Merdeka Curriculum

Assessment in Arabic language learning as a foreign language (Arabic as a Foreign Language) is currently undergoing a significant paradigm shift. This transformation is influenced by the development of digital technology, the utilization of Artificial Intelligence (AI), and the implementation of the Merdeka Curriculum in Indonesia, which emphasizes flexibility, differentiation, and learning personalization. This article presents a Systematic Literature Review (SLR) aimed at identifying, examining, and synthesizing developments, innovations, methodological approaches, and various challenges in the assessment of the four Arabic language skills, namely listening, speaking, reading, and writing, during the period from 2020 to early 2026. The review employed the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) protocol to identify and analyze relevant literature. The findings indicate a shift from conventional evaluation systems based on discrete tests toward the implementation of Technology-Enhanced Assessment (TEA) and more authentic forms of assessment. The literature synthesis reveals several key findings. First, diagnostic assessment, encompassing both cognitive and non-cognitive aspects, plays an important role in designing differentiated learning within the framework of the Merdeka Curriculum. Second, the development of assessment instruments for Arabic language maharah is increasingly oriented toward measuring higher-order thinking skills (Higher Order Thinking Skills/HOTS). Third, the utilization of Generative AI, including ChatGPT, as well as various gamification-based learning platforms, has introduced new approaches to providing faster, more adaptive, and interactive feedback. Based on the synthesis, the effectiveness of modern assessment is not determined solely by the sophistication of the technology employed, but also by the alignment between technology and pedagogical objectives, the transparency of assessment procedures, and its ability to comprehensively represent learners' communicative competence while maintaining the principles of academic integrity.

The implementation of the Merdeka Curriculum in Natural and Social Sciences (IPAS) is important for promoting flexible, contextual, and student-centered learning. However, its implementation still faces challenges in planning, conducting, and evaluating learning according to students’ needs. This study aims to describe the implementation of the Merdeka Curriculum in IPAS learning in Grade IV at SD Negeri 35 Palembang, focusing on planning, implementation, and evaluation. This study employed a descriptive qualitative approach with a case study strategy. Data were collected through observations, interviews, and documentation involving the principal, the Grade IV teacher, and six students. Data trustworthiness was established through source and technique triangulation, while data were analyzed using the Miles and Huberman model, comprising data collection, reduction, presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that the curriculum has been implemented relatively well. Planning involved the preparation of learning outcomes, learning objectives, learning objective sequences, and teaching modules. Classroom activities incorporated inquiry, group discussions, projects, and contextual learning media. Evaluation included diagnostic, formative, and summative assessments. Nevertheless, limited facilities and differences in students’ learning abilities remained challenges. This study concludes that the Merdeka Curriculum supports active, student-oriented IPAS learning, although continued teacher development and adequate learning facilities are necessary to strengthen its implementation. ABSTRAK Implementasi Kurikulum Merdeka pada pembelajaran Ilmu Pengetahuan Alam dan Sosial (IPAS) penting untuk mewujudkan pembelajaran yang fleksibel, kontekstual, dan berpusat pada peserta didik. Namun, penerapannya masih menghadapi tantangan dalam perencanaan, pelaksanaan, dan evaluasi pembelajaran sesuai kebutuhan siswa. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan implementasi Kurikulum Merdeka pada pembelajaran IPAS di kelas IV SD Negeri 35 Palembang, meliputi aspek perencanaan, pelaksanaan, dan evaluasi. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan strategi studi kasus. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara, dan dokumentasi yang melibatkan kepala sekolah, guru kelas IV, serta enam siswa. Keabsahan data diperiksa melalui triangulasi sumber dan teknik, sedangkan analisis data menggunakan model Miles dan Huberman melalui pengumpulan, reduksi, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa implementasi Kurikulum Merdeka telah berjalan cukup baik. Perencanaan dilakukan melalui penyusunan capaian pembelajaran, tujuan pembelajaran, alur tujuan pembelajaran, dan modul ajar. Pelaksanaan melibatkan pembelajaran inkuiri, diskusi, proyek, serta media kontekstual. Evaluasi dilakukan melalui asesmen diagnostik, formatif, dan sumatif. Kendala berupa keterbatasan sarana dan perbedaan kemampuan siswa masih ditemukan. Penelitian ini menyimpulkan bahwa implementasi Kurikulum Merdeka mendukung pembelajaran IPAS yang aktif dan berorientasi pada kebutuhan siswa, tetapi memerlukan penguatan kompetensi guru dan dukungan sarana.

Although Kurikulum Merdeka promotes flexible, student-centered learning, the implementation of Natural and Social Sciences (IPAS) instruction in elementary schools continues to face various challenges. This study aimed to describe the challenges in implementing IPAS instruction under Kurikulum Merdeka in Grade V at SD Negeri 005 Desa Baru, Kampar Regency. The study employed a descriptive qualitative approach involving two fifth-grade teachers and six purposively selected students. Three students had IPAS scores above 75, and three had scores below 75. Data were collected through nonparticipant observation, structured interviews, and documentation and analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data trustworthiness was assessed through triangulation of sources and data collection techniques. The findings identified three domains of challenges related to students, teachers, and learning assessment. Student-related challenges were the most prominent, including differences in understanding, declining attention after approximately 15–20 minutes of lecturing, interest that depended on the type of activity, uneven participation, dependence on external motivation, inconsistent task management, and varying levels of learning readiness. Teacher-related challenges included the breadth of integrated science and social studies content and classroom management during group activities. Assessment involved oral quizzes and student worksheets, supplemented by remedial instruction and enrichment. Achievement scores ranged from 60 to 96, with a mastery threshold of 75. These findings underscore the need for differentiated instruction, concrete and contextually relevant instructional media, clearly assigned group roles, time management, and the use of assessment results to improve instruction. This study provides a contextual account of challenges in IPAS instruction and the need to adapt fifth-grade teaching practices. Its restriction to one school and a focused observation period highlights the need for further research covering more lessons and IPAS topics.

The implementation of the Merdeka Curriculum in elementary schools requires continuous teacher professional development and collaborative support systems. Teacher working groups have an important role as professional learning communities that facilitate teachers in adapting to curriculum changes and improving instructional practices. This study aims to analyze the role of the Sekbin 2 Teacher Working Group (Forum Kelompok Kegiatan Guru/ FKKG) in strengthening the implementation of the Merdeka Curriculum at elementary schools in Tonjong District, Brebes Regency. This study employed a qualitative approach with a descriptive case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and document analysis. The research participants consisted of the FKKG chairperson, administrators, elementary school teachers, principals, and school supervisors selected through purposive sampling. Data were analyzed using the interactive model of Miles and Huberman, consisting of data reduction, data display, and conclusion drawing. Data credibility was ensured through source and technique triangulation. The findings indicate that FKKG Sekbin 2 plays three strategic roles in supporting the Merdeka Curriculum implementation. First, FKKG functions as a professional learning community that strengthens teacher competence through collaborative discussions, sharing best practices, and developing learning tools. Second, the sustainability of FKKG activities is supported by educational leadership and organizational support from principals and supervisors. Third, FKKG contributes to transforming instructional practices by encouraging student-centered learning, differentiated instruction, and innovative teaching strategies. This study concludes that FKKG can serve as a strategic educational management instrument for strengthening curriculum implementation through collaborative professional development, organizational support, and sustainable improvement of teacher practices.

The Merdeka Curriculum is Indonesia's most significant curricular reform in a decade, granting schools and teachers wider autonomy over learning design, assessment, and the use of digital resources. Its success, however, depends on whether teachers are prepared to exercise that autonomy and whether technological support is available to sustain it. This article reviews 24 studies published between 2023 and 2026 to examine how teacher readiness and technological support have been addressed in research on the curriculum's implementation. A qualitative systematic review was conducted following PRISMA 2020 reporting principles. Records were drawn from two bibliographic exports and supplementary searches, screened against explicit criteria, and analysed through thematic synthesis. Five themes emerged: conceptual understanding of curriculum components, professional development and training, pedagogical and assessment adaptation, institutional and management support, and technological competence and infrastructure. The synthesis shows that readiness is uneven across regions, school types, and subjects, and that the Merdeka Mengajar Platform has become a central support tool whose benefits depend on teachers' digital competence, time, and school-level facilitation. The article proposes a Readiness-Technology Alignment perspective, arguing that readiness and technological support should be planned together rather than treated as separate policy tracks. Implications for training, leadership, and policy are discussed.

Curriculum changes in Indonesia place assessment as a key supporting factor in the learning process, as it provides authentic information on student competency development and helps teachers design more effective and targeted learning. This study aims to describe the English language assessment process in the Merdeka curriculum, which includes diagnostic, formative, and summative assessments. The approach used included a literature review, gathering information through exploration of various sources. Content analysis was used to analyze the data. The research findings revealed that in addition to the form of English assessment, there were also changes in assessment: non-cognitive diagnostic assessment and cognitive assessment were removed at the beginning of the 2021 Merdeka curriculum implementation in the second year, 2022. Formative and summative assessments were then continued in the first year of the Merdeka curriculum implementation in 2021 until 2025 using an in-depth learning approach. Formative assessments are conducted during the learning process, while summative assessments are conducted after a certain learning period. Teachers must conduct diagnostic, formative, and summative assessments to understand the strengths and weaknesses of student learning throughout the learning process and adapt teaching to each student's abilities and characteristics. The research results can be used as a reference for implementing assessment in the Merdeka curriculum

This study aims to describe and analyze the implementation of the Merdeka Curriculum in Dance Art learning for class IX.1 at SMP Islam Terpadu Budi Mulia Padang, focusing on the suitability of planning, implementation, and evaluation with the principles of the Merdeka Curriculum. A qualitative method with a phenomenological approach was used, with the Dance Art teacher of class IX.1 as the primary data source. Data were collected through observation, semi-structured interviews, teaching module document analysis, and documentation, then processed through data collection, data reduction, data display, and conclusion drawing. The results show that: (1) lesson planning through the teaching module generally aligns with the principles of the Merdeka Curriculum, although the Creating element of the learning outcomes was not explicitly stated; (2) implementation followed a Project Based Learning (PjBL) model across three meetings, engaging students in observing, discussing, designing, and performing a group creative dance work, although the three-meeting time allocation was not yet sufficient for the ideal PjBL stages, and some male students showed limited confidence; and (3) evaluation was carried out through diagnostic, formative, and summative assessments, with 95% of students achieving mastery on the theoretical aspect but only 65% on the practical aspect. The findings indicate that the implementation of the Merdeka Curriculum in Dance Art learning has generally been consistent with its guiding principles, while time allocation and equitable student participation remain aspects that require further attention.

هدف این پژوهش توصیف و تحلیل اجرای برنامهٔ درسی مردکا در آموزش هنر رقص برای کلاس IX.1 در مدرسهٔ اسلامی تلفیقی بُدی مولیا پادانگ با تمرکز بر میزان انطباق برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی با اصول برنامهٔ درسی مردکا است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد پدیدارشناختی انجام شده است و معلم هنر رقص کلاس IX.1 به‌عنوان منبع اصلی داده‌ها انتخاب گردید. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، تحلیل اسناد ماژول آموزشی و مستندسازی گردآوری و سپس از طریق گردآوری داده، کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری پردازش شدند. نتایج نشان می‌دهد: (۱) برنامه‌ریزی درسی از طریق ماژول آموزشی به‌طور کلی با اصول برنامهٔ درسی مردکا هم‌راستا است، هرچند عنصر «خلق» در نتایج یادگیری به‌طور صریح بیان نشده بود؛ (۲) اجرا بر اساس مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) در سه جلسه انجام شد و دانش‌آموزان در مشاهده، بحث، طراحی و اجرای یک اثر رقص گروهی خلاقانه مشارکت داشتند، هرچند تخصیص زمان سه جلسه برای مراحل ایده‌آل PjBL کافی نبود و برخی دانش‌آموزان پسر اعتمادبه‌نفس محدودی نشان دادند؛ و (۳) ارزشیابی از طریق ارزیابی تشخیصی، تکوینی و پایانی انجام شد و ۹۵٪ دانش‌آموزان در بُعد نظری به تسلط رسیدند اما تنها ۶۵٪ در بُعد عملی موفق بودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای برنامهٔ درسی مردکا در آموزش هنر رقص به‌طور کلی با اصول راهنمای آن منطبق بوده است، در حالی که تخصیص زمان و مشارکت برابر دانش‌آموزان همچنان نیازمند توجه بیشتر است.

The *Kurikulum Merdeka* (Emancipated Curriculum) is an educational approach that grants greater autonomy to schools, teachers, and students in designing, managing, and evaluating the learning process. Despite its many advantages—as discussed in a previous article—the implementation of *Kurikulum Merdeka* also faces a number of challenges and shortcomings that warrant consideration. This article employs a library research methodology, drawing data from diverse sources such as books and journal articles relevant to the topic. The study's findings indicate that *Kurikulum Merdeka* is an initiative launched by Indonesia’s Ministry of Education, Culture, Research, and Technology to address the learning crisis exacerbated by the COVID-19 pandemic. The curriculum is designed to provide more flexible and varied learning experiences, enabling students to explore ideas and develop their skills. By granting teachers the freedom to select teaching resources, *Kurikulum Merdeka* aims to tailor education to the interests and learning needs of each student. Introduced in 2019 by the Minister of Education and Culture, Nadiem Makarim, *Kurikulum Merdeka* replaces the 2013 Curriculum and emphasizes student independence in acquiring information from various sources, both formal and informal. It also focuses on developing students' potential and character in alignment with the *Profil Pelajar Pancasila* (Pancasila Student Profile). An education system centered on autonomy aims to foster student awareness and encourage the development of independent, responsible individuals. Furthermore, teachers are encouraged to engage in professional networks to advance their careers. Strategies include grouping students based on ability, adapting content, and employing diverse teaching methods suited to students' learning styles. Assessment within this differentiated learning framework is formative and authentic, moving beyond a reliance on traditional examinations. Therefore, teachers are expected to develop materials suited to students' varying levels of understanding, providing appropriate challenges for more capable students and additional support for those requiring assistance. Through this approach, it is hoped that the goals of religious education can be achieved in a more inclusive and relevant manner.

«کریکولوم مردکا» (Kurikulum Merdeka) رویکردی آموزشی است که اختیار بیشتری به مدارس، معلمان و دانش‌آموزان در طراحی، مدیریت و ارزیابی فرایند یادگیری اعطا می‌کند. علیرغم مزایای فراوان آن ــ که در مقاله‌ای پیشین مورد بحث قرار گرفته است ــ اجرای «کریکولوم مردکا» با چالش‌ها و کاستی‌هایی نیز مواجه است که شایسته توجه می‌باشد. این مقاله با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌ها از منابع متنوعی همچون کتاب‌ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع، به بررسی این رویکرد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «کریکولوم مردکا» ابتکاری است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، پژوهش و فناوری اندونزی برای مقابله با بحران یادگیری تشدیدشده در پی همه‌گیری کووید-۱۹ راه‌اندازی شده است. این برنامه درسی با هدف فراهم‌کردن تجارب یادگیری انعطاف‌پذیرتر و متنوع‌تر طراحی شده و به دانش‌آموزان امکان می‌دهد ایده‌ها را کاوش کرده و مهارت‌های خود را توسعه دهند. با اعطای آزادی عمل به معلمان در انتخاب منابع آموزشی، «کریکولوم مردکا» در پی آن است که آموزش را متناسب با علایق و نیازهای یادگیری هر دانش‌آموز تنظیم کند. این برنامه که در سال ۲۰۱۹ توسط وزیر آموزش و فرهنگ، Nadiem Makarim، معرفی شد، جایگزین برنامه درسی ۲۰۱۳ گردیده و بر استقلال دانش‌آموزان در کسب اطلاعات از منابع مختلف رسمی و غیررسمی تأکید دارد. همچنین بر توسعه ظرفیت‌ها و شخصیت دانش‌آموزان در راستای «پروفیل دانش‌آموز پانچاسیلا» (Profil Pelajar Pancasila) تمرکز می‌کند. نظام آموزشی مبتنی بر خودمختاری، با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و تشویق به پرورش افرادی مستقل و مسئولیت‌پذیر طراحی شده است. افزون بر این، معلمان به مشارکت در شبکه‌های حرفه‌ای برای پیشرفت شغلی خود ترغیب می‌شوند. راهبردها شامل گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس توانایی، تطبیق محتوا و به‌کارگیری روش‌های تدریس متنوع متناسب با سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان است. ارزیابی در چارچوب یادگیری تمایزیافته، ماهیتی تکوینی و اصیل دارد و فراتر از اتکای صرف به آزمون‌های سنتی است. بنابراین، انتظار می‌رود معلمان مواد آموزشی متناسب با سطوح مختلف درک دانش‌آموزان تهیه کنند و چالش‌های مناسب برای دانش‌آموزان توانمندتر و حمایت‌های اضافی برای دانش‌آموزان نیازمند ارائه دهند. از رهگذر این رویکرد، امید می‌رود اهداف آموزش دینی به شیوه‌ای فراگیرتر و مرتبط‌تر تحقق یابد.

The transformation of 21st-century education demands the strengthening of higher-order thinking skills, known as the 4Cs (critical thinking, creativity, communication, and collaboration), along with the need for technology integration in the learning and assessment process. In the context of Sekolah Penggerak (Moving Schools), Indonesian language teachers have a strategic role in designing assessments that are oriented not only toward cognitive achievement but also toward developing students' competencies and character. This study aims to examine the implementation of the Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) approach in assessing 4C skills, formulate an effective TPACK-based 4C skills assessment model, and construct an applicable assessment concept for Indonesian language teachers at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. This study used a mixed methods approach with an exploratory design. Qualitative data were obtained through observation, document study, in-depth interviews, and focus group discussions (FGDs), while quantitative data were collected through questionnaires that had been tested for validity and reliability. The study subjects included Indonesian language teachers, school principals, and educational stakeholders at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics. The research results show that Indonesian language teachers have positive perceptions of the implementation of the TPACK-based 4C skills assessment. The integration of technology into the assessment is considered capable of increasing student engagement, encouraging reflection on learning, and strengthening student-centered learning. The developed assessment model emphasizes the integration of learning objectives, pedagogical strategies, Indonesian language content, and the contextual use of digital technology. The resulting assessment concept is flexible, adaptive, and relevant to the characteristics of the Driving Schools and the implementation of the Independent Curriculum.

تحول آموزش قرن بیست و یکم مستلزم تقویت مهارت‌های تفکر سطح بالاتر، که به عنوان مهارت‌های 4C (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری) شناخته می‌شوند، همراه با نیاز به ادغام فناوری در فرایند یاددهی و ارزیابی است. در زمینه مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak)، معلمان زبان اندونزیایی نقش راهبردی در طراحی ارزیابی‌هایی دارند که نه تنها بر دستاوردهای شناختی بلکه بر توسعه شایستگی‌ها و شخصیت دانش‌آموزان نیز متمرکز است. هدف این پژوهش بررسی اجرای رویکرد دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه (TPACK) در ارزیابی مهارت‌های 4C، تدوین یک مدل ارزیابی مؤثر مبتنی بر TPACK برای مهارت‌های 4C و ساخت یک مفهوم ارزیابی قابل اجرا برای معلمان زبان اندونزیایی در مدارس پیشرو استان بالی است. این پژوهش با رویکرد روش ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. داده‌های کیفی از طریق مشاهده، مطالعه اسناد، مصاحبه‌های عمیق و بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) گردآوری شد و داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌هایی که روایی و پایایی آن‌ها آزمون شده بود، جمع‌آوری گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل معلمان زبان اندونزیایی، مدیران مدارس و ذینفعان آموزشی مدارس پیشرو استان بالی بودند. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و داده‌های کمی با آمار توصیفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معلمان زبان اندونزیایی نگرش مثبتی نسبت به اجرای ارزیابی مهارت‌های 4C مبتنی بر TPACK دارند. ادغام فناوری در ارزیابی، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تشویق به بازتاب یادگیری و تقویت یادگیری دانش‌آموزمحور می‌شود. مدل ارزیابی توسعه‌یافته بر ادغام اهداف یادگیری، راهبردهای آموزشی، محتوای زبان اندونزیایی و استفاده زمینه‌ای از فناوری دیجیتال تأکید دارد. مفهوم ارزیابی حاصل، انعطاف‌پذیر، سازگار و متناسب با ویژگی‌های مدارس پیشرو و اجرای برنامه درسی مستقل است.

Educational transformation in the digital era requires a shift in the learning paradigm that emphasizes not only mastery of subject matter but also the development of students' creativity, critical thinking, digital literacy, and other essential competencies. The implementation of the Merdeka Curriculum provides greater flexibility for educational institutions and teachers to design learning activities according to students' needs while utilizing technological developments. Within this context, the integration of digital technology and Artificial Intelligence (AI) has the potential to accelerate the transformation of learning practices. This study aims to analyze the transformation of the Merdeka Curriculum through the integration of technology and Artificial Intelligence in learning, while identifying its impacts, opportunities, challenges, and implications for the roles of teachers and students' learning experiences. This research employs a qualitative approach using a literature review method. Data were obtained through the examination of books, scholarly journal articles, educational policy documents, and academic publications relevant to the Merdeka Curriculum, educational technology, and Artificial Intelligence in education. The data were analyzed using a descriptive-analytical approach by identifying, classifying, comparing, and synthesizing relevant findings from the literature. The results indicate that the integration of technology and AI can broaden access to learning resources, support more personalized and adaptive learning, assist teachers in developing instructional materials and assessments, and facilitate project-based learning and the development of twenty-first-century skills. Nevertheless, this transformation also presents several challenges, including unequal access to technology, disparities in teachers' digital competencies, the reliability of AI-generated information, data privacy concerns, potential student dependency on technology, and ethical issues related to academic integrity. Therefore, the integration of technology and AI within the Merdeka Curriculum should be positioned as a pedagogical instrument that supports educational objectives rather than as a replacement for teachers. Sustainable curriculum transformation requires strengthening teachers' digital and pedagogical competencies, establishing clear policies for the responsible use of AI, developing students' AI literacy, and implementing technology in ways that remain oriented toward human development and educational needs.

تحول آموزشی در عصر دیجیتال مستلزم تغییر در پارادایم یادگیری است که نه تنها بر تسلط بر محتوای درسی تأکید دارد، بلکه بر توسعهٔ خلاقیت، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و سایر شایستگی‌های اساسی دانش‌آموزان نیز تمرکز می‌کند. اجرای برنامهٔ درسی مردکا انعطاف‌پذیری بیشتری را برای مؤسسات آموزشی و معلمان فراهم می‌کند تا فعالیت‌های یادگیری را متناسب با نیازهای دانش‌آموزان و با بهره‌گیری از پیشرفت‌های فناوری طراحی کنند. در این زمینه، ادغام فناوری دیجیتال و هوش مصنوعی (AI) پتانسیل تسریع تحول در شیوه‌های یادگیری را دارد. هدف این پژوهش، تحلیل تحول برنامهٔ درسی مردکا از طریق ادغام فناوری و هوش مصنوعی در آموزش و شناسایی تأثیرات، فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای آن برای نقش معلمان و تجارب یادگیری دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور ادبیات انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی کتاب‌ها، مقالات علمی-پژوهشی، اسناد سیاست‌گذاری آموزشی و انتشارات دانشگاهی مرتبط با برنامهٔ درسی مردکا، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش گردآوری شده‌اند. داده‌ها با رویکرد توصیفی-تحلیلی و از طریق شناسایی، طبقه‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مرتبط از منابع مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که ادغام فناوری و هوش مصنوعی می‌تواند دسترسی به منابع یادگیری را گسترش دهد، از یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی حمایت کند، به معلمان در توسعهٔ مواد آموزشی و ارزشیابی‌ها یاری رساند و یادگیری مبتنی بر پروژه و توسعهٔ مهارت‌های قرن بیست‌ویکم را تسهیل کند. با این حال، این تحول با چالش‌هایی نیز همراه است؛ از جمله دسترسی نابرابر به فناوری، تفاوت در شایستگی‌های دیجیتال معلمان، پایایی اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، احتمال وابستگی دانش‌آموزان به فناوری و مسائل اخلاقی مرتبط با صداقت علمی. بنابراین، ادغام فناوری و هوش مصنوعی در برنامهٔ درسی مردکا باید به عنوان ابزاری آموزشی در خدمت اهداف تربیتی و نه جایگزین معلم تلقی شود. تحول پایدار برنامهٔ درسی مستلزم تقویت شایستگی‌های دیجیتال و آموزشی معلمان، تدوین سیاست‌های شفاف برای استفادهٔ مسئولانه از هوش مصنوعی، توسعهٔ سواد هوش مصنوعی در دانش‌آموزان و به‌کارگیری فناوری به گونه‌ای است که همچنان بر رشد انسانی و نیازهای آموزشی متمرکز باشد.

The transition from the 2013 Curriculum to the Independent Curriculum is a step taken by the government to create a learning process that is more child-focused, more flexible, and tailored to the needs and developmental levels of students. At the Kindergarten (TK) level, this change is expected to increase children's curiosity and enthusiasm for learning through meaningful play activities, project-based learning, and good character building. This study aims to analyze the impact of the transition from the 2013 Curriculum to the Independent Curriculum on children's learning interests at Mujahidin Kindergarten. This study applied a qualitative approach with data collection through interviews, observation, and documentation. The data obtained were analyzed using the stages of data collection, data reduction, data presentation, and drawing conclusions. The results showed that the implementation of the Independent Curriculum at Mujahidin Kindergarten provided teachers with the flexibility to design more diverse and student-centered learning, thereby encouraging increased child involvement in learning activities. The implementation of this curriculum also had a positive impact on children's learning interests, as demonstrated by increased activeness, enthusiasm, courage to ask questions, participation in play activities, the ability to collaborate with friends, and a higher curiosity compared to when still using the 2013 Curriculum. Therefore, the transition from the 2013 Curriculum to the Independent Curriculum at Mujahidin Kindergarten has a positive contribution in increasing children's learning interests while creating a more active, enjoyable learning process that is in line with the characteristics of early childhood development.

گذار از برنامهٔ درسی ۲۰۱۳ به برنامهٔ درسی مستقل، گامی است که توسط دولت به منظور ایجاد فرایند یادگیری کودک‌محورتر، منعطف‌تر و متناسب با نیازها و سطوح رشدی دانش‌آموزان برداشته شده‌است. در سطح مهدکودک (TK)، انتظار می‌رود این تغییر باعث افزایش کنجکاوی و اشتیاق کودکان به یادگیری از طریق فعالیت‌های بازی معنادار، یادگیری مبتنی بر پروژه و تقویت شخصیت مطلوب شود. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر گذار از برنامهٔ درسی ۲۰۱۳ به برنامهٔ درسی مستقل بر علاقه‌مندی به یادگیری کودکان در مهدکودک Mujahidin است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی انجام شده‌است. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از مراحل جمع‌آوری داده، کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اجرای برنامهٔ درسی مستقل در مهدکودک Mujahidin به معلمان این امکان را داده‌است تا یادگیری متنوع‌تر و دانش‌آموزمحورتر را طراحی کنند و در نتیجه موجب افزایش مشارکت کودکان در فعالیت‌های یادگیری شده‌است. اجرای این برنامهٔ درسی همچنین تأثیر مثبتی بر علاقه‌مندی به یادگیری کودکان داشته‌است، به‌گونه‌ای که افزایش فعالیت، اشتیاق، جرأت در پرسشگری، مشارکت در فعالیت‌های بازی، توانایی همکاری با دوستان و کنجکاوی بیشتر نسبت به زمان استفاده از برنامهٔ درسی ۲۰۱۳ مشاهده شد. بنابراین، گذار از برنامهٔ درسی ۲۰۱۳ به برنامهٔ درسی مستقل در مهدکودک Mujahidin نقش مثبتی در افزایش علاقه‌مندی به یادگیری کودکان داشته و فرایند یادگیری فعال‌تر و لذت‌بخش‌تری را متناسب با ویژگی‌های رشد اوایل کودکی فراهم می‌کند.

This study aims to analyze learning planning based on the Merdeka Curriculum in fostering early childhood independence at RA Nurul Azmi, Batu Bara Regency. The study employed a descriptive qualitative approach with a case study design. The research subjects consisted of the head of the RA, three Group B teachers, and 20 young children. Data were collected through participatory observation, semi-structured interviews, and documentation, then analyzed using the Miles and Huberman interactive model, which includes data reduction, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that flexible, participatory, and contextual learning planning was implemented through fruit juice-making projects, role-playing activities, and daily routines. Observational results showed that 90% of the children were able to choose activities according to their interests, 85% were able to eat independently, and 75% demonstrated initiative in completing tasks. These findings indicate that learning activities that provide children with opportunities to choose, explore, and complete tasks according to their abilities are associated with observable independent behaviors. This study highlights the importance of adaptive learning planning and teacher guidance tailored to children's developmental needs. However, the findings do not establish a causal relationship between the implementation of the Merdeka Curriculum and improvements in children's independence.

هدف این پژوهش، تحلیل برنامه‌ریزی یادگیری مبتنی بر برنامه‌درسی Merdeka در پرورش استقلال کودکان پیش‌دبستانی در RA Nurul Azmi، شهرستان Batu Bara است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل رئیس RA، سه معلم گروه B و ۲۰ کودک خردسال بودند. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman شامل کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که برنامه‌ریزی یادگیری انعطاف‌پذیر، مشارکتی و زمینه‌محور از طریق پروژه‌های تهیه آب‌میوه، فعالیت‌های نقش‌آفرینی و روال‌های روزانه اجرا شده است. نتایج مشاهده‌ای نشان داد که ۹۰٪ از کودکان قادر به انتخاب فعالیت‌ها بر اساس علایق خود بودند، ۸۵٪ توانایی خوردن مستقل را داشتند و ۷۵٪ ابتکار عمل در انجام وظایف از خود نشان دادند. این یافته‌ها بیانگر آن است که فعالیت‌های یادگیری که فرصت انتخاب، کاوش و انجام وظایف متناسب با توانایی‌ها را برای کودکان فراهم می‌کند، با رفتارهای مستقل قابل مشاهده در ارتباط است. این مطالعه بر اهمیت برنامه‌ریزی یادگیری سازگار و راهنمایی معلمان متناسب با نیازهای رشدی کودکان تأکید می‌کند. با این حال، یافته‌ها رابطه علّی میان اجرای برنامه‌درسی Merdeka و بهبود استقلال کودکان را اثبات نمی‌کند.

This study develops and analyzes a learning design supporting students’ understanding of quadratic functions as patterns of change through representational transitions, using design research with qualitative retrospective analysis at two public senior high schools in Riau Province, Indonesia, within the Kurikulum Merdeka curriculum. Preliminary data came from 80 tenth-grade students through observations, an initial representation test, and interviews with 12 selected students. A separate teaching experiment with 80 tenth-grade students was implemented across two cycles, integrating a walking activity, the PhET Moving Man simulation, and GeoGebra, with worksheets classified using a three-level representational coding scheme. Students’ initial understanding was predominantly symbolic and procedural, with combined achievement across three representation indicators of only 34.53%. The learning sequence supported movement from contextual situations to numerical patterns, symbolic generalization, and graphical interpretation, though recognizing second differences and generalizing them symbolically remained the central bottleneck. Cycle revisions, notably a structured walking procedure and an added generalization row, were associated with more groups reaching representational coordination (4 of 10 to 7 of 10) and higher quiz scores (63.13% to 84.13%), though this is not a controlled comparison, since cycles occurred at different schools. This study offers a literature-grounded design moving students from procedural recognition toward conceptual understanding of nonlinear change, and identifies second differences as a representational bridge between numerical and symbolic forms. Three design principles are proposed: beginning with contrastive situations, using second differences as a bridge, and formalizing the general form after students recognize the structure of change.

این مطالعه به توسعه و تحلیل یک طراحی یادگیری می‌پردازد که از درک دانش‌آموزان نسبت به توابع درجه دوم به عنوان الگوهای تغییر از طریق گذارهای بازنمایی حمایت می‌کند. پژوهش با استفاده از رویکرد تحقیق طراحی و تحلیل کیفی گذشته‌نگر در دو دبیرستان دولتی استان ریائو اندونزی و در چارچوب برنامه درسی Kurikulum Merdeka انجام شده است. داده‌های اولیه از ۸۰ دانش‌آموز پایه دهم از طریق مشاهده، آزمون بازنمایی اولیه و مصاحبه با ۱۲ دانش‌آموز منتخب جمع‌آوری شد. یک آزمایش آموزشی جداگانه با ۸۰ دانش‌آموز پایه دهم در دو چرخه اجرا گردید که در آن فعالیت پیاده‌روی، شبیه‌ساز PhET Moving Man و نرم‌افزار GeoGebra ادغام شدند و برگه‌های کار با استفاده از یک طرح کدگذاری سه‌سطحی بازنمایی طبقه‌بندی شدند. درک اولیه دانش‌آموزان عمدتاً نمادین و رویه‌ای بود و مجموع عملکرد در سه شاخص بازنمایی تنها ۳۴٫۵۳٪ بود. توالی یادگیری، حرکت از موقعیت‌های زمینه‌ای به الگوهای عددی، تعمیم نمادین و تفسیر نموداری را تسهیل کرد، اگرچه تشخیص تفاوت‌های مرتبه دوم و تعمیم نمادین آن‌ها همچنان گلوگاه اصلی باقی ماند. بازنگری‌های چرخه‌ای، به ویژه رویه ساختاریافته پیاده‌روی و افزودن سطر تعمیم، با افزایش تعداد گروه‌هایی که به هماهنگی بازنمایی رسیدند (از ۴ گروه از ۱۰ به ۷ گروه از ۱۰) و افزایش نمرات آزمون (از ۶۳٫۱۳٪ به ۸۴٫۱۳٪) همراه بود، هرچند این مقایسه کنترل‌شده نیست زیرا چرخه‌ها در مدارس مختلف اجرا شدند. این مطالعه طراحی مبتنی بر ادبیات را ارائه می‌دهد که دانش‌آموزان را از شناسایی رویه‌ای به سوی درک مفهومی تغییرات غیرخطی هدایت می‌کند و تفاوت‌های مرتبه دوم را به عنوان پلی بازنمایی بین صورت‌های عددی و نمادین شناسایی می‌کند. سه اصل طراحی پیشنهاد می‌شود: آغاز با موقعیت‌های متضاد، استفاده از تفاوت‌های مرتبه دوم به عنوان پل و رسمی‌سازی فرم کلی پس از شناسایی ساختار تغییر توسط دانش‌آموزان.

Curriculum changes in Indonesia have brought about shifts in the planning, implementation, and evaluation of instruction in primary schools. A notable change is the transition from the thematic learning approach used in the 2013 Curriculum to the more flexible learning approach of the *Kurikulum Merdeka* (Independent Curriculum). This transition has also influenced the instructional materials and teaching models employed by teachers. This article aims to compare the instructional materials and teaching models associated with the Thematic Curriculum and the *Kurikulum Merdeka*. A literature review method was employed, analyzing various books, policy documents, and scholarly sources relevant to instructional materials and teaching models. The findings indicate that the 2013 Curriculum relied heavily on syllabi, lesson plans (RPP), teaching materials, media, and assessment instruments, with instruction integrated through themes. In contrast, the *Kurikulum Merdeka* utilizes components such as Learning Outcomes (*Capaian Pembelajaran* or CP), Learning Objectives (*Tujuan Pembelajaran* or TP), Learning Objective Sequences (*Alur Tujuan Pembelajaran* or ATP), teaching modules, teaching materials, media, and assessment instruments. Regarding teaching models, the 2013 Curriculum frequently employed a scientific approach alongside models that supported thematic integration, whereas the *Kurikulum Merdeka* offers teachers greater latitude to select teaching models based on student characteristics, subject matter, and the learning context. These changes reflect a shift from relatively structured instructional components toward those that are more flexible and contextual.

تغییرات برنامه درسی در اندونزی منجر به تحولات قابل توجهی در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی آموزش در مدارس ابتدایی شده است. یکی از تغییرات مهم، گذار از رویکرد یادگیری موضوع‌محور مورد استفاده در برنامه درسی ۲۰۱۳ به رویکرد یادگیری منعطف‌تر در *Kurikulum Merdeka* (برنامه درسی مستقل) است. این گذار همچنین بر مواد آموزشی و الگوهای تدریس مورد استفاده معلمان تأثیر گذاشته است. هدف این مقاله مقایسه مواد آموزشی و الگوهای تدریس مرتبط با برنامه درسی موضوع‌محور و *Kurikulum Merdeka* است. این پژوهش با استفاده از روش مرور ادبیات و تحلیل منابعی چون کتاب‌ها، اسناد سیاستی و منابع علمی مرتبط با مواد آموزشی و الگوهای تدریس انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که برنامه درسی ۲۰۱۳ به شدت متکی بر طرح درس (RPP)، مواد آموزشی، رسانه‌ها و ابزارهای ارزشیابی بوده و آموزش از طریق موضوعات یکپارچه می‌شد. در مقابل، *Kurikulum Merdeka* از اجزایی مانند نتایج یادگیری (*Capaian Pembelajaran* یا CP)، اهداف یادگیری (*Tujuan Pembelajaran* یا TP)، توالی اهداف یادگیری (*Alur Tujuan Pembelajaran* یا ATP)، ماژول‌های تدریس، مواد آموزشی، رسانه‌ها و ابزارهای ارزشیابی بهره می‌گیرد. در زمینه الگوهای تدریس، برنامه درسی ۲۰۱۳ عمدتاً از رویکرد علمی و الگوهایی که از یکپارچگی موضوعی حمایت می‌کردند استفاده می‌نمود، در حالی که *Kurikulum Merdeka* آزادی عمل بیشتری به معلمان برای انتخاب الگوهای تدریس بر اساس ویژگی‌های دانش‌آموزان، موضوع درس و زمینه یادگیری می‌دهد. این تغییرات نشان‌دهنده گذار از اجزای آموزشی نسبتاً ساختاریافته به سوی اجزای منعطف‌تر و زمینه‌محورتر است.

The objectives of this research are as follows: (1) To identify and analyze the influence of school supervisor mentoring on teachers' commitment to implementing the Merdeka Curriculum in public elementary schools in Aceh Tamiang Regency. (2) To identify and analyze the influence of principal supervision on teachers' commitment to implementing the Merdeka Curriculum in public elementary schools in Aceh Tamiang Regency.(3) To identify and analyze the influence of school culture on teachers' commitment to implementing the Merdeka Curriculum in public elementary schools in Aceh Tamiang Regency. (4) To identify and analyze the combined influence of school supervisor mentoring, principal supervision, and school culture on teachers' commitment to implementing the Merdeka Curriculum in public elementary schools in Aceh Tamiang Regency. This research uses a quantitative method with an ex post facto approach. The population consists of 278 individuals, with a sample of 164 individuals selected via purposive sampling using Slovin's formula at a 5% error level. Data collection employs a Likert scale questionnaire, and data processing uses path analysis. Partial research findings show direct influences as follows: (1) School supervisor mentoring on teachers' commitment: 0.122, (2) Principal supervision on teachers' commitment: 0.212, (3) School culture on teachers' commitment: 0.627 (4) Simultaneous influence of supervisor mentoring, principal supervision, and school culture on teachers' commitment: 0.726

اهداف این پژوهش به شرح زیر است: (۱) شناسایی و تحلیل تأثیر همراهی ناظر مدرسه بر تعهد معلمان نسبت به اجرای برنامه درسی Merdeka در مدارس ابتدایی دولتی شهرستان Aceh Tamiang. (۲) شناسایی و تحلیل تأثیر نظارت مدیر مدرسه بر تعهد معلمان نسبت به اجرای برنامه درسی Merdeka در مدارس ابتدایی دولتی شهرستان Aceh Tamiang. (۳) شناسایی و تحلیل تأثیر فرهنگ مدرسه بر تعهد معلمان نسبت به اجرای برنامه درسی Merdeka در مدارس ابتدایی دولتی شهرستان Aceh Tamiang. (۴) شناسایی و تحلیل تأثیر ترکیبی همراهی ناظر مدرسه، نظارت مدیر مدرسه و فرهنگ مدرسه بر تعهد معلمان نسبت به اجرای برنامه درسی Merdeka در مدارس ابتدایی دولتی شهرستان Aceh Tamiang. این پژوهش از روش کمی با رویکرد پس‌نگر (ex post facto) استفاده می‌کند. جامعه آماری شامل ۲۷۸ نفر است و نمونه‌ای متشکل از ۱۶۴ نفر با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و فرمول اسلووین (Slovin) با سطح خطای ۵٪ انتخاب شده است. گردآوری داده‌ها با پرسشنامه مبتنی بر مقیاس لیکرت انجام شده و پردازش داده‌ها با تحلیل مسیر صورت گرفته است. یافته‌های جزئی پژوهش نشان می‌دهد که تأثیرات مستقیم به شرح زیر است: (۱) همراهی ناظر مدرسه بر تعهد معلمان: ۰.۱۲۲، (۲) نظارت مدیر مدرسه بر تعهد معلمان: ۰.۲۱۲، (۳) فرهنگ مدرسه بر تعهد معلمان: ۰.۶۲۷، (۴) تأثیر همزمان همراهی ناظر مدرسه، نظارت مدیر مدرسه و فرهنگ مدرسه بر تعهد معلمان: ۰.۷۲۶.

Purpose of the study: This study aims to examine patterns of STEAM integration in the Pancasila Student Profile Strengthening Project (P5) and to identify its benefits, challenges, and implications for project-based learning design within the Merdeka Curriculum. Methodology: A Systematic Literature Review was conducted on relevant articles published between 2020 and 2025. Searches were performed through Google Scholar, Garuda, andSinta using keywords related to P5, STEAM, and the Merdeka Curriculum. Based on the inclusion and exclusion criteria, 12 articles were selected, categorized, and analyzed descriptively and comparatively Main Findings: The review shows that contextual P5 activities support mutual cooperation, independence, creativity, communication, and responsibility, while STEAM supports creativity, critical thinking, problem solving, scientific curiosity, and 4C skills. The clearest direct evidence of integration was found in entrepreneurship and local-wisdom themes, with teacher readiness and balanced representation of STEAM elements emerging as the main challenges Novelty/Originality of this study: This review integrates findings from P5 and STEAM studies to map their points of convergence more systematically. Its novelty lies in identifying theme-based integration patterns, implementation success factors, and limitations in direct empirical evidence, thereby providing a basis for future STEAM-based P5 design and research

هدف مطالعه: این مطالعه با هدف بررسی الگوهای ادغام STEAM در پروژه تقویت پروفایل دانش‌آموز پاندسیلا (P5) و شناسایی مزایا، چالش‌ها و پیامدهای آن برای طراحی یادگیری مبتنی بر پروژه در چارچوب برنامه درسی مردکا انجام شده است. روش‌شناسی: مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش بر روی مقالات مرتبط منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 صورت گرفت. جستجوها از طریق Google Scholar، Garuda و Sinta با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با P5، STEAM و برنامه درسی مردکا انجام شد. بر اساس معیارهای ورود و خروج، 12 مقاله انتخاب، دسته‌بندی و به صورت توصیفی و مقایسه‌ای تحلیل شدند. یافته‌های اصلی: مرور انجام‌شده نشان می‌دهد که فعالیت‌های زمینه‌ای P5 از همکاری متقابل، استقلال، خلاقیت، ارتباط و مسئولیت‌پذیری حمایت می‌کنند، در حالی که STEAM از خلاقیت، تفکر انتقادی، حل مسئله، کنجکاوی علمی و مهارت‌های 4C پشتیبانی می‌کند. شواهد مستقیم و روشن ادغام عمدتاً در موضوعات کارآفرینی و حکمت بومی مشاهده شد و آمادگی معلمان و نمایندگی متوازن عناصر STEAM به عنوان چالش‌های اصلی مطرح گردید. نوآوری/اصالت مطالعه: این مرور یافته‌های مطالعات P5 و STEAM را برای ترسیم نقاط همگرایی آن‌ها به صورت نظام‌مند ادغام می‌کند. نوآوری آن در شناسایی الگوهای ادغام مبتنی بر موضوع، عوامل موفقیت اجرا و محدودیت‌های شواهد تجربی مستقیم است و بدین ترتیب مبنایی برای طراحی و پژوهش‌های آتی مبتنی بر P5 و STEAM فراهم می‌آورد.

Learning transformation in the digital era requires educational units to optimize the use of technology, especially since the implementation of the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum), which emphasizes flexibility, differentiation, and student-centered learning. In this context, digital media plays an increasingly significant role in supporting the instructional process. This study aims to examine the utilization of digital media in the implementation of the Kurikulum Merdeka through a Systematic Literature Review (SLR) method. Ten SINTA-indexed articles published between 2023 and 2025 were analyzed based on topic relevance, publication quality, and the Indonesian educational context. The results indicate that digital media can enhance student motivation, participation, and learning outcomes through the use of various interactive applications such as Wordwall, Kahoot, Quizizz, educational videos, Learning Management Systems (LMS), and digital project development platforms like Thunkable. Furthermore, digital media strengthens the application of differentiated learning and formative assessment, which are core characteristics of the Kurikulum Merdeka. Nevertheless, implementation still faces challenges such as limited technological infrastructure, digital literacy, and teacher readiness. Overall, digital media is proven to be a vital element in supporting 21st-century learning transformation and realizing the principles of the Kurikulum Merdeka more effectively.

تحول یادگیری در عصر دیجیتال مستلزم آن است که واحدهای آموزشی بهینه‌سازی استفاده از فناوری را مد نظر قرار دهند، به‌ویژه از زمان اجرای برنامه درسی مستقل که بر انعطاف‌پذیری، تمایز و یادگیری دانش‌آموز محور تأکید دارد. در این زمینه، رسانه‌های دیجیتال نقش فزاینده‌ای در حمایت از فرایند آموزشی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش بررسی بهره‌برداری از رسانه‌های دیجیتال در اجرای برنامه درسی مستقل از طریق روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) است. ده مقاله نمایه‌شده در SINTA که بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ منتشر شده‌اند، بر اساس ارتباط موضوعی، کیفیت انتشار و زمینه آموزشی اندونزی تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که رسانه‌های دیجیتال می‌توانند انگیزه، مشارکت و نتایج یادگیری دانش‌آموزان را از طریق استفاده از برنامه‌های تعاملی مختلف مانند Wordwall، Kahoot، Quizizz، ویدئوهای آموزشی، سامانه‌های مدیریت یادگیری (LMS) و بسترهای توسعه پروژه دیجیتال مانند Thunkable ارتقاء دهند. افزون بر این، رسانه‌های دیجیتال به تقویت اجرای یادگیری تمایزیافته و ارزشیابی تکوینی که از ویژگی‌های اصلی برنامه درسی مستقل هستند، کمک می‌کنند. با این حال، اجرا همچنان با چالش‌هایی مانند محدودیت زیرساخت‌های فناوری، سواد دیجیتال و آمادگی معلمان مواجه است. در مجموع، رسانه‌های دیجیتال به عنوان عنصری حیاتی در حمایت از تحول یادگیری در قرن بیست‌ویکم و تحقق اصول برنامه درسی مستقل به شکلی مؤثرتر اثبات شده‌اند.

This study aims to analyze the content of junior high school Pancasila Education textbooks from the perspective of Outcome-Based Education (OBE). The analysis focused on four OBE dimensions: clarity of learning outcomes, constructive alignment, learning activity orientation, and assessment quality. This study employed a qualitative approach using deductive content analysis of Grade VII, VIII, and IX Pancasila Education textbooks published by the Kemendikbudristek Center for Textbooks under the Merdeka Curriculum. Data were collected through documentary study and policy document review, then analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña (2014). The findings reveal that the textbooks have structurally reflected some OBE principles, as evidenced by the availability of learning objectives derived from Learning Outcomes (Capaian Pembelajaran) and the use of student-centered learning activities. However, significant gaps were identified in the alignment between the demands of learning outcomes and the quality of evaluation instruments, the dominance of lower-order cognitive thinking in learning objectives and exercises, and the limited presence of activities and assessment instruments that explicitly address affective and psychomotor domains. This study concludes that the adoption of the OBE paradigm in the Merdeka Curriculum has not been fully and substantively reflected in junior high school Pancasila Education textbooks. Systematic revision is needed to ensure that the textbooks are genuinely oriented toward holistic competency achievement in accordance with the Pancasila Student Profile.

هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول از منظر آموزش مبتنی بر پیامدها (OBE) است. تحلیل بر چهار بُعد OBE متمرکز بود: وضوح پیامدهای یادگیری، هم‌ترازی سازنده، جهت‌گیری فعالیت‌های یادگیری و کیفیت ارزشیابی. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی بر روی کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا پایه‌های هفتم، هشتم و نهم که توسط مرکز کتاب‌های درسی Kemendikbudristek تحت برنامه درسی Merdeka منتشر شده‌اند، انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و بررسی اسناد سیاستی گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña (2014) تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کتاب‌های درسی به طور ساختاری برخی اصول OBE را منعکس کرده‌اند، چنان‌که اهداف یادگیری برگرفته از پیامدهای یادگیری (Capaian Pembelajaran) و استفاده از فعالیت‌های یادگیری دانش‌آموزمحور مشهود است. با این حال، شکاف‌های قابل توجهی در هم‌ترازی میان الزامات پیامدهای یادگیری و کیفیت ابزارهای ارزشیابی، غلبه تفکر شناختی سطوح پایین‌تر در اهداف یادگیری و تمرین‌ها، و حضور محدود فعالیت‌ها و ابزارهای ارزشیابی که به طور صریح به حوزه‌های عاطفی و روان‌حرکتی می‌پردازند، شناسایی شد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که اتخاذ پارادایم OBE در برنامه درسی Merdeka به طور کامل و ماهوی در کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول منعکس نشده است. بازنگری نظام‌مند برای اطمینان از جهت‌گیری واقعی کتاب‌های درسی به سوی تحقق شایستگی‌های جامع مطابق با پروفایل دانش‌آموز پانساسیلا ضروری است.

The implementation of Kurikulum Merdeka has encouraged teachers to adopt innovative teaching and assessment practices that support student-centered learning and 21st-century competencies. However, teachers continue to face challenges in adapting instructional strategies and assessment approaches to accommodate diverse student characteristics and learning needs. This study aimed to investigate the strategies used by English teachers in teaching and assessing students under the implementation of Kurikulum Merdeka in elementary schools. The study employed a qualitative case study design involving two English teachers who also served as homeroom teachers in Grade IV and V at SDN 13 Sesetan. Data were collected through classroom observations, interviews, and document analysis. The findings revealed that teachers utilized Alur Tujuan Pembelajaran (ATP) as the basis for instructional planning and implemented various teaching strategies, including drilling, oral repetition, dictation, multimodal instruction, contextual learning, visual media utilization, and collaborative learning activities. Assessment practices consisted of formative and summative approaches through observation, checklists, peer assessment, teacher feedback, assignments, and end-of-unit evaluations. Despite challenges related to heterogeneous student abilities, teachers demonstrated adaptability by integrating diverse instructional and assessment techniques. The study concludes that the successful implementation of Kurikulum Merdeka in English classrooms depends on teachers’ pedagogical flexibility, effective assessment literacy, and the use of student-centered learning strategies.

اجرای Kurikulum Merdeka معلمان را به اتخاذ شیوه‌های نوآورانه در آموزش و ارزشیابی که از یادگیری دانش‌آموزمحور و شایستگی‌های قرن بیست‌ویکم حمایت می‌کند، ترغیب کرده است. با این حال، معلمان همچنان با چالش‌هایی در سازگار کردن راهبردهای تدریس و رویکردهای ارزشیابی برای پاسخ‌گویی به ویژگی‌ها و نیازهای یادگیری متنوع دانش‌آموزان مواجه هستند. هدف این پژوهش بررسی راهبردهای مورد استفاده معلمان زبان انگلیسی در آموزش و ارزشیابی دانش‌آموزان تحت اجرای Kurikulum Merdeka در مدارس ابتدایی بود. این پژوهش با استفاده از طرح مطالعه موردی کیفی و با مشارکت دو معلم زبان انگلیسی که هم‌زمان به عنوان معلمان پایه در کلاس‌های چهارم و پنجم SDN 13 Sesetan فعالیت داشتند، انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده کلاس، مصاحبه و تحلیل اسناد گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که معلمان از Alur Tujuan Pembelajaran (ATP) به عنوان مبنای برنامه‌ریزی آموزشی استفاده کرده و راهبردهای متنوعی از جمله تمرین تکراری، تکرار شفاهی، دیکته، آموزش چندوجهی، یادگیری زمینه‌محور، بهره‌گیری از رسانه‌های بصری و فعالیت‌های یادگیری مشارکتی را به کار بردند. شیوه‌های ارزشیابی شامل رویکردهای تکوینی و پایانی از طریق مشاهده، چک‌لیست، ارزشیابی همتایان، بازخورد معلم، تکالیف و ارزشیابی‌های پایان واحد بود. علی‌رغم چالش‌های مرتبط با توانایی‌های ناهمگون دانش‌آموزان، معلمان با ادغام فنون متنوع آموزشی و ارزشیابی، سازگاری خود را نشان دادند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که اجرای موفق Kurikulum Merdeka در کلاس‌های زبان انگلیسی وابسته به انعطاف‌پذیری آموزشی معلمان، سواد ارزشیابی مؤثر و استفاده از راهبردهای یادگیری دانش‌آموزمحور است.

Pembelajaran padaaabad ke-21 menuntut proses yang semakin kompleks dan adaptif terhadap dinamika perkembangan zaman. Kurikulum Merdeka mengarahkan pencapaian delapan dimensi profil lulusan, salah satunya kreativitas yang berkaitan dengan kemampuan individu dalam berpikir kreatif. Keterampilan ini menjadi kebutuhan penting bagi murid guna mendorong peningkatan mutu pendidikan di Indonesia. Penerapan model Project-Based Learning dinilai mampu memfasilitasi pengembangan kemampuan dalam berpikir kreatif tersebut. Penelitian ini diarahkan untuk mengembangkan e-book berbasis Project-Based Learning pada materi Keanekaragaman Hayati yang dinilai layak berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, serta keefektifan dalam meningkatkan kemampuan berpikir kreatif murid. Prosedur pengembangan mengacu pada model 4-D yang meliputi tahapan define, design, develop, dan disseminate. Aspek validitas diperoleh melalui penilaian dosen ahli; kepraktisan ditinjau dari keterlaksanaan pembelajaran, respons murid, serta tingkat keterbacaan; sedangkan keefektifan diukur berdasarkan ketercapaian indikator berpikir kreatif dan hasil penilaian proyek. Analisis data dilakukan secara deskriptif kualitatif dengan menggunakan instrumen berupa lembar validasi, lembar observasi, angket respons, uji keterbacaan, tes, serta lembar penilaian proyek. Produk yang dihasilkan berupa e-book berbasis PjBL dengan fitur Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, dan Bio-Evaluate yang terintegrasi dengan sintaks Project-Based Learning serta indikator berpikir kreatif. Hasil uji validitas menunjukkan skor rata-rata sebesar 3,83. Kepraktisan dari observasi keterlaksanaan pembelajaran 98,5%, respons murid 97,40%, serta uji keterbacaan pada level 10. Keefektifan dari ketercapaian indikator berpikir kreatif dengan kategori sangat baik, yaitu fluency, flexibility, originality, elaboration berturut-turut sebesar 92,5%; 94,3%; 93,2% dan 80,3% dan penilaian proyek 96,65%. Berdasarkan hasil tersebut e-book berbasis PjBL dinyatakan layak digunakan sebagai bahan ajar serta mampu melatih berpikir kreatif berdasarkan validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Kata Kunci: Kemampuan Berpikir Kreatif, E-Book, Model Pembelajaran Project-Based Learning, Keanekaragaman Hayati. Learning in the 21st century demands increasingly complex and adaptive processes to the dynamics of modern development. The Independent Curriculum directs the achievement of eight dimensions of the graduate profile, one of which is creativity, which is related to an individual's ability to think creatively. This skill is a crucial requirement for students to drive improvements in the quality of education in Indonesia. The application of the Project-Based Learning model is considered capable of facilitating the development of creative thinking skills. This research is directed at developing a Project-Based Learning-based e-book on Biodiversity material that is deemed feasible based on aspects of validity, practicality, and effectiveness in improving students' creative thinking skills. The development procedure refers to the 4-D model, which includes the stages of define, design, develop, and disseminate. Validity is obtained through assessments by expert lecturers; practicality is reviewed from the implementation of learning, student responses, and readability; while effectiveness is measured based on the achievement of creative thinking indicators and the results of project assessments. Data analysis was conducted descriptively and qualitatively using instruments such as validation sheets, observation sheets, response questionnaires, readability tests, tests, and project assessment sheets. The resulting product is a PjBL-based e-book with Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, and Bio-Evaluate features integrated with Project-Based Learning syntax and creative thinking indicators. The validity test results show an average score of 3.83. The practicality of the learning implementation observation is 98.5%, student responses are 97.40%, and the readability test is at level 10. The effectiveness of the achievement of creative thinking indicators with a very good category, namely fluency, flexibility, originality, elaboration respectively at 92.5%; 94.3%; 93.2% and 80.3% and project assessment is 96.65%. Based on these results, the PjBL-based e-book is declared suitable for use as teaching materials and is able to train creative thinking based on validity, practicality, and effectiveness. Keywords: Ability Creative Thinking, E-Book, Project-Based Learning Model, Biodiversity.

یادگیری در قرن بیست‌ویکم مستلزم فرایندهایی است که به طور فزاینده‌ای پیچیده و سازگار با پویایی‌های توسعه معاصر باشد. برنامه درسی مستقل، دستیابی به هشت بعد از پروفایل فارغ‌التحصیلان را هدایت می‌کند که یکی از آن‌ها خلاقیت است و با توانایی فرد در تفکر خلاق مرتبط است. این مهارت، نیاز اساسی برای دانش‌آموزان به منظور ارتقای کیفیت آموزش در اندونزی به شمار می‌رود. به کارگیری مدل یادگیری مبتنی بر پروژه، قادر به تسهیل توسعه مهارت‌های تفکر خلاق دانسته شده است. این پژوهش با هدف توسعه کتاب الکترونیکی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر پروژه در مبحث تنوع زیستی انجام شده است که بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی در بهبود توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان، قابل قبول ارزیابی شده است. فرایند توسعه بر اساس مدل ۴-بعدی شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و انتشار صورت گرفته است. روایی از طریق ارزیابی اساتید خبره به دست آمده است؛ کاربردپذیری از منظر اجرای آموزش، پاسخ دانش‌آموزان و میزان خوانایی بررسی شده است؛ در حالی که اثربخشی بر اساس تحقق شاخص‌های تفکر خلاق و نتایج ارزیابی پروژه سنجیده شده است. تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی-کیفی با استفاده از ابزارهایی مانند برگه‌های اعتبارسنجی، برگه‌های مشاهده، پرسشنامه‌های پاسخ، آزمون خوانایی، آزمون‌ها و برگه‌های ارزیابی پروژه انجام شده است. محصول نهایی، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL با ویژگی‌های Bio-Think، Bio-Planning، Bio-Logbook، Bio-Showing و Bio-Evaluate است که با دستورالعمل‌های یادگیری مبتنی بر پروژه و شاخص‌های تفکر خلاق ادغام شده است. نتایج آزمون روایی، میانگین نمره ۳٫۸۳ را نشان می‌دهد. کاربردپذیری از مشاهده اجرای آموزش ۹۸٫۵٪، پاسخ دانش‌آموزان ۹۷٫۴۰٪ و آزمون خوانایی در سطح ۱۰ گزارش شده است. اثربخشی تحقق شاخص‌های تفکر خلاق با دسته‌بندی بسیار خوب، به ترتیب برای روانی، انعطاف‌پذیری، اصالت و بسط به میزان ۹۲٫۵٪؛ ۹۴٫۳٪؛ ۹۳٫۲٪ و ۸۰٫۳٪ و ارزیابی پروژه ۹۶٫۶۵٪ بوده است. بر اساس این نتایج، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL به عنوان منبع آموزشی مناسب و توانمند در آموزش تفکر خلاق بر اساس روایی، کاربردپذیری و اثربخشی اعلام می‌شود.

Pembelajaran Biologi pada Kurikulum Merdeka menekankan pendekatan deep learning untuk membentuk dimensi profil lulusan, khususnya penalaran kritis, yang selaras dengan tuntutan keterampilan abad ke-21 meliputi critical thinking, communication, collaboration, dan creativity. Namun, bahan ajar di sekolah masih terbatas dan belum optimal mendukung pembelajaran berbasis masalah serta pemanfaatan teknologi pembelajaran interaktif, khususnya pada materi Sistem Pencernaan Manusia. Penelitian ini memiliki tujuan merancang serta menilai kelayakan buku saku interaktif berbasis Problem Based Learning yang dilengkapi dengan Augmented Reality guna meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa kelas XI SMA. Penelitian menggunakan model pengembangan 4D dengan uji coba skala terbatas dilakukan pada 25 siswa kelas XI di SMA Negeri 7 Surabaya. Instrumen meliputi validasi ahli, angket respon siswa, observasi keterlaksanaan pembelajaran, uji keterbacaan grafik Fry, serta soal pretest dan posttest. Hasil menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan nilai 98.38%, kepraktisan sangat praktis berdasarkan respon siswa mendapatkan nilai 98.4% dan keterlaksanaan pembelajaran mendapatkan nilai 97.47%, serta keterbacaan yang sesuai dengan tingkat kelas XI. Keefektifan ditunjukkan oleh peningkatan nilai rata-rata dari 54 menjadi 93.2 dengan nilai N-gain sebesar 0,8 yang termasuk dalam kategori tinggi serta tingkat ketuntasan belajar mencapai 100%, dan peningkatan ketercapaian indikator berpikir kritis dari 52% cukup tuntas menjadi 94.33% sangat tuntas. Dengan demikian, buku saku interaktif dinyatakan layak, praktis, dan efektif sebagai media pembelajaran Biologi untuk meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: buku saku, PBL, pembelajaran abad-21, berpikir kritis. Biology learning in the Independent Curriculum emphasizes a deep learning approach to shape graduate profile dimensions, particularly critical reasoning, which aligns with the demands of 21st-century skills including critical thinking, communication, collaboration, and creativity. However, teaching materials in schools are still limited and do not optimally support problem-based learning and the use of interactive learning technology, especially in the Human Digestive System material. This study aims to design and assess the feasibility of an interactive pocketbook based on Problem Based Learning equipped with Augmented Reality to improve the critical thinking skills of 11th-grade high school students. The study used a 4D development model with a limited-scale trial conducted on 25 11th-grade students at SMA Negeri 7 Surabaya. Instruments included expert validation, student response questionnaires, learning implementation observations, Fry graph readability tests, and pretest and posttest questions. The results showed a very valid level of validity with a value of 98.38%, very practicality based on student responses obtained a value of 98.4% and learning implementation obtained a value of 97.47%, as well as readability appropriate for the 11th-grade level. Effectiveness is demonstrated by an increase in the average score from 54 to 93.2, with an N-gain of 0.8, which is considered high. The learning completion rate reached 100%. The critical thinking indicator achievement increased from 52% (quite complete) to 94.33% (very complete). Therefore, the interactive pocketbook is deemed feasible, practical, and effective as a Biology learning medium to enhance students' critical thinking skills. Keywords: pocket books, PBL, 21st-century learning, critical thinking.

یادگیری زیست‌شناسی در برنامه درسی مستقل بر رویکرد یادگیری عمیق برای شکل‌دهی ابعاد پروفایل فارغ‌التحصیلان، به ویژه استدلال انتقادی، تأکید دارد که با الزامات مهارت‌های قرن بیست و یکم شامل تفکر انتقادی، ارتباط، همکاری و خلاقیت همسو است. با این حال، مواد آموزشی در مدارس هنوز محدود بوده و به طور بهینه از یادگیری مبتنی بر مسئله و استفاده از فناوری یادگیری تعاملی، به ویژه در مبحث دستگاه گوارش انسان، پشتیبانی نمی‌کنند. هدف این پژوهش طراحی و ارزیابی شایستگی کتابچه تعاملی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله مجهز به واقعیت افزوده به منظور ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. این پژوهش از مدل توسعه 4D استفاده کرده و آزمون مقیاس محدود بر روی ۲۵ دانش‌آموز پایه یازدهم در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا انجام شد. ابزارها شامل روایی خبرگان، پرسشنامه پاسخ دانش‌آموزان، مشاهده اجرای یادگیری، آزمون خوانایی نمودار Fry و سؤالات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. نتایج نشان داد سطح روایی بسیار بالا با مقدار ۹۸٫۳۸٪، میزان کاربردپذیری بسیار بالا بر اساس پاسخ دانش‌آموزان با مقدار ۹۸٫۴٪ و اجرای یادگیری با مقدار ۹۷٫۴۷٪ و همچنین خوانایی متناسب با سطح پایه یازدهم به دست آمد. اثربخشی با افزایش میانگین نمره از ۵۴ به ۹۳٫۲ و مقدار N-gain برابر با ۰٫۸ که در دسته بالا قرار می‌گیرد، نشان داده شد. نرخ تکمیل یادگیری به ۱۰۰٪ رسید. میزان دستیابی به شاخص تفکر انتقادی از ۵۲٪ (نسبتاً کامل) به ۹۴٫۳۳٪ (کاملاً کامل) افزایش یافت. بنابراین، کتابچه تعاملی به عنوان رسانه یادگیری زیست‌شناسی برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، شایسته، کاربردی و مؤثر ارزیابی می‌شود.

Kurikulum Merdeka yang diterapkan di Indonesia menekankan pendekatan pembelajaran mendalam yang relevan dengan tuntutan pendidikan abad ke-21, khususnya dalam mengembangkan keterampilan berpikir tingkat tinggi (HOTS). Salah satu solusi untuk mewujudkan hal tersebut adalah dengan mengaplikasikan model pembelajaran yang sistematis, seperti Guided Inquiry. Keberhasilan penerapan model ini didukung oleh penggunaan bahan ajar yang tepat, yaitu Elektronik Lembar Kerja Peserta Didik (E-LKPD). Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan validitas E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dalam melatihkan kompetensi HOTS siswa kelas XI SMA. Pengembangan E-LKPD dilakukan dengan menggunakan model 4D (Define, Design, Develop, dan Disseminate). Teknik pengumpulan data dilakukan melalui metode validasi. Hasil pengembangan menunjukkan bahwa E-LKPD yang dihasilkan tergolong sangat valid dengan persentase sebesar 98,75% berdasarkan aspek penyajian, isi, kebahasaan, dan syarat teknis. Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dinyatakan layak digunakan dalam kegiatan pembelajaran. Kata Kunci: Keterampilan Berpikir Tingkat Tinggi, E-LKPD, Guided Inquiry The Merdeka Curriculum implemented in Indonesia emphasizes a deep learning approach that is relevant to the demands of 21st-century education, particularly in developing higher-order thinking skills (HOTS). One solution to address this need is the application of a systematic learning model, such as the Guided Inquiry model. The success of this approach is supported by the use of appropriate teaching materials, namely the Electronic Student Worksheet (E-LKPD). This study aims to describe the validity of a Guided Inquiry-based E-LKPD on the circulatory system material to train the HOTS competencies of eleventh-grade high school students. The development of the E-LKPD was conducted using the 4D model (Define, Design, Develop, and Disseminate). Data were collected through a validation method. The results show that the developed E-LKPD is categorized as highly valid, with a validity score of 98.75% based on aspects of presentation, content, language, and technical requirements. Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD on circulatory system material is considered feasible for use in learning activities. Keywords: High Order Thinking Skills, E-LKPD, Guided Inquiry

برنامه درسی «مرده‌کا» که در اندونزی اجرا می‌شود، بر رویکرد یادگیری عمیق تأکید دارد که با الزامات آموزش قرن بیست‌ویکم، به ویژه در توسعه مهارت‌های تفکر سطح بالا (HOTS)، مرتبط است. یکی از راه‌حل‌های تحقق این هدف، به‌کارگیری مدل یادگیری نظام‌مند مانند مدل راهنمایی اکتشافی است. موفقیت این رویکرد با استفاده از مواد آموزشی مناسب، یعنی برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD)، حمایت می‌شود. هدف این پژوهش توصیف روایی E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون به منظور آموزش شایستگی‌های HOTS دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. توسعه E-LKPD با استفاده از مدل 4D (تعریف، طراحی، توسعه و انتشار) انجام شد. داده‌ها از طریق روش اعتبارسنجی گردآوری گردید. نتایج توسعه نشان داد که E-LKPD تولیدشده بر اساس جنبه‌های ارائه، محتوا، زبان و الزامات فنی با درصد ۹۸٫۷۵٪ بسیار معتبر ارزیابی شد. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی مناسب تشخیص داده می‌شود.

Keterampilan proses sains terintegrasi (KPST) merupakan kemampuan penting dalam pembelajaran biologi pada Kurikulum Merdeka, namun penguasaannya dijenjang SMA masih tergolong rendah. Tujuan studi ialah mengevaluasi efisiensi implementasi E-LKPD berlandaskan guided inquiry pada bahasan fotosintesis untuk mendongkrak keahlian proses sains yang terintegrasi bagi subjek didik. Melalui format one group pretest–posttest, penelitian ini menyertakan 22 peserta didik kelas XI MIPA yang kemudian diproses secara deskriptif kuantitatif memanfaatkan teknik persentase serta nilai normalized gain (n-gain). Temuan studi memaparkan progres capaian edukatif sekaligus kompetensi proses sains terintegrasi dengan skor rata-rata dari 43 saat awal menjadi 82 saat akhir serta indeks N-gain 0,7 pada level sedang. Pertumbuhan ini terekam bagi semua indikator KPST. Realisasi pengajaran maupun operasionalisasi E-LKPD berada pada taraf sangat baik melalui raihan persentase rata-rata 95%, disertai peningkatan aktivitas peserta didik dari 90% menjadi 96% 4selama proses pembelajaran. Reaksi subjek didik pun memaparkan evaluasi sangat positif dengan raihan 90%. Hasil tersebut menandakan bahwa media E-LKPD model guided inquiry bagi materi fotosintesis tergolong efektif maupun praktis dimanfaatkan untuk melatihkan kompetensi proses sains terintegrasi dalam ruang lingkup materi fotosintesis ini. Kata Kunci: fotosintesis, guided inkuiry, keterampilan proses sains terintegrasi, Lembar Kerja Peserta didik Elektronik (E-LKPD), pretest–posttest. Integrated science process skills (KPST) are important abilities in biology learning in the Merdeka Curriculum; however, mastery at the senior high school level remains relatively low. The aim of the study is to evaluate the effectiveness of implementing E-LKPD based on guided inquiry on the topic of photosynthesis to enhance integrated science process skills among students. Using a one group pretest-posttest format, this study involved 22 students from class XI MIPA, which was then processed descriptively quantitatively using percentage techniques and normalized gain (n-gain) scores. The study findings demonstrate progress in educational achievement as well as integrated science process competencies, with an average score increase from 43 at the beginning to 82 at the end and an N-gain index of 0.7 at a moderate level. This growth was observed across all KPST indicators. The implementation of teaching and the operationalization of E-LKPD were rated as very good with an average percentage achievement of 95%, alongside an increase in student activity from 90% (meeting 1) to 96% (meeting 2) during the learning process. Student feedback also indicated a very positive evaluation with a score of 90%. These results indicate that the E-LKPD media using a guided inquiry model for the photosynthesis material is effective and practical for training integrated science process competencies within the scope of this photosynthesis material. Keywords: Electronic Student Worksheets (E-LKPD), guided inquiry, integrated science process skills, pretest–posttest, photosynthesis.

مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه (KPST) از توانمندی‌های مهم در آموزش زیست‌شناسی بر اساس برنامه درسی مردکا به‌شمار می‌رود، اما تسلط بر آن‌ها در سطح دبیرستان همچنان نسبتاً پایین است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثربخشی اجرای E-LKPD مبتنی بر راهنمایی‌شده در مبحث فتوسنتز به‌منظور ارتقای مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه در میان دانش‌آموزان است. این مطالعه با استفاده از طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون تک‌گروهی، ۲۲ دانش‌آموز پایه یازدهم رشته علوم تجربی را دربر گرفت و داده‌ها به‌صورت توصیفی-کمی با بهره‌گیری از تکنیک درصد و نمره بهره‌مندی نرمال‌شده (n-gain) تحلیل شد. یافته‌های پژوهش پیشرفت در دستاوردهای آموزشی و نیز شایستگی‌های فرایند علوم یکپارچه را نشان داد، به‌طوری‌که میانگین نمره از ۴۳ در ابتدا به ۸۲ در پایان رسید و شاخص N-gain برابر با ۰٫۷ در سطح متوسط به‌دست آمد. این رشد در تمامی شاخص‌های KPST مشاهده شد. اجرای تدریس و عملیاتی‌سازی E-LKPD با میانگین درصد تحقق ۹۵٪ در سطح بسیار خوب ارزیابی شد و فعالیت دانش‌آموزان نیز از ۹۰٪ (جلسه اول) به ۹۶٪ (جلسه دوم) طی فرایند یادگیری افزایش یافت. بازخورد دانش‌آموزان نیز ارزیابی بسیار مثبتی را با امتیاز ۹۰٪ نشان داد. این نتایج بیانگر آن است که رسانه E-LKPD مبتنی بر الگوی راهنمایی‌شده برای مبحث فتوسنتز، ابزاری اثربخش و عملی برای آموزش مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه در چارچوب این مبحث محسوب می‌شود.

Background-The circulatory system is among the most abstract and conceptually demanding topics in junior high school science education, often requiring instructional tools that extend beyond conventional lecture-based approaches to support meaningful student comprehension. Objective-This study aimed to develop and validate interactive multimedia using Google Sites for the circulatory system topic, targeting eighth-grade students within the framework of Indonesia's Merdeka Curriculum, employing the Analysis, Design, and Development (ADD) stages of the ADDIE model. Method-The research subjects consisted of five expert validators. Data were collected using a structured validation questionnaire and a semi-structured interview guide. Results-The interactive multimedia encompassed instructional videos, interactive animations, anatomical illustrations, and Quizizz-based evaluations. Validity was assessed using Aiken's V, yielding an average coefficient of 0.94 (valid category), across four aspects: content feasibility (0.93), presentation feasibility (0.95), language feasibility (0.98), and visual and display aspects (0.89). Reliability was assessed using the Intraclass Correlation Coefficient (ICC), yielding a value of 0.788, categorized as good reliability. Conclusion-The findings confirm that the developed Google Sites-based interactive multimedia is valid and reliable for use as a learning medium for the abstract topic of the circulatory system, offering a cost-free, accessible, and curriculum-aligned digital learning solution for junior high school science teachers and students.

زمینه و هدف: دستگاه گردش خون یکی از انتزاعی‌ترین و از نظر مفهومی دشوارترین مباحث در آموزش علوم دوره متوسطه اول است که اغلب نیازمند ابزارهای آموزشی فراتر از رویکردهای سنتی مبتنی بر سخنرانی برای حمایت از درک معنادار دانش‌آموزان می‌باشد. هدف: این پژوهش با هدف توسعه و روایی‌یابی چندرسانه‌ای تعاملی با استفاده از Google Sites برای مبحث دستگاه گردش خون، ویژه دانش‌آموزان پایه هشتم در چارچوب برنامه درسی Merdeka اندونزی و با به‌کارگیری مراحل تحلیل، طراحی و توسعه (ADD) از مدل ADDIE انجام شد. روش: شرکت‌کنندگان پژوهش شامل پنج نفر از ارزیابان خبره بودند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته روایی و راهنمای مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. یافته‌ها: چندرسانه‌ای تعاملی شامل ویدئوهای آموزشی، انیمیشن‌های تعاملی، تصاویر تشریحی و ارزیابی مبتنی بر Quizizz بود. روایی با استفاده از ضریب Aiken's V ارزیابی شد که میانگین ضریب ۰٫۹۴ (در دسته روایی) را در چهار بُعد به‌دست داد: کفایت محتوا (۰٫۹۳)، کفایت ارائه (۰٫۹۵)، کفایت زبانی (۰٫۹۸) و جنبه‌های بصری و نمایش (۰٫۸۹). پایایی با استفاده از ضریب همبستگی درون‌کلاسی (ICC) سنجیده شد که مقدار ۰٫۷۸۸ را نشان داد و در دسته پایایی خوب قرار گرفت. نتیجه‌گیری: یافته‌ها تأیید می‌کند که چندرسانه‌ای تعاملی مبتنی بر Google Sites توسعه‌یافته، از روایی و پایایی لازم برای استفاده به‌عنوان رسانه آموزشی در مبحث انتزاعی دستگاه گردش خون برخوردار است و راه‌حلی دیجیتال، رایگان، در دسترس و منطبق با برنامه درسی برای معلمان و دانش‌آموزان علوم دوره متوسطه اول ارائه می‌دهد.

This study aims to provide an in-depth analysis of the impact of mathematics textbooks on learning obstacles and student performance in the topic of systems of linear inequalities in two variables. Employing a qualitative interpretative approach with a hermeneutic phenomenological design, the research examines mathematics textbooks from the Merdeka Curriculum used in Indonesian secondary schools and involves 80 student participants, 20 of whom were interviewed in depth. The analysis focuses on identifying potential learning obstacles embedded in the textbooks, which are then validated through diagnostic assessments and student interviews. The findings identify three main types of learning obstacles: epistemological, ontogenic, and didactical. Epistemological obstacles arise from students’ difficulties in transforming algebraic representations into graphical forms and understanding the intersection of solution sets. Ontogenic obstacles are related to students’ psychological readiness, mastery of prerequisite concepts, and technical skills. Meanwhile, didactical obstacles stem from textbook presentations that overemphasize procedures and examples, without providing sufficient space for conceptual exploration, solution validation, and reflection. Empirical data confirm that many students struggle to deeply understand and apply the concepts of systems of linear inequalities in two variables. This study underscores the importance of improving mathematics textbook design by integrating epistemic and systemic approaches, providing adequate scaffolding, and emphasizing validation and reflection. Collaborative efforts among curriculum developers, textbook authors, and educators are essential to ensure that textbooks truly support the development of students’ conceptual understanding and critical thinking skills.

این پژوهش با هدف ارائه تحلیلی عمیق از تأثیر کتاب‌های درسی ریاضی بر موانع یادگیری و عملکرد دانش‌آموزان در مبحث دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره انجام شده‌است. با به‌کارگیری رویکرد کیفی تفسیری و طراحی پدیدارشناسی هرمنوتیکی، پژوهش به بررسی کتاب‌های درسی ریاضی مبتنی بر برنامه درسی Merdeka که در مدارس متوسطه اندونزی مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌پردازد و ۸۰ دانش‌آموز را دربر می‌گیرد که ۲۰ نفر از آن‌ها به‌صورت عمیق مصاحبه شده‌اند. تحلیل پژوهش بر شناسایی موانع بالقوه یادگیری موجود در کتاب‌های درسی متمرکز است که این موانع از طریق ارزیابی‌های تشخیصی و مصاحبه با دانش‌آموزان اعتبارسنجی می‌شوند. یافته‌ها سه نوع اصلی از موانع یادگیری را شناسایی می‌کنند: موانع معرفت‌شناختی، موانع آنتوژنتیک و موانع دیداکتیکی. موانع معرفت‌شناختی ناشی از دشواری دانش‌آموزان در تبدیل نمایش‌های جبری به اشکال نموداری و درک اشتراک مجموعه‌ جواب‌ها است. موانع آنتوژنتیک به آمادگی روان‌شناختی دانش‌آموزان، تسلط بر مفاهیم پیش‌نیاز و مهارت‌های فنی مربوط می‌شود. در همین حال، موانع دیداکتیکی از نحوه ارائه کتاب‌های درسی ناشی می‌شود که بر روی رویه‌ها و مثال‌ها بیش از حد تأکید دارند و فضای کافی برای کاوش مفهومی، اعتبارسنجی راه‌حل و تأمل فراهم نمی‌کنند. داده‌های تجربی تأیید می‌کنند که بسیاری از دانش‌آموزان در درک عمیق و به‌کارگیری مفاهیم دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره با مشکل مواجه هستند. این پژوهش بر اهمیت بهبود طراحی کتاب‌های درسی ریاضی از طریق ادغام رویکردهای معرفتی و نظام‌مند، ارائه حمایت کافی و تأکید بر اعتبارسنجی و تأمل تأکید می‌کند. تلاش‌های مشترک میان تدوین‌کنندگان برنامه درسی، نویسندگان کتاب‌های درسی و معلمان برای اطمینان از اینکه کتاب‌های درسی واقعاً از توسعه درک مفهومی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان حمایت می‌کنند، ضروری است.