesting that students taught using the TPS model achieved a higher level of understanding compared to those taught with conventional methods

هدف این پژوهش بررسی اجرای الگوی یادگیری تعاونی از نوع Think Pair Share و تأثیر آن بر بهبود درک دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی در دبیرستان دولتی شماره ۱ Airgegas است. زمینه این پژوهش، پایین بودن سطح درک دانش‌آموزان از محتوای آموزش دینی اسلامی است که به استفاده از روش‌های تدریس یکنواخت و غیرفعال نسبت داده می‌شود. این پژوهش با رویکرد کمی انجام شده و شامل دو کلاس نمونه است: یک کلاس آزمایشی که الگوی Think Pair Share را به کار می‌گیرد و یک کلاس کنترل که از روش‌های تدریس متداول استفاده می‌کند. اجرای الگوی TPS در کلاس آزمایشی از طریق سه مرحله انجام شد: تفکر (تأمل فردی)، جفت (بحث دو نفره) و اشتراک‌گذاری (ارائه نتایج بحث به کلاس). ابزارهای پژوهش شامل پیش‌آزمون و پس‌آزمون برای سنجش میزان درک دانش‌آموزان پیش و پس از مداخله بود. نتایج آزمون ویلکاکسون برای گروه آزمایشی نشان داد که بین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بهبود معناداری وجود دارد که بیانگر اثربخشی الگوی TPS در ارتقای درک دانش‌آموزان است. افزون بر این، آزمون من‌ویتنی تفاوت معناداری را میان نمرات پس‌آزمون گروه‌های آزمایشی و کنترل نشان داد که حاکی از آن است دانش‌آموزانی که با الگوی TPS آموزش دیده‌اند، سطح بالاتری از درک را نسبت به دانش‌آموزان آموزش‌دیده با روش‌های متداول کسب کرده‌اند.

This article examines how the right to lifestance-based exemption appears in reported Norwegian school practice. Based on a digital survey of 555 teachers and school leaders, it maps where exemption requests arise, how they are handled, and what kinds of uncertainty shape implementation. The findings show that exemption is not confined to religious education or school religious services. Requests are reported across subjects and school activities, especially in relation to food practices, bodily participation, religiously marked traditions, and contested curriculum content. Most reported requests are granted, but accommodation varies considerably. School religious services remain the clearest site of majority-Christian bias, while requests in Food and Health and Physical Education illustrate how formally common activities may create disproportionate burdens for some pupils. Read through Laborde’s concept of integrity-protecting commitments, the findings suggest that exemption functions as a practical mechanism for negotiating the relationship between shared schooling and individual conviction. At the same time, the Norwegian scheme’s legal distinction between exemption from activities and continued obligation to meet competence aims makes exemption a matter of educational redesign rather than withdrawal. The article therefore shows exemption as a legal safeguard, an integrity-protecting measure, a pedagogical challenge, and a lens on majority norms.

این مقاله بررسی می‌کند که حق معافیت مبتنی بر جهان‌بینی چگونه در عمل گزارش‌شده مدارس نروژ ظاهر می‌شود. بر اساس یک پیمایش دیجیتال از ۵۵۵ معلم و مدیر مدرسه، این پژوهش محل بروز درخواست‌های معافیت، نحوه رسیدگی به آن‌ها و انواع عدم قطعیتی که اجرای آن را شکل می‌دهد، را ترسیم می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که معافیت محدود به آموزش دینی یا مراسم مذهبی مدرسه نیست. درخواست‌ها در سراسر دروس و فعالیت‌های مدرسه، به‌ویژه در ارتباط با شیوه‌های غذایی، مشارکت بدنی، سنت‌های دارای نشانه‌های مذهبی و محتوای درسی مورد مناقشه گزارش شده‌اند. بیشتر درخواست‌های گزارش‌شده پذیرفته می‌شوند، اما میزان سازگاری به طور قابل توجهی متفاوت است. مراسم مذهبی مدرسه همچنان آشکارترین محل سوگیری به نفع اکثریت مسیحی است، در حالی که درخواست‌ها در درس‌های «غذا و سلامت» و «تربیت بدنی» نشان می‌دهد که چگونه فعالیت‌های ظاهراً مشترک می‌توانند بار نامتناسبی برای برخی دانش‌آموزان ایجاد کنند. با استفاده از مفهوم «تعهدات محافظت‌کننده از تمامیت» Laborde، یافته‌ها حاکی از آن است که معافیت به عنوان سازوکاری عملی برای مذاکره درباره رابطه بین آموزش مشترک و باور فردی عمل می‌کند. در عین حال، تمایز حقوقی نظام نروژی میان معافیت از فعالیت‌ها و تداوم الزام به تحقق اهداف شایستگی، معافیت را به موضوعی در بازطراحی آموزشی تبدیل می‌کند، نه صرفاً کناره‌گیری. بنابراین، مقاله معافیت را به عنوان یک تضمین حقوقی، تدبیری برای حفاظت از تمامیت فردی، چالشی آموزشی و ابزاری برای بررسی هنجارهای اکثریت نشان می‌دهد.

This study examines parents’ roles and responsibilities as the primary educational institution for children in the context of Islamic Religious Education (PAI) within modern families. Using a qualitative field research approach, data were collected through observation, interviews, and documentation to explore parents’ perceptions, efforts, and contributions to children's religious development. The findings reveal that parental involvement is influenced by religious awareness, habitus, and cultural capital rather than merely by work-related busyness. Parents who perceive religious education as a family responsibility remain actively engaged through supervision, religious habituation, educational support, and exemplary conduct. These efforts contribute to the development of children's self-control, religious commitment, moral character, and life orientation. The study highlights the importance of collaboration between families and educational institutions in strengthening the internalization of Islamic values. Its originality lies in integrating Bourdieu’s theory of habitus and cultural capital with Abdullah Nashih Ulwan’s Islamic educational perspective.

این پژوهش به بررسی نقش‌ها و مسئولیت‌های والدین به‌عنوان نهاد آموزشی اصلی برای کودکان در زمینه آموزش دینی اسلامی (PAI) در خانواده‌های مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش میدانی کیفی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شده‌اند تا ادراکات، تلاش‌ها و مشارکت‌های والدین در رشد دینی کودکان مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت والدین بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر اشتغال باشد، تحت تأثیر آگاهی دینی، هابیتوس و سرمایه فرهنگی قرار دارد. والدینی که آموزش دینی را مسئولیت خانواده تلقی می‌کنند، از طریق نظارت، عادت‌دهی دینی، حمایت آموزشی و رفتار الگویی به‌طور فعال مشارکت دارند. این تلاش‌ها به رشد خودکنترلی، تعهد دینی، منش اخلاقی و جهت‌گیری زندگی کودکان کمک می‌کند. پژوهش بر اهمیت همکاری میان خانواده و نهادهای آموزشی در تقویت درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی تأکید می‌کند. نوآوری این مطالعه در ادغام نظریه هابیتوس و سرمایه فرهنگی بوردیو با دیدگاه تربیتی اسلامی عبدالله ناصح علوان نهفته است.

In the digital era, prospective Islamic Religious Education (PAI) teachers are expected to integrate religious knowledge with the ability to design appropriate technology-supported instruction. Preliminary observations at Universitas Singaperbangsa Karawang indicated a gap between students’ coursework experiences and their perceived readiness to develop interactive instructional media. This study examined the structural relationships among Learning Media Course Effectiveness, Emotional Intelligence, Media Design Competence, and Teaching Readiness, positioning Media Design Competence as a proposed mediating variable. A quantitative, cross-sectional design was employed, with structured questionnaire data collected from 58 third-semester PAI students and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Course Effectiveness (β = 0.295) and Emotional Intelligence (β = 0.411) were positively and significantly associated with Media Design Competence, jointly explaining 35.0% of its variance. Emotional Intelligence exhibited a numerically larger path coefficient, although the statistical significance of the difference between the coefficients was not established. Media Design Competence was strongly associated with Teaching Readiness (β = 0.728; f² = 1.126), with the model explaining 53.0% of the variance in readiness. These findings highlight the relevance of academic experiences and emotional abilities to media design competence and its association with teaching readiness. However, these findings do not establish full mediation because the corresponding direct paths are not reported, and the cross-sectional design precludes definitive causal conclusions.The study suggests integrating practical media design activities with support for managing learning challenges in PAI teacher education, while further research should test the proposed indirect effects and evaluate the effectiveness of such instructional approaches.

در عصر دیجیتال، انتظار می‌رود معلمان آینده آموزش دینی اسلامی (PAI) دانش دینی را با توانایی طراحی آموزش مناسب مبتنی بر فناوری تلفیق کنند. مشاهدات اولیه در دانشگاه Singaperbangsa Karawang نشان داد که بین تجربیات درسی دانشجویان و ادراک آن‌ها از آمادگی برای توسعه رسانه‌های آموزشی تعاملی، شکاف وجود دارد. این پژوهش به بررسی روابط ساختاری میان اثربخشی درس رسانه‌های آموزشی، هوش هیجانی، شایستگی طراحی رسانه و آمادگی تدریس پرداخت و شایستگی طراحی رسانه را به عنوان متغیر میانجی پیشنهادی در نظر گرفت. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح مقطعی انجام شد و داده‌های پرسشنامه ساختاریافته از ۵۸ دانشجوی ترم سوم PAI جمع‌آوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل گردید. اثربخشی درس (β = ۰.۲۹۵) و هوش هیجانی (β = ۰.۴۱۱) با شایستگی طراحی رسانه رابطه مثبت و معناداری داشتند و به طور مشترک ۳۵.۰٪ از واریانس آن را تبیین کردند. ضریب مسیر هوش هیجانی از نظر عددی بزرگ‌تر بود، اگرچه معناداری آماری تفاوت بین ضرایب تأیید نشد. شایستگی طراحی رسانه با آمادگی تدریس ارتباط قوی داشت (β = ۰.۷۲۸؛ f² = ۱.۱۲۶) و مدل ۵۳.۰٪ از واریانس آمادگی را تبیین نمود. این یافته‌ها اهمیت تجربیات دانشگاهی و توانایی‌های هیجانی را در شایستگی طراحی رسانه و ارتباط آن با آمادگی تدریس نشان می‌دهد. با این حال، این یافته‌ها میانجی‌گری کامل را اثبات نمی‌کنند، زیرا مسیرهای مستقیم مربوطه گزارش نشده‌اند و طرح مقطعی امکان نتیجه‌گیری قطعی علی را فراهم نمی‌کند. مطالعه حاضر پیشنهاد می‌کند که فعالیت‌های عملی طراحی رسانه با حمایت برای مدیریت چالش‌های یادگیری در آموزش معلمان PAI تلفیق شود و پژوهش‌های آتی باید اثرات غیرمستقیم پیشنهادی را آزمون و اثربخشی چنین رویکردهای آموزشی را ارزیابی کنند.

The rapid development of the digital era poses critical challenges to university students' moral resilience, necessitating effective character-building strategies, particularly within science-based higher education institutions. This study examines the simultaneous and partial effects of Islamic Value Integration and Religious Academic Climate on student behavior. Using a quantitative survey approach, data were collected from 100 undergraduate students at IPB University through purposive sampling and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings show that Islamic Value Integration and Religious Academic Climate jointly explain 58.2% of the variance in student behavior (R² = 0.582). Islamic Value Integration has a positive and significant effect on student behavior (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000), indicating that value-based learning and lecturer role modeling provide an important instructional foundation for students' moral development. In contrast, Religious Academic Climate does not show a statistically significant direct effect on student behavior (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355), suggesting that its influence may operate through indirect or contextual pathways not captured in the present model. Overall, the findings indicate that student moral resilience in the digital era is shaped more directly by the internalization of Islamic values through formal learning processes than by religious academic climate alone.

رشد سریع عصر دیجیتال چالش‌های اساسی‌ای را برای تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان دانشگاهی ایجاد می‌کند و نیازمند راهبردهای مؤثر پرورش شخصیت، به‌ویژه در مؤسسات آموزش عالی مبتنی بر علوم است. این پژوهش به بررسی اثرات همزمان و جزئی ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی بر رفتار دانشجویان می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پیمایش کمی، داده‌ها از ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی دانشگاه IPB به روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری و با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی و فضای آکادمیک دینی به طور مشترک ۵۸/۲ درصد از واریانس رفتار دانشجویان را تبیین می‌کنند (R² = 0.582). ادغام ارزش‌های اسلامی تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار دانشجویان دارد (β = 0.539, t = 4.214, p = 0.000) که نشان می‌دهد یادگیری مبتنی بر ارزش و الگو بودن اساتید، بنیان آموزشی مهمی برای رشد اخلاقی دانشجویان فراهم می‌کند. در مقابل، فضای آکادمیک دینی تأثیر مستقیم معناداری بر رفتار دانشجویان نشان نمی‌دهد (β = −0.171, t = 0.926, p = 0.355) و این امر حاکی از آن است که تأثیر آن ممکن است از طریق مسیرهای غیرمستقیم یا زمینه‌ای که در مدل حاضر لحاظ نشده‌اند، اعمال شود. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری اخلاقی دانشجویان در عصر دیجیتال بیشتر به واسطه درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی از طریق فرایندهای یادگیری رسمی شکل می‌گیرد تا صرفاً فضای آکادمیک دینی.

Islamic Religious Education, especially Al-Qur'an Hadis, plays a crucial role in developing students' character and spiritual ethics. Nonetheless, traditional teaching approaches frequently result in student passiveness and a deficiency in critical thinking. This research seeks to investigate the philosophical basis of the Jigsaw cooperative learning model in relation to Al-Qur'an Hadis teaching. Employing a literature review method, the study combines multiple scholarly sources to explore the efficacy and educational merits of this model. The findings show that the Jigsaw model successfully shifts classroom interactions from passive learning to active, student-focused teamwork. Through embracing the principles of ta'awun (collaboration) and tadaqquq (profound reflection), this model promotes comprehensive comprehension and ingrains spiritual values. As a result, Jigsaw functions as a strategic educational resource to bolster critical thinking, character growth, and academic success, providing a relevant, context-sensitive, and captivating method for modern Islamic education.

آموزش دینی اسلامی، به‌ویژه قرآن و حدیث، نقش اساسی در پرورش شخصیت و اخلاق معنوی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، رویکردهای سنتی تدریس اغلب منجر به انفعال دانش‌آموزان و کمبود تفکر انتقادی می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی مبانی فلسفی مدل یادگیری مشارکتی جیکساو در ارتباط با آموزش قرآن و حدیث انجام شده است. با بهره‌گیری از روش مرور ادبیات، این مطالعه منابع علمی متعددی را ترکیب می‌کند تا اثربخشی و مزایای آموزشی این مدل را مورد بررسی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل جیکساو به‌طور موفقیت‌آمیزی تعاملات کلاسی را از یادگیری منفعل به کار گروهی فعال و دانش‌آموزمحور تغییر می‌دهد. با پذیرش اصول تعاون (همکاری) و تدقق (تأمل عمیق)، این مدل به درک جامع و نهادینه‌سازی ارزش‌های معنوی کمک می‌کند. در نتیجه، جیکساو به‌عنوان یک منبع راهبردی آموزشی برای تقویت تفکر انتقادی، رشد شخصیتی و موفقیت تحصیلی عمل می‌کند و روشی مرتبط، زمینه‌محور و جذاب برای آموزش اسلامی معاصر فراهم می‌آورد.

This study aims to analyze the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers in forming students’ morality at SDN Bahalayung, Bakumpai, Barito Kuala, and to identify the internal and external factors that hinder this process. The study employed a descriptive qualitative approach involving the principal, IRE teacher, and students of Grades IV, V, and VI as research subjects. Data were collected through observation, interviews, and documentation and analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that the IRE teacher performs four interconnected roles: role model, guide, motivator, and supervisor. These roles are implemented through exemplary behavior, advice, direct guidance, encouragement, habituation, behavioral monitoring, and educational sanctions. The main obstacles are students’ low moral awareness, differences in student characteristics, limited instructional time, insufficient parental support, and the influence of gadgets, social media, and unfavorable peer environments. The novelty of this study lies in its integrated analysis of the four teacher roles within a rural public elementary school context and its identification of digital exposure and family-school discontinuity as interconnected challenges to moral formation

این پژوهش با هدف تحلیل نقش معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) در شکل‌گیری اخلاق دانش‌آموزان دبستان دولتی بحالایونگ، باکومپای، باریتو کوالا و شناسایی عوامل درونی و بیرونی بازدارنده این فرایند انجام شده‌است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و با مشارکت مدیر مدرسه، معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان پایه‌های چهارم، پنجم و ششم به عنوان افراد مورد پژوهش صورت گرفت. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد گردآوری و با استفاده از کاهش داده‌ها، ارائه داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلم آموزش دینی اسلامی چهار نقش به‌هم‌پیوسته ایفا می‌کند: الگو، راهنما، انگیزه‌بخش و ناظر. این نقش‌ها از طریق رفتار الگویی، ارائه نصیحت، راهنمایی مستقیم، تشویق، عادت‌دهی، نظارت بر رفتار و اعمال تنبیهات تربیتی اجرا می‌شوند. مهم‌ترین موانع عبارت‌اند از: آگاهی اخلاقی پایین دانش‌آموزان، تفاوت ویژگی‌های فردی دانش‌آموزان، محدودیت زمان آموزشی، حمایت ناکافی والدین و تأثیر ابزارهای دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و محیط نامطلوب همسالان. نوآوری این پژوهش در تحلیل یکپارچه چهار نقش معلم در بستر مدرسه ابتدایی دولتی روستایی و شناسایی مواجهه دیجیتال و گسست خانواده‌ـ‌مدرسه به عنوان چالش‌های به‌هم‌پیوسته در شکل‌گیری اخلاق است.

This study examined the implementation of The Power of Two strategy in developing students’ thinking abilities in Islamic Religious Education at SMP Integral Hidayatullah Sangatta. A descriptive qualitative field-research design was employed. Data were collected through classroom observation, semi-structured interviews with the Islamic Religious Education teacher and selected eighth-grade students, and documentation. Data analysis involved condensation, display, and conclusion drawing, with credibility strengthened through source, technique, and time triangulation. The findings showed that the strategy was implemented through communicating objectives and presenting a contextual problem, individual thinking, pairing, comparing answers, constructing a joint response, presentation, clarification, and reflection. The sequence enabled students to formulate initial ideas, examine different reasons, correct misconceptions, construct more logical conclusions, and communicate religious understanding with greater confidence. The developed abilities included analytical understanding, argumentation, evaluation, synthesis, metacognitive awareness, motivation, and social-religious attitudes. The strategy increased participation, deepened conceptual understanding, strengthened confidence, focused peer interaction, and made classroom monitoring easier. Its limitations were unequal contribution, dependence on partner compatibility, limited viewpoints, possible shared misconceptions, and time-management demands. These constraints were addressed through individual written responses, dynamic pair formation, clear roles and time limits, teacher monitoring, representative presentations, and final clarification. The study concludes that The Power of Two supports meaningful Islamic Religious Education when individual accountability is maintained, pair interaction is structured, and reflection is connected to Islamic values.

این پژوهش به بررسی اجرای راهبرد The Power of Two در توسعه توانایی‌های تفکر دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی در مدرسه متوسطه Integral Hidayatullah Sangatta پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و به صورت میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده کلاسی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان منتخب پایه هشتم و همچنین اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها شامل تقطیع، نمایش و نتیجه‌گیری بوده و اعتبار نتایج از طریق مثلث‌سازی منبع، فن و زمان تقویت شده است. یافته‌ها نشان داد که این راهبرد از طریق اعلام اهداف و ارائه یک مسئله زمینه‌ای، تفکر فردی، جفت‌سازی، مقایسه پاسخ‌ها، ساخت پاسخ مشترک، ارائه، شفاف‌سازی و بازتاب اجرا شده است. این توالی به دانش‌آموزان امکان داد تا ایده‌های اولیه را شکل دهند، دلایل مختلف را بررسی کنند، سوءبرداشت‌ها را اصلاح نمایند، به نتایج منطقی‌تر برسند و درک دینی خود را با اعتماد به نفس بیشتری بیان کنند. توانایی‌های توسعه‌یافته شامل درک تحلیلی، استدلال، ارزیابی، ترکیب، آگاهی فراشناختی، انگیزش و نگرش‌های اجتماعی-دینی بود. این راهبرد مشارکت را افزایش داد، درک مفهومی را تعمیق بخشید، اعتماد به نفس را تقویت کرد، تعامل همسالان را متمرکز نمود و نظارت کلاسی را آسان‌تر ساخت. محدودیت‌های آن شامل مشارکت نابرابر، وابستگی به سازگاری زوج‌ها، دیدگاه‌های محدود، امکان اشتراک سوءبرداشت‌ها و نیاز به مدیریت زمان بود. این چالش‌ها از طریق پاسخ‌های کتبی فردی، تشکیل زوج‌های پویا، تعیین نقش‌ها و محدودیت زمانی شفاف، نظارت معلم، ارائه نمایندگان و شفاف‌سازی نهایی برطرف شد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبرد The Power of Two زمانی که مسئولیت‌پذیری فردی حفظ شود، تعامل زوج‌ها ساختارمند باشد و بازتاب به ارزش‌های اسلامی پیوند یابد، از آموزش دینی اسلامی معنادار حمایت می‌کند.

This study aims to describe the phenomenon of greeting (salam) practices among students, analyze the strategies used by Islamic Religious Education (PAI) teachers in correcting students' understanding and practice of salam in accordance with Islamic law, and identify the obstacles faced by PAI teachers at SMP IT Dhiya'ul Falah Lendang Nangka Utara. This research employed a qualitative case study approach. Data were collected through participatory observation, structured interviews with the PAI teacher, the school principal, and students, as well as documentation studies, and were analyzed using the Miles and Huberman interactive model, with credibility verified through source, technique, and time triangulation. The findings indicate that the practice of greeting and responding to salam has become an embedded habit among students, expressed both verbally and through respectful attitudes, as part of the pesantren-based educational culture. The PAI teacher applies strategies of routine habituation, exemplary modeling, instruction on proper procedures and rulings of salam, supervision, reminders, and reinforcement through religious activities. The obstacles identified were relatively minor and situational, including student forgetfulness, distraction with peers, being in a hurry, shyness outside the classroom, and the transitional adjustment period of seventh grade students. This study confirms that the success of salam habituation depends on the synergy between teacher exemplification, sustained supervision, and the support of a pesantren based school ecosystem, while also offering a mapping of situational obstacles that has been underexplored at the Integrated Islamic Junior High School level.

هدف این پژوهش توصیف پدیده رفتارهای سلام (سلام دادن) در میان دانش‌آموزان، تحلیل راهبردهای به‌کاررفته توسط معلمان تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در اصلاح درک و اجرای سلام توسط دانش‌آموزان مطابق با احکام اسلامی، و شناسایی موانع پیش‌روی معلمان PAI در مدرسه متوسطه IT Dhiya'ul Falah لندانگ نانگکا اوتارا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه ساختاریافته با معلم PAI، مدیر مدرسه و دانش‌آموزان، و مطالعات اسنادی گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی مایلز و هابرمن تحلیل شده‌اند. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع، روش و زمان بررسی گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عمل سلام دادن و پاسخ به سلام به عنوان یک عادت نهادینه‌شده در میان دانش‌آموزان، هم به صورت کلامی و هم از طریق رفتارهای احترام‌آمیز، بخشی از فرهنگ آموزشی مبتنی بر مدرسه شبانه‌روزی (پسانترن) شده است. معلم PAI راهبردهایی چون عادت‌دهی مستمر، الگوسازی، آموزش روش و احکام صحیح سلام، نظارت، یادآوری و تقویت از طریق فعالیت‌های دینی را به کار می‌گیرد. موانع شناسایی‌شده نسبتاً جزئی و موقعیتی بوده‌اند، از جمله فراموشی دانش‌آموزان، حواس‌پرتی با همسالان، عجله داشتن، خجالت خارج از کلاس و دوره تطبیق انتقالی دانش‌آموزان پایه هفتم. این پژوهش تأیید می‌کند که موفقیت در عادت‌دهی به سلام وابسته به هم‌افزایی میان الگوسازی معلم، نظارت مستمر و حمایت اکوسیستم مدرسه مبتنی بر پسانترن است و در عین حال نقشه‌ای از موانع موقعیتی ارائه می‌دهد که در سطح مدارس متوسطه اسلامی یکپارچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

This study aims to describe the implementation of Islamic Religious Education (IRE) learning for children with special needs at the junior secondary special school (SMPLB) level, identify the challenges encountered by teachers, and describe the strategies employed to address these challenges. The study was conducted at SLB Negeri 3 Lombok Timur, focusing on the SMPLB level, which comprises students with three types of disabilities: intellectual disabilities, hearing impairments, and visual impairments. Islamic Religious Education at this level is not taught by a designated IRE teacher; instead, it is directly delivered by classroom teachers (homeroom teachers) according to the classes and types of disabilities for which they are responsible. This study employed a qualitative approach using a descriptive-exploratory multiple-case study design. Data were collected through participant observation, in-depth semi-structured interviews, and documentation. The data were analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña, which involves data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. Data trustworthiness was ensured through source and technique triangulation. The findings indicate that the implementation of Islamic Religious Education learning has been carried out through simplified and adapted stages of planning, implementation, and evaluation according to the types of disabilities, with variations in teaching methods and learning media across classes. The challenges encountered by teachers stem from the diverse characteristics of students' disabilities and the limited background in special education among some teachers. The strategies employed are both individual and collective-institutional in nature. Individual strategies include adapting teaching methods and learning media, while collective-institutional strategies involve teacher learning communities and classroom rotation across different types of disabilities. This study concludes that the success of Islamic Religious Education learning for children with special needs depends not only on teachers' ability to make individual adaptations but also on systemic support from the school.

این پژوهش با هدف توصیف اجرای آموزش دینی اسلامی (IRE) برای کودکان با نیازهای ویژه در سطح مدرسه استثنایی متوسطه اول (SMPLB)، شناسایی چالش‌های پیش‌روی معلمان و تبیین راهبردهای به‌کاررفته برای مواجهه با این چالش‌ها انجام شده است. این مطالعه در SLB Negeri 3 Lombok Timur و با تمرکز بر سطح SMPLB که شامل دانش‌آموزانی با سه نوع ناتوانی: ناتوانی ذهنی، اختلال شنوایی و اختلال بینایی است، صورت گرفته است. آموزش دینی اسلامی در این سطح توسط معلم اختصاصی IRE تدریس نمی‌شود؛ بلکه مستقیماً توسط معلمان کلاس (معلمان راهنما) متناسب با کلاس‌ها و نوع ناتوانی‌هایی که مسئولیت آن را دارند، ارائه می‌گردد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی چندگانه توصیفی-اکتشافی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña که شامل تقطیع داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید است، صورت گرفته است. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تضمین شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای آموزش دینی اسلامی از طریق مراحل ساده‌شده و تطبیق‌یافته برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی متناسب با انواع ناتوانی‌ها انجام شده و روش‌های تدریس و رسانه‌های یادگیری در کلاس‌های مختلف متفاوت است. چالش‌های معلمان ناشی از ویژگی‌های متنوع ناتوانی دانش‌آموزان و پیشینه محدود برخی معلمان در آموزش ویژه است. راهبردهای به‌کاررفته شامل راهبردهای فردی و جمعی-نهادی است. راهبردهای فردی شامل تطبیق روش‌های تدریس و رسانه‌های یادگیری و راهبردهای جمعی-نهادی شامل جوامع یادگیری معلمان و چرخش کلاسی میان انواع مختلف ناتوانی‌ها است. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که موفقیت آموزش دینی اسلامی برای کودکان با نیازهای ویژه نه تنها به توانایی معلمان در انجام تطبیق‌های فردی بلکه به حمایت نظام‌مند مدرسه نیز وابسته است.

This research analyzes the consensus of Islamic education stakeholders regarding the tawhid paradigm as an epistemological foundation for integrating Islamic religious education and general sciences in responding to environmental degradation. Methods: Using a sequential explanatory mixed-methods design with 22 respondents from eight ethnic backgrounds in Indonesia. Data were collected through a validated 16-item structured survey (Cronbach's Alpha >0.80) measuring four dimensions: Tawhid-Environment Understanding, Knowledge Integration, Islamic Value-Based Ecological Awareness, and Paradigm-Dualism of Sciences. Analysis used descriptive statistics and reliability testing. Results and Conclusion: Strong consensus (91.4% positive responses) toward tawhid-based integration (M=4.39). The tawhid paradigm demonstrates universal explanatory power and transformative potential for ecological awareness. However, a significant gap exists between ideological awareness (90%) and institutional practice (77%) that still separates religious and general sciences. Implications: The tawhid paradigm can address knowledge dualism, requiring systemic transformation at epistemological, curricular, institutional, and policy levels through curriculum redesign and teacher capacity development.

این پژوهش به تحلیل اجماع ذینفعان آموزش اسلامی درباره پارادایم توحید به عنوان بنیان معرفت‌شناختی برای ادغام آموزش دینی اسلامی و علوم عمومی در پاسخ به تخریب محیط زیست می‌پردازد. روش‌ها: با استفاده از طرح آمیخته تبیینی متوالی و با مشارکت ۲۲ پاسخ‌دهنده از هشت پیشینه قومی در اندونزی. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته ۱۶‌سؤالی معتبر (آلفای کرونباخ >۰٫۸۰) که چهار بُعد را می‌سنجد: فهم توحید-محیط زیست، ادغام دانش، آگاهی زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، و پارادایم دوگانه‌انگاری علوم، گردآوری شد. تحلیل با استفاده از آمار توصیفی و آزمون پایایی انجام گرفت. نتایج و نتیجه‌گیری: اجماع قوی (۹۱٫۴٪ پاسخ مثبت) نسبت به ادغام مبتنی بر توحید (M=4.39) مشاهده شد. پارادایم توحید قدرت تبیین جهانی و پتانسیل تحول‌آفرین برای آگاهی زیست‌محیطی را نشان می‌دهد. با این حال، شکاف معناداری میان آگاهی ایدئولوژیک (۹۰٪) و عمل نهادی (۷۷٪) که همچنان علوم دینی و عمومی را جدا می‌کند، وجود دارد. پیامدها: پارادایم توحید می‌تواند دوگانه‌انگاری دانش را رفع کند و مستلزم تحول نظام‌مند در سطوح معرفت‌شناختی، برنامه درسی، نهادی و سیاستی از طریق بازطراحی برنامه درسی و توسعه ظرفیت معلمان است.

This study aims to formulate pedagogical strategies and map the typology of constructive Ahlussunnah wal Jama’ah (Aswaja) values tawassuth, tawazun, tasamuh , and i'tidal (justice) within educational curricula as instruments for mitigating global radicalism and strengthening national character. Using a descriptive-analytical qualitative method involving literature reviews and socio-religious text analysis, the study examines curriculum documents, local content policy texts, and literature on integrating contemporary religious values across various educational levels. The findings indicate that the structural mapping of Aswaja values ​​serves as an epistemological compass, successfully reconstructing theological doctrines into concrete character indicators through formal learning models, the integration of Islamic Religious Education materials, and the habituation of Nahdliyyah cultural-ritual practices. This pedagogical strategy is effectively formulated through a three-stage behavioral taxonomy knowing, loving, and doing the good and reinforced by the restoration of traditional academic ethics based on the study of classical texts on etiquette. In the digital era, these values ​​undergo adaptive expansion through the use of creative cyber platforms for cyberspace deradicalization ( interpretation). The educational implications of this holistic internalization are empirically proven to enhance personal discipline, the quality of interpersonal courtesy, and peaceful conflict resolution skills within a peace education framework. In conclusion, strengthening Aswaja-based curricula serves as an essential pillar that synergizes religiosity with nationalism to safeguard social cohesion and the continuity of national integration. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk merumuskan strategi pedagogis dan memetakan tipologi nilai konstruktif Ahlussunnah wal Jama’ah: tawassuth, tawazun, tasamuh, dan i'tidal dalam kurikulum lembaga pendidikan sebagai instrumen mitigasi radikalisme global serta penguatan karakter bangsa. Menggunakan metode kualitatif deskriptif analitis dengan pendekatan studi kepustakaan dan analisis teks sosioreligius, penelitian ini menelaah dokumen kurikulum, naskah kebijakan muatan lokal, serta literatur integrasi nilai keagamaan kontemporer pada berbagai jenjang pendidikan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pemetaan nilai Aswaja secara struktural berfungsi sebagai kompas epistemologis yang berhasil merekonstruksi doktrin teologis menjadi indikator karakter konkret melalui model pembelajaran formal, integrasi materi rumpun Pendidikan Agama Islam, dan habituasi ritual amaliah kultural Nahdliyyah. Formulasi strategi pedagogis ini berjalan efektif melalui tiga tahapan taksonomi perilaku (knowing, loving, dan doing the good) serta diperkuat oleh restorasi etika akademik tradisional berbasis pengkajian kitab adab klasik. Di era digital, nilai-nilai ini mengalami perluasan adaptif melalui pemanfaatan platform siber kreatif untuk deradikalisasi ruang siber serta aktualisasi ijtihad ekologis. Implikasi edukatif dari internalisasi holistik tersebut terbukti secara empiris meningkatkan eskalasi kedisiplinan personal, mutu kesantunan interpersonal, dan keterampilan resolusi konflik yang damai dalam kerangka kerja peace education. Kesimpulannya, penguatan kurikulum berbasis Aswaja menjadi pilar esensial yang menyinergikan aspek religiusitas dengan nasionalisme demi menjaga kohesi sosial dan keberlangsungan integrasi nasional.

هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای آموزشی و ترسیم تیپولوژی ارزش‌های سازنده اهل‌سنت و جماعت (اسوجا) شامل توَسُّط، تَوازُن، تَسامُح و اعتدال (عدالت) در برنامه‌های درسی نهادهای آموزشی به‌عنوان ابزاری برای کاهش رادیکالیسم جهانی و تقویت شخصیت ملی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش کیفی توصیفی-تحلیلی و رویکرد مرور متون و تحلیل متون اجتماعی-دینی، به بررسی اسناد برنامه درسی، متون سیاست‌گذاری محتوای محلی و ادبیات مربوط به ادغام ارزش‌های دینی معاصر در سطوح مختلف آموزشی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترسیم ساختاری ارزش‌های اسوجا به‌عنوان قطب‌نمای معرفت‌شناختی عمل می‌کند و موفق به بازسازی آموزه‌های الهیاتی به شاخص‌های عینی شخصیت از طریق مدل‌های آموزش رسمی، ادغام مواد آموزش دینی اسلامی و عادت‌دهی به اعمال فرهنگی-آیینی نهضت‌العلما شده‌است. این راهبرد آموزشی به‌طور مؤثری از طریق سه مرحله طبقه‌بندی رفتاری (شناخت، محبت و عمل به خیر) تدوین شده و با احیای اخلاق دانشگاهی سنتی مبتنی بر مطالعه متون کلاسیک ادب تقویت می‌شود. در عصر دیجیتال، این ارزش‌ها از طریق بهره‌گیری از بسترهای خلاقانه سایبری برای مقابله با رادیکالیسم در فضای مجازی (تفسیر) گسترش تطبیقی می‌یابند. پیامدهای آموزشی این درونی‌سازی جامع، به‌طور تجربی موجب ارتقای انضباط فردی، کیفیت ادب بین‌فردی و مهارت‌های حل مسالمت‌آمیز تعارض در چارچوب آموزش صلح می‌شود. در نتیجه، تقویت برنامه‌های درسی مبتنی بر اسوجا به‌عنوان رکن اساسی هم‌افزایی دینداری و ملی‌گرایی برای حفظ انسجام اجتماعی و تداوم یکپارچگی ملی عمل می‌کند.

This study aims to analyze and measure the impact of the Islamic boarding school economic strengthening program on the financial independence indicators of active students and alumni, evaluate the usefulness of entrepreneurship training, and identify challenges in supporting facilities for the business ecosystem at Al-Khoirot Islamic Boarding School in Malang. This is motivated by the importance of Islamic boarding schools integrating religious education with life skills to address the challenges of global economic disruption. Using descriptive quantitative methods through questionnaires and observations, this study involved 40 respondents selected by purposive sampling, divided into 20 alumni and 20 active students. The results showed that the majority of alumni (85%) felt the real impact of this program, where 75% of them have successfully owned their own businesses, and 70% acknowledged the usefulness of the entrepreneurship training received. In the active student cluster, 75% felt ready to be economically independent after graduation, with 65% planning to start a business, although only 60% considered the current availability of facilities adequate. This study concludes that the economic ecosystem of the Al-Khoirot Islamic Boarding School has proven effective in producing financially independent students and alumni, but the institution's management needs to immediately modernize production equipment and expand business space to maintain the long-term sustainability of the program.

این پژوهش با هدف تحلیل و سنجش تأثیر برنامه تقویت اقتصاد مدرسه علمیه بر شاخص‌های استقلال مالی دانش‌آموزان فعال و فارغ‌التحصیلان، ارزیابی میزان سودمندی آموزش‌های کارآفرینی و شناسایی چالش‌های موجود در زمینه امکانات حمایتی برای زیست‌بوم کسب‌وکار در مدرسه علمیه الخیرات مالانگ انجام شده است. انگیزه این پژوهش اهمیت ادغام آموزش دینی با مهارت‌های زندگی در مدارس علمیه به منظور مواجهه با چالش‌های اختلالات اقتصادی جهانی است. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی-کمّی از طریق پرسشنامه و مشاهده، با مشارکت ۴۰ نفر از پاسخ‌دهندگان که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند (۲۰ نفر فارغ‌التحصیل و ۲۰ نفر دانش‌آموز فعال) انجام شد. نتایج نشان داد که اکثریت فارغ‌التحصیلان (۸۵٪) تأثیر واقعی این برنامه را احساس کرده‌اند، به‌طوری‌که ۷۵٪ از آنان موفق به راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی شده‌اند و ۷۰٪ سودمندی آموزش‌های کارآفرینی دریافتی را تأیید کردند. در گروه دانش‌آموزان فعال، ۷۵٪ احساس آمادگی برای استقلال اقتصادی پس از فارغ‌التحصیلی داشتند و ۶۵٪ برنامه‌ریزی برای شروع کسب‌وکار داشتند، هرچند تنها ۶۰٪ امکانات موجود را کافی ارزیابی کردند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که زیست‌بوم اقتصادی مدرسه علمیه الخیرات در تربیت دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان مستقل از نظر مالی مؤثر بوده است، اما مدیریت این مؤسسه باید فوراً نسبت به نوسازی تجهیزات تولید و گسترش فضای کسب‌وکار اقدام کند تا پایداری بلندمدت برنامه حفظ شود.

This study was motivated by the low critical thinking ability of early childhood learners in Islamic Religious Education (PAI) learning. This condition was reflected in children’s limited ability to observe, ask questions, respond to questions, express opinions, and provide simple reasoning based on the information obtained during the learning process. Therefore, an instructional approach that actively engages children and provides meaningful learning experiences is needed. One of the approaches that can be implemented is the multisensory approach. This study employed Classroom Action Research (CAR) using the Kemmis and McTaggart model, consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research was conducted in two cycles during Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi, involving 20 children from Group B as research subjects. Data were collected through observation, documentation, and critical thinking ability assessment sheets. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The implementation of the multisensory approach involved various sensory modalities, including visual activities through pictures, picture cards, and Islamic learning videos; auditory activities through teacher explanations, stories of the prophets’ exemplary behaviors, and Islamic songs; kinesthetic activities through educational games and practical worship activities; and tactile activities through the use of concrete learning media that children could touch and manipulate. These learning experiences encouraged children to observe, ask questions, express opinions, answer questions, and provide simple reasoning related to the learning materials. The results showed that the implementation of the multisensory approach improved children’s critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning. The percentage of children’s critical thinking ability increased from 40.28% in the pre-action stage to 61.91% in Cycle I and further increased to 76.06% in Cycle II. This achievement exceeded the predetermined success indicator of 75%. Therefore, it can be concluded that the multisensory approach is effective in improving early childhood critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya kemampuan berpikir kritis anak usia dini dalam pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI), yang terlihat dari keterbatasan anak dalam mengamati, bertanya, menjawab pertanyaan, mengemukakan pendapat, serta memberikan alasan sederhana terhadap informasi yang diperoleh. Kondisi tersebut menunjukkan perlunya pendekatan pembelajaran yang mampu melibatkan anak secara aktif dan memberikan pengalaman belajar yang bermakna. Salah satu pendekatan yang dapat diterapkan adalah pendekatan multisensori. Penelitian ini menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) dengan model Kemmis dan McTaggart yang meliputi tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Penelitian dilaksanakan dalam dua siklus pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi dengan subjek penelitian sebanyak 20 anak kelompok B. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi, dokumentasi, dan lembar penilaian kemampuan berpikir kritis anak. Data dianalisis menggunakan pendekatan deskriptif kuantitatif dan kualitatif. Penerapan pendekatan multisensori dilakukan melalui keterlibatan berbagai indera anak, yaitu visual melalui gambar, kartu bergambar, dan video pembelajaran Islami; auditori melalui penjelasan guru, cerita keteladanan nabi, dan lagu Islami; kinestetik melalui permainan edukatif dan praktik ibadah; serta taktil melalui penggunaan media konkret yang dapat disentuh dan dimanipulasi anak. Hasil penelitian menunjukkan adanya peningkatan kemampuan berpikir kritis anak, yaitu dari 40,28% pada pra tindakan menjadi 61,91% pada Siklus I dan meningkat menjadi 76,06% pada Siklus II. Persentase tersebut telah mencapai indikator keberhasilan sebesar 75%. Dengan demikian, dapat disimpulkan bahwa pendekatan multisensori efektif dalam meningkatkan kemampuan berpikir kritis anak usia dini pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi.

این پژوهش با انگیزه پایین بودن توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در یادگیری تعلیمات دینی اسلامی (PAI) انجام شده است. این وضعیت در محدودیت کودکان در مشاهده، پرسشگری، پاسخ به سؤالات، بیان نظرات و ارائه استدلال‌های ساده بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری نمود یافته است. بنابراین، نیاز به رویکردی آموزشی وجود دارد که کودکان را به طور فعال درگیر کند و تجارب یادگیری معناداری فراهم آورد. یکی از رویکردهای قابل اجرا، رویکرد چندحسی است. این پژوهش از روش پژوهش اقدام در کلاس (CAR) با استفاده از مدل Kemmis و McTaggart بهره برد که شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و بازتاب بود. پژوهش در دو چرخه در جریان آموزش تعلیمات دینی اسلامی در مهدکودک TK Surya Kids Bukittinggi با مشارکت ۲۰ کودک گروه B به عنوان آزمودنی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و برگه‌های ارزیابی توانایی تفکر انتقادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی کمی و کیفی صورت گرفت. اجرای رویکرد چندحسی با درگیر کردن حواس مختلف کودکان انجام شد: فعالیت‌های بصری از طریق تصاویر، کارت‌های تصویری و ویدئوهای آموزشی اسلامی؛ فعالیت‌های شنیداری از طریق توضیحات معلم، داستان‌های رفتارهای نمونه پیامبران و سرودهای اسلامی؛ فعالیت‌های جنبشی از طریق بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های عملی عبادت؛ و فعالیت‌های لمسی از طریق استفاده از رسانه‌های آموزشی عینی که کودکان می‌توانستند لمس و دستکاری کنند. این تجارب یادگیری کودکان را به مشاهده، پرسشگری، بیان نظر، پاسخ به سؤالات و ارائه استدلال‌های ساده مرتبط با محتوای آموزشی تشویق کرد. نتایج نشان داد که اجرای رویکرد چندحسی توانایی تفکر انتقادی کودکان را در آموزش تعلیمات دینی اسلامی بهبود بخشید. درصد توانایی تفکر انتقادی کودکان از ۴۰/۲۸٪ در مرحله پیش از اقدام به ۶۱/۹۱٪ در چرخه اول و سپس به ۷۶/۰۶٪ در چرخه دوم افزایش یافت. این دستاورد از شاخص موفقیت تعیین‌شده ۷۵٪ فراتر رفت. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که رویکرد چندحسی در بهبود توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در آموزش تعلیمات دینی اسلامی در TK Surya Kids Bukittinggi مؤثر است.

Islamic Religious Education (PAI) plays a vital role in shaping students’ religious understanding, character, and social attitudes. However, in practice, PAI instruction—particularly in the subjects of Fiqh and Islamic Cultural History (SKI)—is still often presented in a fragmented, text-based manner and lacks relevance to the ever-evolving realities of society. This paper aims to analyze the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach through contextual, historical-critical, and socio-religious relevance perspectives. The method used in this study is a qualitative approach involving a literature review through the analysis of various concepts and research findings related to the development of Islamic Education (PAI) instruction. The study’s findings indicate that the development of integrative and inclusive Fiqh and SKI curriculum materials is a key strategy for creating a more comprehensive, adaptive, and meaningful religious education. Fiqh curriculum materials need to be developed not only to provide a normative understanding of Islamic law but also to address social issues and keep pace with the times. Meanwhile, Islamic Studies instruction should be guided by a historical-critical approach so that students do not merely memorize historical events but are able to understand the values, context, and lessons contained within the development of Islamic civilization. A contextual approach to learning allows students to connect Islamic teachings with real-life experiences, while an inclusive approach instills the values of religious moderation, tolerance, and respect for diversity. Thus, the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach can make Islamic Education (PAI) more humanistic, relevant, and responsive to today’s socio-religious challenges. This learning model is not only oriented toward enhancing cognitive aspects but also contributes to shaping students who possess a broad understanding of religion, a critical mindset, a moderate character, and the ability to apply Islamic values in social life. Abstrak Pendidikan Agama Islam (PAI) memiliki peran penting dalam membentuk pemahaman keagamaan, karakter, dan sikap sosial peserta didik. Namun, dalam praktiknya pembelajaran PAI, khususnya materi Fikih dan Sejarah Kebudayaan Islam (SKI), masih sering disajikan secara parsial, tekstual, dan kurang memiliki keterkaitan dengan realitas kehidupan masyarakat yang terus berkembang. Makalah ini bertujuan untuk menganalisis pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif melalui pendekatan kontekstual, historis-kritis, dan relevansi sosial keagamaan. Metode yang digunakan dalam kajian ini adalah pendekatan kualitatif dengan metode studi literatur melalui analisis berbagai konsep dan hasil penelitian yang berkaitan dengan pengembangan pembelajaran PAI. Hasil kajian menunjukkan bahwa pengembangan materi Fikih dan SKI integratif-inklusif menjadi strategi penting dalam menciptakan pembelajaran agama yang lebih komprehensif, adaptif, dan bermakna. Materi Fikih perlu dikembangkan tidak hanya sebagai pemahaman hukum Islam secara normatif, tetapi juga dikaitkan dengan persoalan kehidupan sosial dan perkembangan zaman. Sementara itu, pembelajaran SKI perlu diarahkan melalui pendekatan historis-kritis agar peserta didik tidak hanya menghafal peristiwa sejarah, tetapi mampu memahami nilai, konteks, serta hikmah yang terkandung dalam perkembangan peradaban Islam. Pendekatan kontekstual dalam pembelajaran memungkinkan peserta didik menghubungkan ajaran Islam dengan pengalaman nyata, sedangkan pendekatan inklusif menanamkan nilai moderasi beragama, toleransi, dan penghargaan terhadap keberagaman. Dengan demikian, pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif mampu menjadikan pembelajaran PAI lebih humanis, relevan, dan responsif terhadap tantangan sosial keagamaan masa kini. Model pembelajaran ini tidak hanya berorientasi pada peningkatan aspek kognitif, tetapi juga berkontribusi dalam membentuk peserta didik yang memiliki pemahaman agama yang luas, sikap kritis, karakter moderat, serta kemampuan menerapkan nilai-nilai Islam dalam kehidupan bermasyarakat.

آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش حیاتی در شکل‌دهی به فهم دینی، شخصیت و نگرش‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، در عمل، آموزش PAI به‌ویژه در دروس فقه و تاریخ فرهنگ اسلامی (SKI) اغلب به‌صورت جزئی، متنی و بدون ارتباط کافی با واقعیت‌های متغیر جامعه ارائه می‌شود. هدف این مقاله تحلیل توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا از منظرهای زمینه‌ای، انتقادی تاریخی و ارتباط اجتماعی-دینی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، رویکرد کیفی با مرور ادبیات و تحلیل مفاهیم و یافته‌های پژوهشی مرتبط با توسعه آموزش دینی اسلامی (PAI) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه محتوای تلفیقی و شمول‌گرای فقه و SKI راهبردی کلیدی برای ایجاد آموزش دینی جامع‌تر، سازگارتر و معنادارتر است. محتوای درسی فقه باید نه تنها در جهت ارائه فهم هنجاری از حقوق اسلامی، بلکه در پاسخ به مسائل اجتماعی و همگام با تحولات زمان توسعه یابد. در عین حال، آموزش مطالعات اسلامی باید با رویکرد انتقادی تاریخی هدایت شود تا دانش‌آموزان صرفاً به حفظ رویدادهای تاریخی اکتفا نکنند، بلکه بتوانند ارزش‌ها، زمینه و درس‌های نهفته در توسعه تمدن اسلامی را درک نمایند. رویکرد زمینه‌ای در آموزش این امکان را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان آموزه‌های اسلامی را با تجربیات واقعی زندگی پیوند دهند و رویکرد شمول‌گرا ارزش‌های تعدیل‌گری دینی، تساهل و احترام به تنوع را در آنان نهادینه می‌سازد. بنابراین، توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا می‌تواند آموزش دینی اسلامی (PAI) را انسانی‌تر، مرتبط‌تر و پاسخگوتر نسبت به چالش‌های اجتماعی-دینی معاصر سازد. این مدل آموزشی نه تنها بر ارتقای جنبه‌های شناختی متمرکز است، بلکه در شکل‌دهی دانش‌آموزانی با فهم وسیع دینی، نگرش انتقادی، شخصیت معتدل و توانایی به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی اجتماعی نیز نقش‌آفرین است.

This study aims to analyze the strategies of Islamic Religious Education (PAI) teachers in motivating students to enjoy reading the Qur'an using the Iqro' method at SD Negeri 196 Palembang. The research is motivated by the phenomenon of students' low interest and ability in reading the Qur'an, necessitating effective and sustainable learning strategies from PAI teachers. Using a qualitative descriptive approach with a phenomenological design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving PAI teachers, principals, students, and parents. The findings reveal three main results. First, six strategies are implemented: habituation of reading Iqro' every morning, providing rewards (praise, stickers, small gifts), peer tutoring, integrating Iqro' with religious activities (tadarus, congregational prayers), using varied learning media (letter cards, audio recordings), and establishing collaboration with parents. Second, supporting factors include teacher competence, a religious school environment, parental involvement, and religious habituation programs. Third, inhibiting factors include limited facilities, limited learning time, students' varying abilities, lack of parental support, and unsupportive social environment. This study implies that a combination of consistent habituation, reward systems, peer tutoring, and parental collaboration is an effective strategy for building students' motivation to read the Qur'an in elementary schools. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru Pendidikan Agama Islam (PAI) dalam memotivasi siswa agar gemar membaca Al-Qur'an melalui metode Iqro' di SD Negeri 196 Palembang. Penelitian dilatarbelakangi oleh masih rendahnya minat dan kemampuan siswa sekolah dasar dalam membaca Al-Qur'an. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain fenomenologi, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap guru PAI, kepala sekolah, siswa, dan orang tua. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, terdapat enam strategi yang diterapkan guru PAI: pembiasaan membaca Iqro' setiap pagi, pemberian penghargaan (pujian, stiker, hadiah), tutor sebaya, integrasi dengan kegiatan keagamaan sekolah, penggunaan media pembelajaran variatif, serta kerja sama dengan orang tua. Kedua, faktor pendukung meliputi kompetensi guru, lingkungan sekolah religius, peran orang tua, dan program pembiasaan religius. Ketiga, faktor penghambat meliputi keterbatasan sarana, waktu terbatas, perbedaan kemampuan siswa, kurangnya dukungan orang tua, dan lingkungan sosial kurang mendukung. Penelitian ini menyimpulkan bahwa kombinasi pembiasaan konsisten, pemberian reward, tutor sebaya, dan kolaborasi orang tua merupakan strategi efektif membangun motivasi membaca Al-Qur'an siswa di sekolah dasar.

هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در انگیزش دانش‌آموزان برای علاقه‌مندی به قرائت قرآن کریم با استفاده از روش اقراء در دبستان دولتی ۱۹۶ پالمبانگ است. این پژوهش با توجه به پدیده پایین بودن علاقه و توانایی دانش‌آموزان در قرائت قرآن کریم، ضرورت اتخاذ راهبردهای آموزشی مؤثر و پایدار توسط معلمان PAI را مطرح می‌کند. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی توصیفی و طراحی پدیدارشناختی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت معلمان PAI، مدیر مدرسه، دانش‌آموزان و والدین گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد: نخست، شش راهبرد به کار گرفته می‌شود: عادت‌سازی قرائت اقراء هر صبح، اعطای پاداش (تشویق، برچسب، هدیه‌های کوچک)، آموزش همسالان، ادغام اقراء با فعالیت‌های مذهبی (تلاوت گروهی، نماز جماعت)، استفاده از رسانه‌های آموزشی متنوع (کارت حروف، فایل‌های صوتی) و ایجاد همکاری با والدین. دوم، عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، محیط مدرسه مذهبی، مشارکت والدین و برنامه‌های عادت‌سازی مذهبی است. سوم، عوامل بازدارنده شامل محدودیت امکانات، زمان محدود آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود حمایت والدین و محیط اجتماعی نامناسب است. این پژوهش دلالت دارد که ترکیب عادت‌سازی مستمر، نظام پاداش، آموزش همسالان و همکاری والدین راهبردی مؤثر برای تقویت انگیزش دانش‌آموزان دبستانی جهت قرائت قرآن کریم است.

The purpose of this research is to discuss the use of various learning strategies to enhance students reading literacy skills in Islamic Religious Education (PAI) at SDN 12 Talang Kelapa. A case study design and a qualitative methodology were employed. Data were collected through interviews, observations, and document reviews with the principal, PAI teacher, and fourth grade students. The findings show that in the preparation phase, teachers determine their students’ learning needs, develop individual lesson plans and create a supportive learning environment. In implementation teachers employ process differentiation through a variety of teaching approaches and environmental changes. In the evaluation stage, formative and summative tests are adjusted according to the level of student proficiency. The reading literacy of the students is still in an acceptable level with an average score of 2.7 from 5 although the teachers excellent in the implementation of differentiated learning (100% of indicators met). Half the pupils have reading comprehension difficulties, the other half reading delays. Besides the quality of instruction, internal student factors such as motivation, reading habits at home and parental engagement are found to have a major impact on the success of differentiated learning in this study. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk membahas penggunaan berbagai strategi pembelajaran berdiferensiasi guna meningkatkan keterampilan literasi membaca siswa dalam mata pelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SDN 12 Talang Kelapa. Menggunakan metodologi kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan tinjauan dokumen dengan kepala sekolah, guru PAI, dan siswa kelas empat. Temuan menunjukkan bahwa pada fase persiapan, guru menentukan kebutuhan belajar siswa, mengembangkan rencana pelajaran individu, dan menciptakan lingkungan belajar yang mendukung. Dalam tahap implementasi, guru menerapkan diferensiasi proses melalui berbagai pendekatan pengajaran dan perubahan lingkungan. Pada tahap evaluasi, tes formatif dan sumatif disesuaikan dengan tingkat kemahiran siswa. Literasi membaca siswa masih dalm tingkat rata-rata yakni dengan skor 2.7 dari 5 meski guru sudah sangat baik melaksanakan pembelajaran yang berbeda (100% indikator terpenuhi). Setengah dari siswa mengalami kesulitan dalam pemahaman bahan bacaan, setengah lainnya mengalami keterlambatan membaca. Selain kualitas pengajar, faktor internal siswa seperti motivasi, kebiasaan membaca dirumah, dan keterlibatan orang tua memiliki dampak besar terhadap keberhasilan pembelajaran berdiferensiasi.

هدف این پژوهش، بررسی به‌کارگیری راهبردهای متنوع یادگیری به‌منظور ارتقای مهارت‌های سواد خواندن دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی (PAI) در دبستان SDN 12 Talang Kelapa است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و بررسی اسناد با مدیر مدرسه، معلم PAI و دانش‌آموزان پایه چهارم گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مرحله آمادگی، معلمان نیازهای یادگیری دانش‌آموزان را تعیین کرده، طرح درس‌های فردی تدوین می‌کنند و محیط یادگیری حمایتی ایجاد می‌نمایند. در مرحله اجرا، معلمان از طریق رویکردهای متنوع تدریس و تغییرات محیطی، فرایند یادگیری را به صورت تفکیکی پیاده‌سازی می‌کنند. در مرحله ارزیابی، آزمون‌های تکوینی و پایانی متناسب با سطح مهارت دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. سواد خواندن دانش‌آموزان همچنان در سطح قابل قبول قرار دارد و میانگین نمره ۲.۷ از ۵ را کسب کرده‌اند، هرچند معلمان در اجرای یادگیری تفکیکی عملکرد بسیار مطلوبی داشته‌اند (۱۰۰٪ شاخص‌ها رعایت شده است). نیمی از دانش‌آموزان با دشواری درک مطلب مواجه‌اند و نیمی دیگر تأخیر در خواندن دارند. افزون بر کیفیت تدریس، عوامل درونی دانش‌آموزان مانند انگیزه، عادات مطالعه در منزل و مشارکت والدین، تأثیر عمده‌ای بر موفقیت یادگیری تفکیکی در این پژوهش داشته‌اند.

This study aims to describe the process and analyze the form of implementing love values based on the Book of 1 John 4:7-8 in Christian Religious Education toward forming attitudes of tolerance and togetherness. Student character building is essential to maintaining harmony amid diversity in the school environment. The subjects of this study were tenth-grade students at SMAS PGRI Pulang Pisau. This study utilized a descriptive qualitative approach. Data collection was conducted through observation, interviews, and documentation. The results obtained from the study show that the process of implementing love values was carried out as planned through Biblical learning activities, character development, and instilling faith values in the school environment. The form of implementation manifested in empathy, social care, mutual assistance, respect for differences, and collaboration among students regardless of social status, religious, or ethnic backgrounds. The value of love from the Bible serves as the primary role model in shaping student character to maintain a conducive and harmonious learning environment. This study recommends that educators and school administrators consistently integrate Bible-based values of love into continuous student character building programs.

هدف این پژوهش توصیف فرایند و تحلیل شکل اجرای ارزش‌های محبت مبتنی بر کتاب اول یوحنا ۴:۷-۸ در آموزش دینی مسیحی به منظور شکل‌دهی نگرش‌های تحمل‌پذیری و همزیستی است. پرورش شخصیت دانش‌آموزان برای حفظ هماهنگی در میان تنوع موجود در محیط مدرسه ضروری است. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه دهم دبیرستان SMAS PGRI Pulang Pisau بود. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شد. گردآوری داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی صورت گرفت. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که فرایند اجرای ارزش‌های محبت طبق برنامه از طریق فعالیت‌های آموزشی کتاب مقدس، توسعه شخصیت و نهادینه‌سازی ارزش‌های ایمانی در محیط مدرسه انجام شده است. شکل اجرای این ارزش‌ها در قالب همدلی، مراقبت اجتماعی، یاری متقابل، احترام به تفاوت‌ها و همکاری میان دانش‌آموزان بدون توجه به وضعیت اجتماعی، مذهبی یا قومی آن‌ها نمود یافته است. ارزش محبت برگرفته از کتاب مقدس به عنوان الگوی اصلی در شکل‌دهی شخصیت دانش‌آموزان برای حفظ محیط یادگیری مطلوب و هماهنگ ایفای نقش می‌کند. این پژوهش توصیه می‌کند که معلمان و مدیران مدرسه به طور مستمر ارزش‌های محبت مبتنی بر کتاب مقدس را در برنامه‌های پیوسته پرورش شخصیت دانش‌آموزان ادغام کنند.

This study aims to reposition K.H. Ahmad Dahlan’s Kiai-Intelek philosophy and examine its relevance to the development of Islamic Religious Education (IRE) teacher competence in the Society 5.0 era. The study employed a qualitative approach using a library research design with a biographical-philosophical orientation. Data were obtained from primary and secondary literature concerning Ahmad Dahlan’s educational thought, including Kiai-Intelek, Tajdid, Al-Ma’un theology, and contemporary studies on IRE teacher competence and Society 5.0. Data were analyzed through content analysis and Gadamerian philosophical hermeneutics by interpreting relevant texts, contextualizing Ahmad Dahlan’s ideas, and reconstructing their implications for contemporary teacher competence. The findings indicate that Ahmad Dahlan’s educational philosophy remains relevant but requires contextual repositioning. Kiai-Intelek provides a foundation for integrating spiritual depth and intellectual competence; Tajdid supports adaptive and innovative teacher development; while Al-Ma’un strengthens the humanistic and social-ethical orientation of education. Based on these dimensions, this study proposes the Transcendental-Facilitator Model, which conceptualizes IRE teachers as educators who integrate spiritual-transcendental, intellectual-critical, adaptive-technological, humanistic-social, and transformative-facilitative competencies. The model positions technology as an educational instrument rather than an ultimate objective and emphasizes the teacher’s role as a critical mediator of knowledge and ethical guide in technology-mediated learning. The study contributes a conceptual framework connecting Ahmad Dahlan’s educational heritage with contemporary teacher professionalism and the human-centered orientation of Society 5.0.

هدف این پژوهش بازنگری فلسفه کیای-انتلک K.H. Ahmad Dahlan و بررسی ارتباط آن با توسعه شایستگی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) در عصر جامعه ۵.۰ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح پژوهش کتابخانه‌ای با جهت‌گیری زیست‌نامه‌ای-فلسفی انجام شده است. داده‌ها از منابع اولیه و ثانویه مرتبط با اندیشه‌های آموزشی Ahmad Dahlan، از جمله کیای-انتلک، تجدید (Tajdid)، الهیات المعون (Al-Ma’un) و مطالعات معاصر درباره شایستگی معلمان IRE و جامعه ۵.۰ گردآوری شده‌اند. داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و هرمنوتیک فلسفی گادامری با تفسیر متون مرتبط، زمینه‌یابی اندیشه‌های Ahmad Dahlan و بازسازی پیامدهای آن برای شایستگی معلمان معاصر تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که فلسفه آموزشی Ahmad Dahlan همچنان مرتبط است اما نیازمند بازنگری زمینه‌ای می‌باشد. کیای-انتلک بنیانی برای ادغام عمق معنوی و شایستگی فکری فراهم می‌کند؛ تجدید (Tajdid) از توسعه معلمان سازگار و نوآور حمایت می‌کند؛ و الهیات المعون (Al-Ma’un) جهت‌گیری انسانی و اجتماعی-اخلاقی آموزش را تقویت می‌کند. بر اساس این ابعاد، این پژوهش مدل تسهیل‌گر متعالی (Transcendental-Facilitator Model) را پیشنهاد می‌کند که معلمان IRE را به عنوان آموزگارانی که شایستگی‌های معنوی-متعالی، فکری-انتقادی، سازگار-فناورانه، انسانی-اجتماعی و تحول‌آفرین-تسهیل‌گر را ادغام می‌کنند، مفهوم‌سازی می‌کند. این مدل فناوری را به عنوان ابزاری آموزشی و نه هدف نهایی جای می‌دهد و بر نقش معلم به عنوان میانجی انتقادی دانش و راهنمای اخلاقی در یادگیری مبتنی بر فناوری تأکید می‌کند. این پژوهش چارچوب مفهومی‌ای ارائه می‌دهد که میراث آموزشی Ahmad Dahlan را با حرفه‌ای‌گرایی معاصر معلمان و جهت‌گیری انسان‌محور جامعه ۵.۰ پیوند می‌دهد.

This study aims to examine the relationship between self-control and learning motivation among students of the Islamic Religious Education (PAI) study program at Universitas Negeri Jakarta Class of 2024 from an Islamic psychology perspective. A quantitative method with a correlational approach was used, involving 75 students selected through random sampling from a target population of 148 active students of the 2024 cohort. Data were collected using a five-point Likert-scale questionnaire that had been tested for validity and reliability on 30 respondents outside the main sample, and were analyzed with IBM SPSS Statistics using the Pearson Product Moment correlation technique. The results show a positive and highly significant correlation between self-control and learning motivation (r = 0.807; sig. = 0.000 < 0.05), so that H0 is rejected and H1 is accepted. The coefficient of determination indicates that self-control contributes 65.1% to learning motivation, while the remaining 34.9% is explained by other factors outside this study. These findings confirm that students with better self-control, understood in Islamic psychology as mujahadah an-nafs, tend to show higher learning motivation oriented toward both academic achievement and worship.

هدف این پژوهش بررسی رابطه بین خودکنترلی و انگیزش یادگیری در میان دانشجویان رشته آموزش دینی اسلامی (PAI) دانشگاه دولتی جاکارتا ورودی ۲۰۲۴ از منظر روان‌شناسی اسلامی است. این پژوهش با روش کمی و رویکرد همبستگی انجام شده است و ۷۵ دانشجو با نمونه‌گیری تصادفی از جمعیت هدف شامل ۱۴۸ دانشجوی فعال ورودی ۲۰۲۴ انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه لیکرت پنج‌درجه‌ای که روایی و پایایی آن بر روی ۳۰ پاسخ‌دهنده خارج از نمونه اصلی آزمون شده بود، گردآوری شد و با نرم‌افزار IBM SPSS Statistics و تکنیک همبستگی پیرسون تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بین خودکنترلی و انگیزش یادگیری رابطه مثبت و بسیار معناداری وجود دارد (r = 0.807؛ sig. = 0.000 < 0.05)، بنابراین فرض صفر رد و فرض یک پذیرفته می‌شود. ضریب تعیین نشان می‌دهد که خودکنترلی ۶۵.۱٪ از واریانس انگیزش یادگیری را تبیین می‌کند و ۳۴.۹٪ باقیمانده توسط عوامل دیگری خارج از این پژوهش توضیح داده می‌شود. این یافته‌ها تأیید می‌کند که دانشجویانی که خودکنترلی بهتری دارند، که در روان‌شناسی اسلامی به عنوان مجاهده نفس شناخته می‌شود، تمایل دارند انگیزش یادگیری بالاتری از لحاظ پیشرفت تحصیلی و عبادت نشان دهند.

This study aims to analyze the application of teachers’ digital literacy in the transformation of Islamic Religious Education and Ethics in elementary schools, including planning, implementation, utilization of digital resources and media, evaluation, as well as supporting and inhibiting factors. The research uses a qualitative approach with a multi-case case study design at SD Negeri 3 Labuhan Ratu, SD Negeri 1 Kampung Baru, and SD Negeri 1 Sepang Jaya. Data was obtained through observation, semi-structured interviews, and documentation, then analyzed through case analysis and cross-case analysis. The validity of the data was strengthened through triangulation of sources and techniques. The results of the study showed that the three schools have implemented digital literacy in the planning, implementation, and evaluation of learning. Teachers utilize video, PowerPoint, internet, laptops, projectors, and Smart TVs according to learning objectives and needs. The application of digital literacy also includes digital skills, ethics, security, and culture. The similarities between cases can be seen in the basic pattern of their application, while the differences are in the type of media, the availability of facilities, and the equitable distribution of teachers’ digital competencies. The findings show that the application of digital literacy does not only depend on the availability of technology, but also on the ability of teachers to integrate it with learning needs.

هدف این پژوهش، تحلیل کاربرد سواد دیجیتال معلمان در تحول آموزش دینی اسلامی و اخلاق در مدارس ابتدایی، شامل برنامه‌ریزی، اجرا، بهره‌برداری از منابع و رسانه‌های دیجیتال، ارزشیابی، همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی چندگانه در دبستان دولتی شماره ۳ لابوهان راتو، دبستان دولتی شماره ۱ کامپونگ بارو و دبستان دولتی شماره ۱ سپانگ جایا انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و اسناد گردآوری و سپس با تحلیل موردی و تحلیل بین‌موردی بررسی شدند. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع و فنون تقویت گردید. نتایج پژوهش نشان داد که هر سه مدرسه سواد دیجیتال را در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی یادگیری به کار گرفته‌اند. معلمان بر اساس اهداف و نیازهای آموزشی از ویدئو، پاورپوینت، اینترنت، لپ‌تاپ، پروژکتور و تلویزیون هوشمند استفاده می‌کنند. کاربرد سواد دیجیتال همچنین شامل مهارت‌های دیجیتال، اخلاق، امنیت و فرهنگ می‌شود. شباهت میان موارد در الگوی پایه کاربرد آن‌ها مشاهده می‌شود، در حالی که تفاوت‌ها در نوع رسانه، دسترسی به امکانات و توزیع عادلانه شایستگی‌های دیجیتال معلمان است. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاربرد سواد دیجیتال تنها به وجود فناوری بستگی ندارد، بلکه به توانایی معلمان در ادغام آن با نیازهای آموزشی نیز وابسته است.

What distinguishes Catholic education from other models of learning? Drawing on the teachings of the magisterium, especially the 1977 Vatican document The Catholic School, I argue that a faithful Catholic education builds on and enriches the foundation of any good education – which, according to the foregoing document, is characterised by living encounters, a cultural inheritance, and integral formation – and it perfects this foundation by integrating it within the broader landscape of Revelation. Furthermore, I identify holiness as the essential underlying aim in Catholic education, and I discuss how a Catholic school encourages its students on their pathways to holiness. Concretely illustrating these theoretical principles are examples from a teaching assistantship I held as a part-time intern in the theology department of a central London Catholic secondary school. This recent lived experience functions as a case study by which I practically reflect on the qualities discussed in the first half of my essay.

چه چیزی آموزش کاتولیک را از سایر الگوهای یادگیری متمایز می‌کند؟ با استناد به آموزه‌های ماژستریوم، به‌ویژه سند واتیکان در سال ۱۹۷۷ با عنوان «مدرسه کاتولیک»، استدلال می‌کنم که آموزش کاتولیک وفادار بر پایه و اساس هر آموزش خوب بنا می‌شود و آن را غنا می‌بخشد؛ اساسی که طبق سند مذکور با مواجهه‌های زنده، میراث فرهنگی و تربیت یکپارچه مشخص می‌شود؛ و این بنیاد را با ادغام آن در چشم‌انداز وسیع‌تر وحی، کامل می‌کند. افزون بر این، قداست را به‌عنوان هدف اساسی و زیربنایی آموزش کاتولیک شناسایی می‌کنم و به بحث درباره این‌که چگونه یک مدرسه کاتولیک دانش‌آموزان خود را در مسیرهای دستیابی به قداست تشویق می‌کند، می‌پردازم. برای تبیین عینی این اصول نظری، نمونه‌هایی از دستیار آموزشی بودن خود به‌عنوان کارآموز پاره‌وقت در گروه الهیات یک دبیرستان کاتولیک در مرکز لندن ارائه می‌دهم. این تجربه زیسته اخیر به‌عنوان یک مطالعه موردی عمل می‌کند که از طریق آن به‌طور عملی درباره ویژگی‌های مطرح‌شده در نیمه نخست مقاله‌ام تأمل می‌کنم.