creativity

Purpose: This study aimed to design an artificial intelligence–based cognitive empowerment package for enhancing entrepreneurial skills in gifted and creative adolescents through the qualitative identification and integration of relevant cognitive, psychological, motivational, interpersonal, and technological components. Methods and Materials: The study employed a qualitative exploratory-developmental design. Data were obtained through an analytical review of relevant literature, examination of previous student entrepreneurship workshop experiences, and semi-structured interviews with students, mentors, workshop facilitators, and accelerator managers selected through purposive sampling. Data collection continued until conceptual saturation was achieved. Interview transcripts, field observations, documentary evidence, and analytical notes were examined using thematic analysis. Findings: The qualitative analysis indicated that sustained entrepreneurial action among gifted and creative adolescents depends on a multidimensional configuration of entrepreneurial intention and identity, self-efficacy, opportunity recognition and problem identification, executive functioning, tolerance of ambiguity, applied creativity, fear of failure and perfectionism, intrinsic motivation and psychological ownership, teamwork and psychological safety, proactive agency, resilience, future orientation, and reflective readiness to use artificial intelligence. The findings further suggested that entrepreneurial difficulties differ across adolescents and therefore require profile-based rather than uniform intervention. Integration of the themes resulted in a six-session package encompassing profile awareness and goal setting, problem identification and value creation, conversion of ideas into action plans, presentation and feedback utilization, teamwork and agency, and final presentation with a continuation plan. Conclusion: The findings suggest that entrepreneurial empowerment in gifted and creative adolescents should extend beyond creativity and business knowledge by strengthening the cognitive and psychological capacities required to transform ideas into sustained action, while using artificial intelligence as a supervised reflective and personalized learning support rather than as a substitute for adolescent judgment and agency.

هدف: این پژوهش با هدف طراحی بسته توانمندسازی شناختی مبتنی بر هوش مصنوعی جهت ارتقای مهارت‌های کارآفرینی در نوجوانان با استعداد و خلاق از طریق شناسایی و ادغام کیفی مؤلفه‌های شناختی، روان‌شناختی، انگیزشی، بین‌فردی و فناورانه مرتبط انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه با رویکرد کیفی اکتشافی-توسعه‌ای انجام گرفت. داده‌ها از طریق مرور تحلیلی منابع مرتبط، بررسی تجربیات پیشین کارگاه‌های کارآفرینی دانش‌آموزی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با دانش‌آموزان، مربیان، تسهیل‌گران کارگاه و مدیران شتاب‌دهنده که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، گردآوری شد. جمع‌آوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع مفهومی ادامه یافت. رونوشت مصاحبه‌ها، مشاهدات میدانی، شواهد اسنادی و یادداشت‌های تحلیلی با استفاده از تحلیل تماتیک بررسی شدند. یافته‌ها: تحلیل کیفی نشان داد که تداوم عمل کارآفرینانه در نوجوانان با استعداد و خلاق وابسته به پیکربندی چندبعدی قصد و هویت کارآفرینانه، خودکارآمدی، شناسایی فرصت و تشخیص مسئله، کارکرد اجرایی، تحمل ابهام، خلاقیت کاربردی، ترس از شکست و کمال‌گرایی، انگیزش درونی و مالکیت روان‌شناختی، کار تیمی و ایمنی روان‌شناختی، عاملیت پیش‌فعال، تاب‌آوری، آینده‌نگری و آمادگی تأملی برای استفاده از هوش مصنوعی است. یافته‌ها همچنین نشان داد که دشواری‌های کارآفرینی در میان نوجوانان متفاوت است و بنابراین مداخله مبتنی بر پروفایل به جای مداخله یکنواخت ضرورت دارد. ادغام تم‌ها منجر به بسته‌ای شش‌جلسه‌ای شامل آگاهی از پروفایل و هدف‌گذاری، شناسایی مسئله و خلق ارزش، تبدیل ایده‌ها به برنامه عملیاتی، ارائه و بهره‌گیری از بازخورد، کار تیمی و عاملیت، و ارائه نهایی با برنامه تداوم شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که توانمندسازی کارآفرینانه در نوجوانان با استعداد و خلاق باید فراتر از خلاقیت و دانش کسب‌وکار، با تقویت ظرفیت‌های شناختی و روان‌شناختی لازم برای تبدیل ایده به عمل پایدار و استفاده از هوش مصنوعی به عنوان پشتیبان یادگیری تأملی و شخصی‌سازی‌شده تحت نظارت، نه جایگزین قضاوت و عاملیت نوجوان، توسعه یابد.

Developing students’ economic competence and creativity is essential to preparing them for economic challenges and changing societal demands. However, school entrepreneurship programs do not necessarily develop economic understanding and creativity equally, making evaluation of their implementation and learning outcomes necessary. This study aims to analyze the implementation, supporting and inhibiting factors, and effectiveness of an entrepreneurship-based school program in developing students’ economic competence and creativity at SMP Negeri 2 Tuhemberua. A qualitative descriptive approach was employed. Data were collected through interviews, documentation, and observations involving the school principal, supervising teacher, and five participating students. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, with credibility examined through source and method triangulation. The findings indicate that the Cultivation and MSME Business Project supports students’ understanding of production, capital, costs, sales, and profit while encouraging product innovation, problem-solving, responsibility, and cooperation. Nevertheless, program effectiveness remains limited by insufficient time, inadequate facilities, difficulties in financial recordkeeping, and restricted marketing reach. Therefore, the program is effective as a practical learning experience but requires stronger structured reflection, financial literacy activities, and continuous evaluation to improve students’ economic competence and creativity. ABSTRAK Pengembangan kompetensi ekonomi dan kreativitas siswa penting untuk mempersiapkan mereka menghadapi tantangan ekonomi dan perubahan zaman. Namun, pelaksanaan program kewirausahaan di sekolah belum tentu menghasilkan penguasaan konsep ekonomi dan kreativitas secara seimbang sehingga perlu dievaluasi berdasarkan proses dan capaian pembelajarannya. Penelitian ini bertujuan menganalisis pelaksanaan, faktor pendukung dan penghambat, serta efektivitas program sekolah berbasis kewirausahaan dalam mengembangkan kompetensi ekonomi dan kreativitas siswa SMP Negeri 2 Tuhemberua. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan metode deskriptif. Data dikumpulkan melalui wawancara, dokumentasi, dan pengamatan terhadap kepala sekolah, guru pembimbing, serta lima siswa peserta program. Analisis data dilakukan melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan, dengan keabsahan diperiksa melalui triangulasi sumber dan teknik. Hasil penelitian menunjukkan bahwa program Proyek Budidaya dan Usaha UMKM mendukung pemahaman siswa tentang produksi, modal, biaya, penjualan, dan keuntungan, sekaligus mendorong inovasi produk, pemecahan masalah, tanggung jawab, dan kerja sama. Efektivitas program belum optimal karena keterbatasan waktu, sarana, pencatatan keuangan, dan jangkauan pemasaran. Dengan demikian, program efektif sebagai pengalaman belajar praktis, tetapi memerlukan penguatan refleksi, literasi keuangan, dan evaluasi berkelanjutan.

Creativity is widely considered to be a core competency for learners and graduates in rapidly changing environments; personality research has identified two dispositions as relevant to creativity repeatedly: openness to experience (OE) and tolerance of ambiguity (TOA). This narrative review examined how OE, TOA and creativity are related (with particular attention to university undergraduates). The review clarifies the three constructs and their measures, summarizes evidence for OE–creativity, TOA–creativity and OE–TOA associations, compares theoretical accounts linking them together and proposes an integrative model in which TOA may explain how openness translates into creative thinking and achievement. Evidence for an OE–creativity link is substantial and comparatively consistent. Evidence for a TOA–creativity link is positive but less strong, relies heavily on self-report, and is concentrated in a small number of research groups. Formal tests of TOA as a mediator were not found. The review closes with methodological recommendations and a research agenda for undergraduate samples, including cross-cultural and longitudinal designs, and with implications for educators who wish to foster creativity as a student strength.

ABSTRACT Dynamic shifts in the Society 5.0 era demand moral resilience in students starting from the primary school level, making educators the central pillar in transforming social values. This study deeply explores how the cultivation of religious, independent, and responsible character traits is implemented at SD Negeri 01 Margo Rejo, while mapping the various influencing factors. Utilizing a descriptive qualitative approach, data were gathered through semi-structured interviews, direct observations of daily activities, and document analysis involving the school principal, the fifth-grade teacher, and four students. Interactive data analysis and technical triangulation confirmed that ethical development is executed through a combination of spiritual routines, disciplinary guidance, and role modeling. Throughout this process, the teacher seamlessly integrates six core roles as an instructor, counselor, motivator, demonstrator, facilitator, and evaluator while equipping students with 21st-century 4C skills (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Although character building is supported by strong teacher modeling and adequate school facilities, limited parental engagement and unmonitored digital device usage remain notable hurdles. These findings emphasize the necessity of strengthening collective synergy among schools, families, and communities to establish a solid foundation for children's character development. ABSTRAK Dinamika perubahan di era society 5.0 menuntut ketahanan moral peserta didik sejak jenjang sekolah dasar, sehingga keberadaan figur pendidik menjadi tumpuan utama dalam mentransformasikan nilai-nilai sosial. Riset ini mengurai secara mendalam bagaimana praktik pembentukan karakter religius, mandiri, dan tanggung jawab dijalankan di SD Negeri 01 Margo Rejo, sekaligus memetakan berbagai faktor yang memengaruhinya. Lewat pendekatan kualitatif deskriptif, informasi digali secara intensif dari kepala sekolah, guru kelas V, serta empat peserta didik melalui wawancara semi terstruktur, pengamatan aktivitas harian, dan telaah dokumen pendukung. Analisis data interaktif serta uji triangulasi teknik mengonfirmasi bahwa penanaman etika dilakukan melalui kombinasi pembiasaan ritus spiritual, pengarahan disiplin, dan pemberian contoh konkrit. Dalam proses tersebut, guru secara terpadu mengintegrasikan enam peran mendasar sebagai pengajar, pembimbing, motivator, demonstrator, fasilitator, hingga evaluator seraya membekali siswa dengan kecakapan 4C (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Meskipun efektivitas pembinaan ini disokong oleh keteladanan pendidik serta sarana sekolah yang memadai, keterbatasan kepedulian sebagian orang tua dan penetrasi teknologi digital tanpa pengawasan ketat masih menjadi tantangan nyata. Temuan ini menggarisbawahi pentingnya penguatan sinergi kolektif antara pihak sekolah, keluarga, dan masyarakat demi membangun benteng karakter anak yang tangguh.

This article examines the pedagogical experience of teachers who use project activities in the learning process; it identifies the basis for working on a project. The article discusses the conditions that contribute to the development of creative self-realization among high school students, such as the increasing complexity of project activities. The article concludes with relevant recommendations.

The article analyzes the process of development and initiation of creative abilities at various stages of profession-oriented foreign language training for technical university students. Each stage of foreign language training is described by key characteristics that contribute to the development of students’ creative abilities in a non-linguistic university. The process of developing students’ creative abilities is a hierarchical one. Each stage of foreign language training serves as a preparatory step for the development and initiation of the student's creative abilities.

The article provides a theoretical and methodological rationale for the use of creative psychological and pedagogical technologies in teaching subject-specific methodologies of natural science disciplines in higher education. The relevance of the study is determined by the need to shift from the acquisition of reproductive knowledge to productive, inquiry-oriented, and professionally focused learning activities in the training of prospective teachers in natural science disciplines. Such activities enable students to generate ideas, formulate and test hypotheses, model natural processes, make methodologically grounded decisions, and create educational products. The aim of the article is to clarify the concept of creative psychological and pedagogical technologies, identify the features that determine their creative orientation, and substantiate the principles, conditions, and criteria for their selection and implementation in the professional training of prospective teachers of natural science disciplines. The study is theoretical and analytical in nature. The source base comprises regulatory documents, research articles, and methodological publications addressing the development of creativity, inquiry- and problem-based learning, teacher education in natural science disciplines, and the use of project-based, digital, and geoinformation tools. Analysis and synthesis, comparison, generalization, systematization, classification, pedagogical modeling, and methodological extrapolation were employed. Creative psychological and pedagogical technologies are understood as pedagogical technologies whose organization creates conditions for productive creative activity through openness to problems, variability of possible solutions, independent generation and verification of ideas, and the creation of a result that is new to the learner. Their implementation in natural science teacher education requires combining originality and variability with scientific validity, evidence-based reasoning, and verifiability. The methodological tools were systematized according to their functional purposes, distinguishing pedagogical technologies, methods, and types of activity, educational approaches, and digital tools. Psychological and pedagogical conditions and criteria for their selection were identified. The theoretical analysis provides grounds for considering problem- and inquiry-based learning, project-based learning, case-based learning, design thinking, modeling, open-ended tasks, geoinformation services, and virtual laboratories as promising tools for organizing creatively oriented learning activities of prospective teachers of natural science disciplines. Their appropriate integration may potentially contribute to the development of creative, critical, and systemic thinking, inquiry skills, and the ability to apply knowledge in non-standard educational and professional situations; however, these effects require further empirical verification. The findings may be used to develop educational programs and instructional materials for the professional training of prospective teachers in natural science disciplines.

This paper examines the significant role played by teachers in fostering the holistic development of students, extending beyond academic achievement to encompass their intellectual, emotional, social, ethical, physical and creative growth. Teachers play a significant role in shaping students’ knowledge, skills, attitudes, values and competencies through effective pedagogical practices, learner-centered approaches and inclusive classroom environments. Their ability to recognize diverse learning needs, encourage critical thinking, nurture creativity and promote social-emotional well-being is essential for facilitating meaningful and comprehensive student development. Furthermore, continuous professional development and adherence to ethical and professional standards enable teachers to respond effectively to the evolving educational needs of learners. However, holistic student development cannot be achieved through teacher’s efforts alone. Educational institutions and school leadership also play a crucial role in establishing supportive, equitable, and inclusive learning environments. The paper highlights the importance of shared leadership, collaborative planning and professional learning communities (PLCs) in strengthening cooperation between teachers and school administration. Such collaborative practices can facilitate the integration of academic learning with life skills, value education, experiential learning and the development of essential twenty-first century competencies; the paper also examines challenges that may hinder holistic student development, including limited resources, time constraints, hierarchical administrative structure and inadequate opportunities for professional collaboration. It argues that fostering trust, effective communication, psychological safety and collective responsibility is essential for overcoming these barriers. The paper concludes that holistic student development requires a collaborative and learner-centered educational ecosystem in which teachers; school leaders and other stakeholders work together to nurture well-rounded, responsible, resilient and lifelong learners.

Debates over the use of four-level scales in standards-based grading and reporting, particularly the meaning and necessity of the highest level, persist in K–12 education. This conceptual, practice-informed article examines whether “the 4,” commonly labeled advanced mastery, exceeds, or extending, is theoretically sound and instructionally useful within standards-aligned grading systems. Illustrative classroom scenarios demonstrate that students may produce exceptional work without exceeding the requirements of the standard being assessed. The article considers arguments for and against a top level that requires students to exceed the standard, and it distinguishes valuable qualities such as creativity, sophistication, and superior performance from evidence of standards attainment. Particular attention is given to the misapplication of Webb’s depth of knowledge framework as a proxy for mastery levels, clarifying the difference between cognitive complexity and quality of performance. The article recommends precise performance descriptors, moderation and calibration of student work, narrative feedback, student conferencing, and other approaches for recognizing excellence without distorting proficiency scales. It concludes that schools should initially use a three-level system focused on developing a shared understanding of proficiency. Additional levels may be considered later, following reflection, calibration, and analysis of implementation evidence.

Creativity is a core competency within Kenya’s Competency-Based Education framework, and Integrated Science offers opportunities for learners to investigate, collaborate, experiment, and apply scientific knowledge. However, limited context-specific evidence exists on how teachers combine instructional strategies to foster creativity in Junior School Integrated Science. This study assessed variations in teachers’ combined use of inquiry-based, collaborative, experiential and hands-on, and technology-enhanced strategies in public Junior Schools in Ainabkoi Sub-County, Uasin Gishu County, Kenya. Guided by Piaget’s Cognitive Constructivist Theory, it adopted a pragmatic worldview and convergent parallel mixed-methods design. Questionnaires were completed by 81 Integrated Science teachers, and semi-structured interviews were conducted with 15 Lead Integrated Science Teachers. Quantitative data were analysed using descriptive statistics and hierarchical cluster analysis (HCA), while qualitative data underwent thematic analysis. Collaborative learning recorded the highest use (M = 4.06, SD = 0.65), followed by inquiry-based learning (M = 3.94, SD = 0.66), experiential/hands-on learning (M = 3.54, SD = 0.53), and technology-enhanced instruction (M = 2.92, SD = 0.37). HCA yielded three exploratory profiles distinguished by relative emphasis on technology, inquiry and experiential learning, and collaboration. Interviews indicated that teachers adapted strategy combinations to lesson demands, resources, time, class size, and preparation requirements. The findings show variation in teachers’ reported practices, supporting differentiated professional development and improved access to practical and digital resources. Learner creativity was not directly measured.

Research on information and communication technology (ICT) use and educational outcomes has reported positive, negative, and null associations, and little is known about creative thinking, which Programme for International Student Assessment (PISA) assessed for the first time in 2022. This study examined how profiles of ICT use relate to creative thinking and whether profile membership predicts creative thinking beyond the dimensions of use from which the profiles are derived. Using data from a large international sample of PISA 2022 students, latent profile analysis of the six Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) dimensions of ICT use identified four profiles that differed mainly in the overall level of use. Creative thinking was compared across profiles using all plausible values, replicate weights and a bias-adjusted three-step approach, and random forest models compared the predictive value of the profiles and the dimensions. Students with below-average use scored highest, followed by those with above-average use, whereas students with very low and very high use scored lowest. The low scores at the two ends had different correlates: adjustment for socioeconomic status and gender substantially reduced the gap for very low use but left the gap for very high use almost unchanged. In the random forest models, the six dimensions predicted creative thinking better than profile membership did. Partial dependence plots showed higher predicted scores with more school activities outside the classroom and lower predicted scores with high weekday leisure use and more support or feedback via ICT. The findings suggest that the association between ICT use and creative thinking is not linear, and that profiles based on the level of use are useful for describing groups of students but carry less information than the dimensions of use.

.

This research explores how learning science through Project-Based Learning (PBL) can increase student engagement by influencing student interest and academic performance in the 7th-grade classroom. While elementary students often enjoy science because it is very hands-on, middle school introduces a more structured instruction, which can reduce student motivation and lead to a decrease in engagement. This study sought to understand whether Project-Based Learning (PBL) could help bridge the gap between engagement and rigor. PBL provides students with opportunities to explore authentic, real-world problems, collaborate with peers, and apply scientific concepts in meaningful contexts. Students actively construct knowledge through inquiry, experimentation, and reflection. These elements align closely with the goals of middle school science education—to foster critical thinking, creativity, and problem-solving skills while maintaining student interest and joy in learning. The study was conducted in two 7th-grade science classrooms, one of which included a dual-language Spanish program. Students participated in science units designed around PBL principles that emphasized inquiry-based projects, collaboration, and student choice. Data were collected using pre- and post-interest surveys and pre- and post-unit assessments to measure shifts in student attitudes, engagement, and academic performance.

Creative competence, defined as the knowledge, skills, and dispositions required both to act creatively and to cultivate creativity in learners, is increasingly framed as a core professional capability for teachers, yet initial teacher education rarely addresses it systematically. This brief research report examines whether a game-based instructional module embedded in a standard pedagogy course can strengthen pre-service teachers' creative competence. Using a quasi-experimental, nonequivalent-groups pre-test/post-test design, two intact cohorts of undergraduate pre-service teachers ( N = 118) completed either a 12-week game-based module (“Creative Pedagogy Lab”; n = 61) or a conventional seminar covering the same syllabus ( n = 57). Outcomes included creative self-efficacy and creative personal identity (Short Scale of Creative Self), teaching-for-creativity competence, divergent thinking (Alternative Uses Task), and blind consensual ratings of an authentic lesson-design product; reflective journals and focus groups captured participants’ experiences. Covariate-adjusted analyses showed significant advantages for the game-based condition in creative self-efficacy ( η p² = .10), teaching-for-creativity competence ( η p² = .12), originality of ideas ( η p² = .06), and rated creativity of lesson designs (d = 0.82). No significant effect emerged for ideational fluency, and the effect on creative personal identity was small and did not survive correction for multiple comparisons. Qualitative findings offer contextual insight into these patterns rather than independent evidence of causal mechanism: participants described the games as low-stakes “safe-fail” spaces that granted permission to experiment, while time pressure and coverage anxiety constrained engagement. The results provide preliminary evidence that game-based approaches can be integrated into professional preparation without displacing core content, and they point to organizational conditions—curricular space, facilitator development, and assessment alignment—needed to sustain such approaches in teacher-education organizations. As a single-institution study with a predominantly female, elementary-track sample, these findings are preliminary and may not generalize to other subject areas, institutions, or more gender-balanced cohorts.

Purpose: to explore the use of nature-based loose parts in supporting young children’s creativity through material exploration, independent choice, experimentation, and open-ended play at PAUD Kiddy Kid Center, Banda Aceh. Method: this study employed a qualitative descriptive approach at PAUD Kiddy Kid Center, Banda Aceh. Participants included four young children and their teacher, selected purposively. Data were collected through observation, semi-structured interviews, and documentation, then analyzed using the interactive model of Miles, comprising data reduction, data display, and conclusion drawing. Findings: nature-based loose parts provided opportunities for children to express creativity through material exploration, independent selection, experimentation, material combination, imagination, and the development of diverse creations. All four observed children demonstrated the identified creative behaviors, although their participation pace varied. Teachers facilitated these processes through careful material preparation, safety supervision, and open-ended guidance. Despite challenges in material storage and hygiene, nature-based loose parts offered an accessible and flexible learning resource that supported creative engagement beyond the final product. Implications: PAUD educators can use accessible natural materials to create open-ended learning activities that encourage children’s creativity, independence, and exploration. Originality: lies in its process-oriented examination of how children explore, select, combine, and transform nature-based loose parts, emphasizing creative processes rather than finished products.

Digital media has evolved from passive screen viewing into an algorithmically curated ecosystem of social platforms, short form video, games, generative artificial intelligence (AI), conversational agents, connected toys and educational technologies. These systems can support learning, creativity, communication, disability access and healthcare; however, engagement optimized design, commercial surveillance and synthetic content create risks that are not adequately captured by screen-time measures alone. This narrative review examines the effects of contemporary digital ecosystems on child and adolescent health and outlines implications for pediatric practice. PubMed/MEDLINE, Google Scholar and guidance from the World Health Organization, United Nations Children's Fund, UNESCO and the American Academy of Pediatrics were reviewed, with emphasis on evidence published from 2019 to June 2026. Associations have been reported between problematic digital media use and sleep disruption, reduced physical activity, visual and musculoskeletal symptoms, obesity related behaviours, anxiety, depressive symptoms, cyberbullying, disordered eating and impaired attention. Causal interpretation remains difficult because effects are heterogeneous, often small, bidirectional and strongly modified by age, content, context, displacement, family relationships and pre-existing vulnerability. AI adds distinct concerns: persuasive personalization, inaccurate health information, anthropomorphic dependency, deepfakes, sexual exploitation, biased outputs, privacy loss and erosion of learning through uncritical outsourcing. Benefits are also substantial when technologies are developmentally appropriate, evidence-based, inclusive and used with adult support. Pediatric counselling should shift from counting hours alone toward assessing the child's digital ecosystem, sleep, function, content, compulsivity, safety and relationships. Effective protection requires shared family practices, school digital literacy, safety by design, age-appropriate assurance, transparent algorithms, data minimization and independent research. The goal is not a screen free childhood but a child centred digital environment that supports health, agency and development.

The development of digital technology requires Islamic Religious Education (IRE) to accommodate students’ diverse potentials and foster creativity, including in Akhlak learning, which is often delivered through conventional approaches. This study aims to describe the planning and implementation of digital technology-based product differentiation, identify the forms and quality of students’ products, analyze the development of creativity, and examine the supporting and inhibiting factors at SMAN 1 Majalengka. The study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with one IRE teacher and six eleventh-grade students, and documentation of instructional materials and students’ digital works. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that instruction was systematically planned through diagnostic assessment, product choices, and assessment rubrics. Implementation resulted in short films, educational videos, and digital posters that represented students’ understanding of moral values. Creativity was reflected in the development of originality, flexibility, elaboration, and fluency of thinking. Teachers’ technological competence, students’ enthusiasm, and a collaborative learning environment supported implementation, while limited time and technical constraints remained challenges. This study provides practical insights into implementing digital product differentiation to foster creativity in Islamic Religious Education. ABSTRAK Perkembangan teknologi digital menuntut pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) yang mampu mengakomodasi keberagaman potensi siswa dan mengembangkan kreativitas, termasuk pada materi Akhlak yang cenderung disampaikan secara konvensional. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan perencanaan dan pelaksanaan pembelajaran berdiferensiasi produk berbasis teknologi digital, mengidentifikasi bentuk dan kualitas produk siswa, menganalisis perkembangan kreativitas, serta mengungkap faktor pendukung dan penghambat implementasinya di SMAN 1 Majalengka. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui observasi partisipatif, wawancara mendalam dengan satu guru PAI dan enam siswa kelas XI, serta dokumentasi perangkat pembelajaran dan karya digital. Analisis data dilakukan melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pembelajaran direncanakan secara sistematis melalui asesmen diagnostik, pilihan produk, dan rubrik penilaian. Pelaksanaannya menghasilkan film pendek, video edukasi, dan poster digital yang merepresentasikan pemahaman nilai Akhlak. Kreativitas siswa tampak pada perkembangan orisinalitas, keluwesan ide, elaborasi, dan kelancaran berpikir. Kompetensi teknologi guru, antusiasme siswa, serta lingkungan kolaboratif mendukung implementasi, sedangkan keterbatasan waktu dan kendala teknis menjadi hambatan. Penelitian ini memberikan gambaran praktis penerapan diferensiasi produk digital untuk mengembangkan kreativitas siswa dalam pembelajaran PAI.

Gifted and talented students need well-trained teachers who will challenge and support them in developing their abilities. However, teachers receive no formal professional learning or development focused on teaching academically advanced students, especially those with disabilities. Consequently, gifted and talented students with disabilities are often not given sufficient opportunity to thrive in the classroom. The study assessed the teaching of gifted and talented learners with disabilities. The respondents were 30 parents of Manggahan Elementary School. The researcher utilized a descriptive correlational design. Statistical treatments used were utilized frequency and percentage, weighted mean, t-test and Pearson correlation coefficient. The findings revealed that parent-respondents were mostly in the 50–54 age bracket, predominantly female, and largely composed of parents rather than grandparents or guardians. The results showed that parent-respondents generally viewed the teaching of gifted learners with disabilities positively. The highest rating was given to teachers providing opportunities for enrichment activities, showing that parents particularly noticed efforts that extend the learners’ abilities and interests. The findings also revealed that parent-respondents also assessed the teaching of talented learners with disabilities positively. The highest-rated indicator was teachers’ creativity in addressing both giftedness and disability, which suggests that parents value innovative and flexible teaching approaches. There is a significant difference in the assessment of the parent-respondents on the teaching of gifted and talented learners with disabilities when grouped according to age, sex, and role in the family. Furthermore, there is no significant relationship in the teaching of gifted and talented learners with disabilities based on the computed correlation coefficient and significance value.

It is widely believed that children are more creative than adults, yet direct empirical tests of this assumption are scarce. A qualitative pre-study indicated that creativity is commonly attributed to preschoolers and associated with intrinsically motivated engagement, informing the design of the main study. 92 preschool children and 70 adults completed a divergent thinking task and two drawing tasks varying in structure (free vs. goal-directed). Independent raters evaluated all products for novelty, effectiveness, and overall creativity; participants reported motivation, enjoyment, confidence, and anxiety. Adults outperformed children on externally rated creativity, particularly in structured tasks. In contrast, children reported higher confidence and motivation, lower anxiety, and—except in the structured drawing task—greater enjoyment. Together, these findings challenge the view that children are generally more creative than adults by showing that their apparent advantage lies in confident and intrinsically motivated engagement, whereas creative thinking performance increases with age.

به طور گسترده‌ای باور بر این است که کودکان نسبت به بزرگسالان خلاق‌تر هستند، اما آزمون‌های تجربی مستقیم این فرضیه نادر هستند. یک پیش‌مطالعه کیفی نشان داد که خلاقیت معمولاً به کودکان پیش‌دبستانی نسبت داده می‌شود و با درگیری انگیزشی درونی مرتبط است که طراحی مطالعه اصلی را اطلاع‌رسانی کرد. ۹۲ کودک پیش‌دبستانی و ۷۰ بزرگسال یک تکلیف تفکر واگرا و دو تکلیف نقاشی با میزان ساختار متفاوت (آزاد در برابر هدف‌محور) را انجام دادند. ارزیابان مستقل تمامی محصولات را از نظر نوآوری، اثربخشی و خلاقیت کلی ارزیابی کردند؛ شرکت‌کنندگان نیز انگیزش، لذت، اعتماد به نفس و اضطراب خود را گزارش دادند. بزرگسالان در خلاقیت ارزیابی‌شده توسط ارزیابان خارجی، به ویژه در تکالیف ساختاریافته، عملکرد بهتری نسبت به کودکان داشتند. در مقابل، کودکان اعتماد به نفس و انگیزش بالاتر، اضطراب کمتر و—به جز در تکلیف نقاشی ساختاریافته—لذت بیشتری را گزارش کردند. این یافته‌ها در مجموع دیدگاه رایج مبنی بر اینکه کودکان به طور کلی خلاق‌تر از بزرگسالان هستند را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد که برتری ظاهری آن‌ها در درگیری با اعتماد به نفس و انگیزش درونی نهفته است، در حالی که عملکرد تفکر خلاق با افزایش سن بهبود می‌یابد.

This paper explored the significance of equity, diversity and inclusivity (EDI) in Business Education research. The paper explained that equity ensures that all individuals can benefit from educational opportunities, regardless of their backgrounds. In addition, diversity in relation to Business Education Research refers to the multifaceted representation and integration of diverse perspectives, experiences identities and cognitive approaches. While inclusivity represents the practical application of equity and diversity. The paper identified the benefits of equity diversity and inclusivity to include꞉ enhancement of collaboration among the academia, industry, community and government. Equity, diversity and inclusivity help researchers to approach Business Education Problems with a richer and more holistic outlook, thereby enhancing the quality, creativity and potential impact of their work. Some of the strategies for enhancing equity, diversity and inclusivity in Business Education Research include flexibility, enlightenment campaign, adequate funding and synergetic relationship. Finally, the paper suggested that Equity, Diversity and Inclusivity (EDI) should be embedded in the curriculum of Business Education.

این مقاله به بررسی اهمیت عدالت، تنوع و شمول (EDI) در پژوهش‌های آموزش کسب‌وکار پرداخته است. مقاله توضیح می‌دهد که عدالت تضمین می‌کند همه افراد، صرف‌نظر از پیشینه‌هایشان، بتوانند از فرصت‌های آموزشی بهره‌مند شوند. همچنین، تنوع در ارتباط با پژوهش‌های آموزش کسب‌وکار به نمایندگی و ادغام چندوجهی دیدگاه‌ها، تجارب، هویت‌ها و رویکردهای شناختی مختلف اشاره دارد. در حالی که شمول، کاربرد عملی عدالت و تنوع را نمایان می‌سازد. مقاله مزایای عدالت، تنوع و شمول را شامل ارتقای همکاری میان دانشگاه، صنعت، جامعه و دولت شناسایی می‌کند. عدالت، تنوع و شمول به پژوهشگران کمک می‌کند تا مسائل آموزش کسب‌وکار را با دیدگاهی غنی‌تر و جامع‌تر مورد بررسی قرار دهند و بدین ترتیب کیفیت، خلاقیت و تأثیر بالقوه کار آن‌ها افزایش می‌یابد. برخی از راهبردهای ارتقای عدالت، تنوع و شمول در پژوهش‌های آموزش کسب‌وکار شامل انعطاف‌پذیری، کمپین آگاهی‌بخشی، تأمین مالی کافی و رابطه هم‌افزا می‌باشد. در نهایت، مقاله پیشنهاد می‌کند که عدالت، تنوع و شمول (EDI) باید در برنامه درسی آموزش کسب‌وکار گنجانده شود.

This study aims to analyze the implementation of the Blue Ocean Strategy in creating value innovation for Islamic education services at MTs Azzakiyyah, Bandung Regency. Employing a qualitative approach with a mini-study design, data were collected through interviews, observation, and documentation involving madrasah stakeholders. The data analysis applies the Blue Ocean Strategy framework utilizing the concepts of Value Innovation, Strategy Canvas, the Six Paths Framework, and the ERRC (Eliminate, Reduce, Raise, Create) grid to formulate a future value profile via the To-Be Strategy Canvas. The analytical focus is centered on identifying and reconstructing critical value factors to create service novelty. Furthermore, this analysis explores the potential shift from a mere program orientation toward value creation that integrates academic excellence, Islamic values, character building, technology, creativity, and parental partnerships. In this study, the concept of an "Islamic Student Experience-Based Madrasah" is positioned as a proposed value innovation to be confirmed through empirical field findings rather than as a predetermined conclusion. The findings are expected to provide strategic perspectives for developing Islamic education services that are adaptive to stakeholder needs, centered on meaningful student experiences, and firmly rooted in Islamic values and social well-being.

هدف این پژوهش تحلیل اجرای راهبرد اقیانوس آبی در خلق نوآوری ارزش برای خدمات آموزش اسلامی در مدرسه متوسطه اسلامی MTs Azzakiyyah شهرستان باندونگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه کوچک انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی با مشارکت ذی‌نفعان مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از چارچوب راهبرد اقیانوس آبی و مفاهیم نوآوری ارزش، بوم راهبرد، چارچوب شش مسیر و ماتریس ERRC (حذف، کاهش، افزایش، خلق) صورت گرفته تا نمایه ارزش آینده از طریق بوم راهبرد To-Be ترسیم شود. تمرکز تحلیلی بر شناسایی و بازسازی عوامل ارزش حیاتی به منظور خلق نوآوری در خدمات است. افزون بر این، این تحلیل به بررسی امکان گذار از رویکرد صرفاً برنامه‌محور به سوی خلق ارزش یکپارچه با برتری علمی، ارزش‌های اسلامی، پرورش شخصیت، فناوری، خلاقیت و مشارکت والدین می‌پردازد. در این پژوهش، مفهوم «مدرسه اسلامی مبتنی بر تجربه دانش‌آموز» به عنوان نوآوری ارزش پیشنهادی مطرح شده که صحت آن از طریق یافته‌های میدانی تجربی مورد تأیید قرار می‌گیرد و نه به عنوان نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده. انتظار می‌رود یافته‌ها دیدگاه‌های راهبردی برای توسعه خدمات آموزش اسلامی ارائه دهند که سازگار با نیازهای ذی‌نفعان، متمرکز بر تجارب معنادار دانش‌آموزان و ریشه‌دار در ارزش‌های اسلامی و بهزیستی اجتماعی باشد.

The transformation of 21st-century education demands the strengthening of higher-order thinking skills, known as the 4Cs (critical thinking, creativity, communication, and collaboration), along with the need for technology integration in the learning and assessment process. In the context of Sekolah Penggerak (Moving Schools), Indonesian language teachers have a strategic role in designing assessments that are oriented not only toward cognitive achievement but also toward developing students' competencies and character. This study aims to examine the implementation of the Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) approach in assessing 4C skills, formulate an effective TPACK-based 4C skills assessment model, and construct an applicable assessment concept for Indonesian language teachers at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. This study used a mixed methods approach with an exploratory design. Qualitative data were obtained through observation, document study, in-depth interviews, and focus group discussions (FGDs), while quantitative data were collected through questionnaires that had been tested for validity and reliability. The study subjects included Indonesian language teachers, school principals, and educational stakeholders at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics. The research results show that Indonesian language teachers have positive perceptions of the implementation of the TPACK-based 4C skills assessment. The integration of technology into the assessment is considered capable of increasing student engagement, encouraging reflection on learning, and strengthening student-centered learning. The developed assessment model emphasizes the integration of learning objectives, pedagogical strategies, Indonesian language content, and the contextual use of digital technology. The resulting assessment concept is flexible, adaptive, and relevant to the characteristics of the Driving Schools and the implementation of the Independent Curriculum.

تحول آموزش قرن بیست و یکم مستلزم تقویت مهارت‌های تفکر سطح بالاتر، که به عنوان مهارت‌های 4C (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری) شناخته می‌شوند، همراه با نیاز به ادغام فناوری در فرایند یاددهی و ارزیابی است. در زمینه مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak)، معلمان زبان اندونزیایی نقش راهبردی در طراحی ارزیابی‌هایی دارند که نه تنها بر دستاوردهای شناختی بلکه بر توسعه شایستگی‌ها و شخصیت دانش‌آموزان نیز متمرکز است. هدف این پژوهش بررسی اجرای رویکرد دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه (TPACK) در ارزیابی مهارت‌های 4C، تدوین یک مدل ارزیابی مؤثر مبتنی بر TPACK برای مهارت‌های 4C و ساخت یک مفهوم ارزیابی قابل اجرا برای معلمان زبان اندونزیایی در مدارس پیشرو استان بالی است. این پژوهش با رویکرد روش ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. داده‌های کیفی از طریق مشاهده، مطالعه اسناد، مصاحبه‌های عمیق و بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) گردآوری شد و داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌هایی که روایی و پایایی آن‌ها آزمون شده بود، جمع‌آوری گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل معلمان زبان اندونزیایی، مدیران مدارس و ذینفعان آموزشی مدارس پیشرو استان بالی بودند. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و داده‌های کمی با آمار توصیفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معلمان زبان اندونزیایی نگرش مثبتی نسبت به اجرای ارزیابی مهارت‌های 4C مبتنی بر TPACK دارند. ادغام فناوری در ارزیابی، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تشویق به بازتاب یادگیری و تقویت یادگیری دانش‌آموزمحور می‌شود. مدل ارزیابی توسعه‌یافته بر ادغام اهداف یادگیری، راهبردهای آموزشی، محتوای زبان اندونزیایی و استفاده زمینه‌ای از فناوری دیجیتال تأکید دارد. مفهوم ارزیابی حاصل، انعطاف‌پذیر، سازگار و متناسب با ویژگی‌های مدارس پیشرو و اجرای برنامه درسی مستقل است.

Educational transformation in the digital era requires a shift in the learning paradigm that emphasizes not only mastery of subject matter but also the development of students' creativity, critical thinking, digital literacy, and other essential competencies. The implementation of the Merdeka Curriculum provides greater flexibility for educational institutions and teachers to design learning activities according to students' needs while utilizing technological developments. Within this context, the integration of digital technology and Artificial Intelligence (AI) has the potential to accelerate the transformation of learning practices. This study aims to analyze the transformation of the Merdeka Curriculum through the integration of technology and Artificial Intelligence in learning, while identifying its impacts, opportunities, challenges, and implications for the roles of teachers and students' learning experiences. This research employs a qualitative approach using a literature review method. Data were obtained through the examination of books, scholarly journal articles, educational policy documents, and academic publications relevant to the Merdeka Curriculum, educational technology, and Artificial Intelligence in education. The data were analyzed using a descriptive-analytical approach by identifying, classifying, comparing, and synthesizing relevant findings from the literature. The results indicate that the integration of technology and AI can broaden access to learning resources, support more personalized and adaptive learning, assist teachers in developing instructional materials and assessments, and facilitate project-based learning and the development of twenty-first-century skills. Nevertheless, this transformation also presents several challenges, including unequal access to technology, disparities in teachers' digital competencies, the reliability of AI-generated information, data privacy concerns, potential student dependency on technology, and ethical issues related to academic integrity. Therefore, the integration of technology and AI within the Merdeka Curriculum should be positioned as a pedagogical instrument that supports educational objectives rather than as a replacement for teachers. Sustainable curriculum transformation requires strengthening teachers' digital and pedagogical competencies, establishing clear policies for the responsible use of AI, developing students' AI literacy, and implementing technology in ways that remain oriented toward human development and educational needs.

تحول آموزشی در عصر دیجیتال مستلزم تغییر در پارادایم یادگیری است که نه تنها بر تسلط بر محتوای درسی تأکید دارد، بلکه بر توسعهٔ خلاقیت، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و سایر شایستگی‌های اساسی دانش‌آموزان نیز تمرکز می‌کند. اجرای برنامهٔ درسی مردکا انعطاف‌پذیری بیشتری را برای مؤسسات آموزشی و معلمان فراهم می‌کند تا فعالیت‌های یادگیری را متناسب با نیازهای دانش‌آموزان و با بهره‌گیری از پیشرفت‌های فناوری طراحی کنند. در این زمینه، ادغام فناوری دیجیتال و هوش مصنوعی (AI) پتانسیل تسریع تحول در شیوه‌های یادگیری را دارد. هدف این پژوهش، تحلیل تحول برنامهٔ درسی مردکا از طریق ادغام فناوری و هوش مصنوعی در آموزش و شناسایی تأثیرات، فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای آن برای نقش معلمان و تجارب یادگیری دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور ادبیات انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی کتاب‌ها، مقالات علمی-پژوهشی، اسناد سیاست‌گذاری آموزشی و انتشارات دانشگاهی مرتبط با برنامهٔ درسی مردکا، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش گردآوری شده‌اند. داده‌ها با رویکرد توصیفی-تحلیلی و از طریق شناسایی، طبقه‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مرتبط از منابع مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که ادغام فناوری و هوش مصنوعی می‌تواند دسترسی به منابع یادگیری را گسترش دهد، از یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی حمایت کند، به معلمان در توسعهٔ مواد آموزشی و ارزشیابی‌ها یاری رساند و یادگیری مبتنی بر پروژه و توسعهٔ مهارت‌های قرن بیست‌ویکم را تسهیل کند. با این حال، این تحول با چالش‌هایی نیز همراه است؛ از جمله دسترسی نابرابر به فناوری، تفاوت در شایستگی‌های دیجیتال معلمان، پایایی اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، احتمال وابستگی دانش‌آموزان به فناوری و مسائل اخلاقی مرتبط با صداقت علمی. بنابراین، ادغام فناوری و هوش مصنوعی در برنامهٔ درسی مردکا باید به عنوان ابزاری آموزشی در خدمت اهداف تربیتی و نه جایگزین معلم تلقی شود. تحول پایدار برنامهٔ درسی مستلزم تقویت شایستگی‌های دیجیتال و آموزشی معلمان، تدوین سیاست‌های شفاف برای استفادهٔ مسئولانه از هوش مصنوعی، توسعهٔ سواد هوش مصنوعی در دانش‌آموزان و به‌کارگیری فناوری به گونه‌ای است که همچنان بر رشد انسانی و نیازهای آموزشی متمرکز باشد.

This study aims to analyze the implementation of Multiple Intelligences (MI)-based Islamic Religious Education (PAI), learning strategies, assessment, its impacts on students, and supporting and inhibiting factors from the perspective of Islamic epistemology. The study employed a Systematic Literature Review (SLR) following the PRISMA 2020 guidelines. The literature was searched using the keywords Multiple Intelligences, Islamic Religious Education, Islamic Education, and Pendidikan Agama Islam, and was analyzed through thematic synthesis of studies that met the inclusion criteria. The findings indicate that MI implementation involves planning based on the identification of students’ potential, learning activities using various methods, media, activities, and learning experiences, as well as multidimensional assessment. The strategies identified include discussion, demonstration, worship practices, role play, project-based learning, digital media, collaborative activities, reflection, and environment-based learning. These approaches have the potential to improve student engagement, motivation, creativity, communication, critical thinking, problem-solving, and learning outcomes. From the perspective of Islamic epistemology, MI can be positioned as a pedagogical framework that optimizes human potential through the integration of revelation, reason, empirical experience, and reflection. However, its implementation continues to face limitations related to teacher competence, time, facilities, and assessment. This review emphasizes that MI is more appropriately understood as a learning design framework for developing students’ potential holistically rather than as an instrument for labeling intelligence.

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی آموزش دینی اسلامی (PAI) مبتنی بر هوش‌های چندگانه (MI)، راهبردهای یادگیری، ارزیابی، تأثیرات آن بر دانش‌آموزان و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده از منظر معرفت‌شناسی اسلامی است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌های Multiple Intelligences، Islamic Religious Education، Islamic Education و Pendidikan Agama Islam صورت گرفته و مطالعات واجد شرایط از طریق سنتز موضوعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی MI شامل برنامه‌ریزی مبتنی بر شناسایی ظرفیت‌های دانش‌آموزان، فعالیت‌های یادگیری با بهره‌گیری از روش‌ها، رسانه‌ها، فعالیت‌ها و تجارب یادگیری متنوع و همچنین ارزیابی چندبعدی است. راهبردهای شناسایی‌شده شامل بحث، نمایش، تمرینات عبادی، ایفای نقش، یادگیری مبتنی بر پروژه، رسانه‌های دیجیتال، فعالیت‌های مشارکتی، تأمل و یادگیری مبتنی بر محیط می‌باشد. این رویکردها پتانسیل ارتقای مشارکت، انگیزه، خلاقیت، ارتباط، تفکر انتقادی، حل مسئله و پیامدهای یادگیری دانش‌آموزان را دارند. از منظر معرفت‌شناسی اسلامی، MI می‌تواند به عنوان چارچوبی تربیتی برای بهینه‌سازی ظرفیت‌های انسانی از طریق ادغام وحی، عقل، تجربه‌ی تجربی و تأمل جایگاه یابد. با این حال، اجرای آن همچنان با محدودیت‌هایی نظیر شایستگی معلمان، زمان، امکانات و ارزیابی مواجه است. این مرور تأکید می‌کند که MI بیشتر به عنوان چارچوبی برای طراحی یادگیری جهت توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی ظرفیت‌های دانش‌آموزان قابل فهم است تا ابزاری برای برچسب‌زنی هوش.

This study aims to determine and analyze the influence of study habits, emotional intelligence, learning readiness, parental roles, and perceptions of teachers' teaching creativity on the learning outcomes of Grade X students in Economics at SMA Negeri 15 Padang. The study employs a quantitative approach with an associative research design. The population consists of all 357 Grade X students taking Economics during the 2024/2025 academic year, with a sample size of 115 students. Data were collected through observation, questionnaires, and documentation. Data analysis involved descriptive and inductive methods, specifically multiple linear regression using SPSS. The results indicate that study habits fall into the "fairly good" category; emotional intelligence is "good"; learning readiness is "fairly good"; parental roles are "good"; and perceptions of teachers' teaching creativity are "fairly good." Individually (partially), study habits have a significant influence on learning outcomes (significance value 0.040 < 0.05). Meanwhile, emotional intelligence (0.211), learning readiness (0.114), parental roles (0.629), and perceptions of teachers' teaching creativity (0.591) do not have a significant partial influence on learning outcomes.

هدف این پژوهش تعیین و تحلیل تأثیر عادات مطالعه، هوش هیجانی، آمادگی برای یادگیری، نقش والدین و ادراک نسبت به خلاقیت تدریس معلمان بر نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه دهم در درس اقتصاد در دبیرستان دولتی شماره ۱۵ پادانگ است. این پژوهش با رویکرد کمی و طرح پژوهش همبستگی انجام شده است. جامعه آماری شامل تمامی ۳۵۷ دانش‌آموز پایه دهم است که در سال تحصیلی ۲۰۲۴/۲۰۲۵ درس اقتصاد را اخذ کرده‌اند و حجم نمونه ۱۱۵ نفر می‌باشد. داده‌ها از طریق مشاهده، پرسشنامه و اسناد گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با روش‌های توصیفی و استقرایی، به‌ویژه رگرسیون خطی چندگانه با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که عادات مطالعه در دسته «نسبتاً خوب»، هوش هیجانی «خوب»، آمادگی برای یادگیری «نسبتاً خوب»، نقش والدین «خوب» و ادراک نسبت به خلاقیت تدریس معلمان «نسبتاً خوب» قرار دارند. به صورت فردی (جزئی)، عادات مطالعه تأثیر معناداری بر نتایج یادگیری دارد (مقدار معناداری ۰٫۰۴۰ < ۰٫۰۵). در حالی که هوش هیجانی (۰٫۲۱۱)، آمادگی برای یادگیری (۰٫۱۱۴)، نقش والدین (۰٫۶۲۹) و ادراک نسبت به خلاقیت تدریس معلمان (۰٫۵۹۱) تأثیر معنادار جزئی بر نتایج یادگیری ندارند.

Nature exploration fosters children’s cognitive development and environmental awareness; however, kindergarten curricula are often constrained by limited resources and repetitive interaction, leaving children’s observations only weakly integrated into structured understanding and expression. We present Botune, an AI-supported creative-expression tool for kindergarten planting activities that integrates plant observation, drawing, spoken narration, and animation-based sharing. We conducted an exploratory, fixed-order within-participant study in kindergarten planting classes with 27 children and three educators; 24 complete cases were analysed after excluding data from three children who did not complete the drawing task. The traditional activity preceded the Botune-supported activity by seven days. The proportion of activity time spent observing and teacher-rated involvement scores during sharing were higher in the later session. The later narrations contained significantly more actions and character interactions; character counts were descriptively higher but did not remain statistically significant after Holm correction, and state- or emotion-related expressions did not differ significantly. These semantic counts index narrative elaboration rather than overall narrative quality or general narrative ability. These differences cannot be attributed to Botune alone. Scientific knowledge and conceptual understanding were not directly assessed by these measures. The study offers exploratory observations and design considerations for AI-supported narrative expression in kindergarten nature learning.

کاوش در طبیعت به رشد شناختی و آگاهی زیست‌محیطی کودکان کمک می‌کند؛ با این حال، برنامه‌های درسی مهدکودک‌ها اغلب به دلیل منابع محدود و تعاملات تکراری، با محدودیت مواجه‌اند و مشاهدات کودکان به‌طور ضعیفی درک و بیان ساختاریافته را شکل می‌دهد. در این پژوهش، Botune، یک ابزار خلاقیت‌محور مبتنی بر هوش مصنوعی برای فعالیت‌های کاشت در مهدکودک معرفی می‌شود که مشاهده‌ی گیاه، نقاشی، روایت شفاهی و به‌اشتراک‌گذاری مبتنی بر پویانمایی را یکپارچه می‌کند. یک مطالعه‌ی اکتشافی با طرح درون‌گروهی با ترتیب ثابت در کلاس‌های کاشت مهدکودک با حضور ۲۷ کودک و سه مربی انجام شد؛ پس از حذف داده‌های سه کودک که وظیفه‌ی نقاشی را کامل نکردند، ۲۴ مورد کامل مورد تحلیل قرار گرفت. فعالیت سنتی هفت روز پیش از فعالیت پشتیبانی‌شده با Botune انجام شد. نسبت زمان صرف‌شده برای مشاهده و امتیازهای مشارکت از دید مربی در زمان به‌اشتراک‌گذاری در جلسه‌ی دوم بالاتر بود. روایت‌های جلسه‌ی دوم به‌طور معناداری شامل کنش‌ها و تعاملات شخصیتی بیشتری بودند؛ شمار شخصیت‌ها به‌صورت توصیفی بالاتر بود اما پس از اصلاح Holm از لحاظ آماری معنادار باقی نماند و بیان‌های مرتبط با وضعیت یا هیجان تفاوت معناداری نداشتند. این شمارش‌های معنایی شاخص بسط روایت هستند و نه کیفیت کلی روایت یا توانایی عمومی روایت‌گری. این تفاوت‌ها را نمی‌توان صرفاً به Botune نسبت داد. دانش علمی و درک مفهومی به‌طور مستقیم با این سنجه‌ها ارزیابی نشد. این مطالعه مشاهدات اکتشافی و ملاحظات طراحی برای بیان روایی پشتیبانی‌شده با هوش مصنوعی در یادگیری طبیعت در مهدکودک ارائه می‌دهد.

Nigerian postgraduate education drives the nation's research capacity, yet it risks pedagogical inertia when quality assurance, including the National Universities Commission's minimum academic standards and accreditation, is reduced to procedural compliance. This paper rethinks postgraduate education by shifting attention toward pedagogies that foster intellectual agency, dialogue, epistemic plurality and context-sensitive knowledge production. Drawing on critical pedagogy, decolonial theory, Ubuntu and Igwebuike, and situated-learning theory, it uses a critical-integrative conceptual method and a purposive review of policy documents and Nigerian, African and international literature. The evidence is strongest for structural constraints on supervision and staff retention and for the Eurocentric orientation of methodological training in African research, but thin or inferential for prevailing pedagogy and examination practice; these claims are therefore advanced as nine testable hypotheses rather than established facts. The paper proposes four connected commitments (relational supervision, epistemic plurality, creative rigour and public relevance), operationalised through the CARE model (Criticality, Agency, Relationality and Epistemic creativity). It argues that standards should be an enabling floor rather than an intellectual ceiling, that resourcing rather than intent is the main obstacle to reform, and that CARE can be adopted through a staged, low-cost, workload-neutral pathway viable for early-career supervisors and under-funded state universities.

آموزش تحصیلات تکمیلی در نیجریه ظرفیت پژوهشی کشور را هدایت می‌کند، اما زمانی که تضمین کیفیت، از جمله استانداردهای حداقل علمی و اعتباربخشی کمیسیون دانشگاه‌های ملی، به رعایت صرف رویه‌ها تقلیل یابد، با خطر رکود پداگوژیک مواجه می‌شود. این مقاله با تغییر تمرکز به سوی پداگوژی‌هایی که عاملیت فکری، گفت‌وگو، تکثر معرفتی و تولید دانش حساس به زمینه را تقویت می‌کنند، به بازاندیشی در آموزش تحصیلات تکمیلی می‌پردازد. با بهره‌گیری از پداگوژی انتقادی، نظریه استعمارزدایی، Ubuntu و Igwebuike و نظریه یادگیری موقعیتی، این پژوهش از روش مفهومی انتقادی-ادغامی و مرور هدفمند اسناد سیاستی و ادبیات نیجریه‌ای، آفریقایی و بین‌المللی استفاده می‌کند. شواهد قوی‌ترین برای محدودیت‌های ساختاری در نظارت و نگهداشت اعضای هیئت علمی و جهت‌گیری اروپامحور آموزش روش‌شناسی در پژوهش آفریقایی است، اما برای پداگوژی رایج و شیوه‌های ارزشیابی، شواهد ضعیف یا استنتاجی است؛ بنابراین این ادعاها به صورت نه فرضیه قابل آزمون و نه به عنوان واقعیت‌های اثبات‌شده مطرح می‌شوند. مقاله چهار تعهد مرتبط (نظارت رابطه‌مند، تکثر معرفتی، دقت خلاقانه و ارتباط عمومی) را پیشنهاد می‌کند که از طریق مدل CARE (تفکر انتقادی، عاملیت، رابطه‌مندی و خلاقیت معرفتی) عملیاتی می‌شود. استدلال می‌شود که استانداردها باید کف توانمندساز باشند نه سقف فکری، تأمین منابع نه نیت، مانع اصلی اصلاحات است و مدل CARE می‌تواند از طریق مسیری مرحله‌ای، کم‌هزینه و بدون افزایش بار کاری که برای ناظران جوان و دانشگاه‌های دولتی کم‌برخوردار عملی است، اتخاذ شود.

Background--One way that digital learning materials in elementary schools can support students' creativity and problem-solving skills is by incorporating the STEAM approach into interactive e-books. As the primary user in the classroom, the teacher must determine the product's degree of practicality before testing it on students. Objectves--The purpose of this study is to describe the level of practicality of interactive e-books supported by Book Creator using the STEAM approach based on the evaluation of elementary school teachers and students. Method--This study R&D research was adapted ADDIE model. A Likert-scale response questionnaire is used to gather practicality data from 20 elementary school students and 15 active elementary school teachers who were chosen through purposive sampling. Results--The study's findings demonstrate that interactive e-books supported by Book Creator with the STEAM approach achieved an average practicality percentage of 87.81% according to teachers and 89.58% according to students, both of which fall into very practical category. This e-book was deemed user-friendly, engaging, and perceived by both educators and learners as having the potential to support students' creativity and problem-solving skills. Conclusion--Based on teacher and student assessments, interactive e-books supported by Book Creator with the STEAM approach were deemed very practical to use as learning media by the teachers and students involved in this limited-scale trial. Therefore, it is worthwhile to conduct additional testing to gauge its effectiveness on students' problem-solving skills and learning creativity.

زمینه و هدف—یکی از راه‌هایی که مواد آموزشی دیجیتال در مدارس ابتدایی می‌توانند از خلاقیت و مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان حمایت کنند، ادغام رویکرد STEAM در کتاب‌های الکترونیکی تعاملی است. معلم به عنوان کاربر اصلی در کلاس باید پیش از آزمون آن بر روی دانش‌آموزان، میزان کاربردی بودن محصول را تعیین کند. هدف—هدف این پژوهش توصیف سطح کاربردی بودن کتاب‌های الکترونیکی تعاملی پشتیبانی‌شده توسط Book Creator با رویکرد STEAM بر اساس ارزیابی معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی است. روش—این پژوهش از نوع تحقیق و توسعه (R&D) بوده و مدل ADDIE را اقتباس کرده است. برای گردآوری داده‌های کاربردی بودن، از پرسشنامه‌ای با مقیاس لیکرت استفاده شد که توسط ۲۰ دانش‌آموز ابتدایی و ۱۵ معلم فعال ابتدایی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، تکمیل گردید. یافته‌ها—نتایج پژوهش نشان داد که کتاب‌های الکترونیکی تعاملی پشتیبانی‌شده توسط Book Creator با رویکرد STEAM، به طور میانگین از دید معلمان ۸۷/۸۱٪ و از دید دانش‌آموزان ۸۹/۵۸٪ کاربردی بودن را کسب کردند که هر دو در دسته بسیار کاربردی قرار می‌گیرند. این کتاب الکترونیکی از نظر کاربران، کاربرپسند، جذاب و دارای پتانسیل حمایت از خلاقیت و مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان ارزیابی شد. نتیجه‌گیری—بر اساس ارزیابی معلمان و دانش‌آموزان، کتاب‌های الکترونیکی تعاملی پشتیبانی‌شده توسط Book Creator با رویکرد STEAM، از نظر معلمان و دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این آزمون محدود، بسیار کاربردی برای استفاده به عنوان رسانه آموزشی تشخیص داده شد. بنابراین، انجام آزمون‌های بیشتر برای سنجش اثربخشی آن بر مهارت‌های حل مسئله و خلاقیت یادگیری دانش‌آموزان توصیه می‌شود.

The equine sector provides employment opportunities and leisure activities for a substantial number of people in Sweden. Although these activities are closely connected to nature and dependent on ecosystem services, the sector faces significant ecological challenges. This article explores how representatives of the equine sector—particularly riding schools—conceptualize and articulate their work with environmental sustainability in policy documents and “talk about” everyday practice. The analysis is informed by the Sustainable Development Goals (SDGs) and grounded in an ecolinguistic framework. Our results show that national level policy documents are closely aligned with the established sustainability terminology, whereas local documents and interviewees rarely employ SDG related terminology. Despite this discursive distance, riding schools demonstrate strong engagement and considerable creativity in addressing local environmental challenges. However, this ambition is constrained by limited knowledge, resources, and authority to address more complex ecological issues. Within the pedagogical environments that riding schools constitute, systematic instruction on environmental sustainability holds a marginal position. We identified five “stories we live by”: “the responsible local care taker”, “we try, but we lack resources”, “learning through everyday practice”, “sustainability without sustainability terminology” and “small action matters”. We have interpreted this as emerging eco-benifical narratives that can carry pedagogical potential. We argue that with strengthened organizational support, clearer conceptual tools, and structured opportunities for capacity building, riding schools could play a more active role in shaping sustainability-oriented “stories to live by” and contribute more fully to the broader societal transition toward sustainable development.

بخش اسب فرصت‌های شغلی و فعالیت‌های اوقات فراغت را برای تعداد قابل توجهی از افراد در سوئد فراهم می‌کند. اگرچه این فعالیت‌ها ارتباط نزدیکی با طبیعت داشته و وابسته به خدمات اکوسیستمی هستند، این بخش با چالش‌های زیست‌محیطی قابل توجهی مواجه است. این مقاله بررسی می‌کند که نمایندگان بخش اسب—به ویژه مدارس سوارکاری—چگونه کار خود را با پایداری زیست‌محیطی در اسناد سیاستی مفهوم‌سازی و بیان می‌کنند و درباره عمل روزمره «صحبت می‌کنند». تحلیل حاضر با اهداف توسعه پایدار (SDGs) هدایت شده و بر چارچوب اکولینگویستیکی استوار است. نتایج ما نشان می‌دهد که اسناد سیاستی در سطح ملی با واژگان تثبیت‌شده پایداری همسویی نزدیکی دارند، در حالی که اسناد محلی و مصاحبه‌شوندگان به ندرت از واژگان مرتبط با SDG استفاده می‌کنند. با وجود این فاصله گفتمانی، مدارس سوارکاری مشارکت قوی و خلاقیت قابل توجهی در مواجهه با چالش‌های زیست‌محیطی محلی از خود نشان می‌دهند. با این حال، این انگیزه به دلیل محدودیت دانش، منابع و اختیار برای پرداختن به مسائل پیچیده‌تر زیست‌محیطی، محدود می‌شود. در محیط‌های آموزشی که مدارس سوارکاری ایجاد می‌کنند، آموزش نظام‌مند درباره پایداری زیست‌محیطی جایگاه حاشیه‌ای دارد. ما پنج «روایت زیسته» را شناسایی کردیم: «سرپرست مسئول محلی»، «تلاش می‌کنیم اما منابع کافی نداریم»، «یادگیری از طریق عمل روزمره»، «پایداری بدون واژگان پایداری» و «اقدام کوچک اهمیت دارد». ما این موارد را به عنوان روایت‌های نوظهور سودمند برای محیط زیست تفسیر کرده‌ایم که می‌توانند ظرفیت آموزشی داشته باشند. استدلال می‌کنیم که با تقویت حمایت سازمانی، ابزارهای مفهومی شفاف‌تر و فرصت‌های ساختاریافته برای توانمندسازی، مدارس سوارکاری می‌توانند نقش فعال‌تری در شکل‌دهی به «روایت‌های زیستنی» مبتنی بر پایداری ایفا کرده و سهم بیشتری در گذار اجتماعی گسترده‌تر به سوی توسعه پایدار داشته باشند.

This article analyzes the pedagogical significance of traditional folk games as a means of personality development within the ancient educational system. It examines the role of national games in fostering children's moral, intellectual, and physical development based on the principles of folk pedagogy. The study explores educational traditions formed through folklore, historical sources, and national values, and evaluates the educational potential of folk games from a scientific and pedagogical perspective. The findings indicate that the effective integration of traditional folk games into contemporary primary education and воспитание contributes to the development of students’ independent thinking, creativity, and social competencies.

این مقاله به تحلیل اهمیت تربیتی بازی‌های سنتی عامیانه به‌عنوان ابزاری برای رشد شخصیت در نظام آموزشی باستان می‌پردازد. نقش بازی‌های ملی در پرورش اخلاقی، فکری و جسمانی کودکان بر اساس اصول مردم‌پداگوژی مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش به بررسی سنت‌های تربیتی شکل‌گرفته از طریق فولکلور، منابع تاریخی و ارزش‌های ملی می‌پردازد و ظرفیت تربیتی بازی‌های عامیانه را از منظر علمی و پداگوژیک ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام مؤثر بازی‌های سنتی عامیانه در آموزش ابتدایی و تربیت معاصر به رشد تفکر مستقل، خلاقیت و شایستگی‌های اجتماعی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

The main objective of this study is to analyse the effectiveness of supervision techniques in Islamic educational institutions as a quality assurance mechanism at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi. This research employs a qualitative approach with a case study design to understand the supervision techniques at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi as a quality assurance mechanism. Primary data were obtained through in-depth interviews with the principal, teachers, the school committee, and students, while secondary data were drawn from school documents and reports. Data were collected through semi-structured interviews, participatory observations, and document studies. Data analysis was conducted thematically through coding, categorisation, and interpretation based on administrative and social aspects. Validity was maintained through triangulation and member checking, resulting in a holistic understanding and practical recommendations for quality assurance in Islamic education.The study at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi shows that supervision techniques play a strategic role in assuring the quality of Islamic education. The implementation of structured supervision improves the quality of learning, with teachers planning material more systematically and adjusting instructional methods to students' needs, thereby enhancing students' understanding and participation. Participatory supervision involving teachers, students, and the school committee strengthens the academic culture, encourages teacher motivation, increases creativity in teaching methods, and fosters student discipline and responsibility. The integration of administrative and social aspects produces a holistic and adaptive supervision mechanism, enabling objective performance evaluation, effective communication with parents, and relevant instructional strategies. The findings affirm that supervision functions as an instrument for teacher professional development, improvement of instructional quality, and the establishment of a sustainable academic culture

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل اثربخشی تکنیک‌های نظارت در نهادهای آموزشی اسلامی به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت در دبیرستان اسلامی MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی تکنیک‌های نظارت در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت می‌پردازد. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان، کمیته مدرسه و دانش‌آموزان گردآوری شده است و داده‌های ثانویه از اسناد و گزارش‌های مدرسه استخراج گردیده است. جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهدات مشارکتی و مطالعات اسنادی انجام شده است. تحلیل داده‌ها به‌صورت تماتیک از طریق کدگذاری، دسته‌بندی و تفسیر بر اساس جنبه‌های اداری و اجتماعی صورت گرفته است. روایی پژوهش از طریق مثلث‌سازی و بررسی اعضا حفظ شده است که منجر به درک جامع و ارائه توصیه‌های عملی برای تضمین کیفیت در آموزش اسلامی گردیده است. یافته‌های پژوهش در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi نشان می‌دهد که تکنیک‌های نظارت نقش راهبردی در تضمین کیفیت آموزش اسلامی ایفا می‌کنند. اجرای نظارت ساختاریافته موجب ارتقای کیفیت یادگیری شده است، به‌گونه‌ای که معلمان برنامه‌ریزی مطالب را به‌صورت نظام‌مندتر انجام داده و روش‌های تدریس را با نیازهای دانش‌آموزان تطبیق می‌دهند و در نتیجه، فهم و مشارکت دانش‌آموزان افزایش می‌یابد. نظارت مشارکتی با درگیر کردن معلمان، دانش‌آموزان و کمیته مدرسه، فرهنگ علمی را تقویت کرده، انگیزه معلمان را افزایش داده، خلاقیت در روش‌های تدریس را ارتقا بخشیده و انضباط و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان را تقویت می‌کند. ادغام جنبه‌های اداری و اجتماعی، سازوکار نظارتی جامع و سازگاری را ایجاد می‌کند که امکان ارزیابی عینی عملکرد، ارتباط مؤثر با والدین و راهبردهای آموزشی مرتبط را فراهم می‌سازد. یافته‌ها تأیید می‌کند که نظارت به‌عنوان ابزاری برای توسعه حرفه‌ای معلمان، بهبود کیفیت تدریس و استقرار فرهنگ علمی پایدار عمل می‌کند.

Abstract This study examined the relationship between early learners’ cognitive flexibility and the effectiveness of child-centred pedagogies in early childhood classrooms. It had three objectives: to explore how cognitive flexibility relates to learner engagement and participation; to examine its relationship with independent learning and autonomy; and to assess its connection with critical thinking and creativity. The study used a descriptive survey design, supported by a correlational approach. Data were collected through teacher questionnaires, classroom observation checklists, and semi-structured interviews. Of the 40 teacher questionnaires distributed, 36 were returned, representing a 90% response rate. Descriptive statistics were used to summarize questionnaire responses, while observations and interviews provided qualitative evidence about classroom behaviours and teachers’ perceptions. Correlation coefficients were calculated to examine associations between cognitive flexibility and selected indicators of child-centred learning. The results showed positive relationships between cognitive flexibility and learner engagement (r =. .78), independent learning (r =. .74), and critical thinking (r =. .81). Observations and interviews also indicated that learners who adapted more readily to changing activities tended to participate actively, attempt tasks more independently, and generate alternative ideas during play, inquiry, and problem-solving activities. The findings suggest that cognitive flexibility is an important learner characteristic in child-centred classrooms, and that these environments can offer children opportunities to practise adaptive thinking. The study recommends deliberately incorporating flexible, play-based, inquiry-oriented, collaborative, and problem-solving activities, alongside appropriate scaffolding for learners who have difficulty with transitions. These findings should be interpreted as evidence of association rather than causal effects. Keywords: Cognitive flexibility, early learners, child-centred pedagogy, learner engagement, independent learning, autonomy, critical thinking, creativity.

چکیده پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین انعطاف‌پذیری شناختی یادگیرندگان ابتدایی و اثربخشی رویکردهای آموزشی کودک‌محور در کلاس‌های آموزش کودکان پرداخت. این پژوهش سه هدف داشت: بررسی چگونگی ارتباط انعطاف‌پذیری شناختی با مشارکت و درگیری یادگیرنده؛ بررسی رابطه آن با یادگیری مستقل و خودمختاری؛ و ارزیابی ارتباط آن با تفکر انتقادی و خلاقیت. این مطالعه از طرح پژوهش توصیفی-پیمایشی با رویکرد همبستگی بهره گرفت. داده‌ها از طریق پرسشنامه معلمان، چک‌لیست‌های مشاهده کلاس و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. از میان ۴۰ پرسشنامه توزیع‌شده بین معلمان، ۳۶ پرسشنامه بازگردانده شد که معادل ۹۰٪ نرخ پاسخ‌دهی بود. برای خلاصه‌سازی پاسخ‌های پرسشنامه از آمار توصیفی استفاده شد و مشاهدات و مصاحبه‌ها شواهد کیفی درباره رفتارهای کلاسی و ادراکات معلمان فراهم کردند. برای بررسی ارتباط بین انعطاف‌پذیری شناختی و شاخص‌های منتخب یادگیری کودک‌محور، ضرایب همبستگی محاسبه شد. نتایج نشان داد که بین انعطاف‌پذیری شناختی و مشارکت یادگیرنده (r = .78)، یادگیری مستقل (r = .74) و تفکر انتقادی (r = .81) روابط مثبت وجود دارد. مشاهدات و مصاحبه‌ها نیز نشان دادند که یادگیرندگانی که سریع‌تر با فعالیت‌های متغیر سازگار می‌شوند، تمایل بیشتری به مشارکت فعال، تلاش مستقل در انجام تکالیف و تولید ایده‌های جایگزین در جریان بازی، پژوهش و فعالیت‌های حل مسئله دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که انعطاف‌پذیری شناختی یکی از ویژگی‌های مهم یادگیرنده در کلاس‌های کودک‌محور است و این محیط‌ها می‌توانند فرصت‌هایی برای تمرین تفکر تطبیقی در اختیار کودکان قرار دهند. پژوهش توصیه می‌کند که فعالیت‌های انعطاف‌پذیر، مبتنی بر بازی، پژوهش‌محور، مشارکتی و حل مسئله به طور هدفمند، همراه با حمایت مناسب برای یادگیرندگانی که در انتقال بین فعالیت‌ها مشکل دارند، در برنامه درسی گنجانده شود. این یافته‌ها باید به عنوان شواهدی از وجود ارتباط و نه اثرات علی تفسیر شوند.

Metaphors are a distinctive feature of literary language, yet they remain less studied experimentally than everyday metaphors. Moreover, previous psycholinguistic and computational approaches overlooked the temporal dimension, although many literary metaphors were coined centuries apart from contemporary readers. This study innovatively applies tools from diachronic distributional semantics to assess whether the processing costs of literary metaphors varied over time and genre. Specifically, we used the Word2Vec algorithm and period-specific literary and nonliterary corpora, for a total of 124 million tokens, to generate word embeddings. Using these embeddings, we modeled changes in the semantic similarity between topics and vehicles of 515 19th-century literary metaphors, taking this measure as a proxy for metaphor processing demands. Overall, semantic similarity, and hence metaphor processing demands, remained stable over time. However, genre played a key role: metaphors appeared more difficult (i.e., lower topic-vehicle similarity) in modern literary contexts than in 19th-century literature, but easier (i.e., higher topic-vehicle similarity) in today's nonliterary language (e.g., the web) than in 19th-century nonliterary texts. This pattern was further shaped by semantic features of metaphors' individual terms, such as vector coherence and semantic neighborhood density. Collectively, these findings align with broader linguistic changes in Italian, such as the stylistic simplification of modern literature, which may have increased metaphor processing demands, and the high creativity of the web's language, which seems to render metaphor more accessible.

استعاره‌ها ویژگی متمایز زبان ادبی هستند، اما به‌صورت تجربی کمتر از استعاره‌های روزمره مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. افزون بر این، رویکردهای پیشین روان‌زبان‌شناسی و محاسباتی، بُعد زمانی را نادیده گرفته‌اند، در حالی که بسیاری از استعاره‌های ادبی قرن‌ها پیش از خوانندگان معاصر ابداع شده‌اند. این مطالعه به‌طور نوآورانه از ابزارهای معناشناسی توزیعی تاریخی برای ارزیابی این‌که آیا هزینه‌های پردازش استعاره‌های ادبی در طول زمان و ژانر متفاوت بوده است یا خیر، بهره می‌گیرد. به‌طور مشخص، الگوریتم Word2Vec و پیکره‌های ادبی و غیرادبی مختص دوره‌های زمانی مختلف، با مجموع ۱۲۴ میلیون توکن، برای تولید تعبیه‌های واژه‌ای به‌کار گرفته شد. با استفاده از این تعبیه‌ها، تغییرات در شباهت معنایی میان موضوع و وسیله‌ی ۵۱۵ استعاره ادبی قرن نوزدهم مدل‌سازی شد و این سنجه به‌عنوان نماینده‌ای برای سنجش دشواری پردازش استعاره در نظر گرفته شد. به‌طور کلی، شباهت معنایی و در نتیجه دشواری پردازش استعاره در طول زمان پایدار باقی ماند. با این حال، ژانر نقش کلیدی ایفا کرد: استعاره‌ها در زمینه‌های ادبی معاصر دشوارتر (یعنی شباهت کمتر میان موضوع و وسیله) از ادبیات قرن نوزدهم ظاهر شدند، اما در زبان غیرادبی امروزی (مانند وب) آسان‌تر (یعنی شباهت بیشتر میان موضوع و وسیله) از متون غیرادبی قرن نوزدهم بودند. این الگو همچنین تحت تأثیر ویژگی‌های معنایی واژگان منفرد استعاره‌ها، مانند انسجام برداری و تراکم همسایگی معنایی، قرار گرفت. در مجموع، این یافته‌ها با تغییرات زبانی گسترده‌تر در زبان ایتالیایی، مانند ساده‌سازی سبکی ادبیات معاصر که ممکن است دشواری پردازش استعاره را افزایش داده باشد و خلاقیت بالای زبان وب که به نظر می‌رسد استعاره را دسترس‌پذیرتر می‌سازد، هم‌راستا است.

Teaching Pancasila in elementary schools requires learning experiences that help students understand and apply the values of Pancasila in their daily lives. This study aims to analyze the implementation of Project-Based Learning (PjBL) grounded in local wisdom, the Pancasila values developed, its contribution to learning, and the gaps in previous research. The study employed a systematic literature review (SLR) method with selection criteria based on PRISMA 2020. Articles were searched via Harzing’s Publish or Perish using the Google Scholar database for publications from 2020 to 2026. Of the 150 articles identified, 12 met the criteria and were analyzed descriptively through thematic synthesis. The results of the study indicate that PjBL provides students with opportunities to understand the values of Pancasila through project planning, collaboration, product creation, presentations, and reflection. Integrating local wisdom as the context and activities of a project brings learning closer to students’ experiences. The most consistent findings relate to the strengthening of mutual cooperation, collaboration, responsibility, empathy, and respect for differences; a number of studies also report improvements in conceptual understanding and creativity. However, the direct integration of local traditions remains limited; most studies were conducted in a single classroom or school, and their long-term impacts have not been extensively researched. Thus, PjBL based on local wisdom has the potential to support contextual learning in Pancasila Education, but it requires structured project design and teacher guidance, as well as further testing in more diverse contexts.

آموزش پاندسیلا در مدارس ابتدایی نیازمند تجاربی آموزشی است که به دانش‌آموزان کمک کند تا ارزش‌های پاندسیلا را در زندگی روزمره خود درک و به کار گیرند. هدف این پژوهش تحلیل اجرای یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) مبتنی بر خرد بومی، ارزش‌های پاندسیلا توسعه‌یافته، سهم آن در یادگیری و شکاف‌های پژوهش‌های پیشین است. این مطالعه با روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) و معیارهای انتخاب مبتنی بر PRISMA 2020 انجام شد. مقالات از طریق Harzing’s Publish or Perish با استفاده از پایگاه داده Google Scholar برای انتشارات سال‌های 2020 تا 2026 جستجو شدند. از میان 150 مقاله شناسایی‌شده، 12 مقاله با معیارها مطابقت داشتند و به صورت توصیفی از طریق سنتز موضوعی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که PjBL فرصت‌هایی را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا ارزش‌های پاندسیلا را از طریق برنامه‌ریزی پروژه، همکاری، خلق محصول، ارائه و بازتاب درک کنند. ادغام خرد بومی به عنوان زمینه و فعالیت‌های پروژه، یادگیری را به تجربیات دانش‌آموزان نزدیک‌تر می‌کند. یافته‌های منسجم‌تر مربوط به تقویت همکاری متقابل، همکاری، مسئولیت‌پذیری، همدلی و احترام به تفاوت‌ها است؛ شماری از پژوهش‌ها نیز بهبود درک مفهومی و خلاقیت را گزارش کرده‌اند. با این حال، ادغام مستقیم سنت‌های بومی همچنان محدود است؛ بیشتر مطالعات در یک کلاس یا مدرسه انجام شده‌اند و تأثیرات بلندمدت آن‌ها به طور گسترده بررسی نشده است. بنابراین، PjBL مبتنی بر خرد بومی پتانسیل حمایت از یادگیری زمینه‌مند در آموزش پاندسیلا را دارد، اما نیازمند طراحی ساختاریافته پروژه و راهنمایی معلم و همچنین آزمون بیشتر در زمینه‌های متنوع‌تر است.

Background Regular physical activity is associated with improvements in cognitive function during childhood. Integrating physically active learning strategies, such as active gamification, into school settings may enhance cognitive processes while increasing student engagement. However, evidence from randomized controlled trials in primary education remains limited. Aim This study aimed to examine the effects of a physically active gamification program on concentration, selective attention, memory, and creativity in primary school children. Methods A cluster-randomized controlled trial was conducted with 120 children aged 8–11 years from six intact classes. Classes were randomly assigned to an experimental group, which completed a 12-week physically active gamification program during physical education lessons, or to a control group, which followed the standard curriculum. Concentration and selective attention were assessed using the D2 Test, creativity with the CREA Test, and immediate visual memory using a task adapted from the Reynolds Intellectual Assessment Scales (RIAS). Intervention effects were analyzed using linear mixed-effects models, with group, time, and the group × time interaction as fixed effects and classroom included as a random effect to account for clustering. Effect sizes were calculated using Cohen's d . Results Significant group × time interactions were observed for concentration, selective attention, immediate visual memory, and creativity, indicating greater improvements in the experimental group than in the control group. Estimated marginal means showed that concentration increased from 58.43 to 63.68 in the experimental group, while remaining relatively stable in the control group (60.08 to 60.25). Similar intervention-related improvements were observed for selective attention and immediate visual memory, with the latter increasing from 9.37 to 11.62 in the experimental group compared with 9.47 to 10.20 in the control group. Creativity increased markedly in the experimental group (44.22 to 53.00), whereas it remained relatively stable in the control group (45.47 to 44.69). All group × time interactions were statistically significant ( p < .05). Conclusions A 12-week physically active gamification intervention improved several cognitive functions in primary school children, including attention, memory, and creativity. These findings support the integration of physically active gamification approaches into school-based physical education to promote cognitive development.

زمینه: فعالیت بدنی منظم با بهبود عملکرد شناختی در دوران کودکی همراه است. ادغام راهبردهای یادگیری مبتنی بر فعالیت بدنی، مانند بازی‌وارسازی فعال، در محیط‌های مدرسه می‌تواند فرآیندهای شناختی را تقویت کرده و در عین حال مشارکت دانش‌آموزان را افزایش دهد. با این حال، شواهد حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌شده‌ی کنترل‌شده در آموزش ابتدایی همچنان محدود است. هدف: این مطالعه با هدف بررسی تأثیرات یک برنامه بازی‌وارسازی مبتنی بر فعالیت بدنی بر تمرکز، توجه انتخابی، حافظه و خلاقیت در کودکان دبستانی انجام شد. روش‌ها: یک کارآزمایی تصادفی‌شده‌ی کنترل‌شده خوشه‌ای با مشارکت ۱۲۰ کودک ۸ تا ۱۱ ساله از شش کلاس مجزا انجام شد. کلاس‌ها به طور تصادفی به گروه آزمایش که یک برنامه بازی‌وارسازی مبتنی بر فعالیت بدنی به مدت ۱۲ هفته را در طول درس تربیت بدنی اجرا کردند یا به گروه کنترل که برنامه درسی استاندارد را دنبال نمودند، تخصیص یافتند. تمرکز و توجه انتخابی با استفاده از آزمون D2، خلاقیت با آزمون CREA و حافظه دیداری فوری با یک تکلیف اقتباس‌شده از مقیاس‌های ارزیابی هوش رینولدز (RIAS) ارزیابی شد. اثرات مداخله با استفاده از مدل‌های خطی اثرات مختلط تحلیل شد که گروه، زمان و تعامل گروه × زمان به عنوان اثرات ثابت و کلاس به عنوان اثر تصادفی برای در نظر گرفتن خوشه‌بندی لحاظ شدند. اندازه اثر با استفاده از d کوهن محاسبه شد. نتایج: تعاملات معنادار گروه × زمان برای تمرکز، توجه انتخابی، حافظه دیداری فوری و خلاقیت مشاهده شد که نشان‌دهنده بهبودهای بیشتر در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بود. میانگین‌های نهایی برآوردشده نشان داد که تمرکز در گروه آزمایش از ۵۸٫۴۳ به ۶۳٫۶۸ افزایش یافت، در حالی که در گروه کنترل نسبتاً ثابت ماند (۶۰٫۰۸ تا ۶۰٫۲۵). بهبودهای مشابه مرتبط با مداخله برای توجه انتخابی و حافظه دیداری فوری مشاهده شد، به طوری که حافظه دیداری فوری در گروه آزمایش از ۹٫۳۷ به ۱۱٫۶۲ افزایش یافت، در حالی که در گروه کنترل از ۹٫۴۷ به ۱۰٫۲۰ رسید. خلاقیت در گروه آزمایش به طور قابل توجهی افزایش یافت (۴۴٫۲۲ تا ۵۳٫۰۰)، در حالی که در گروه کنترل نسبتاً ثابت ماند (۴۵٫۴۷ تا ۴۴٫۶۹). همه تعاملات گروه × زمان از لحاظ آماری معنادار بودند (p < .05). نتیجه‌گیری: مداخله بازی‌وارسازی مبتنی بر فعالیت بدنی به مدت ۱۲ هفته چندین عملکرد شناختی از جمله توجه، حافظه و خلاقیت را در کودکان دبستانی بهبود بخشید. این یافته‌ها از ادغام رویکردهای بازی‌وارسازی مبتنی بر فعالیت بدنی در تربیت بدنی مدرسه‌ای به منظور ارتقای رشد شناختی حمایت می‌کند.

Purpose of the study: This study aims to examine the effect of STEAM-based learning (Science, Technology, Engineering, Arts, and Mathematics) on elementary school students’ creativity in mathematics through an analysis of relevant scientific literature. Methodology: This study employed a literature review method. Data were obtained from various national and international journals, conference proceedings, and other scientific sources discussing STEAM-based learning and students’ creativity in mathematics education. The data were analyzed descriptively to identify the main findings related to the research topic. Main Findings: The review indicates that STEAM-based learning has a positive effect on the creativity of elementary school students. The integration of science, technology, engineering, arts, and mathematics enhances students’ creative thinking, problem-solving, collaboration, and ability to generate innovative ideas in solving mathematical problems. Project-based and contextual learning emerged as key factors supporting the development of students’ creativity. Novelty/Originality of this study: The novelty of this study lies in synthesizing findings from various studies on the implementation of STEAM-based learning in elementary school mathematics education. This synthesis provides a more comprehensive understanding of the contribution of the STEAM approach to the development of students’ creativity and its implications for mathematics teaching practices in elementary schools.

هدف مطالعه: هدف این پژوهش بررسی تأثیر یادگیری مبتنی بر STEAM (علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات) بر خلاقیت دانش‌آموزان دبستانی در ریاضیات از طریق تحلیل ادبیات علمی مرتبط است. روش‌شناسی: این پژوهش از روش مرور ادبیات استفاده کرده است. داده‌ها از منابع مختلفی شامل مجلات ملی و بین‌المللی، مجموعه مقالات همایش‌ها و سایر منابع علمی که به یادگیری مبتنی بر STEAM و خلاقیت دانش‌آموزان در آموزش ریاضیات پرداخته‌اند، گردآوری شده‌اند. داده‌ها به صورت توصیفی تحلیل شدند تا یافته‌های اصلی مرتبط با موضوع پژوهش شناسایی شوند. یافته‌های اصلی: مرور انجام‌شده نشان می‌دهد که یادگیری مبتنی بر STEAM تأثیر مثبتی بر خلاقیت دانش‌آموزان دبستانی دارد. ادغام علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات موجب ارتقای تفکر خلاق، حل مسئله، همکاری و توانایی تولید ایده‌های نوآورانه در حل مسائل ریاضی توسط دانش‌آموزان می‌شود. یادگیری مبتنی بر پروژه و یادگیری زمینه‌محور به عنوان عوامل کلیدی در حمایت از رشد خلاقیت دانش‌آموزان شناسایی شدند. نوآوری/اصالت پژوهش: نوآوری این پژوهش در تلفیق یافته‌های مطالعات مختلف درباره اجرای یادگیری مبتنی بر STEAM در آموزش ریاضیات دبستانی است. این تلفیق، درک جامع‌تری از نقش رویکرد STEAM در توسعه خلاقیت دانش‌آموزان و پیامدهای آن برای شیوه‌های تدریس ریاضیات در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد.

Purpose of the study: This study aims to examine patterns of STEAM integration in the Pancasila Student Profile Strengthening Project (P5) and to identify its benefits, challenges, and implications for project-based learning design within the Merdeka Curriculum. Methodology: A Systematic Literature Review was conducted on relevant articles published between 2020 and 2025. Searches were performed through Google Scholar, Garuda, andSinta using keywords related to P5, STEAM, and the Merdeka Curriculum. Based on the inclusion and exclusion criteria, 12 articles were selected, categorized, and analyzed descriptively and comparatively Main Findings: The review shows that contextual P5 activities support mutual cooperation, independence, creativity, communication, and responsibility, while STEAM supports creativity, critical thinking, problem solving, scientific curiosity, and 4C skills. The clearest direct evidence of integration was found in entrepreneurship and local-wisdom themes, with teacher readiness and balanced representation of STEAM elements emerging as the main challenges Novelty/Originality of this study: This review integrates findings from P5 and STEAM studies to map their points of convergence more systematically. Its novelty lies in identifying theme-based integration patterns, implementation success factors, and limitations in direct empirical evidence, thereby providing a basis for future STEAM-based P5 design and research

هدف مطالعه: این مطالعه با هدف بررسی الگوهای ادغام STEAM در پروژه تقویت پروفایل دانش‌آموز پاندسیلا (P5) و شناسایی مزایا، چالش‌ها و پیامدهای آن برای طراحی یادگیری مبتنی بر پروژه در چارچوب برنامه درسی مردکا انجام شده است. روش‌شناسی: مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش بر روی مقالات مرتبط منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 صورت گرفت. جستجوها از طریق Google Scholar، Garuda و Sinta با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با P5، STEAM و برنامه درسی مردکا انجام شد. بر اساس معیارهای ورود و خروج، 12 مقاله انتخاب، دسته‌بندی و به صورت توصیفی و مقایسه‌ای تحلیل شدند. یافته‌های اصلی: مرور انجام‌شده نشان می‌دهد که فعالیت‌های زمینه‌ای P5 از همکاری متقابل، استقلال، خلاقیت، ارتباط و مسئولیت‌پذیری حمایت می‌کنند، در حالی که STEAM از خلاقیت، تفکر انتقادی، حل مسئله، کنجکاوی علمی و مهارت‌های 4C پشتیبانی می‌کند. شواهد مستقیم و روشن ادغام عمدتاً در موضوعات کارآفرینی و حکمت بومی مشاهده شد و آمادگی معلمان و نمایندگی متوازن عناصر STEAM به عنوان چالش‌های اصلی مطرح گردید. نوآوری/اصالت مطالعه: این مرور یافته‌های مطالعات P5 و STEAM را برای ترسیم نقاط همگرایی آن‌ها به صورت نظام‌مند ادغام می‌کند. نوآوری آن در شناسایی الگوهای ادغام مبتنی بر موضوع، عوامل موفقیت اجرا و محدودیت‌های شواهد تجربی مستقیم است و بدین ترتیب مبنایی برای طراحی و پژوهش‌های آتی مبتنی بر P5 و STEAM فراهم می‌آورد.

This study examined how scientific and technological literacy relate to self-reported pro-environmental behavior through the mediating role of 21st-century skills among 578 undergraduate Biology Education students from 16 universities in Eastern Indonesia. Drawing on Social Cognitive Theory and the Action Competence Framework, creativity, critical thinking, collaboration, and communication were conceptualized as an integrated competence-enactment mechanism linking literacy to behavioral tendencies. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using PLS-SEM with SmartPLS 4. The 21st-century skills construct was modeled as a second-order mediating variable using the disjoint two-stage approach. The measurement model confirmed satisfactory reliability, convergent validity, and discriminant validity. The structural model showed that scientific literacy and technological literacy significantly predicted 21st-century skills, which emerged as the strongest predictor of self-reported pro-environmental behavior. Scientific literacy retained a small but significant direct effect, indicating complementary partial mediation, whereas technological literacy showed no significant direct effect, indicating indirect-only mediation. The mediated model explained 65.1% of the variance in pro-environmental behavior, compared with 50.6% in the direct-effect model. These findings demonstrate that 21st-century skills function as the key mediating mechanism through which literacy competencies are transformed into environmental behavioral tendencies and support the integration of scientific understanding, purposeful technology use, and action-oriented 4C learning in Biology Education curricula.

این مطالعه به بررسی ارتباط سواد علمی و سواد فناورانه با رفتارهای زیست‌محیطی خودگزارش‌شده از طریق نقش میانجی‌گری مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان ۵۷۸ دانشجوی کارشناسی آموزش زیست‌شناسی از ۱۶ دانشگاه در شرق اندونزی پرداخت. با بهره‌گیری از نظریه شناخت اجتماعی و چارچوب شایستگی کنش، خلاقیت، تفکر انتقادی، همکاری و ارتباط به‌عنوان یک سازوکار یکپارچه اجراکننده شایستگی که سواد را به گرایش‌های رفتاری پیوند می‌دهد، مفهوم‌سازی شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با نرم‌افزار SmartPLS 4 تحلیل شدند. سازه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان متغیر میانجی مرتبه دوم با رویکرد دو مرحله‌ای مجزا مدل‌سازی شد. مدل اندازه‌گیری، پایایی رضایت‌بخش، روایی همگرا و روایی واگرا را تأیید کرد. مدل ساختاری نشان داد که سواد علمی و سواد فناورانه پیش‌بینی‌کننده معنادار مهارت‌های قرن بیست‌ویکم هستند و این مهارت‌ها به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین رفتار زیست‌محیطی خودگزارش‌شده ظاهر شدند. سواد علمی همچنان اثر مستقیم کوچک اما معناداری را حفظ کرد که نشان‌دهنده میانجی‌گری جزئی مکمل است، در حالی که سواد فناورانه اثر مستقیم معناداری نشان نداد و صرفاً میانجی‌گری غیرمستقیم را نشان داد. مدل میانجی‌گری شده ۶۵/۱٪ از واریانس رفتار زیست‌محیطی را تبیین کرد، در حالی که مدل اثر مستقیم ۵۰/۶٪ را تبیین نمود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان سازوکار میانجی کلیدی عمل می‌کنند که از طریق آن شایستگی‌های سواد به گرایش‌های رفتاری زیست‌محیطی تبدیل می‌شوند و از ادغام درک علمی، استفاده هدفمند از فناوری و یادگیری کنش‌محور 4C در برنامه‌های درسی آموزش زیست‌شناسی حمایت می‌کنند.

Project-Based Learning (PjBL) is a learning strategy that can enhance competencies, including creativity. Creative thinking is one of the 21st-century skills that students need to possess. This study was motivated by the low level of students’ creative thinking skills, as indicated by a pretest average score of 49.14, which is below the Learning Objective Mastery Criteria (KKTP) of 78. Previous research has shown that PjBL and Student Worksheets (LKPD) can support the development of creative thinking skills; however, research integrating both approaches into the reproductive system curriculum at the Madrasah Aliyah level remains limited. This study aims to determine the effect of PjBL supported by Student Worksheets (LKPD) on the creative thinking skills of 11th-grade students at MAN 1 Pekanbaru. The study employed a quantitative approach using a quasi-experimental research method through a pretest-posttest control group design. The sample consisted of Class XI.2 Health 1 as the control group and Class XI.3 Health 2 as the experimental group, each comprising 33 students. The instrument used was a creative thinking test. The results of the hypothesis test showed a significant difference (Sig. 0.000 < 0.05; calculated t-value 5.593 > critical t-value 1.998). The average posttest score for the experimental group was 78.30% and for the control group 69.19%, with a difference of 9.11 points. PjBL supported by LKPD had a significant effect on creative thinking skills.

یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) یک راهبرد آموزشی است که می‌تواند شایستگی‌هایی از جمله خلاقیت را ارتقاء دهد. تفکر خلاق یکی از مهارت‌های قرن بیست و یکم است که دانش‌آموزان باید دارا باشند. این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان انجام شد، به‌گونه‌ای که میانگین نمره پیش‌آزمون 49.14 بود که پایین‌تر از معیار تسلط بر اهداف یادگیری (KKTP) با مقدار 78 است. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که PjBL و کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) می‌توانند از توسعه مهارت‌های تفکر خلاق حمایت کنند؛ با این حال، پژوهش‌هایی که هر دو رویکرد را در برنامه درسی دستگاه تولیدمثل در سطح مدرسه متوسطه دینی (مدرسه علیا) ادغام کرده باشند، محدود است. هدف این پژوهش تعیین تأثیر PjBL با پشتیبانی کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) بر مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان پایه یازدهم در MAN 1 Pekanbaru است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه شامل کلاس XI.2 Health 1 به عنوان گروه کنترل و کلاس XI.3 Health 2 به عنوان گروه آزمایش بود که هر یک شامل 33 دانش‌آموز بودند. ابزار مورد استفاده، آزمون تفکر خلاق بود. نتایج آزمون فرضیه تفاوت معناداری را نشان داد (Sig. 0.000 < 0.05؛ مقدار t محاسبه‌شده 5.593 > مقدار t بحرانی 1.998). میانگین نمره پس‌آزمون برای گروه آزمایش 78.30٪ و برای گروه کنترل 69.19٪ بود که اختلافی معادل 9.11 امتیاز داشت. PjBL با پشتیبانی LKPD تأثیر معناداری بر مهارت‌های تفکر خلاق داشت.

Developing creative competencies has become a major priority in primary education, yet existing studies have primarily examined the effectiveness of Social-Emotional Learning (SEL) and Problem-Based Learning (PBL) independently, offering limited explanation of the mechanisms through which these approaches jointly foster creativity. This study developed and evaluated a Mechanism-Based Social-Emotional Problem-Based Learning (MB-SEPBL) model that conceptualises socio-emotional competencies as the central mechanisms linking authentic problem-solving experiences with creative competency development. A quasi-experimental pretest–posttest non-equivalent control group design was employed involving 180 primary school students from three Indonesian public schools, comprising an experimental group (n = 90) and a control group (n = 90). Students in the experimental group received MB-SEPBL instruction, whereas the control group followed conventional teacher-centred learning. Data were analysed using descriptive statistics, independent-samples t -tests, ANCOVA, Linear Mixed-Effects Modelling, Hedges’ g , and bootstrap mediation analysis (5,000 resamples). Baseline equivalence indicated no significant pre-intervention differences between groups ( t (178) = −0.69, p = .493). After controlling for baseline performance, ANCOVA demonstrated a highly significant intervention effect ( F (1,177) = 334.75, p < .001, partial η 2 = .654), while the Linear Mixed-Effects Model confirmed a significant Group × Time interaction (β = 7.93, p < .001). The intervention produced a large posttest effect (Hedges’ g = 0.90) and a very large gain effect (Hedges’ g = 2.73). Bootstrap mediation analysis further identified a significant indirect effect (3.21, 95% CI = 2.48–4.07, p < .001), supporting the proposed socio-emotional learning mechanism. These findings demonstrate that MB-SEPBL not only substantially improves primary school students’ creative competencies but also provides a mechanism-based explanation of how authentic problem solving, socio-emotional activation, collaborative inquiry, and reflective knowledge construction interact to generate creative learning outcomes.

توسعه شایستگی‌های خلاق به یکی از اولویت‌های اصلی در آموزش ابتدایی تبدیل شده است، اما مطالعات موجود عمدتاً اثربخشی یادگیری اجتماعی‌-هیجانی (SEL) و یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) را به طور مستقل بررسی کرده‌اند و توضیح محدودی درباره سازوکارهایی که از طریق آن‌ها این رویکردها به طور مشترک خلاقیت را پرورش می‌دهند، ارائه داده‌اند. این پژوهش مدل یادگیری مبتنی بر مسئله اجتماعی‌-هیجانی مبتنی بر سازوکار (MB-SEPBL) را توسعه داده و ارزیابی کرده است که در آن شایستگی‌های اجتماعی‌-هیجانی به عنوان سازوکارهای مرکزی پیونددهنده تجارب حل مسئله اصیل با توسعه شایستگی‌های خلاق مفهوم‌سازی شده‌اند. طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل غیرمعادل با مشارکت ۱۸۰ دانش‌آموز دبستانی از سه مدرسه دولتی اندونزی، شامل گروه آزمایش (n = 90) و گروه کنترل (n = 90) اجرا شد. دانش‌آموزان گروه آزمایش آموزش MB-SEPBL را دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل از روش تدریس سنتی معلم‌محور پیروی کردند. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون t مستقل، ANCOVA، مدل‌سازی خطی اثرات آمیخته، اندازه اثر Hedges’ g و تحلیل میانجی‌گری بوت‌استرپ (۵۰۰۰ بازنمونه‌گیری) تحلیل شدند. معادل بودن پایه‌ای نشان داد که بین گروه‌ها پیش از مداخله تفاوت معناداری وجود ندارد (t(178) = −0.69, p = .493). پس از کنترل عملکرد پایه، ANCOVA اثر مداخله بسیار معناداری را نشان داد (F(1,177) = 334.75, p < .001, partial η2 = .654)، در حالی که مدل خطی اثرات آمیخته تعامل معنادار گروه × زمان را تأیید کرد (β = 7.93, p < .001). مداخله منجر به اندازه اثر بزرگ در پس‌آزمون (Hedges’ g = 0.90) و اندازه اثر بسیار بزرگ در میزان پیشرفت (Hedges’ g = 2.73) شد. تحلیل میانجی‌گری بوت‌استرپ نیز اثر غیرمستقیم معناداری را شناسایی کرد (3.21, 95% CI = 2.48–4.07, p < .001) که از سازوکار یادگیری اجتماعی‌-هیجانی پیشنهادی حمایت می‌کند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که MB-SEPBL نه تنها شایستگی‌های خلاق دانش‌آموزان دبستانی را به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد، بلکه تبیینی مبتنی بر سازوکار از نحوه تعامل حل مسئله اصیل، فعال‌سازی اجتماعی‌-هیجانی، پژوهش مشارکتی و ساخت دانش تأملی برای ایجاد پیامدهای یادگیری خلاق ارائه می‌دهد.

This paper aims to explore the impact of Blooket, a web-based platform, on enhancing high school students’ vocabulary acquisition in the Moroccan EFL context. It also examines how this educational language tool contributes to effective classroom practices and fosters interactive learning among students. To achieve this, the study employs an experimental research design and uses the experiment as a practical data collection method. The participants included 46 Moroccan high school students from Human Sciences classes. They were divided into two groups: the control and experimental groups. The control group received traditional teaching methods, while the experimental group used Blooket-based instruction over three weeks. The findings revealed that Blooket significantly improved vocabulary retention, engagement, and motivation compared to conventional tools. Unlike the control group, participants in the experimental group scored higher and were more active in the classroom. The results also indicated that students responded positively to the integration of Blooket and valued its role in enhancing their vocabulary learning. This suggests that adopting a constructivist approach to language learning and encouraging students to actively participate in knowledge building can be effective. Therefore, it is essential to rethink our teaching practices and adapt our methodologies to align with the interests of twenty-first-century learners by emphasizing their needs for social interaction, creativity, collaboration, and critical thinking.

هدف این مقاله بررسی تأثیر Blooket، یک پلتفرم مبتنی بر وب، بر ارتقای یادگیری واژگان دانش‌آموزان دبیرستانی در زمینه آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی در مراکش است. همچنین، این پژوهش نقش این ابزار آموزشی زبان را در بهبود شیوه‌های تدریس مؤثر و تقویت یادگیری تعاملی میان دانش‌آموزان مورد بررسی قرار می‌دهد. برای دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر از طرح پژوهش تجربی بهره گرفته و از آزمایش به عنوان روش عملی گردآوری داده‌ها استفاده کرده است. شرکت‌کنندگان شامل ۴۶ دانش‌آموز دبیرستانی مراکشی از کلاس‌های علوم انسانی بودند که به دو گروه کنترل و آزمایش تقسیم شدند. گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد، در حالی که گروه آزمایش به مدت سه هفته از آموزش مبتنی بر Blooket بهره‌مند شد. یافته‌ها نشان داد که Blooket به طور معناداری موجب بهبود نگهداری واژگان، مشارکت و انگیزش دانش‌آموزان در مقایسه با ابزارهای سنتی گردید. برخلاف گروه کنترل، شرکت‌کنندگان گروه آزمایش نمرات بالاتری کسب کردند و در کلاس فعال‌تر بودند. نتایج همچنین نشان داد که دانش‌آموزان نسبت به ادغام Blooket واکنش مثبتی داشتند و نقش آن را در ارتقای یادگیری واژگان خود ارزشمند دانستند. این امر حاکی از آن است که اتخاذ رویکرد سازه‌گرایانه در آموزش زبان و تشویق دانش‌آموزان به مشارکت فعال در ساخت دانش می‌تواند مؤثر باشد. بنابراین، ضروری است که شیوه‌های تدریس خود را بازنگری کرده و روش‌های آموزشی را به گونه‌ای تطبیق دهیم که با علایق یادگیرندگان قرن بیست‌ویکم همسو باشد و نیازهای آنان به تعامل اجتماعی، خلاقیت، همکاری و تفکر انتقادی را مورد تأکید قرار دهد.

This study examines how language teacher creativity emerges and interacts with emotions in university–school collaborative lesson study (LS) projects in China. Drawing on sociocultural theory, it conceptualizes creativity as a socially mediated and emotionally infused learning process. Using a qualitative design, it collected multiple sources of data from LS cycles through interviews, reflections, collective discussions, teaching documents, and classroom observations. The thematic analysis revealed four interconnected manifestations of language teacher creativity and a fifth theme illustrating the dual role of emotions in enabling and constraining creative practice. Findings show that creativity is negotiated between structure and freedom, emotionally regulated through both integral and context-contingent emotions, and mediated by language content as a key resource for pedagogical innovation. The study reconceptualizes emotions beyond a positive–negative dichotomy and highlights the pedagogical role of language content. It suggests that teacher educators (TEs) balance structure and autonomy, attend to power dynamics, and harness emotions constructively to foster teacher creativity.

این پژوهش به بررسی چگونگی ظهور خلاقیت معلمان زبان و تعامل آن با هیجانات در پروژه‌های مطالعه درس (LS) مبتنی بر همکاری دانشگاه و مدرسه در چین می‌پردازد. با بهره‌گیری از نظریه جامعه‌فرهنگی، خلاقیت به‌عنوان فرایندی یادگیری که به‌صورت اجتماعی میانجی‌گری شده و آمیخته با هیجان است، مفهوم‌پردازی می‌شود. این پژوهش با رویکرد کیفی، داده‌های متعددی را از چرخه‌های مطالعه درس از طریق مصاحبه‌ها، تأملات، بحث‌های جمعی، اسناد آموزشی و مشاهده‌های کلاسی گردآوری کرده است. تحلیل تماتیک چهار تجلی درهم‌تنیده از خلاقیت معلمان زبان و یک تم پنجم را که نقش دوگانه هیجانات در تسهیل و محدودسازی عمل خلاقانه را نشان می‌دهد، آشکار ساخت. یافته‌ها نشان می‌دهد که خلاقیت در بین ساختار و آزادی مورد مذاکره قرار می‌گیرد، از طریق هیجانات اساسی و وابسته به زمینه به‌صورت هیجانی تنظیم می‌شود و محتوای زبانی به‌عنوان منبعی کلیدی برای نوآوری آموزشی نقش میانجی دارد. این مطالعه هیجانات را فراتر از دوگانگی مثبت-منفی بازتعریف می‌کند و نقش آموزشی محتوای زبان را برجسته می‌سازد. همچنین پیشنهاد می‌کند که مربیان معلمان (TEs) میان ساختار و خودمختاری تعادل برقرار کنند، به پویایی‌های قدرت توجه داشته باشند و هیجانات را به‌صورت سازنده برای پرورش خلاقیت معلمان به‌کار گیرند.

The present Indian education system is changing according to its way of teaching and learning. Before, our formal education system mainly focused on teacher-centered teaching, memorization, and examination results. At that time, students were listening to the teacher, memorizing that, and reproducing that in examinations. But, NEP 2020 specified their aims to transform this teacher-centered approach to learner-centered, meaningful learning, flexibility, and practical learning. It encourages students to actively participate in discussion, problem solving, practical skills, and real-life activities, and this policy gives special importance to creativity, critical thinking, and overall development of the students. Therefore, in 2020, the teacher-centered approach was transformed to the learner-centered approach of learning, where learners actively participate in the teaching-learning process and construct their own knowledge.

نظام آموزش کنونی هند مطابق با شیوه‌های تدریس و یادگیری خود در حال تغییر است. پیش از این، نظام آموزش رسمی ما عمدتاً بر تدریس معلم‌محور، حفظ‌کردن مطالب و نتایج امتحانات تمرکز داشت. در آن زمان، دانش‌آموزان به معلم گوش می‌دادند، مطالب را حفظ می‌کردند و آن‌ها را در امتحانات بازتولید می‌نمودند. اما سیاست ملی آموزش ۲۰۲۰ اهداف خود را بر تحول این رویکرد معلم‌محور به سمت یادگیری یادگیرنده‌محور، یادگیری معنادار، انعطاف‌پذیری و یادگیری عملی مشخص کرده است. این سیاست دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا به طور فعال در بحث، حل مسئله، مهارت‌های عملی و فعالیت‌های واقعی زندگی شرکت کنند و اهمیت ویژه‌ای برای خلاقیت، تفکر انتقادی و رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان قائل است. بنابراین، در سال ۲۰۲۰ رویکرد معلم‌محور به رویکرد یادگیرنده‌محور در یادگیری تبدیل شد، جایی که یادگیرندگان به طور فعال در فرایند آموزش و یادگیری مشارکت می‌کنند و دانش خود را می‌سازند.

Introduction This study explores how ADHD-related neurodiversity is experienced within marketing teams, particularly in customer-oriented and boundary-spanning work. Method Using a grounded theory approach, semi-structured interviews were conducted with 35 marketing managers, frontline employees, and freelancers/consultants, including 19 participants with a formal ADHD diagnosis and 16 participants with direct professional experience working with colleagues with ADHD. Results The analysis generated three theoretical codes: Neurodiverse Cognitive Synergy, Mediated Empathy in Boundary-Spanning, and Resilient Organizational Adaptation. The findings indicate that ADHD-related characteristics, including divergent thinking, creativity, intense focus, and adaptability, may be experienced as resources. At the same time, impulsivity, distraction, stress, communication difficulties, and social isolation may create challenges. These outcomes appear to depend on task demands, role fit, interpersonal relationships, and organizational support. Contribution The study develops an exploratory, data-grounded framework that explains how organizational and relational conditions may shape how ADHD-related characteristics are engaged in customer-oriented marketing work, without assuming a direct or causal relationship between ADHD and innovation.

مقدمه: این مطالعه به بررسی تجربه تنوع‌عصبی مرتبط با ADHD در تیم‌های بازاریابی، به‌ویژه در فعالیت‌های مشتری‌محور و مرزگشایی می‌پردازد. روش: با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۵ نفر از مدیران بازاریابی، کارکنان خط مقدم و فریلنسرها/مشاوران انجام شد که شامل ۱۹ نفر با تشخیص رسمی ADHD و ۱۶ نفر با تجربه حرفه‌ای مستقیم در همکاری با همکاران دارای ADHD بودند. نتایج: تحلیل داده‌ها به استخراج سه کد نظری انجامید: هم‌افزایی شناختی تنوع‌عصبی، همدلی میانجی‌شده در مرزگشایی و سازگاری سازمانی مقاوم. یافته‌ها نشان می‌دهد ویژگی‌های مرتبط با ADHD از جمله تفکر واگرا، خلاقیت، تمرکز شدید و سازگاری می‌تواند به عنوان منابعی تجربه شود؛ در حالی که تکانشگری، حواس‌پرتی، استرس، دشواری‌های ارتباطی و انزوای اجتماعی ممکن است چالش‌هایی ایجاد کند. این پیامدها به نظر می‌رسد به الزامات وظیفه، تناسب نقش، روابط بین‌فردی و حمایت سازمانی وابسته باشد. مشارکت: این پژوهش چارچوبی اکتشافی و داده‌بنیاد ارائه می‌دهد که تبیین می‌کند چگونه شرایط سازمانی و ارتباطی می‌تواند نحوه به‌کارگیری ویژگی‌های مرتبط با ADHD را در فعالیت‌های بازاریابی مشتری‌محور شکل دهد، بدون آنکه رابطه‌ای مستقیم یا علّی میان ADHD و نوآوری فرض شود.

Pembelajaran padaaabad ke-21 menuntut proses yang semakin kompleks dan adaptif terhadap dinamika perkembangan zaman. Kurikulum Merdeka mengarahkan pencapaian delapan dimensi profil lulusan, salah satunya kreativitas yang berkaitan dengan kemampuan individu dalam berpikir kreatif. Keterampilan ini menjadi kebutuhan penting bagi murid guna mendorong peningkatan mutu pendidikan di Indonesia. Penerapan model Project-Based Learning dinilai mampu memfasilitasi pengembangan kemampuan dalam berpikir kreatif tersebut. Penelitian ini diarahkan untuk mengembangkan e-book berbasis Project-Based Learning pada materi Keanekaragaman Hayati yang dinilai layak berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, serta keefektifan dalam meningkatkan kemampuan berpikir kreatif murid. Prosedur pengembangan mengacu pada model 4-D yang meliputi tahapan define, design, develop, dan disseminate. Aspek validitas diperoleh melalui penilaian dosen ahli; kepraktisan ditinjau dari keterlaksanaan pembelajaran, respons murid, serta tingkat keterbacaan; sedangkan keefektifan diukur berdasarkan ketercapaian indikator berpikir kreatif dan hasil penilaian proyek. Analisis data dilakukan secara deskriptif kualitatif dengan menggunakan instrumen berupa lembar validasi, lembar observasi, angket respons, uji keterbacaan, tes, serta lembar penilaian proyek. Produk yang dihasilkan berupa e-book berbasis PjBL dengan fitur Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, dan Bio-Evaluate yang terintegrasi dengan sintaks Project-Based Learning serta indikator berpikir kreatif. Hasil uji validitas menunjukkan skor rata-rata sebesar 3,83. Kepraktisan dari observasi keterlaksanaan pembelajaran 98,5%, respons murid 97,40%, serta uji keterbacaan pada level 10. Keefektifan dari ketercapaian indikator berpikir kreatif dengan kategori sangat baik, yaitu fluency, flexibility, originality, elaboration berturut-turut sebesar 92,5%; 94,3%; 93,2% dan 80,3% dan penilaian proyek 96,65%. Berdasarkan hasil tersebut e-book berbasis PjBL dinyatakan layak digunakan sebagai bahan ajar serta mampu melatih berpikir kreatif berdasarkan validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Kata Kunci: Kemampuan Berpikir Kreatif, E-Book, Model Pembelajaran Project-Based Learning, Keanekaragaman Hayati. Learning in the 21st century demands increasingly complex and adaptive processes to the dynamics of modern development. The Independent Curriculum directs the achievement of eight dimensions of the graduate profile, one of which is creativity, which is related to an individual's ability to think creatively. This skill is a crucial requirement for students to drive improvements in the quality of education in Indonesia. The application of the Project-Based Learning model is considered capable of facilitating the development of creative thinking skills. This research is directed at developing a Project-Based Learning-based e-book on Biodiversity material that is deemed feasible based on aspects of validity, practicality, and effectiveness in improving students' creative thinking skills. The development procedure refers to the 4-D model, which includes the stages of define, design, develop, and disseminate. Validity is obtained through assessments by expert lecturers; practicality is reviewed from the implementation of learning, student responses, and readability; while effectiveness is measured based on the achievement of creative thinking indicators and the results of project assessments. Data analysis was conducted descriptively and qualitatively using instruments such as validation sheets, observation sheets, response questionnaires, readability tests, tests, and project assessment sheets. The resulting product is a PjBL-based e-book with Bio-Think, Bio-Planning, Bio-Logbook, Bio-Showing, and Bio-Evaluate features integrated with Project-Based Learning syntax and creative thinking indicators. The validity test results show an average score of 3.83. The practicality of the learning implementation observation is 98.5%, student responses are 97.40%, and the readability test is at level 10. The effectiveness of the achievement of creative thinking indicators with a very good category, namely fluency, flexibility, originality, elaboration respectively at 92.5%; 94.3%; 93.2% and 80.3% and project assessment is 96.65%. Based on these results, the PjBL-based e-book is declared suitable for use as teaching materials and is able to train creative thinking based on validity, practicality, and effectiveness. Keywords: Ability Creative Thinking, E-Book, Project-Based Learning Model, Biodiversity.

یادگیری در قرن بیست‌ویکم مستلزم فرایندهایی است که به طور فزاینده‌ای پیچیده و سازگار با پویایی‌های توسعه معاصر باشد. برنامه درسی مستقل، دستیابی به هشت بعد از پروفایل فارغ‌التحصیلان را هدایت می‌کند که یکی از آن‌ها خلاقیت است و با توانایی فرد در تفکر خلاق مرتبط است. این مهارت، نیاز اساسی برای دانش‌آموزان به منظور ارتقای کیفیت آموزش در اندونزی به شمار می‌رود. به کارگیری مدل یادگیری مبتنی بر پروژه، قادر به تسهیل توسعه مهارت‌های تفکر خلاق دانسته شده است. این پژوهش با هدف توسعه کتاب الکترونیکی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر پروژه در مبحث تنوع زیستی انجام شده است که بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی در بهبود توانایی تفکر خلاق دانش‌آموزان، قابل قبول ارزیابی شده است. فرایند توسعه بر اساس مدل ۴-بعدی شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و انتشار صورت گرفته است. روایی از طریق ارزیابی اساتید خبره به دست آمده است؛ کاربردپذیری از منظر اجرای آموزش، پاسخ دانش‌آموزان و میزان خوانایی بررسی شده است؛ در حالی که اثربخشی بر اساس تحقق شاخص‌های تفکر خلاق و نتایج ارزیابی پروژه سنجیده شده است. تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی-کیفی با استفاده از ابزارهایی مانند برگه‌های اعتبارسنجی، برگه‌های مشاهده، پرسشنامه‌های پاسخ، آزمون خوانایی، آزمون‌ها و برگه‌های ارزیابی پروژه انجام شده است. محصول نهایی، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL با ویژگی‌های Bio-Think، Bio-Planning، Bio-Logbook، Bio-Showing و Bio-Evaluate است که با دستورالعمل‌های یادگیری مبتنی بر پروژه و شاخص‌های تفکر خلاق ادغام شده است. نتایج آزمون روایی، میانگین نمره ۳٫۸۳ را نشان می‌دهد. کاربردپذیری از مشاهده اجرای آموزش ۹۸٫۵٪، پاسخ دانش‌آموزان ۹۷٫۴۰٪ و آزمون خوانایی در سطح ۱۰ گزارش شده است. اثربخشی تحقق شاخص‌های تفکر خلاق با دسته‌بندی بسیار خوب، به ترتیب برای روانی، انعطاف‌پذیری، اصالت و بسط به میزان ۹۲٫۵٪؛ ۹۴٫۳٪؛ ۹۳٫۲٪ و ۸۰٫۳٪ و ارزیابی پروژه ۹۶٫۶۵٪ بوده است. بر اساس این نتایج، کتاب الکترونیکی مبتنی بر PjBL به عنوان منبع آموزشی مناسب و توانمند در آموزش تفکر خلاق بر اساس روایی، کاربردپذیری و اثربخشی اعلام می‌شود.

Pembelajaran Biologi pada Kurikulum Merdeka menekankan pendekatan deep learning untuk membentuk dimensi profil lulusan, khususnya penalaran kritis, yang selaras dengan tuntutan keterampilan abad ke-21 meliputi critical thinking, communication, collaboration, dan creativity. Namun, bahan ajar di sekolah masih terbatas dan belum optimal mendukung pembelajaran berbasis masalah serta pemanfaatan teknologi pembelajaran interaktif, khususnya pada materi Sistem Pencernaan Manusia. Penelitian ini memiliki tujuan merancang serta menilai kelayakan buku saku interaktif berbasis Problem Based Learning yang dilengkapi dengan Augmented Reality guna meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa kelas XI SMA. Penelitian menggunakan model pengembangan 4D dengan uji coba skala terbatas dilakukan pada 25 siswa kelas XI di SMA Negeri 7 Surabaya. Instrumen meliputi validasi ahli, angket respon siswa, observasi keterlaksanaan pembelajaran, uji keterbacaan grafik Fry, serta soal pretest dan posttest. Hasil menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan nilai 98.38%, kepraktisan sangat praktis berdasarkan respon siswa mendapatkan nilai 98.4% dan keterlaksanaan pembelajaran mendapatkan nilai 97.47%, serta keterbacaan yang sesuai dengan tingkat kelas XI. Keefektifan ditunjukkan oleh peningkatan nilai rata-rata dari 54 menjadi 93.2 dengan nilai N-gain sebesar 0,8 yang termasuk dalam kategori tinggi serta tingkat ketuntasan belajar mencapai 100%, dan peningkatan ketercapaian indikator berpikir kritis dari 52% cukup tuntas menjadi 94.33% sangat tuntas. Dengan demikian, buku saku interaktif dinyatakan layak, praktis, dan efektif sebagai media pembelajaran Biologi untuk meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: buku saku, PBL, pembelajaran abad-21, berpikir kritis. Biology learning in the Independent Curriculum emphasizes a deep learning approach to shape graduate profile dimensions, particularly critical reasoning, which aligns with the demands of 21st-century skills including critical thinking, communication, collaboration, and creativity. However, teaching materials in schools are still limited and do not optimally support problem-based learning and the use of interactive learning technology, especially in the Human Digestive System material. This study aims to design and assess the feasibility of an interactive pocketbook based on Problem Based Learning equipped with Augmented Reality to improve the critical thinking skills of 11th-grade high school students. The study used a 4D development model with a limited-scale trial conducted on 25 11th-grade students at SMA Negeri 7 Surabaya. Instruments included expert validation, student response questionnaires, learning implementation observations, Fry graph readability tests, and pretest and posttest questions. The results showed a very valid level of validity with a value of 98.38%, very practicality based on student responses obtained a value of 98.4% and learning implementation obtained a value of 97.47%, as well as readability appropriate for the 11th-grade level. Effectiveness is demonstrated by an increase in the average score from 54 to 93.2, with an N-gain of 0.8, which is considered high. The learning completion rate reached 100%. The critical thinking indicator achievement increased from 52% (quite complete) to 94.33% (very complete). Therefore, the interactive pocketbook is deemed feasible, practical, and effective as a Biology learning medium to enhance students' critical thinking skills. Keywords: pocket books, PBL, 21st-century learning, critical thinking.

یادگیری زیست‌شناسی در برنامه درسی مستقل بر رویکرد یادگیری عمیق برای شکل‌دهی ابعاد پروفایل فارغ‌التحصیلان، به ویژه استدلال انتقادی، تأکید دارد که با الزامات مهارت‌های قرن بیست و یکم شامل تفکر انتقادی، ارتباط، همکاری و خلاقیت همسو است. با این حال، مواد آموزشی در مدارس هنوز محدود بوده و به طور بهینه از یادگیری مبتنی بر مسئله و استفاده از فناوری یادگیری تعاملی، به ویژه در مبحث دستگاه گوارش انسان، پشتیبانی نمی‌کنند. هدف این پژوهش طراحی و ارزیابی شایستگی کتابچه تعاملی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله مجهز به واقعیت افزوده به منظور ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. این پژوهش از مدل توسعه 4D استفاده کرده و آزمون مقیاس محدود بر روی ۲۵ دانش‌آموز پایه یازدهم در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا انجام شد. ابزارها شامل روایی خبرگان، پرسشنامه پاسخ دانش‌آموزان، مشاهده اجرای یادگیری، آزمون خوانایی نمودار Fry و سؤالات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. نتایج نشان داد سطح روایی بسیار بالا با مقدار ۹۸٫۳۸٪، میزان کاربردپذیری بسیار بالا بر اساس پاسخ دانش‌آموزان با مقدار ۹۸٫۴٪ و اجرای یادگیری با مقدار ۹۷٫۴۷٪ و همچنین خوانایی متناسب با سطح پایه یازدهم به دست آمد. اثربخشی با افزایش میانگین نمره از ۵۴ به ۹۳٫۲ و مقدار N-gain برابر با ۰٫۸ که در دسته بالا قرار می‌گیرد، نشان داده شد. نرخ تکمیل یادگیری به ۱۰۰٪ رسید. میزان دستیابی به شاخص تفکر انتقادی از ۵۲٪ (نسبتاً کامل) به ۹۴٫۳۳٪ (کاملاً کامل) افزایش یافت. بنابراین، کتابچه تعاملی به عنوان رسانه یادگیری زیست‌شناسی برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، شایسته، کاربردی و مؤثر ارزیابی می‌شود.

The United Nations Sustainable Development Goal 4 (SDG 4) position creativity as a critical competency in 21st -century STEAM education, highlighting the urgency of cultivating students’ capacity to navigate complex transdisciplinary challenges. Although problem-based learning (PBL) has become a prevalent instructional approach, empirical evidence regarding its specific efficacy for fostering creative thinking remains inconclusive. This systematic review and meta-analysis investigated whether PBL is associated with improved creativity outcomes among undergraduate STEAM students, with particular relevance to international education contexts. Following PRISMA guidelines, fifteen peer-reviewed articles (2015–2025) were included, with six providing sufficient data for meta-analysis (k = 6). The pooled effect size (Hedges’ g = 1.64, 95% CI: 0.96–2.32) suggests a positive association between PBL and creativity outcomes compared to traditional instruction. However, given the small study count and substantial heterogeneity (I² = 88.5%), these results should be interpreted as preliminary and exploratory. Assessment priorities diverge across disciplinary contexts, with arts and humanities foregrounding aesthetic originality and self-expression, while science and engineering fields emphasise solution feasibility and collaborative problem-solving. Pure PBL and its variants demonstrate relevance for creative skill development, though subgroup comparisons remain descriptive due to limited study numbers. Notably, the included studies employed diverse, non-standardized creativity instruments across different disciplines, which significantly limits comparability and generalizability. These findings offer preliminary empirical insights for educators, and curriculum designers, yet the high heterogeneity and measurement variability underscore the need for future research with validated standardized assessments.

هدف چهارم توسعه‌ی پایدار سازمان ملل متحد (SDG 4) خلاقیت را به‌عنوان یکی از شایستگی‌های حیاتی در آموزش STEAM قرن بیست‌ویکم مطرح می‌کند و بر ضرورت پرورش توانایی دانشجویان برای مواجهه با چالش‌های پیچیده‌ی میان‌رشته‌ای تأکید دارد. اگرچه یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) به رویکردی رایج در آموزش تبدیل شده است، شواهد تجربی درباره‌ی اثربخشی خاص آن در پرورش تفکر خلاق همچنان نامشخص باقی مانده است. این مرور نظام‌مند و فراتحلیل بررسی می‌کند که آیا PBL با بهبود پیامدهای خلاقیت در میان دانشجویان مقطع کارشناسی STEAM مرتبط است یا خیر، با تأکید ویژه بر زمینه‌های آموزش بین‌المللی. مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA، پانزده مقاله‌ی داوری‌شده (۲۰۱۵–۲۰۲۵) وارد مطالعه شدند که شش مورد از آن‌ها داده‌های کافی برای فراتحلیل فراهم کردند (k = 6). اندازه‌ی اثر تجمیعی (Hedges’ g = 1.64، فاصله‌ی اطمینان ۹۵٪: 0.96–2.32) نشان‌دهنده‌ی ارتباط مثبت بین PBL و پیامدهای خلاقیت در مقایسه با آموزش سنتی است. با این حال، با توجه به تعداد اندک مطالعات و ناهمگنی قابل توجه (I² = 88.5%)، این نتایج باید مقدماتی و اکتشافی تلقی شوند. اولویت‌های ارزیابی در زمینه‌های مختلف رشته‌ای متفاوت است؛ به‌طوری که هنر و علوم انسانی بر اصالت زیباشناختی و خودابرازی تأکید دارند، در حالی که حوزه‌های علوم و مهندسی بر امکان‌پذیری راه‌حل و حل مسئله‌ی مشارکتی تمرکز می‌کنند. PBL خالص و گونه‌های آن برای توسعه‌ی مهارت‌های خلاقانه اهمیت دارند، هرچند مقایسه‌های زیرگروهی به دلیل محدودیت تعداد مطالعات، صرفاً توصیفی باقی می‌ماند. شایان ذکر است که مطالعات واردشده از ابزارهای متنوع و غیر استاندارد سنجش خلاقیت در رشته‌های مختلف استفاده کرده‌اند که این امر مقایسه‌پذیری و تعمیم‌پذیری را به طور قابل توجهی محدود می‌کند. این یافته‌ها بینش‌های تجربی مقدماتی برای مدرسان و طراحان برنامه‌ی درسی فراهم می‌آورد، اما ناهمگنی بالا و تنوع ابزارهای سنجش بر ضرورت پژوهش‌های آتی با ارزیابی‌های استاندارد و معتبر تأکید می‌کند.

This study examines how project-based learning technologies contribute to the professional preparation of future special education teachers in Kazakhstan. A quantitative-supported qualitative research design was employed. The participants consisted of 76 undergraduate students and 11 professors from the History and Pedagogy/Special Pedagogy department at Uzbekali Zhanibekov South Kazakhstan Pedagogical University, selected through convenience sampling. Data were collected through a researcher-developed form including descriptive survey items and open-ended questions. Descriptive data were analyzed using frequencies and percentages, while qualitative responses were analyzed through content analysis. The findings showed that both students and professors conceptualized project-based learning as a practice-oriented approach that connects theoretical knowledge with real pedagogical situations. Participants emphasized that project-based learning contributed to diagnostic skills, corrective-developmental planning, individualized support, communication, collaboration, creativity, problem-solving, and professional confidence. The findings also revealed that project work helped students understand the characteristics and needs of children with special educational needs more deeply. However, limited time, insufficient practical materials, lack of methodological resources, restricted access to real practice settings, and difficulties in group coordination were identified as major implementation challenges. The study concludes that project-based learning technologies can strengthen special education teacher preparation when supported by systematic planning, institutional resources, and authentic practice opportunities.

این مطالعه به بررسی نقش فناوری‌های یادگیری مبتنی بر پروژه در آمادگی حرفه‌ای معلمان آینده آموزش ویژه در قزاقستان می‌پردازد. طرح پژوهش کیفی با پشتیبانی کمی به کار گرفته شد. شرکت‌کنندگان شامل ۷۶ دانشجوی کارشناسی و ۱۱ استاد از گروه تاریخ و علوم تربیتی/پداگوژی ویژه در دانشگاه تربیتی Uzbekali Zhanibekov جنوب قزاقستان بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق فرمی که توسط پژوهشگر تدوین شده بود و شامل پرسش‌های توصیفی و سؤالات باز بود، گردآوری شد. داده‌های توصیفی با استفاده از فراوانی و درصد تحلیل شدند و پاسخ‌های کیفی از طریق تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که دانشجویان و اساتید هر دو، یادگیری مبتنی بر پروژه را رویکردی عمل‌محور می‌دانند که دانش نظری را به موقعیت‌های واقعی آموزشی پیوند می‌دهد. شرکت‌کنندگان تأکید کردند که یادگیری مبتنی بر پروژه به ارتقای مهارت‌های تشخیصی، برنامه‌ریزی اصلاحی-توسعه‌ای، حمایت فردی، ارتباط، همکاری، خلاقیت، حل مسئله و اعتماد به نفس حرفه‌ای کمک می‌کند. همچنین یافته‌ها نشان داد که کار پروژه‌ای به دانشجویان کمک کرده است تا ویژگی‌ها و نیازهای کودکان با نیازهای ویژه آموزشی را عمیق‌تر درک کنند. با این حال، محدودیت زمانی، کمبود مواد عملی، فقدان منابع روش‌شناختی، دسترسی محدود به محیط‌های واقعی تمرین و دشواری در هماهنگی گروهی به‌عنوان چالش‌های اصلی اجرا شناسایی شدند. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که فناوری‌های یادگیری مبتنی بر پروژه، در صورت حمایت با برنامه‌ریزی نظام‌مند، منابع نهادی و فرصت‌های تمرین اصیل، می‌توانند آمادگی معلمان آموزش ویژه را تقویت کنند.

Introduction Although instruments exist to assess complex thinking in college students, their application has limitations in specific disciplinary contexts, and no validated measure is available specifically to assess this construct in the research training of Peruvian engineering students. This study aimed to develop and validate the Complex Thinking Scale for Scientific Research (CTS-SR) among Peruvian engineering students. Methods An instrumental study was conducted with 506 university students divided into non-overlapping exploratory ( n = 250) and confirmatory ( n = 256) subsamples. The scale was initially developed from a five-dimensional theoretical framework comprising problemsolving, critical analysis, metacognition, systems analysis, and creativity. Results Exploratory analyses indicated that the initial dimensions converged empirically into two broader, interrelated domains: criticalstrategic reasoning and metacognitive self-regulation with systemic understanding. The final two-factor model comprised 23 items and showed adequate fit in the confirmatory sample (CFI = 0.964; RMSEA = 0.059) and high internal consistency ( ω = 0.944). Complex thinking was positively associated with satisfaction with studies and positive stress and showed a weak negative association with negative stress. Discussion The CTS-SR-23 provides preliminary, context-specific psychometric evidence for assessing complex thinking in scientific research among Peruvian engineering students. Because the final model involved additional item refinement within the CFA subsample, the 23-item version has not yet been independently cross-validated. Further validation using the unchanged CTS-SR-23 in independent samples and across academic disciplines and cultural contexts is warranted.

مقدمه: اگرچه ابزارهایی برای سنجش تفکر پیچیده در دانشجویان دانشگاهی وجود دارد، کاربرد آن‌ها در زمینه‌های تخصصی رشته‌ای با محدودیت‌هایی مواجه است و تاکنون ابزار معتبری به طور خاص برای سنجش این سازه در آموزش پژوهشی دانشجویان مهندسی پرو تدوین نشده‌است. هدف این مطالعه، تدوین و اعتبارسنجی مقیاس تفکر پیچیده برای پژوهش علمی (CTS-SR) در میان دانشجویان مهندسی پرو بود. روش‌ها: این پژوهش از نوع مطالعات ابزاری بود که با مشارکت ۵۰۶ دانشجوی دانشگاهی انجام شد و نمونه به دو زیرنمونه غیرهمپوشان اکتشافی (n = 250) و تأییدی (n = 256) تقسیم گردید. مقیاس اولیه بر اساس چارچوب نظری پنج‌بعدی شامل حل مسئله، تحلیل انتقادی، فراشناخت، تحلیل سیستم‌ها و خلاقیت تدوین شد. یافته‌ها: تحلیل‌های اکتشافی نشان داد که ابعاد اولیه به صورت تجربی در دو حوزه کلی‌تر و مرتبط با یکدیگر همگرا می‌شوند: استدلال انتقادی-راهبردی و خودتنظیمی فراشناختی همراه با درک سیستمی. مدل نهایی دو عاملی شامل ۲۳ گویه بود و در نمونه تأییدی برازش مناسبی نشان داد (CFI = 0.964؛ RMSEA = 0.059) و از همسانی درونی بالایی برخوردار بود (ω = 0.944). تفکر پیچیده با رضایت از تحصیل و استرس مثبت رابطه مثبت و با استرس منفی رابطه منفی ضعیفی داشت. بحث: نسخه ۲۳ گویه‌ای CTS-SR شواهد روان‌سنجی اولیه و متناسب با زمینه را برای سنجش تفکر پیچیده در پژوهش علمی در میان دانشجویان مهندسی پرو ارائه می‌دهد. با توجه به اصلاحات انجام‌شده بر روی گویه‌ها در زیرنمونه تحلیل عاملی تأییدی، نسخه ۲۳ گویه‌ای هنوز به طور مستقل اعتبارسنجی متقابل نشده‌است. اعتبارسنجی بیشتر با استفاده از نسخه بدون تغییر CTS-SR-23 در نمونه‌های مستقل و در رشته‌ها و زمینه‌های فرهنگی مختلف توصیه می‌شود.

Economics students often struggle with the mathematical analysis of the discipline. Interactive tools created by textbook publishers overcome some of these challenges but often impose additional costs on students and lack customizability that would optimize learning. GeoGebra is an alternative tool for students with no additional explicit cost that promotes active engagement. Through GeoGebra apps, educators can create interactive assignments, embed reflective activities into case studies, and develop other applications, all based on the instructor’s creativity. Originally designed for mathematics, GeoGebra’s graphing, spreadsheet, and algebra capabilities can be adapted to help students learn and apply economic concepts in an immersive way. Additionally, the web-based application makes it possible for activities to be used in in-person, online, or hybrid settings. The objective of this paper is to introduce economics instructors to GeoGebra by providing several examples and applications of the tool and discuss its advantages and disadvantages to better inform instructor course tool selection. It contributes to future economics pedagogy by raising awareness of an innovative, cost-effective, accessible tool that enables educators to share activities with others and create their own immersive learning environments in economics. This paper provides educators with practical insights for leveraging GeoGebra’s capabilities.

دانشجویان اقتصاد اغلب در تحلیل ریاضی این رشته با دشواری مواجه می‌شوند. ابزارهای تعاملی ارائه‌شده توسط ناشران کتاب‌های درسی برخی از این چالش‌ها را برطرف می‌کنند، اما معمولاً هزینه‌های اضافی برای دانشجویان ایجاد می‌کنند و فاقد قابلیت سفارشی‌سازی لازم برای بهینه‌سازی یادگیری هستند. GeoGebra ابزاری جایگزین برای دانشجویان است که هزینه صریح اضافی ندارد و مشارکت فعال را ترویج می‌کند. از طریق اپلیکیشن‌های GeoGebra، مدرسان می‌توانند تکالیف تعاملی ایجاد کنند، فعالیت‌های تأملی را در مطالعات موردی ادغام نمایند و سایر کاربردها را بر اساس خلاقیت خود توسعه دهند. GeoGebra که در اصل برای ریاضیات طراحی شده است، قابلیت‌های رسم نمودار، صفحه گسترده و جبر را دارد که می‌توان آن‌ها را برای کمک به دانشجویان در یادگیری و به‌کارگیری مفاهیم اقتصادی به شیوه‌ای فراگیر تطبیق داد. علاوه بر این، این برنامه مبتنی بر وب امکان استفاده از فعالیت‌ها را در محیط‌های حضوری، آنلاین یا ترکیبی فراهم می‌کند. هدف این مقاله معرفی GeoGebra به مدرسان اقتصاد از طریق ارائه چندین مثال و کاربرد از این ابزار و بحث درباره مزایا و معایب آن به‌منظور اطلاع‌رسانی بهتر در انتخاب ابزارهای آموزشی توسط مدرسان است. این مقاله با افزایش آگاهی نسبت به ابزاری نوآورانه، مقرون‌به‌صرفه و در دسترس که به مدرسان امکان اشتراک‌گذاری فعالیت‌ها با دیگران و ایجاد محیط‌های یادگیری فراگیر در اقتصاد را می‌دهد، به آینده آموزش اقتصاد کمک می‌کند. این مقاله بینش‌های عملی برای بهره‌گیری از قابلیت‌های GeoGebra در اختیار مدرسان قرار می‌دهد.

This research integrates systematic literature review and bibliometric analysis methods to evaluate the role of the Project-Based Learning (PjBL) approach in developing 21st-century skills among K–12 students. This study uniquely combines large-scale bibliometric mapping with a targeted systematic review to bridge macro-level research trends and micro-level pedagogical implications. The scientific implication of this hybrid design is that it provides a dual-perspective roadmap: the bibliometric results reveal global structural shifts and emerging gaps, while the systematic synthesis offers actionable strategies for scaling PjBL from isolated classroom experiments to broader curriculum-wide integrations. Following PRISMA guidelines, a comprehensive search in ScienceDirect and Scopus yielded 20 core articles (2020–2025) for qualitative synthesis, while 1,345 articles were analyzed bibliometrically to visualize collaboration networks and keyword relationships. The findings reveal PjBL’s significant potential in enhancing critical thinking, problem-solving, and creativity, particularly within STEM and computational thinking contexts. By identifying critical limitations in teacher competence and technical infrastructure, this review aims to suggest potential directions for future research, particularly emphasizing the potential benefits of longitudinal studies on institutional support..Overall, the results provide a high-resolution baseline for researchers and practitioners to enhance PjBL’s effectiveness in contemporary K–12 educational settings.

این پژوهش با ادغام روش‌های مرور نظام‌مند ادبیات و تحلیل کتاب‌سنجی، نقش رویکرد یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) را در توسعه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان دانش‌آموزان K–12 ارزیابی می‌کند. این مطالعه به‌طور منحصربه‌فرد، ترسیم کتاب‌سنجی در مقیاس وسیع را با مرور نظام‌مند هدفمند ترکیب می‌کند تا پیوندی میان روندهای پژوهشی در سطح کلان و پیامدهای آموزشی در سطح خرد برقرار سازد. پیامد علمی این طراحی ترکیبی آن است که نقشه‌راهی با دو دیدگاه فراهم می‌کند: نتایج کتاب‌سنجی، تغییرات ساختاری جهانی و شکاف‌های نوظهور را آشکار می‌سازد، در حالی که سنتز نظام‌مند، راهبردهای عملی برای گسترش PjBL از آزمایش‌های منفرد کلاسی به ادغام‌های گسترده‌تر در سطح برنامه درسی ارائه می‌دهد. با پیروی از دستورالعمل‌های PRISMA، جستجوی جامعی در ScienceDirect و Scopus انجام شد که ۲۰ مقاله اصلی (۲۰۲۰–۲۰۲۵) برای سنتز کیفی انتخاب گردید، در حالی که ۱۳۴۵ مقاله به‌صورت کتاب‌سنجی برای ترسیم شبکه‌های همکاری و روابط کلیدواژه‌ای تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که PjBL پتانسیل قابل‌توجهی در ارتقای تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت، به‌ویژه در زمینه‌های STEM و تفکر محاسباتی دارد. با شناسایی محدودیت‌های اساسی در شایستگی معلمان و زیرساخت فنی، این مرور تلاش دارد جهت‌گیری‌های بالقوه‌ای برای پژوهش‌های آتی پیشنهاد کند و به‌ویژه بر مزایای بالقوه مطالعات طولی درباره حمایت‌های نهادی تأکید می‌کند. در مجموع، نتایج مبنایی با وضوح بالا برای پژوهشگران و دست‌اندرکاران فراهم می‌کند تا اثربخشی PjBL را در محیط‌های آموزشی معاصر K–12 ارتقا دهند.

This study investigated the nexus between instructional leadership, teachers’ motivation, and students’ academic performance in public secondary schools of West Hararghe Zone, Ethiopia. A mixed-methods explanatory sequential design was employed, with quantitative data collected from 134 teachers via questionnaires and qualitative data collected from 15 principals, vice principals, and supervisors through semi-structured interviews, The findings addressed all five research questions as follows: (1) instructional leadership practices were perceived moderately positively, with managing instructional programs (aggregate M = 3.67) and developing positive school climate (M = 3.59) rated highest; (2) teachers’ perception of instructional leadership was moderately positive across all dimensions; (3) teachers’ motivation levels were moderate to high, with intrinsic factors such as using creativity (M = 3.92) and pride in student success (M = 3.87) rated highest; (4) students’ academic performance was perceived as low (aggregate M = 2.39), with challenges including poor study skills and low motivation; and (5) multiple regression analysis revealed that instructional leadership dimensions collectively explained 48.8% of variance in teacher motivation, with developing positive school climate as the strongest predictor (β = 0.830). The study concludes that fostering a positive school climate is paramount for enhancing teacher motivation and, by extension, student learning outcomes. Recommendations include targeted principal training on motivational leadership, collaborative school vision development, and systematic classroom observation feedback. Notably, developing a positive school climate emerged as the strongest positive predictor of teacher motivation (β = 0.830), while managing the instructional program also had a significant positive effect (β = 0.168). Conversely, defining and communicating the school vision showed a significant negative relationship with teacher motivation (β = − 0.070), suggesting potential issues with its implementation. A strong positive correlation was also found between teachers’ motivation and perceived student academic performance. The study concludes that while instructional leadership is a critical factor, the relational aspect of fostering a positive school climate is paramount for enhancing teacher motivation in the West Hararghe Zone context. It is recommended that school principals focus on building supportive, collaborative, and respectful school environments alongside effective instructional management to boost teacher morale and, by extension, improve student learning outcomes.

این پژوهش به بررسی رابطه میان رهبری آموزشی، انگیزش معلمان و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان در دبیرستان‌های دولتی منطقه غرب هارگه، اتیوپی پرداخته است. طرح پژوهش از نوع آمیخته با رویکرد تبیینی متوالی بود؛ داده‌های کمی از ۱۳۴ معلم از طریق پرسشنامه و داده‌های کیفی از ۱۵ مدیر، معاون و ناظر از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. یافته‌ها به پنج سؤال پژوهش پاسخ داد: (۱) رهبری آموزشی به طور متوسط مثبت ارزیابی شد و مدیریت برنامه‌های آموزشی (میانگین کل = ۳.۶۷) و ایجاد فضای مثبت مدرسه (میانگین = ۳.۵۹) بالاترین امتیاز را کسب کردند؛ (۲) ادراک معلمان از رهبری آموزشی در تمامی ابعاد به طور متوسط مثبت بود؛ (۳) سطح انگیزش معلمان در حد متوسط تا بالا ارزیابی شد و عوامل درونی مانند استفاده از خلاقیت (میانگین = ۳.۹۲) و افتخار به موفقیت دانش‌آموزان (میانگین = ۳.۸۷) بالاترین امتیاز را داشتند؛ (۴) عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان پایین ارزیابی شد (میانگین کل = ۲.۳۹) و چالش‌هایی مانند ضعف مهارت‌های مطالعه و انگیزش پایین گزارش شد؛ (۵) تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد ابعاد رهبری آموزشی در مجموع ۴۸.۸٪ واریانس انگیزش معلمان را تبیین می‌کنند که ایجاد فضای مثبت مدرسه قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده بود (β = ۰.۸۳۰). نتیجه‌گیری پژوهش آن است که تقویت فضای مثبت مدرسه برای ارتقای انگیزش معلمان و به تبع آن بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان اهمیت اساسی دارد. پیشنهادها شامل آموزش هدفمند مدیران درباره رهبری انگیزشی، توسعه چشم‌انداز مشارکتی مدرسه و بازخورد نظام‌مند مشاهده کلاس است. شایان ذکر است که ایجاد فضای مثبت مدرسه قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده مثبت انگیزش معلمان بود (β = ۰.۸۳۰) و مدیریت برنامه آموزشی نیز اثر مثبت معناداری داشت (β = ۰.۱۶۸). در مقابل، تعریف و ابلاغ چشم‌انداز مدرسه رابطه منفی معناداری با انگیزش معلمان نشان داد (β = − ۰.۰۷۰) که حاکی از مشکلات احتمالی در اجرای آن است. همچنین همبستگی مثبت قوی میان انگیزش معلمان و عملکرد تحصیلی ادراک‌شده دانش‌آموزان مشاهده شد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که گرچه رهبری آموزشی عامل کلیدی است، اما جنبه ارتباطی و تقویت فضای مثبت مدرسه برای ارتقای انگیزش معلمان در بافت منطقه غرب هارگه اهمیت اساسی دارد. توصیه می‌شود مدیران مدارس بر ایجاد محیطی حمایتی، مشارکتی و محترمانه در کنار مدیریت مؤثر آموزشی تمرکز کنند تا روحیه معلمان و به تبع آن نتایج یادگیری دانش‌آموزان بهبود یابد.

With the widespread integration of Generative Artificial Intelligence (GAI) into higher education, its relationship with students’ creativity has become a growing focus of scholarly inquiry. Drawing on data from 424 survey responses and in-depth interviews with eight students, this study constructs and examines a chain path model of Exploration–Exploitation–Co-Creation–Reflection to investigate how GAI-assisted learning processes are associated with students’ creativity. Quantitative analyses indicate that exploratory and exploitative behaviors are positively associated with creativity, and these associations are observed alongside perceived cognitive stimulation. Furthermore, co-creation and reflection are significantly associated with flow experience and creative self-efficacy, which are related to students’ creative performance. The qualitative findings complement the quantitative results by showing that students’ engagement in exploration, knowledge utilization, collaborative co-creation, and reflection during GAI-assisted learning is accompanied by cognitive inspiration and psychological engagement. Overall, this study provides insight into how GAI-assisted learning processes may be associated with creativity development in higher education through the interplay of behavioral, cognitive, and psychological mechanisms, offering implications for educational practice and theoretical advancement.

با ادغام گسترده هوش مصنوعی مولد (GAI) در آموزش عالی، رابطه آن با خلاقیت دانشجویان به کانون توجه فزاینده پژوهش‌های علمی تبدیل شده است. این مطالعه با استفاده از داده‌های ۴۲۴ پرسشنامه و مصاحبه‌های عمیق با هشت دانشجو، یک مدل مسیر زنجیره‌ای اکتشاف–بهره‌برداری–هم‌آفرینی–تأمل را ساخته و بررسی می‌کند تا چگونگی ارتباط فرایندهای یادگیری با کمک GAI با خلاقیت دانشجویان را مورد مطالعه قرار دهد. تحلیل‌های کمی نشان می‌دهد که رفتارهای اکتشافی و بهره‌بردارانه با خلاقیت رابطه مثبت دارند و این ارتباطات همراه با تحریک شناختی ادراک‌شده مشاهده می‌شوند. افزون بر این، هم‌آفرینی و تأمل به طور معناداری با تجربه جریان و خودکارآمدی خلاقانه مرتبط هستند که این عوامل نیز با عملکرد خلاقانه دانشجویان ارتباط دارند. یافته‌های کیفی، نتایج کمی را تکمیل می‌کند و نشان می‌دهد که مشارکت دانشجویان در اکتشاف، بهره‌گیری از دانش، هم‌آفرینی مشارکتی و تأمل در طول یادگیری با کمک GAI با الهام شناختی و درگیری روان‌شناختی همراه است. در مجموع، این مطالعه بینشی درباره چگونگی ارتباط فرایندهای یادگیری با کمک GAI با رشد خلاقیت در آموزش عالی از طریق تعامل سازوکارهای رفتاری، شناختی و روان‌شناختی ارائه می‌دهد و پیامدهایی برای عمل آموزشی و پیشرفت نظری مطرح می‌کند.

Despite organizations espousing a desire for creative ideas, decision-makers often do not recognize creative ideas and reject them. We ask what the consequences of creative idea recognition failure are for the relationship between the idea generator (as well as others who witness the failure) and the decision-maker. We theorize and show in two experiments that idea generators and third-party observers trust a decision-maker less when the decision-maker fails to recognize a creative idea, because they view the decision-maker as less competent. This effect holds when we manipulate the idea’s creativity (Study 1), use participants’ subjective perceptions of the idea’s creativity (Studies 1 and 2), and when using creativity ratings by external raters (Study 2). Additionally, we also demonstrate that idea generators and third-party observers trust a decision-maker more when the decision-maker recognizes a creative idea, because they view the decision-maker as more competent. This effect only consistently emerges when using participants’ subjective creativity perceptions. We also find perceived warmth as a parallel mediator, but only when using participants’ subjective creativity perceptions. Finally, we demonstrate that these effects are not solely due to accuracy or surprise. We discuss the theoretical implications of these findings and provide directions for future research.

با وجود آنکه سازمان‌ها تمایل خود را به ایده‌های خلاقانه ابراز می‌کنند، تصمیم‌گیرندگان اغلب ایده‌های خلاقانه را شناسایی نمی‌کنند و آن‌ها را رد می‌نمایند. این پژوهش به این پرسش می‌پردازد که پیامدهای عدم شناسایی ایده‌های خلاقانه برای رابطه میان تولیدکننده ایده (و همچنین سایر افرادی که شاهد این ناکامی هستند) و تصمیم‌گیرنده چیست. ما به صورت نظری و تجربی در دو آزمایش نشان می‌دهیم که تولیدکنندگان ایده و ناظران ثالث، زمانی که تصمیم‌گیرنده در شناسایی یک ایده خلاقانه ناکام می‌ماند، اعتماد کمتری به او دارند، زیرا او را کم‌صلاحیت‌تر ارزیابی می‌کنند. این اثر زمانی که خلاقیت ایده را دستکاری می‌کنیم (مطالعه ۱)، از ادراکات ذهنی شرکت‌کنندگان نسبت به خلاقیت ایده استفاده می‌کنیم (مطالعات ۱ و ۲)، و همچنین زمانی که از ارزیابی‌های خلاقیت توسط ارزیابان بیرونی بهره می‌بریم (مطالعه ۲) نیز مشاهده می‌شود. افزون بر این، نشان می‌دهیم که تولیدکنندگان ایده و ناظران ثالث زمانی که تصمیم‌گیرنده یک ایده خلاقانه را شناسایی می‌کند، اعتماد بیشتری به او دارند، زیرا او را باصلاحیت‌تر می‌دانند. این اثر تنها زمانی به طور پیوسته مشاهده می‌شود که از ادراکات ذهنی شرکت‌کنندگان نسبت به خلاقیت استفاده شود. همچنین، گرمی ادراک‌شده به عنوان یک میانجی موازی شناسایی شد، اما فقط زمانی که از ادراکات ذهنی شرکت‌کنندگان نسبت به خلاقیت بهره گرفته شد. در نهایت، نشان می‌دهیم که این اثرات صرفاً ناشی از دقت یا شگفتی نیستند. پیامدهای نظری این یافته‌ها مورد بحث قرار گرفته و جهت‌گیری‌هایی برای پژوهش‌های آتی ارائه می‌شود.

For more than seven decades, Alan Turing’s imitation game has shaped how the AI community discusses machine intelligence, although it was never a psychometric instrument. AI systems now outperform humans in strategic games, scientific prediction, and pattern recognition, achievements better described as domain-specific superhuman performance than as general intelligence unless a novelty condition is enforced. This paper argues that imitation-based evaluation is misaligned with such systems and introduces the Reversed Turing Test (RTT), which asks whether a machine can be identified precisely because its performance is measurably superhuman. The test combines a standardized superhuman index (SI), expressed in standard-deviation units relative to a human reference sample, with a panel of judges whose identifications are verified against the performance evidence. The paper provides a formal definition of the RTT, a taxonomy of novelty types with verification methods, a worked example in protein structure prediction, and a pre-registered text-generation study (n = 500; composite SI ≈ 3.2; 90% identification accuracy grounded in stylometric cues), interpreted as superhuman stylometric performance rather than superhuman intelligence. The RTT is compared against established benchmarks, its philosophical limits are stated, and implications for trust, creativity, governance, and evaluation design are discussed.

بیش از هفت دهه است که بازی تقلید آلن تورینگ نحوه بحث جامعه هوش مصنوعی درباره هوشمندی ماشین را شکل داده است، هرچند که هرگز یک ابزار روان‌سنجی نبوده است. سامانه‌های هوش مصنوعی اکنون در بازی‌های راهبردی، پیش‌بینی علمی و شناسایی الگو از انسان‌ها پیشی گرفته‌اند؛ دستاوردهایی که بهتر است به‌عنوان عملکرد فرابشری خاص حوزه توصیف شوند تا هوشمندی عمومی، مگر آنکه شرط نوآوری اعمال شود. این مقاله استدلال می‌کند که ارزیابی مبتنی بر تقلید با چنین سامانه‌هایی هم‌راستا نیست و آزمون تورینگ معکوس (RTT) را معرفی می‌کند که می‌پرسد آیا می‌توان یک ماشین را دقیقاً به این دلیل شناسایی کرد که عملکرد آن به‌طور قابل سنجشی فرابشری است. این آزمون شاخص فرابشری استانداردشده (SI) را که بر حسب واحدهای انحراف معیار نسبت به نمونه مرجع انسانی بیان می‌شود، با هیئتی از داوران که شناسایی‌های آنان بر اساس شواهد عملکردی راستی‌آزمایی می‌شود، ترکیب می‌کند. مقاله تعریف رسمی RTT، طبقه‌بندی انواع نوآوری با روش‌های راستی‌آزمایی، یک مثال عملی در پیش‌بینی ساختار پروتئین و یک مطالعه از پیش ثبت‌شده در تولید متن (n = 500؛ SI ترکیبی ≈ 3.2؛ دقت شناسایی ۹۰٪ مبتنی بر نشانه‌های سبک‌شناختی) را ارائه می‌دهد که به‌عنوان عملکرد سبک‌شناختی فرابشری تفسیر می‌شود نه هوشمندی فرابشری. آزمون RTT با معیارهای تثبیت‌شده مقایسه می‌شود، حدود فلسفی آن بیان می‌شود و پیامدهای آن برای اعتماد، خلاقیت، حکمرانی و طراحی ارزیابی مورد بحث قرار می‌گیرد.

Background Artificial intelligence (AI) is rapidly changing education through generative AI, adaptive learning systems, automated assessment, intelligent teaching, and data-driven learning support. More and more AI-powered systems are mediating learning, communication, information searching, and, in some cases, emotional support. These technologies offer great promise for enhancing access, personalization, efficiency, and learner engagement, but they also present substantial psychological, ethical, and developmental problems. These challenges are exacerbated in Sub-Saharan Africa by inequalities in digital access, inadequate regulatory capacity, insufficient data-protection systems, language and cultural under-representation, and uneven institutional preparation. Policy and implications In this policy brief, we look at AI in education from the perspective of educational psychology, with a special emphasis on student well-being, learner agency, and resilience. It proposes that AI governance should extend beyond considerations of technology adoption and academic efficiency to explore how AI impacts autonomy, motivation, critical thinking, creativity, social relationships, psychological safety, and autonomous learning. The report emphasizes the importance of learner-centered national AI policies, age-appropriate safeguards, increased teacher capacity, inclusion of AI literacy in curricula, safeguarding of learner data, equal access to digital technology, culturally relevant artificial intelligence systems, and meaningful student participation in AI governance. Policies should ensure that AI is used to promote learning, yet safeguard student well-being, autonomy, privacy, dignity, and cognitive growth. It also underscores the need for African-led research and cross-sector collaboration to generate context-specific information on the long-term implications of AI for learners. Recommendations The brief argues that the success of AI integration in Sub-Saharan African education should be gauged not just by the acceptance of technology, but by its contribution to psychologically healthy, critically thinking, resilient, and autonomous learners. Conclusions A human-centered approach is therefore very important to ensuring that AI is a help and not a hindrance to the developmental and relational underpinnings of education.

زمینه: هوش مصنوعی (AI) به سرعت در حال تغییر آموزش از طریق هوش مصنوعی مولد، سامانه‌های یادگیری تطبیقی، ارزیابی خودکار، آموزش هوشمند و پشتیبانی یادگیری مبتنی بر داده است. سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به طور فزاینده‌ای واسطه یادگیری، ارتباطات، جستجوی اطلاعات و در برخی موارد، حمایت عاطفی می‌شوند. این فناوری‌ها نویدبخش ارتقای دسترسی، شخصی‌سازی، کارآمدی و مشارکت یادگیرنده هستند، اما همچنین مشکلات روان‌شناختی، اخلاقی و تحولی قابل توجهی را به همراه دارند. این چالش‌ها در آفریقای زیرصحرایی به دلیل نابرابری در دسترسی دیجیتال، ظرفیت ناکافی مقررات‌گذاری، سامانه‌های ناکافی حفاظت از داده‌ها، کم‌نمایی زبانی و فرهنگی و آمادگی نهادی نامتوازن تشدید می‌شوند. سیاست و پیامدها: در این سیاست‌نامه، به هوش مصنوعی در آموزش از منظر روان‌شناسی تربیتی با تأکید ویژه بر بهزیستی دانش‌آموز، عاملیت یادگیرنده و تاب‌آوری پرداخته می‌شود. پیشنهاد می‌شود که حکمرانی هوش مصنوعی باید فراتر از ملاحظات پذیرش فناوری و کارآمدی علمی باشد و تأثیر هوش مصنوعی بر خودمختاری، انگیزش، تفکر انتقادی، خلاقیت، روابط اجتماعی، امنیت روان‌شناختی و یادگیری خودگردان را بررسی کند. این گزارش بر اهمیت سیاست‌های ملی هوش مصنوعی مبتنی بر یادگیرنده، تدابیر حفاظتی متناسب با سن، افزایش ظرفیت معلمان، گنجاندن سواد هوش مصنوعی در برنامه‌های درسی، حفاظت از داده‌های یادگیرنده، دسترسی برابر به فناوری دیجیتال، سامانه‌های هوش مصنوعی متناسب با فرهنگ و مشارکت معنادار دانش‌آموزان در حکمرانی هوش مصنوعی تأکید می‌کند. سیاست‌ها باید تضمین کنند که هوش مصنوعی برای ارتقای یادگیری به کار گرفته شود، اما بهزیستی، خودمختاری، حریم خصوصی، کرامت و رشد شناختی دانش‌آموزان نیز حفظ گردد. همچنین بر ضرورت پژوهش‌های هدایت‌شده توسط آفریقا و همکاری بین‌بخشی برای تولید اطلاعات متناسب با زمینه در خصوص پیامدهای بلندمدت هوش مصنوعی برای یادگیرندگان تأکید می‌شود. توصیه‌ها: این سیاست‌نامه استدلال می‌کند که موفقیت ادغام هوش مصنوعی در آموزش آفریقای زیرصحرایی باید نه تنها با پذیرش فناوری، بلکه با سهم آن در پرورش یادگیرندگان سالم از نظر روان‌شناختی، منتقد، تاب‌آور و خودمختار سنجیده شود. نتیجه‌گیری: بنابراین رویکرد انسان‌محور برای اطمینان از اینکه هوش مصنوعی به جای مانع، یاری‌رسان بنیان‌های تحولی و ارتباطی آموزش باشد، بسیار مهم است.