Arabic

Assessment in Arabic language learning as a foreign language (Arabic as a Foreign Language) is currently undergoing a significant paradigm shift. This transformation is influenced by the development of digital technology, the utilization of Artificial Intelligence (AI), and the implementation of the Merdeka Curriculum in Indonesia, which emphasizes flexibility, differentiation, and learning personalization. This article presents a Systematic Literature Review (SLR) aimed at identifying, examining, and synthesizing developments, innovations, methodological approaches, and various challenges in the assessment of the four Arabic language skills, namely listening, speaking, reading, and writing, during the period from 2020 to early 2026. The review employed the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) protocol to identify and analyze relevant literature. The findings indicate a shift from conventional evaluation systems based on discrete tests toward the implementation of Technology-Enhanced Assessment (TEA) and more authentic forms of assessment. The literature synthesis reveals several key findings. First, diagnostic assessment, encompassing both cognitive and non-cognitive aspects, plays an important role in designing differentiated learning within the framework of the Merdeka Curriculum. Second, the development of assessment instruments for Arabic language maharah is increasingly oriented toward measuring higher-order thinking skills (Higher Order Thinking Skills/HOTS). Third, the utilization of Generative AI, including ChatGPT, as well as various gamification-based learning platforms, has introduced new approaches to providing faster, more adaptive, and interactive feedback. Based on the synthesis, the effectiveness of modern assessment is not determined solely by the sophistication of the technology employed, but also by the alignment between technology and pedagogical objectives, the transparency of assessment procedures, and its ability to comprehensively represent learners' communicative competence while maintaining the principles of academic integrity.

The emergence of generative artificial intelligence (Generative AI), such as ChatGPT, has brought significant changes to higher education, including Arabic language learning for non-native speakers (Arabic as a Foreign Language). Writing skills (Maharah al-Kitabah) are considered a relatively complex productive skill. Learners are required not only to master word formation (Sarf) and Arabic grammar (Nahwu), but also to organize ideas coherently and logically. This article employs a Systematic Literature Review (SLR) approach based on the PRISMA 2020 standards to map the use of ChatGPT in Arabic writing, examine the reliability of AI in Arabic grammar, and identify research gaps that remain underexplored. The review findings indicate that ChatGPT can serve as a useful writing partner (human-AI co-writer), particularly for generating ideas, enriching vocabulary, and correcting basic grammatical errors. However, AI still frequently produces errors or “hallucinations” when dealing with morphologically complex words, variations in Arabic dialects, and unvocalized texts. As a result, AI-generated writing may appear linguistically polished on the surface while containing grammatical inaccuracies. Furthermore, excessive reliance on AI may pose risks to academic integrity, while AI detection tools themselves often produce inaccurate results when identifying Arabic-language texts (false positives). This review also finds that existing research remains overly focused on English, tends to examine only the final writing outcomes without investigating students’ cognitive processes, and has paid limited attention to AI models specifically developed for the Arab region, such as ALLaM and Jais. Therefore, the approach to AI-assisted learning needs to shift from merely using AI toward purposeful and reflective utilization through frameworks such as the Spiral Learning Model and Genre-Based Pedagogy, so that AI functions as a scaffold without diminishing students’ autonomy and critical thinking.

This study addresses the critical deficiency in speaking skills among university students, a challenge primarily attributed to the reliance on traditional teaching methods and the limited time allocated for authentic verbal practice within the classroom. The research aims to construct a comprehensive theoretical framework for the Flipped Classroom strategy and identify the pedagogical and linguistic justifications for its implementation in developing speaking skills, while providing practical procedural recommendations for its integration into higher education. Adopting a descriptive-analytical approach through a critical review of educational literature, the findings reveal that the flipped model significantly enhances students' fluency, linguistic accuracy, and capacity for spontaneous expression. Furthermore, the model fosters increased motivation and active participation by granting learners the autonomy to progress at their own pace, as pre-class preparation helps mitigate "language anxiety" and bolsters confidence during real-time communicative interactions. Despite these advantages, the research identifies several implementation challenges, most notably the digital divide, potential cognitive overload, and the necessity for intensive faculty training in digital instructional design. Ultimately, the study concludes that the Flipped Classroom represents a fundamental philosophical shift that redefines educational roles, transforming class time from passive instruction into a dynamic "living linguistic laboratory" focused on intensive communicative practice.

This study aims to analyze language errors and problems in the presentation of materials in the latest edition of Al Muyassar Fii ‘Ilmin Nahwi, Volume 2. This study is based on the importance of accuracy in Arabic grammar textbooks and previous findings of errors in Volume 1, which show the need to evaluate the following volume. This research uses a descriptive qualitative approach with content analysis. The data were collected by examining the texts, examples, tables, and exercises in Volume 2 of Al Muyassar. The data were then classified according to the types of errors and compared with the previous edition to identify patterns and changes. The results show that syntactic errors were the most common, accounting for 34% of the findings. Spelling (imlā’) and morphological errors each accounted for 19%, semantic errors accounted for 8%, and other types of errors accounted for 20%. In addition to language errors, the study also found problems related to the completeness of the materials, the classification of examples, the accuracy of quotations from the Qur’an and hadith, and the presentation of the content. A comparison with the previous edition showed that approximately 57% of the findings in the latest edition were not found in the earlier version. This indicates the need for stricter checks during text reproduction, editing, and digitization. These findings suggest that each volume of Al Muyassar needs to be evaluated separately because the problems found in each volume are not entirely the same. This study recommends a multi-stage editing and verification process covering syntax, morphology, spelling, semantics, material presentation, and source quotations to ensure that Volume 2 is more accurate and suitable for use as an Arabic grammar textbook.

Tamil translations may facilitate Arabic language acquisition among Tamil-speaking learners in Sri Lanka; however, their effectiveness as a learning resource requires further examination. This research aims to analyse the contribution of Tamil translations to Arabic language learning, assess their role in improving vocabulary comprehension, and identify the strategies and challenges associated with their use. A descriptive-analytical approach was adopted, with a questionnaire comprising 20 questions across nine thematic areas administered to students learning Arabic at government universities in Sri Lanka. The findings indicate that translated books serve as valuable supplementary resources, particularly in clarifying unfamiliar vocabulary and facilitating the comprehension of Arabic texts. Learners demonstrate considerable confidence in translated materials and compare them with original Arabic texts only to a limited extent. Furthermore, the findings report a 97% correspondence rate between translated lexical equivalents and source-language words. Translators reportedly employ a combination of literal, interpretive, abridged, and adaptive translation strategies to address linguistic and semantic challenges. These findings highlight the pedagogical potential of Tamil translations in supporting Arabic language acquisition. The research recommends improving translation quality, developing bilingual educational resources, and integrating translated materials with original Arabic texts to enhance learners’ linguistic competence and promote effective Arabic language learning in Sri Lanka.

The landscape of foreign language education, particularly Arabic language instruction, is currently undergoing a fundamental transformation driven by the emergence of Generative Artificial Intelligence (GenAI) and Large Language Models (LLMs). This Systematic Literature Review evaluates recent developments in the integration of GenAI into the Arabic language learning ecosystem, encompassing trends in the evolution of language models, pedagogical effectiveness, the utilization of automated assessment systems, as well as the linguistic and cultural challenges involved. Through a thematic synthesis of empirical and theoretical literature published between 2019 and 2026, this review confirms that GenAI significantly enhances learner engagement, instructional personalization, and language skill acquisition, particularly in vocabulary mastery and reading comprehension. These improvements are driven by the adoption of general-purpose models such as ChatGPT, as well as leading Arabic-centric models such as JAIS and ALLaM. Nevertheless, this innovative integration encounters the inherent structural complexity of the Arabic language. Generative models frequently experience technical limitations in handling syntactic rules (nahwu), morphology (shorof), diacritic disambiguation, and regional dialect variations, as evidenced by performance gaps in linguistic benchmarks such as AraLingBench and AlGhafa. Furthermore, this review discusses rapid advances in trait-based Automated Essay Scoring (AES) supported by precise prompt engineering. Based on these findings, the study concludes that although GenAI has significant potential to bring positive disruption, its successful implementation depends heavily on pedagogical readiness, digital literacy, the application of Human-in-the-Loop (HITL) collaboration, and the development of ethical frameworks aligned with the epistemology of Islamic higher education.

ABSTRACT The structural complexity of Arabic verbs (fi'il) frequently presents a distinct challenge for Indonesian middle school learners, primarily due to the absence of inflectional markers for person, tense, and case in their native language. This article offers an in-depth review to unpack the typology of such verbal construction deviations, trace their underlying triggers, and formulate pedagogical remediation directions for the classroom. Employing a qualitative literature review approach, the analytical procedure adapts an error analysis framework supported by theoretical corpora and contemporary research documents. Conceptual findings successfully map eight primary categories of grammatical anomalies—ranging from tense selection, conjugation, agreement, to i'rāb morphosyntax—triggered by accumulated first-language interference, rule overgeneralization, incomplete rule application, and learners' psychological pressures. The final synthesis asserts that instructional remediation should not rely solely on mechanical correction, but rather necessitates the design of category-based diagnostic assessments and feedback strategies that foster autonomous learner awareness. ABSTRAK Kompleksitas struktural fi'il dalam tata bahasa Arab sering kali menghadirkan tantangan tersendiri bagi pembelajar tingkat menengah penutur bahasa Indonesia, terutama karena ketiadaan infleksi persona, waktu, dan kasus pada bahasa ibu mereka. Artikel ini menawarkan tinjauan mendalam guna membedah tipologi penyimpangan konstruksi verba tersebut, menelusuri akar pemicunya, serta merumuskan arah pembenahan pedagogis di kelas. Menggunakan pendekatan kualitatif berbasis kajian literatur, alur penelaahan mengadaptasi kerangka kerja analisis kesalahan yang didukung oleh penelusuran korpus teoretis serta dokumen riset mutakhir. Temuan konseptual berhasil memetakan delapan kategori utama anomali gramatikal mulai dari pilihan waktu, konjugasi, kesesuaian, hingga tata bentuk i'rāb yang dipicu oleh akumulasi interferensi bahasa pertama, generalisasi aturan, kelemahan penerapan kaidah, hingga tekanan psikologis pembelajar. Sintesis akhir menegaskan bahwa perbaikan pengajaran tidak boleh bertumpu pada koreksi mekanis semata, melainkan menuntut perancangan asesmen diagnostik berbasis kategori serta strategi umpan balik yang membangun kesadaran mandiri.

Research into collocation learning in second and foreign language environments has gained significant scholarly attention. Yet, cross-linguistic influence (CLI) on the use of collocations has received little attention from researchers, especially in the Tunisian context. Therefore, this study investigates how L1 Arabic influences the production of English lexical collocations among 50 third-year Tunisian EFL undergraduates at the Higher Institute of Human Sciences of Medenine. It also examines the relationship between learners’ vocabulary level and collocational errors. Data was gathered using a Vocabulary Levels Test (VLT), a collocation test, and semi-structured interviews. The results showed that the participants’ L1 Arabic exerted a negative influence on their use of collocations, leading them to produce erroneous collocations. Moreover, the inferential statistics yielded no significant relationship between learners’ vocabulary levels and collocational errors. By demonstrating that larger vocabulary size is not sufficient for mastering multi-word expressions in this specific learner profile, these results refine existing CLI models by emphasizing the dominant role of L1 transfer over lexical knowledge in collocation production. The findings suggest that EFL pedagogy in the Tunisian system must shift from isolated word learning to explicit, collocation-focused instruction.

Arabic for Specific Purposes (ASP) connects language instruction with learners’ academic or occupational domains, but adapting specialized contexts for absolute beginners presents a design problem: disciplinary relevance may introduce linguistic demands that exceed the learners’ capacity. This conceptual paper proposes a curriculum-aligned procedure for contextualizing elementary Arabic conversation tasks for university accounting students without claiming to teach technical accounting discourse. Drawing on scholarship concerning ASP, needs analysis, task-based language teaching, constructive alignment, and beginner-level interaction, it develops a four-stage procedure: identify a communicative function, select a plausible accounting-related context, check linguistic and interactional demands, and specify observable evidence of performance. Six illustrative task adaptations demonstrate its application to introductions, occupations, locations, colleagues, appointments, and documents. These tasks are original, hypothetical designs rather than observed classroom activities or responses to empirically established learner needs. A proposed set of decision checks distinguishes contextual relevance from occupational authenticity, and genuine oral exchange from scripted reproduction. The framework offers a bounded starting point for needs analysis, expert review, and empirical evaluation.

عربی برای مقاصد خاص (ASP) آموزش زبان را با حوزه‌های آکادمیک یا شغلی زبان‌آموزان پیوند می‌دهد، اما تطبیق زمینه‌های تخصصی برای مبتدیان مطلق یک مسئله طراحی ایجاد می‌کند: ارتباط دیسیپلین‌محور ممکن است الزامات زبانی را فراتر از ظرفیت زبان‌آموزان وارد کند. این مقاله مفهومی، رویه‌ای هم‌راستا با برنامه درسی را برای زمینه‌سازی تکالیف مکالمه عربی مقدماتی برای دانشجویان حسابداری دانشگاهی پیشنهاد می‌کند، بدون آنکه ادعای آموزش گفتمان حسابداری فنی را داشته باشد. با استناد به پژوهش‌های مربوط به ASP، تحلیل نیازها، آموزش زبان مبتنی بر تکلیف، هم‌سازگاری سازنده‌گرا و تعامل در سطح مبتدی، رویه‌ای چهارمرحله‌ای توسعه می‌یابد: شناسایی یک کارکرد ارتباطی، انتخاب یک زمینه قابل قبول مرتبط با حسابداری، بررسی الزامات زبانی و تعاملی، و مشخص کردن شواهد قابل مشاهده از عملکرد. شش نمونه تطبیق تکلیف، کاربرد آن را در معرفی‌ها، مشاغل، مکان‌ها، همکاران، قرارها و اسناد نشان می‌دهد. این تکالیف طراحی‌های اصیل و فرضی هستند، نه فعالیت‌های کلاسی مشاهده‌شده یا پاسخ‌هایی به نیازهای زبان‌آموزان که از نظر تجربی ثابت شده‌اند. مجموعه‌ای از چک‌لیست‌های تصمیم‌گیری پیشنهادی، ارتباط زمینه‌ای را از اصالت شغلی، و تبادل شفاهی واقعی را از بازتولید سناریو-محور تمایز می‌دهد. این چارچوب یک نقطه شروع محدود برای تحلیل نیازها، بازبینی توسط متخصصان و ارزیابی تجربی ارائه می‌دهد.

ABSTRACT Differences in Arabic language-use environments offer a perspective for understanding why speaking instruction does not always provide learners with comparable language experiences. This study examines mahārah taḥadduts through a comparison of the Arabic Language Education Program at UIN Raden Intan Lampung, Indonesia, and the Arabic Literature Program at Yarmouk University, Jordan. A qualitative approach was employed using a comparative case study design. Data were collected through observations, semi-structured interviews with lecturers, program heads, students, and alumni, as well as document analysis. The data were analyzed using the Miles and Huberman model, supplemented by within-case and cross-case analyses, while triangulation was employed to establish data trustworthiness. Both programs demonstrated relatively similar instructional patterns involving topic selection, preparation, presentations, dialogue, and question-and-answer sessions. The most notable distinction concerned their language-use environments. At UIN Raden Intan Lampung, speaking practice was largely confined to formally structured learning settings (by design), whereas at Yarmouk University, Arabic was also used in academic interactions and everyday communication (given). These differences were associated with variations in practice opportunities, forms of oral production, and affective-linguistic barriers, without treating the language environment as the sole determining factor. These findings inform the proposed Tiered Oral Production Model, which distinguishes scheduled production (Layer 1) from contextual production (Layer 2). Developing speaking proficiency therefore requires broader opportunities to use Arabic beyond the classroom, alongside further testing of the model across diverse educational contexts. ABSTRAK Perbedaan lingkungan penggunaan bahasa Arab memberikan perspektif untuk memahami mengapa pembelajaran keterampilan berbicara tidak selalu menghasilkan pengalaman berbahasa yang serupa. Penelitian ini menelaah pembelajaran mahārah taḥadduts melalui perbandingan Program Studi Pendidikan Bahasa Arab UIN Raden Intan Lampung dan Program Studi Sastra Arab Yarmouk University, Yordania. Kajian dilakukan dengan pendekatan kualitatif melalui desain studi kasus komparatif. Observasi, wawancara semi-terstruktur dengan dosen, ketua program studi, mahasiswa, dan alumni, serta dokumentasi digunakan untuk memperoleh data. Analisis mengikuti model Miles dan Huberman, kemudian diperdalam melalui penelaahan dalam-kasus dan lintas-kasus; triangulasi digunakan untuk memeriksa keabsahan data. Kedua program studi memperlihatkan pola instruksional yang relatif serupa, meliputi penentuan tema, persiapan, presentasi, dialog, dan tanya jawab. Pembeda yang menonjol terdapat pada ekologi penggunaan bahasa. Di UIN Raden Intan Lampung, praktik berbicara lebih banyak terikat pada ruang pembelajaran yang dirancang secara formal (by design), sedangkan di Yarmouk University bahasa Arab juga hadir dalam interaksi akademik dan keseharian (given). Perbedaan ini berkaitan dengan variasi kesempatan praktik, bentuk produksi lisan, dan hambatan afektif-linguistik, tanpa menempatkan lingkungan sebagai faktor tunggal. Temuan tersebut melandasi usulan Model Produksi Lisan Bertingkat, yang membedakan produksi terjadwal (Lapis 1) dan produksi kontekstual (Lapis 2). Pengembangan keterampilan berbicara karena itu perlu memperluas kesempatan penggunaan bahasa Arab di luar kelas sekaligus menguji model tersebut pada konteks pendidikan yang beragam.

Despite the integration of Earth Sciences into Moroccan secondary education, geology teaching faces multiple obstacles. This study provides a multi‑dimensional analysis of curricular, didactic, epistemological, linguistic, and ideological barriers. Using a mixed‑method design, we analysed official curricula (2007–2025), six textbooks, 47 articles, and surveyed 120 Life and Earth Sciences teachers. Results show that geology accounts for only 17% of total instructional time and is absent from three of seven major streams. 78% of teachers feel unprepared to teach geological time, 65% never use physical models, and only 12% of schools organise field trips. In French‑medium sections, 65% of students score below 50% on geology assessments (vs. 41% in Arabic sections). 72% of students confuse human and geological time scales. We propose evidence‑based remedies: curriculum restructuring (25% of LES time), mandatory field trips, physical modelling, ICT integration, and teacher training in conceptual change approaches.

This study examines linguistic and stylistic over-elaboration in beginner Arabic writing produced during a classroom task permitting generative artificial intelligence (GenAI) and electronic translation. The study emerged from an Arabic language course involving undergraduate accounting students at Universiti Teknologi MARA (UiTM), Terengganu Branch, Malaysia. Students were instructed to write a simple birthday invitation addressed to friends, using accessible vocabulary and including specified invitation elements. During the review of approximately 100 submissions, the instructor observed recurring instances of vocabulary, courtesy expressions, and sentence formulations that appeared more sophisticated or formal than expected for the learners' proficiency and the task's communicative purpose. Adopting an exploratory qualitative approach, the study draws on these professional classroom observations, supplemented by the direct examination of three available invitation texts. The analysis considers lexical overreach, stylistic over-elaboration, unnecessary syntactic complexity, register mismatch, and learner-level appropriateness. The findings highlight a pedagogical distinction between linguistic correctness and the suitability of written expression for a beginner's level and communicative situation. They also suggest that apparently sophisticated writing should not automatically be interpreted as evidence of independent linguistic proficiency. Because individual tool use and writing processes were not documented, the study does not attribute particular expressions to GenAI or establish causal effects.

Classroom participation in beginner Arabic courses is often interpreted through the number of students who answer questions aloud. This conceptual and practice-oriented paper argues that such a measure obscures differences between willingness to communicate, linguistic capacity, and the opportunity to participate. Drawing on research in Arabic learning, willingness to communicate, classroom discourse, interaction, and corrective feedback, it develops a barrier–indicator–response matrix for teacher decision-making. Six barriers are paired with provisional observable indicators, proportionate instructional responses, and limits on the evidence supporting each response. Three hypothetical Arabic classroom applications illustrate how the matrix can guide preparation, participation opportunities, and feedback without turning visible participation into a proxy for learning. The matrix is a heuristic rather than a validated diagnostic or intervention instrument. Future observational and intervention studies are needed to test its utility in beginner Arabic settings.

This article examines difficulties in pronouncing French vowels among Moroccan primary school learners, analyzing how the articulatory and phonological features of Darija affect vowel production in French as a foreign language. The study adopts a comparative phonological approach to identify structural differences between the two vowel systems and explain the origins of the observed interference. Sixty fourth-grade learners in Moroccan public primary education participated in an action research study combining a diagnostic pretest of pronunciation errors with a posttest assessing the effectiveness of a phonetic correction intervention. The findings reveal that pronunciation errors reflect systemic difficulties attributable to differences between the vowel systems of Darija (a three-vowel system) and French (a sixteen-vowel system). The instructional intervention, combining articulatory, verbotonal, and comparative approaches, led to a significant reduction in errors, particularly for rounded and nasal vowels. The study offers practical pedagogical recommendations for integrating systematic corrective phonetics into French instruction at the primary school level.

Differences in translation strategies can be seen in the rendering of āyāt al-ifk in the 2019 Qur’anic translation published by the Indonesian Ministry of Religious Affairs (Kemenag RI) and the 2020 translation published by the Islamic University of Indonesia (UII). Although both translations convey the main messages of Q.S. An-Nūr [24]: 11–20, they differ in word choice, sentence structure, and contextual explanations. This study aims to analyze the similarities and differences between the two translations and identify their respective strengths and limitations. It employs a qualitative descriptive-comparative method with a library-based approach. The data are drawn from both Indonesian translations and analyzed using the concepts of tarjamah ḥarfiyyah and tarjamah tafsīriyyah, supported by linguistic, semantic, and Qur’anic interpretive analysis. The analysis focuses on key expressions related to false accusations and how each translation conveys the social and ethical messages of the verses. The findings show that the Kementerian Agama RI 2019 translation tends to provide more contextual explanations, making implied meanings and the social implications of the verses clearer. However, some added explanations may limit the meanings of certain Arabic expressions. In contrast, the UII 2020 translation generally uses shorter and more direct expressions that remain close to the Arabic text, although its limited contextual explanations may leave some aspects of meaning less clear. These findings indicate that the two translations adopt different strategies to balance fidelity to the source text, contextual accuracy, and readability. Neither is translation superior in every respect; rather, each has its own strengths and limitations in conveying the meanings of āyāt al-ifk.

Introduction This study evaluates interactive digital practice modules for grammar acquisition in German as a foreign language, focusing on verb-complement patterns involving verb meaning, complement selection, case marking, and prepositional choice. Drawing on construction-based pedagogy, it examines digitally supported retrieval practice, self-paced learning, response checking, and structured comparison. Methods The study analyzed an archived dataset of 61 Arabic-speaking university learners who participated in a six-week quasi-experimental pretest-posttest design. The experimental group used interactive digital modules, while the control group received conventional instruction. Because the recovered test forms differed in length, scores were converted into percentages, although this adjustment could not ensure measurement equivalence. Results Both groups demonstrated statistically significant improvements in percentage scores from pretest to posttest. However, the difference in learning gains between the experimental and control groups was not statistically significant. Discussion The findings suggest that grammar learning improved under both instructional conditions without establishing a significant advantage for the digital modules. Because digital delivery and pedagogical organization varied simultaneously, their independent contributions could not be determined. Furthermore, percentage-based score conversion did not address potential differences in test difficulty, content coverage, or measurement precision. The study highlights the importance of comparable assessment instruments, transparent outcome measures, and designs capable of distinguishing technological effects from pedagogical effects in digitally mediated second language grammar instruction.

Introduction This study examines sympathy as a socially organized emotion in Arabic-language digital discourse about suicide. Drawing on the sociology of emotions, suicide stigma, and digital death studies, it investigates how public Facebook comment cultures distribute compassion, blame, and moral worth after suicide. Methods A quantitative content analysis was conducted on 2,132 publicly visible comments responding to three highly discussed suicide cases. Comments were coded for inferred public gender presentation, emotional orientation, reported case context, and dominant interpretive frame. Pearson chi-square tests were calculated from raw counts; Cramer’s V , 95% Wilson confidence intervals, and sensitivity analyses are reported. Results Comments from accounts inferred as female were more often sympathetic than comments from accounts inferred as male (60.0% vs. 40.5%; V = 0.15), and commenter composition differed across the three cases ( V = 0.29). Religious framing was the most common interpretive repertoire (48.6%) and could accompany both mercy and condemnation. Discussion The study develops the concept of a moral economy of sympathy to describe the social rules through which digital publics allocate compassion after suicide. Because each case combines a particular person, national setting, reported circumstance, and media framing, the findings are case-specific and should not be generalized to Arab publics.

Vocabulary (mufrodat) mastery underpins speaking skills (maharah kalam), yet elementary Islamic school students may struggle to use vocabulary in speech and retain memorized words after instruction. This study aimed to analyze the effectiveness of El-Syarif-based vocabulary instruction in improving speaking skills and memorization retention among students at MI Najahiyah Palembang. A quantitative approach was employed using a quasi-experimental one-group pretest-posttest design. The sample comprised 35 fifth-grade students selected through total sampling. Data were collected through oral speaking tests, an immediate memorization test, and a delayed memorization test. The data were analyzed using descriptive statistics, a paired-samples t-test, the Wilcoxon Signed Rank test, and N-Gain. The results showed that the mean speaking score increased from 57.37 to 81.63, with an N-Gain of 0.58, categorized as moderate, and a statistically significant difference (p < 0.001). The mean memorization score decreased from 83.37 to 79.31, while retention reached 95.1%. These findings indicate that El-Syarif-based instruction can improve students’ speaking skills and help maintain most memorized vocabulary. However, the decline in delayed-test scores indicates that some vocabulary was still forgotten over time. ABSTRAK Penguasaan mufrodat menjadi dasar keterampilan berbicara (maharah kalam), tetapi siswa madrasah ibtidaiyah masih menghadapi kesulitan menggunakan kosakata dalam ujaran dan mempertahankan hafalan setelah pembelajaran. Penelitian ini bertujuan menganalisis efektivitas pembelajaran mufrodat berbasis metode El-Syarif dalam meningkatkan maharah kalam dan retensi hafalan siswa di MI Najahiyah Palembang. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode eksperimen semu (quasi-experimental) berdesain one-group pretest-posttest. Sampel terdiri atas 35 siswa kelas V yang dipilih melalui teknik total sampling. Data dikumpulkan melalui tes lisan, tes hafalan segera, dan tes hafalan tunda, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji paired-samples t-test, uji Wilcoxon Signed Rank, dan N-Gain. Hasil menunjukkan bahwa rata-rata maharah kalam meningkat dari 57,37 menjadi 81,63, dengan N-Gain 0,58 dalam kategori sedang dan perbedaan signifikan (p < 0,001). Rata-rata hafalan menurun dari 83,37 menjadi 79,31, tetapi retensi mencapai 95,1%. Disimpulkan bahwa metode El-Syarif berpotensi meningkatkan keterampilan berbicara sekaligus mempertahankan sebagian besar hafalan siswa, meskipun penurunan hafalan tetap terjadi.

Background Digital mental health platforms routinely deliver self-administered symptom scales on the assumption that users with more severe symptoms are more likely to enter professional care. That assumption is rarely tested with linked participant-level data, and almost never in the Arabic-speaking Gulf. Objective To examine whether symptom severity at a user’s first self-assessment predicts booking a professional session within 90 days, across four symptom domains, on a Saudi commercial digital mental health platform. Methods Retrospective cohort analysis of 10,100 first assessments — depression, generalized anxiety, panic, and obsessive-compulsive scales — contributed by 5,524 unique users of the Talbinah platform and linked to demographic and session-booking records through a pseudonymous (SHA-256 hashed) user identifier. The primary outcome was any session booked within 90 days after the assessment. Severity was banded by the established cut-offs for the PHQ-9 and GAD-7, and by percentage of scale maximum for the panic and obsessive-compulsive measures, for which no severity thresholds are established. Per-scale multivariable logistic regression estimated adjusted odds ratios (aOR) for severity band (reference None/Minimal), adjusting for age, sex, and device type. Pre-specified sensitivity analyses used 30- and 180-day windows, an attended-session outcome, percentage-of-maximum banding applied to all four scales, and a subset with no prior booking (incident help-seeking). Reporting followed STROBE. Results Users were young (mean age 26.7 years, SD 8.1) and predominantly female (78.1%); 16.6% of first assessments were followed by a booking within 90 days. No severity band on any of the four scales was associated with higher odds of booking (severe vs None/Minimal: depression aOR 0.71, 95% CI 0.51–1.01; generalized anxiety 0.76, 0.49–1.16; panic 0.83, 0.52–1.31; obsessive-compulsive 1.01, 0.59–1.74). One severity contrast was statistically significant, in the opposite direction: moderate depression was associated with lower odds of booking (0.66, 95% CI 0.45–0.97). Older age (aOR ~1.2 per decade) and iOS device use (1.4–2.0) were associated with booking across scales. This absence of a positive severity–booking association was consistent across 30-, 90-, and 180-day windows, the attended-session outcome, and percentage-of-maximum banding; a nominal association for moderate anxiety seen under percentage banding did not persist with validated GAD-7 cut-offs. Estimates for the panic and obsessive-compulsive scales, which lack established severity thresholds, are exploratory. Conclusions On a Saudi digital mental health platform, greater self-reported symptom severity at first assessment was not followed by higher subsequent booking of professional care, consistently across specifications, and for moderate depression was associated with lower odds of booking; demographic and access-related attributes showed stronger associations with booking than symptom load did. Self-screening on its own appears insufficient as a pathway into care.

This special issue brings together six papers exploring how speech prosody intersects with other linguistic, cognitive and social domains, with particular attention to methodological diversity and understudied languages. The collection addresses a range of complementary topics: the role of intonation in resolving lexical ambiguity in Korean; the perceived personality traits of synthetic versus natural voices; prosodic modifications children make in demanding communicative contexts; perceptual cues to lexical pitch accent discrimination in South Kyungsang Korean; rhythmic differences between Hadari and Bedouin Arabic dialects; and durational marking of lexical stress beyond the stressed syllable in Soikkola Ingrian and Ayutla Tlapanec. Collectively, these studies make valuable contributions to the empirical and theoretical foundations of prosody research. By combining diverse methods with a broad linguistic scope, the collection provides a basis for future research on how prosody interacts with other dimensions of language and communication.

این شماره ویژه شامل شش مقاله است که به بررسی چگونگی تلاقی آهنگ گفتار با حوزه‌های زبانی، شناختی و اجتماعی دیگر می‌پردازد و توجه ویژه‌ای به تنوع روش‌شناختی و زبان‌های کمتر مطالعه‌شده دارد. این مجموعه به موضوعات مکمل متعددی می‌پردازد: نقش زیر و بمی صدا در رفع ابهام واژگانی در زبان کره‌ای؛ ویژگی‌های شخصیتی ادراک‌شده در صداهای مصنوعی در مقایسه با صداهای طبیعی؛ تغییرات آهنگی که کودکان در زمینه‌های ارتباطی دشوار ایجاد می‌کنند؛ نشانه‌های ادراکی برای تمایز لهجه زیر و بمی واژگانی در کره‌ای جنوب کیونگ‌سانگ؛ تفاوت‌های ریتمیک میان گویش‌های عربی حضری و بدوی؛ و نشانه‌گذاری زمانی تأکید واژگانی فراتر از هجاهای تأکیدشده در زبان‌های Soikkola Ingrian و Ayutla Tlapanec. این پژوهش‌ها به طور جمعی، سهم ارزشمندی در بنیان‌های تجربی و نظری پژوهش‌های آهنگ گفتار دارند. با ترکیب روش‌های متنوع و دامنه وسیع زبانی، این مجموعه مبنایی برای پژوهش‌های آینده درباره چگونگی تعامل آهنگ گفتار با سایر ابعاد زبان و ارتباط فراهم می‌کند.

This study aims to examine the concept of Al-Wujuh wa an-Nazaʾir and its implications for the methodology of Qur’anic interpretation. The phenomenon of polysemy in Qur’anic Arabic necessitates a systematic approach to ensure that the meanings of lexical items are understood accurately and contextually. This research employs a qualitative method with a library research design, utilizing both linguistic and exegetical approaches. The findings indicate that Al-Wujuh wa anNazaʾir serves as a crucial instrument in understanding the semantic diversity of Qur’anic vocabulary, where a single word may carry multiple meanings depending on its context (al-wujuh), and different words may share similar meanings (annazaʾir). This concept plays a strategic role in preventing misinterpretation, assisting in determining the most appropriate meaning based on context (siyaq), and strengthening the linguistic approach in Qur’anic exegesis. Furthermore, this study highlights that integrating the classical concept of Al-Wujuh wa an-Nazaʾir with modern linguistic theories can produce a more comprehensive and relevant methodological framework for addressing contemporary challenges in Qur’anic interpretation.

این پژوهش با هدف بررسی مفهوم «الوجوه و النظائر» و پیامدهای آن برای روش‌شناسی تفسیر قرآن کریم انجام شده است. پدیده چندمعنایی در زبان عربی قرآن، نیازمند رویکردی نظام‌مند است تا معانی واژگان به‌درستی و بر اساس بافت فهمیده شوند. این تحقیق با روش کیفی و طرح پژوهش کتابخانه‌ای، از رویکردهای زبانی و تفسیری بهره گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که «الوجوه و النظائر» به‌عنوان ابزاری اساسی در فهم تنوع معنایی واژگان قرآنی عمل می‌کند؛ به‌گونه‌ای که یک واژه می‌تواند بسته به سیاق (الوجوه) معانی متعددی داشته باشد و واژگان مختلف می‌توانند معانی مشابهی داشته باشند (النظائر). این مفهوم نقش راهبردی در جلوگیری از تفسیر نادرست، یاری در تعیین معنای مناسب بر اساس سیاق و تقویت رویکرد زبانی در تفسیر قرآن ایفا می‌کند. افزون بر این، پژوهش حاضر نشان می‌دهد که ادغام مفهوم کلاسیک «الوجوه و النظائر» با نظریه‌های زبان‌شناسی معاصر می‌تواند چارچوب روش‌شناختی جامع‌تر و مرتبط‌تری برای مواجهه با چالش‌های معاصر تفسیر قرآن فراهم آورد.

This study aims to describe the implementation of the Suggestopedia method in increasing students' confidence in speaking Arabic and identify supporting and inhibiting factors. The method used is qualitative research with a descriptive approach that aims to describe the phenomenon in depth. The results of the study indicate that the Suggestopedia method is effective in increasing students' confidence in speaking Arabic. This is evident from the improvement in students' speaking ability, fluency in reading Arabic, and changes in students' attitudes from shyness to being more active and brave in speaking in front of the class. Supporting factors include school policies, teacher competence, parental support, the availability of teaching materials, and adequate learning facilities. Inhibiting factors include the inability of some students to read the hijaiyah letters, low learning motivation, and feelings of shame and fear of making mistakes.

این پژوهش با هدف توصیف اجرای روش Suggestopedia در افزایش اعتماد به نفس دانش‌آموزان در صحبت کردن به زبان عربی و شناسایی عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده انجام شده است. روش مورد استفاده، پژوهش کیفی با رویکرد توصیفی است که هدف آن توصیف عمیق پدیده می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روش Suggestopedia در افزایش اعتماد به نفس دانش‌آموزان در صحبت کردن به زبان عربی مؤثر است. این امر از بهبود توانایی گفتاری دانش‌آموزان، روانی در خواندن عربی و تغییر نگرش دانش‌آموزان از خجالت به فعال‌تر و شجاع‌تر شدن در صحبت کردن در مقابل کلاس مشهود است. عوامل حمایت‌کننده شامل سیاست‌های مدرسه، شایستگی معلم، حمایت والدین، در دسترس بودن مواد آموزشی و امکانات آموزشی کافی می‌باشد. عوامل بازدارنده شامل ناتوانی برخی دانش‌آموزان در خواندن حروف هجایی، انگیزه پایین یادگیری و احساس شرم و ترس از اشتباه کردن است.

The ability to comprehend classical Islamic texts (kitab turats) is one of the essential competencies in Arabic language learning within Islamic boarding schools. However, many students encounter difficulties in identifying grammatical functions, analyzing Arabic syntactic and morphological structures, and understanding unvocalized Arabic texts. This study aimed to develop the Al-Barqy instructional material based on Visual-Spatial Intelligence, evaluate its validity, and examine its effectiveness in improving students' comprehension of kitab turats in the sorogan learning program at Markaz Al-'Arabiyah Pare Kediri. This research employed the Research and Development (R&D) approach consisting of needs analysis, product design, development, expert validation, revision, field testing, and evaluation. Data were collected through observations, interviews, documentation, validation questionnaires, pretests, and posttests. The data were analyzed using descriptive and inferential statistics. The findings revealed that the developed instructional material successfully integrated colors, grammatical symbols, concept maps, and visual representations as applications of Visual-Spatial Intelligence. Expert validation indicated a feasibility score of 97%, categorized as highly valid. The effectiveness test using a paired-samples t-test yielded a t-value of 20.13 with df = 14 and p < 0.001, indicating a significant difference between the pretest and posttest scores.Therefore, the Al-Barqy instructional material is considered valid, effective, and applicable as an innovative instructional resource for enhancing students' comprehension of kitab turats through the sorogan learning model.

توانایی درک متون کلاسیک اسلامی (کتاب تراث) یکی از شایستگی‌های اساسی در یادگیری زبان عربی در مدارس علوم دینی اسلامی به‌شمار می‌رود. با این حال، بسیاری از دانش‌آموزان در شناسایی نقش‌های دستوری، تحلیل ساختارهای نحوی و صرفی زبان عربی، و فهم متون عربی بدون اعراب‌گذاری با دشواری مواجه هستند. هدف این پژوهش، تدوین محتوای آموزشی البرقی مبتنی بر هوش دیداری-فضایی، ارزیابی روایی آن و بررسی اثربخشی آن در بهبود درک دانش‌آموزان از کتاب تراث در برنامه آموزشی سورگان در مرکز العربیه پاره کدیری بود. این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) شامل تحلیل نیازها، طراحی محصول، توسعه، اعتبارسنجی توسط خبرگان، بازنگری، آزمون میدانی و ارزیابی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، اسناد، پرسشنامه‌های اعتبارسنجی، پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که محتوای آموزشی تدوین‌شده با موفقیت رنگ‌ها، نمادهای دستوری، نقشه‌های مفهومی و بازنمایی‌های دیداری را به‌عنوان کاربردهای هوش دیداری-فضایی ادغام کرده است. اعتبارسنجی خبرگان، امتیاز قابلیت استفاده ۹۷٪ را نشان داد که در دسته بسیار معتبر قرار می‌گیرد. آزمون اثربخشی با استفاده از آزمون t زوجی مقدار t برابر با 20.13 با درجه آزادی 14 و p < 0.001 را نشان داد که بیانگر تفاوت معنادار بین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون است. بنابراین، محتوای آموزشی البرقی معتبر، اثربخش و قابل استفاده به‌عنوان منبع آموزشی نوآورانه برای ارتقای درک دانش‌آموزان از کتاب تراث از طریق مدل یادگیری سورگان تلقی می‌شود.

This study aims to develop interactive learning media based on Articulate Storyline 3 to improve reading skills (maharah al-qirā’ah) in seventh-grade students at MTs Negeri 1 Gorontalo City. The method used was Research and Development (R&D) with the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation). The subjects were 35 students in grade VII.12. Data were obtained through validation by media experts, material experts, and linguists, as well as teacher and student questionnaire responses. The validation results showed the media was categorized as very suitable, with 100% of media experts, 82.5% of material experts, and 80% of linguists. Student response to the media's use reached 80.36% and teacher response 83.33%, categorized as very good. Thus, the learning media based on Articulate Storyline 3 is declared valid, practical, and suitable for use in Arabic language learning, specifically Maharah al-Qirā’ah.

این پژوهش با هدف توسعه رسانه یادگیری تعاملی مبتنی بر Articulate Storyline 3 به منظور ارتقاء مهارت خواندن (مهارت القِراءه) در دانش‌آموزان پایه هفتم مدرسه MTs Negeri 1 شهر گورونتالو انجام شده است. روش مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی) بود. شرکت‌کنندگان شامل ۳۵ دانش‌آموز پایه هفتم کلاس VII.12 بودند. داده‌ها از طریق اعتبارسنجی توسط خبرگان رسانه، خبرگان محتوا و زبان‌شناسان، همچنین پرسشنامه‌های معلمان و دانش‌آموزان جمع‌آوری شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که رسانه در دسته «بسیار مناسب» قرار دارد؛ به‌طوری‌که ۱۰۰٪ از خبرگان رسانه، ۸۲.۵٪ از خبرگان محتوا و ۸۰٪ از زبان‌شناسان این رسانه را تأیید کردند. پاسخ دانش‌آموزان به استفاده از این رسانه به ۸۰.۳۶٪ و پاسخ معلمان به ۸۳.۳۳٪ رسید که هر دو در دسته «بسیار خوب» قرار گرفتند. بنابراین، رسانه یادگیری مبتنی بر Articulate Storyline 3 معتبر، کاربردی و مناسب برای استفاده در آموزش زبان عربی، به‌ویژه مهارت القِراءه، اعلام می‌شود.

Arabic vocabulary learning for early childhood is an important effort to introduce a foreign language through enjoyable learning activities that are appropriate to children's developmental characteristics. However, conventional learning methods often make children less enthusiastic, resulting in limited Arabic vocabulary mastery. This study aims to describe the use of the Picture Magic Lamp learning media in improving the Arabic vocabulary of children aged 5-6 years at TK Adz-Dzakia Pangkalpinang. This study employed a qualitative approach with a descriptive research design. The participants were children aged 5-6 years at TK Adz-Dzakia Pangkalpinang. Data were collected through observation, interviews, and documentation and were analyzed using the stages of data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The picture magic lamp media was implemented by asking children to identify the displayed colors and mention their names in both Indonesian and Arabic. The findings revealed that the use of the picture magic lamp media increased children's learning interest, active participation, and ability to recognize and pronounce Arabic color vocabulary. Therefore, the Magic Lamp media can be used as an effective and engaging learning medium to improve Arabic vocabulary mastery among early childhood learners.

یادگیری واژگان عربی در دوران کودکی تلاشی مهم برای معرفی زبان خارجی از طریق فعالیت‌های یادگیری لذت‌بخش و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است. با این حال، روش‌های یادگیری سنتی اغلب باعث کاهش اشتیاق کودکان می‌شود و در نتیجه تسلط محدودی بر واژگان عربی ایجاد می‌کند. هدف این پژوهش توصیف استفاده از رسانه آموزشی چراغ جادوی تصویری در بهبود واژگان عربی کودکان ۵ تا ۶ ساله در مهد کودک Adz-Dzakia Pangkalpinang است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پژوهش توصیفی انجام شد. شرکت‌کنندگان کودکان ۵ تا ۶ ساله مهد کودک Adz-Dzakia Pangkalpinang بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی جمع‌آوری و با استفاده از مراحل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. رسانه چراغ جادوی تصویری با درخواست از کودکان برای شناسایی رنگ‌های نمایش داده‌شده و بیان نام آن‌ها به زبان اندونزیایی و عربی اجرا شد. یافته‌ها نشان داد که استفاده از رسانه چراغ جادوی تصویری باعث افزایش علاقه‌مندی به یادگیری، مشارکت فعال و توانایی شناسایی و تلفظ واژگان رنگ به زبان عربی در کودکان شد. بنابراین، رسانه چراغ جادو می‌تواند به عنوان یک رسانه آموزشی مؤثر و جذاب برای بهبود تسلط بر واژگان عربی در میان کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرد.

Studies of Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 have largely focused on correspondences between the Qur’anic concepts of ratq (joining or closure) and fatq (opening or separation) and modern cosmological theories, especially the Big Bang, while the linguistic and cognitive processes through which cosmological meaning is constructed remain less examined. This study analyzes the construction of cosmological meaning in Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 by integrating al-Jurjānī’s contextual semantics with Lakoff and Johnson’s Conceptual Metaphor Theory. Using qualitative library research, the study employs a two-stage integrative procedure. First, naẓm analysis identifies the syntactic and semantic relations that constrain the ratq–fatq construction. Second, Johnson’s Conceptual Metaphor Theory maps only those textually licensed relations into source–target conceptual structures, after which the cognitive interpretation is checked against the Arabic linguistic structure. The findings show that the ratq–fatq relation forms a transformational semantic pattern from unity to differentiation. This pattern is conceptualized through three interconnected metaphors: The cosmos is a unified entity, creation is separation, and divine creation is cosmic transformation. The study proposes a Semantic-Cognitive Integrative Model in which naẓm provides textual constraints for conceptual mapping, while Johnson’s Conceptual Metaphor Theory explains how those relations are cognitively represented. Accordingly, the relationship between the verse and Big Bang cosmology is understood as limited conceptual correspondence rather than empirical scientific validation. The model offers a controlled interdisciplinary framework for analyzing Qur’anic cosmological meaning.

مطالعات صورت‌گرفته درباره آیه ۳۰ سوره انبیاء عمدتاً بر تطابق مفاهیم قرآنی رتق (پیوستگی یا بسته بودن) و فتق (گشودگی یا جدایی) با نظریه‌های کیهان‌شناسی مدرن، به‌ویژه مهبانگ، متمرکز بوده‌اند، در حالی که فرایندهای زبانی و شناختی که از طریق آن‌ها معنای کیهان‌شناختی ساخته می‌شود، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با ادغام معناشناسی بافتی عبدالقاهر جرجانی و نظریه استعاره مفهومی Lakoff و Johnson، به تحلیل ساخت معنای کیهان‌شناختی در آیه ۳۰ سوره انبیاء می‌پردازد. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، یک فرایند تلفیقی دو مرحله‌ای را به کار می‌گیرد. ابتدا، تحلیل نظم، روابط نحوی و معنایی محدودکننده ساختار رتق–فتق را شناسایی می‌کند. سپس، نظریه استعاره مفهومی Johnson تنها آن دسته از روابط مجاز متنی را به ساختارهای مفهومی مبدأ–مقصد نگاشت می‌کند و پس از آن، تفسیر شناختی با ساختار زبانی عربی تطبیق داده می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه رتق–فتق، یک الگوی معنایی تحولی از وحدت به تمایز را شکل می‌دهد. این الگو از طریق سه استعاره به‌هم‌پیوسته مفهوم‌سازی می‌شود: کیهان یک موجودیت واحد است، آفرینش جدایی است و آفرینش الهی دگرگونی کیهانی است. این پژوهش مدل تلفیقی معناشناختی–شناختی را پیشنهاد می‌کند که در آن نظم، محدودیت‌های متنی برای نگاشت مفهومی فراهم می‌کند و نظریه استعاره مفهومی Johnson تبیین می‌کند که این روابط چگونه به‌صورت شناختی بازنمایی می‌شوند. بر این اساس، رابطه میان آیه و کیهان‌شناسی مهبانگ به‌عنوان تطابق مفهومی محدود و نه تأیید علمی تجربی درک می‌شود. این مدل، چارچوبی میان‌رشته‌ای و کنترل‌شده برای تحلیل معنای کیهان‌شناختی قرآن ارائه می‌دهد.

Arabic language communication skills have become an important competence for madrasah students, not only as an academic ability but also as a means of understanding Islamic knowledge and developing cultural identity. However, Arabic language learning at the elementary level still faces challenges in transforming vocabulary and grammatical knowledge into real communication practices. This study aims to analyze the implementation of an Arabic Language Program in improving students’ communicative competence at MIN Wonosobo. This research employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and document analysis involving 13 participants consisting of the head of the madrasah, curriculum coordinator, Arabic language teacher, program mentors, and students. The data were analyzed using thematic analysis. The findings revealed four main themes: Arabic as a madrasah identity, the transition from vocabulary mastery to communication practice, students’ emotional experiences in speaking Arabic, and challenges in developing a language environment. The study demonstrates that communicative competence is shaped through the interaction between school programs, pedagogical practices, and students’ social experiences. These findings contribute to the development of more contextual and communicative Arabic language programs in Islamic elementary education.

مهارت‌های ارتباطی زبان عربی به عنوان یکی از شایستگی‌های مهم برای دانش‌آموزان مدارس، نه تنها به عنوان یک توانایی علمی بلکه به عنوان ابزاری برای فهم دانش اسلامی و توسعه هویت فرهنگی اهمیت یافته است. با این حال، آموزش زبان عربی در سطح ابتدایی همچنان با چالش‌هایی در تبدیل دانش واژگان و دستور زبان به کاربرد واقعی در ارتباطات مواجه است. هدف این پژوهش، تحلیل اجرای برنامه زبان عربی در بهبود شایستگی ارتباطی دانش‌آموزان در MIN Wonosobo است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و تحلیل اسناد با مشارکت ۱۳ نفر شامل رئیس مدرسه، هماهنگ‌کننده برنامه درسی، معلم زبان عربی، مربیان برنامه و دانش‌آموزان گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها چهار مضمون اصلی را نشان داد: زبان عربی به عنوان هویت مدرسه، گذار از تسلط واژگانی به تمرین ارتباطی، تجارب هیجانی دانش‌آموزان در صحبت کردن به زبان عربی و چالش‌های توسعه محیط زبانی. این مطالعه نشان می‌دهد که شایستگی ارتباطی از طریق تعامل میان برنامه‌های مدرسه، شیوه‌های آموزشی و تجارب اجتماعی دانش‌آموزان شکل می‌گیرد. این یافته‌ها به توسعه برنامه‌های زبان عربی زمینه‌مندتر و ارتباطی‌تر در آموزش ابتدایی اسلامی کمک می‌کند.

Background Resilience is increasingly understood as a dynamic, ecological process; however, prevailing psychiatric models continue to emphasize individual traits, thereby neglecting collective and culturally embedded forms of endurance. Sumud (Arabic: صمود), broadly translating as steadfastness, perseverance, and endurance, sustains identity, dignity, and daily life under chronic adversity across the Arab world and functions as a relational and ethical orientation. This review examines sumud as a resilience framework for transcultural psychiatry and psychotherapy. Aims To synthesize conceptualizations of sumud in relation to resilience, coping, and adaptation, and to evaluate implications for narrative, family-based, group, community-oriented, and arts-informed therapeutic approaches. Methods A PRISMA 2020-guided systematic narrative review was conducted. Four electronic databases (PubMed, Scopus, Web of Science, and Embase) were searched covering publications up to 1 June 2026. English-language studies were eligible if they explicitly examined sumud as a cultural, psychological, or collective construct with relevance to resilience, coping, or psychotherapy. Eligible publication types included qualitative, quantitative, and mixed-methods empirical studies; theoretical and conceptual papers; ethnographies; narrative analyses; and reviews. Data were thematically synthesized using a predefined extraction matrix. The review was registered with PROSPERO (CRD420261279052). Results Thirty-nine studies met the inclusion criteria. Descriptively sumud emerged as a multilevel, collective form of resilience enacted through family systems, intergenerational narratives, cultural practices, and institutional structures. Substantively, it supported meaning-making, emotional regulation, and identity continuity. Critically, ethical tensions and cumulative burdens were documented, particularly for women, caregivers, and professionals., and rigorously evaluated, sumud-informed psychotherapeutic interventions remain scarce, notwithstanding a general preference in mental health studies for social-ecological models and narrative, family-based, group, and arts-based therapeutic approaches. Conclusions Theoretically, sumud challenges individualistic psychiatric frameworks by offering a culturally embedded, collective model of resilience. Clinically, it urges clinicians to engage with patients’ narratives, relational worlds, and cultural practices, while remaining attentive to the costs of endurance. Prospectively, in the context of ongoing conflicts and humanitarian crises affecting parts of the Middle East and Gulf region, sumud warrants renewed scholarly and clinical attention for the development of culturally responsive, resilience-informed psychotherapies. Systematic review registration https://www.crd.york.ac.uk/prospero/ , identifier CRD420261279052.

زمینه: تاب‌آوری به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان فرایندی پویا و بوم‌شناختی درک می‌شود؛ با این حال، مدل‌های غالب روان‌پزشکی همچنان بر ویژگی‌های فردی تأکید دارند و بدین‌ترتیب اشکال جمعی و فرهنگیِ تاب‌آوری را نادیده می‌گیرند. صمود (عربی: صمود)، که به‌طور کلی به معنای استواری، پایداری و بردباری است، هویت، کرامت و زندگی روزمره را در شرایط دشواری مزمن در سراسر جهان عرب حفظ می‌کند و به‌عنوان رویکردی رابطه‌ای و اخلاقی عمل می‌کند. این مرور، صمود را به‌عنوان چارچوبی برای تاب‌آوری در روان‌پزشکی و روان‌درمانی فراملی بررسی می‌کند. اهداف: تلفیق مفاهیم صمود در ارتباط با تاب‌آوری، مقابله و سازگاری و ارزیابی پیامدها برای رویکردهای درمانی مبتنی بر روایت، خانواده‌محور، گروهی، جامعه‌محور و مبتنی بر هنر. روش‌ها: مرور روایی نظام‌مند با راهنمای PRISMA 2020 انجام شد. چهار پایگاه داده الکترونیکی (PubMed، Scopus، Web of Science و Embase) تا تاریخ ۱ ژوئن ۲۰۲۶ جست‌وجو شدند. مطالعات انگلیسی‌زبان در صورتی واجد شرایط بودند که صمود را به‌عنوان سازه‌ای فرهنگی، روان‌شناختی یا جمعی با ارتباط با تاب‌آوری، مقابله یا روان‌درمانی به‌طور صریح بررسی کرده باشند. انواع انتشارات واجد شرایط شامل مطالعات تجربی کیفی، کمی و روش‌های ترکیبی؛ مقالات نظری و مفهومی؛ قوم‌نگاری‌ها؛ تحلیل‌های روایی؛ و مرورها بودند. داده‌ها با استفاده از ماتریس استخراج از پیش تعیین‌شده، به‌صورت موضوعی تلفیق شدند. این مرور در PROSPERO (CRD420261279052) ثبت شد. نتایج: سی‌ونه مطالعه معیارهای ورود را داشتند. به‌صورت توصیفی، صمود به‌عنوان شکلی چندسطحی و جمعی از تاب‌آوری که از طریق نظام‌های خانوادگی، روایت‌های میان‌نسلی، رویه‌های فرهنگی و ساختارهای نهادی تحقق می‌یابد، ظاهر شد. به‌طور اساسی، صمود از معنا‌بخشی، تنظیم هیجانی و تداوم هویت حمایت می‌کرد. به‌طور انتقادی، تنش‌های اخلاقی و بارهای تجمعی، به‌ویژه برای زنان، مراقبان و حرفه‌ای‌ها، مستند شده است. با وجود ترجیح کلی در مطالعات سلامت روان برای مدل‌های اجتماعی-بوم‌شناختی و رویکردهای درمانی روایی، خانواده‌محور، گروهی و مبتنی بر هنر، مداخلات روان‌درمانی مبتنی بر صمود که به‌طور دقیق ارزیابی شده باشند، همچنان کمیاب‌اند. نتیجه‌گیری: از نظر نظری، صمود با ارائه مدلی جمعی و فرهنگی از تاب‌آوری، چارچوب‌های فردگرایانه روان‌پزشکی را به چالش می‌کشد. از نظر بالینی، صمود درمانگران را به درگیر شدن با روایت‌ها، جهان‌های رابطه‌ای و رویه‌های فرهنگی بیماران فرا می‌خواند، در حالی که باید به هزینه‌های تاب‌آوری نیز توجه داشت. از منظر آینده، در زمینه تداوم منازعات و بحران‌های انسانی در بخش‌هایی از خاورمیانه و منطقه خلیج فارس، صمود شایسته توجه مجدد علمی و بالینی برای توسعه روان‌درمانی‌های مبتنی بر تاب‌آوری و پاسخگو به فرهنگ است. ثبت مرور نظام‌مند: https://www.crd.york.ac.uk/prospero/ ، شناسه CRD420261279052.

While extensive research has examined refugee students’ educational adaptation in host countries, the educational reintegration phase following voluntary return remains underexplored. This qualitative study investigates the linguistic and academic adaptation experiences of Syrian students transitioning from Turkish-medium education in Türkiye to Arabic-medium schooling in Syria after voluntary return. The study addresses an overarching question: how do returnee students experience the linguistic, academic, social, and psychosocial dimensions of this reverse educational transition? Using an exploratory qualitative design, data were collected through a seven-item open-ended written questionnaire from 15 middle-school students who had received several years of formal schooling in Türkiye. Qualitative content analysis revealed that return does not constitute a simple linguistic recovery, but rather a reverse academic transition characterized by profound difficulties with academic Arabic, conceptual transfer, written production, and in-class assessment practices. The findings indicate that students’ challenges were shaped not only by uneven Arabic literacy development but also by curriculum misalignment, pedagogical practices that participants perceived as more teacher-directed, limited peer interaction, and assessment practices that they perceived as unclear. Furthermore, psychosocial pressures, including re-migration-related distress, concentration difficulties, and increased family responsibilities, complicated their academic adaptation. Ultimately, these struggles reflect systemic institutional and contextual mismatches rather than individual deficits. By conceptualizing return as a distinct educational phase, this study contributes to the broader discourses on refugee education and bilingualism. The implications underscore the critical need for academic Arabic bridging programs, background-sensitive assessment frameworks, psychosocially responsive pedagogies, and school-based psychosocial support to ensure equitable reintegration into Arabic-medium schooling.

در حالی که پژوهش‌های گسترده‌ای به بررسی سازگاری آموزشی دانش‌آموزان پناهنده در کشورهای میزبان پرداخته‌اند، مرحله بازپذیری آموزشی پس از بازگشت داوطلبانه همچنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه کیفی به بررسی تجارب سازگاری زبانی و تحصیلی دانش‌آموزان سوری می‌پردازد که پس از بازگشت داوطلبانه از آموزش به زبان ترکی در ترکیه به مدرسه‌ عربی‌زبان در سوریه منتقل شده‌اند. این پژوهش به یک پرسش کلی می‌پردازد: دانش‌آموزان بازگشته چگونه ابعاد زبانی، تحصیلی، اجتماعی و روانی‌اجتماعی این گذار معکوس آموزشی را تجربه می‌کنند؟ با استفاده از طرح کیفی اکتشافی، داده‌ها از طریق پرسشنامه کتبی هفت‌سؤالی بازپاسخ از ۱۵ دانش‌آموز مقطع راهنمایی که چندین سال آموزش رسمی در ترکیه دیده بودند، گردآوری شد. تحلیل محتوای کیفی نشان داد که بازگشت صرفاً به معنای بازیابی ساده زبانی نیست، بلکه گذار تحصیلی معکوسی است که با دشواری‌های عمیق در زبان عربی علمی، انتقال مفهومی، تولید نوشتاری و شیوه‌های ارزشیابی کلاسی همراه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چالش‌های دانش‌آموزان نه تنها ناشی از رشد نامتوازن سواد عربی، بلکه ناشی از عدم انطباق برنامه درسی، شیوه‌های آموزشی معلم‌محورتر از نگاه شرکت‌کنندگان، تعامل محدود با همسالان و شیوه‌های ارزشیابی مبهم از دیدگاه آنان بوده است. همچنین فشارهای روانی‌اجتماعی، از جمله تنش‌های مرتبط با مهاجرت مجدد، دشواری‌های تمرکز و افزایش مسئولیت‌های خانوادگی، سازگاری تحصیلی آنان را پیچیده‌تر کرده است. در نهایت، این مشکلات بازتابی از ناسازگاری‌های نهادی و زمینه‌ای نظام‌مند است و نه کمبودهای فردی. با مفهوم‌پردازی بازگشت به عنوان یک مرحله آموزشی متمایز، این مطالعه به گفتمان‌های گسترده‌تر آموزش پناهندگان و دوزبانگی کمک می‌کند. پیامدهای پژوهش بر ضرورت برنامه‌های پل زبانی برای عربی علمی، چارچوب‌های ارزشیابی حساس به پیشینه، رویکردهای آموزشی پاسخگو به نیازهای روانی‌اجتماعی و حمایت روانی‌اجتماعی مبتنی بر مدرسه برای تضمین بازپذیری عادلانه در مدارس عربی‌زبان تأکید دارد.

This research aims to analyze the dialectics of qiraat in Islamic Religious Education by tracing the history of the development of qiraat, the standardization process of the Ottoman Mushaf, and the diversity of Al-Qur'an readings. This research uses a literature study method with a qualitative-descriptive approach. Research data was obtained from the Al-Qur'an, hadith, ulumul Qur'an books, books on the science of qiraat, academic books, journal articles, results of previous research, as well as official documents relating to the rasm and pentashihan mushaf. Data analysis was carried out through the stages of collection, reduction, categorization, interpretation, comparison and synthesis of various relevant sources. The research results show that qiraat is an important part of Al-Qur'an scholarship related to oral transmission, sanad, Arabic language rules, and Ottoman language. The diversity of qiraat has been known since the time of Rasulullah SAW and has a reliable basis for narration. Meanwhile, the standardization of the Ottoman Mushaf was carried out to maintain the unity of the community and establish a standard for the writing of the Qur'an, not to eliminate all authentic qiraat. The relationship between qiraat and the Ottoman Mushaf demonstrates the dialectic between the diversity of readings and the need for a unified written text. In the context of Islamic Religious Education, the integration of qiraat knowledge can strengthen Qur'anic literacy, foster tolerance, enhance critical thinking skills, and instill the value of moderation in responding to differences in Qur'anic readings. Therefore, qiraat knowledge needs to be introduced gradually and proportionally in Islamic Religious Education (PAI) learning.

هدف این پژوهش، تحلیل جدلیات قرائت در آموزش دینی اسلامی از طریق بررسی تاریخچه تحول قرائت‌ها، فرایند استانداردسازی مصحف عثمانی و تنوع قرائت‌های قرآن کریم است. این پژوهش با روش مطالعه اسنادی و رویکرد کیفی-توصیفی انجام شده است. داده‌های پژوهش از قرآن کریم، احادیث، کتب علوم قرآن، کتب علم قرائت، کتب دانشگاهی، مقالات علمی، نتایج پژوهش‌های پیشین و همچنین اسناد رسمی مرتبط با رسم و پنتاشیه مصحف گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها از طریق مراحل گردآوری، کاهش، دسته‌بندی، تفسیر، مقایسه و تلفیق منابع مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرائت بخشی مهم از دانش قرآنی مرتبط با انتقال شفاهی، سند، قواعد زبان عربی و زبان عثمانی است. تنوع قرائت‌ها از زمان رسول‌الله (ص) شناخته شده و دارای مبنای روایی معتبر است. در حالی که استانداردسازی مصحف عثمانی به منظور حفظ وحدت امت و تعیین معیار برای کتابت قرآن انجام شد و هدف آن حذف تمامی قرائت‌های معتبر نبوده است. رابطه میان قرائت و مصحف عثمانی، جدلی میان تنوع قرائت‌ها و ضرورت وحدت متن مکتوب را نشان می‌دهد. در زمینه آموزش دینی اسلامی، ادغام دانش قرائت می‌تواند سواد قرآنی را تقویت کند، روحیه تساهل را پرورش دهد، مهارت‌های تفکر انتقادی را ارتقا بخشد و ارزش تعدیل‌گری را در مواجهه با تفاوت‌های قرائت‌های قرآنی نهادینه سازد. بنابراین، لازم است دانش قرائت به صورت تدریجی و متناسب در آموزش دینی اسلامی (PAI) معرفی شود.

This study aims to determine the correlation between Quran memorization ability and speaking skills (maharah kalam) among female students at the Sa'adatul Muttaqin Islamic Boarding School in Bakung Village, Muaro Jambi. A quantitative correlational method was employed using purposive sampling. The sample consisted of 30 female students who had resided at the boarding school for at least two years and memorized a minimum of five juz (parts) of the Quran. Data on memorization ability were obtained via a questionnaire (Cronbach's Alpha =0.884), while data on speaking skills were derived from existing academic records. Analysis was conducted using the Spearman's rho correlation test. The results indicate that the majority of students fell into the moderate category for both Quran memorization ability (33.33%) and speaking skills (50.0%). The correlation test yielded a value of ρ =0.140 with a significance level of 0.460 (>0.05), leading to the acceptance of the null hypothesis (H₀). It is concluded that there is no significant relationship between Quran memorization ability and speaking skills among the students, as Arabic speaking proficiency is more strongly influenced by factors such as teaching methods, practice intensity, and the language environment.

این پژوهش با هدف تعیین رابطه بین توانایی حفظ قرآن و مهارت‌های گفتاری (مهارت کلام) در میان دانش‌آموزان دختر مدرسه شبانه‌روزی اسلامی سعدت‌المتقین واقع در روستای باکونگ، موآرو جامبی انجام شده است. روش پژوهش، همبستگی کمی با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند بوده است. نمونه شامل ۳۰ دانش‌آموز دختر بود که حداقل دو سال در مدرسه شبانه‌روزی اقامت داشته و حداقل پنج جزء از قرآن را حفظ کرده بودند. داده‌های مربوط به توانایی حفظ قرآن از طریق پرسشنامه (آلفای کرونباخ = ۰٫۸۸۴) و داده‌های مربوط به مهارت‌های گفتاری از سوابق تحصیلی موجود استخراج شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی اسپیرمن (Spearman’s rho) انجام گرفت. نتایج نشان داد که اکثریت دانش‌آموزان در هر دو متغیر توانایی حفظ قرآن (۳۳٫۳۳٪) و مهارت‌های گفتاری (۵۰٫۰٪) در سطح متوسط قرار داشتند. آزمون همبستگی مقدار ρ = ۰٫۱۴۰ با سطح معناداری ۰٫۴۶۰ (>۰٫۰۵) را نشان داد که منجر به پذیرش فرض صفر (H₀) شد. نتیجه‌گیری می‌شود که بین توانایی حفظ قرآن و مهارت‌های گفتاری در میان دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود ندارد، چرا که تسلط بر مهارت گفتاری زبان عربی بیشتر تحت تأثیر عواملی چون روش‌های تدریس، میزان تمرین و محیط زبانی قرار دارد.

Background-Tenth-grade students at Riyadhussholihiin Senior High School reported difficulties understanding existing Arabic textbooks due to limited explanations, exercises, multimedia support, and independent learning opportunities. A needs analysis involving 29 students showed that 80% strongly needed more accessible and engaging digital materials. Objectives-This study aimed to (1) develop Google Sites-based interactive Arabic teaching materials; (2) determine their feasibility; and (3) examine students’ reading, listening, writing, and speaking outcomes. Methods-This Research and Development study employed th ADDIE model. Data were collected through observation, interviews, needs-analysis questionnaires, expert-validation sheets, and pretest-posttest assessments. Results-The resulting Google Sites materials integrated texts, pronunciation audio, instructional videos, images, interactive exercises, and quizzes. The material-validation score was 87.98% (44/50), whereas the media-validation score was 82.86% (29/35). Students provided positive responses to the materials, with an overall response score of 87.98%. The reported mean total score increased from 59.30 before implementation to 73.99 after implementation, an increase of 24.77%; listening showed the largest percentage increase (29.45%). Conclusions-The materials were feasible for use and were associated with improved Arabic language learning-outcome scores in the participating class. The conclusion is limited to the study cohort and should not be interpreted as a separate claim about student motivation.

زمینه و هدف: دانش‌آموزان پایه دهم دبیرستان Riyadhussholihiin گزارش کردند که به دلیل محدودیت در توضیحات، تمرین‌ها، پشتیبانی چندرسانه‌ای و فرصت‌های یادگیری مستقل، درک کتاب‌های درسی عربی موجود برای آن‌ها دشوار است. تحلیل نیازسنجی با مشارکت ۲۹ دانش‌آموز نشان داد که ۸۰٪ آن‌ها به شدت به مواد دیجیتال قابل دسترس‌تر و جذاب‌تر نیاز دارند. اهداف: این پژوهش با هدف (۱) تدوین مواد آموزشی تعاملی زبان عربی مبتنی بر Google Sites؛ (۲) تعیین میزان قابلیت استفاده آن‌ها؛ و (۳) بررسی نتایج یادگیری دانش‌آموزان در مهارت‌های خواندن، شنیدن، نوشتن و صحبت کردن انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع پژوهش و توسعه و مبتنی بر مدل ADDIE بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه نیازسنجی، فرم‌های اعتبارسنجی خبرگان و آزمون‌های پیش‌آزمون-پس‌آزمون گردآوری شد. یافته‌ها: مواد آموزشی تدوین‌شده در Google Sites شامل متون، فایل‌های صوتی تلفظ، ویدئوهای آموزشی، تصاویر، تمرین‌های تعاملی و آزمون‌ها بود. امتیاز اعتبارسنجی محتوا ۸۷/۹۸٪ (۴۴ از ۵۰) و امتیاز اعتبارسنجی رسانه ۸۲/۸۶٪ (۲۹ از ۳۵) به دست آمد. دانش‌آموزان پاسخ‌های مثبتی به این مواد ارائه دادند و امتیاز کلی پاسخ‌دهی ۸۷/۹۸٪ بود. میانگین نمره کل از ۵۹/۳۰ پیش از اجرا به ۷۳/۹۹ پس از اجرا افزایش یافت که معادل ۲۴/۷۷٪ رشد بود؛ بیشترین افزایش درصدی مربوط به مهارت شنیداری (۲۹/۴۵٪) بود. نتیجه‌گیری: مواد آموزشی تدوین‌شده از نظر قابلیت استفاده مناسب بودند و با بهبود نمرات یادگیری زبان عربی در کلاس مورد مطالعه همراه بودند. نتیجه‌گیری صرفاً به نمونه پژوهش محدود است و نباید به عنوان ادعایی مستقل درباره انگیزش دانش‌آموزان تفسیر شود.

This study aims to develop an Arabic language learning module based on Higher Order Thinking Skills (HOTS) to improve students' higher-order thinking skills at the Faculty of Teacher Training and Education, University of Muhammadiyah North Sumatra (UMSU). The study used the Research and Development (R&D) method with the ADDIE model which includes the stages of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. At the analysis stage, it was found that Arabic language learning was still dominated by low-order thinking skills (LOTS) and did not provide analytical, evaluative, and creative activities as required by the OBE curriculum. The developed module was validated by material experts and learning design experts with the assessment results being in the very feasible category. A limited trial on 32 students showed a significant increase in HOTS skills, evidenced by the difference in pre-test and post-test scores, as well as an increase in the ability to analyze texts, evaluate arguments, and produce new texts in Arabic. Student responses were also very positive towards the use of the module because it was considered interesting, challenging, and helped understand Arabic texts more deeply. The results of the study indicate that the HOTS-based Arabic language learning module is effective, feasible to use, and has the potential to be widely applied in Arabic language courses at universities..

هدف این پژوهش توسعهٔ یک ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) به منظور ارتقای مهارت‌های تفکر سطح بالای دانشجویان در دانشکدهٔ تربیت معلم و آموزش دانشگاه محمدیه شمال سوماترا (UMSU) است. این پژوهش از روش تحقیق و توسعه (R&D) با مدل ADDIE که شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی است، استفاده کرده‌است. در مرحلهٔ تحلیل مشخص شد که آموزش زبان عربی همچنان تحت سلطهٔ مهارت‌های تفکر سطوح پایین (LOTS) قرار دارد و فعالیت‌های تحلیلی، ارزیابی و خلاقانه مطابق با الزامات برنامهٔ درسی OBE ارائه نمی‌شود. ماژول توسعه‌یافته توسط متخصصان محتوا و طراحی آموزشی اعتبارسنجی شد و نتایج ارزیابی در دستهٔ «بسیار قابل قبول» قرار گرفت. آزمون محدودی بر روی ۳۲ دانشجو نشان داد که مهارت‌های HOTS به طور معناداری افزایش یافته‌است، که این امر با تفاوت نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون و همچنین افزایش توانایی تحلیل متون، ارزیابی استدلال‌ها و تولید متون جدید به زبان عربی مشهود است. واکنش دانشجویان نیز نسبت به استفاده از این ماژول بسیار مثبت بود، زیرا آن را جالب، چالش‌برانگیز و کمک‌کننده به درک عمیق‌تر متون عربی دانستند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ماژول آموزش زبان عربی مبتنی بر HOTS مؤثر، قابل استفاده و دارای پتانسیل کاربرد گسترده در دروس زبان عربی در دانشگاه‌ها است.

The revitalization of Qur’anic education has become increasingly important in responding to the broader educational needs of contemporary society. This study examines how Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif in Indonesia revitalizes Qur’anic education through BARAKAT (Bimbingan Ragam Kreativitas dan Asah Talenta), a program designed to develop students’ interests and talents beyond conventional Qur’anic learning. The program encompasses six areas: Qur’anic recitation (tilawah), Islamic devotional performance (habsyi), calligraphy, Arabic grammar and morphology (nahwu-sharaf), archery, and karate. Using a qualitative case study approach, this research explores the program’s educational contributions based on participants’ experiences and reported changes in learning behavior and social engagement. The findings indicate that BARAKAT is perceived to support students’ learning motivation, reflected in more consistent attendance, greater discipline, increased enthusiasm for practice, and reported improvements in Qur’anic memorization. The program is also associated with enhanced social readiness, particularly confidence in public performance, teamwork, empathy, solidarity, and respect for differences. These findings suggest that integrating interest- and talent-based activities into Qur’anic education may broaden its educational role beyond religious knowledge acquisition to include personal development and social competencies. This study contributes to discussions on the revitalization of non-formal Islamic education by highlighting the potential of structured extracurricular programs to connect Qur’anic learning with students’ broader developmental needs.

احیای آموزش قرآنی در پاسخ به نیازهای گسترده‌تر آموزشی جامعه معاصر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif در اندونزی آموزش قرآنی را از طریق برنامه BARAKAT (راهنمایی تنوع خلاقیت و پرورش استعداد)، که با هدف توسعه علاقه‌ها و استعدادهای دانش‌آموزان فراتر از آموزش قرآنی متعارف طراحی شده است، احیا می‌کند. این برنامه شش حوزه را در بر می‌گیرد: تلاوت قرآن (تلاوه)، اجرای عبادی اسلامی (حبشی)، خوشنویسی، دستور و صرف و نحو عربی (نحو-صرف)، تیراندازی با کمان و کاراته. با استفاده از رویکرد مطالعه موردی کیفی، این پژوهش به بررسی مشارکت‌های آموزشی این برنامه بر اساس تجارب شرکت‌کنندگان و تغییرات گزارش‌شده در رفتار یادگیری و تعاملات اجتماعی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که BARAKAT به عنوان عاملی در حمایت از انگیزه یادگیری دانش‌آموزان تلقی می‌شود که این امر در حضور منظم‌تر، انضباط بیشتر، اشتیاق افزون‌تر برای تمرین و بهبود گزارش‌شده در حفظ قرآن منعکس شده است. همچنین این برنامه با آمادگی اجتماعی بیشتر، به‌ویژه اعتماد به نفس در اجراهای عمومی، کار گروهی، همدلی، همبستگی و احترام به تفاوت‌ها مرتبط است. این یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام فعالیت‌های مبتنی بر علاقه و استعداد در آموزش قرآنی می‌تواند نقش آموزشی آن را فراتر از کسب دانش دینی به توسعه فردی و شایستگی‌های اجتماعی گسترش دهد. این پژوهش با برجسته‌کردن ظرفیت برنامه‌های فوق‌برنامه ساختاریافته برای پیوند آموزش قرآنی با نیازهای توسعه‌ای گسترده‌تر دانش‌آموزان، به بحث‌های مربوط به احیای آموزش اسلامی غیررسمی کمک می‌کند.

This study aims to map the global development of Arabic language education research through a bibliometric analysis of publication trends, journal sources, contributing institutions, countries of corresponding authors, and the most-cited documents. It also analyses keyword co-occurrence to identify major research themes, emerging trends, and potential future directions. Data were collected from the Scopus database using a structured search query, resulting in 166 documents after a rigorous screening process. Prior to analysis, metadata were cleaned using OpenRefine to ensure consistency and accuracy by standardizing author names, institutional affiliations, and keyword variations. Bibliometric analysis was conducted using Biblioshiny (R) and VOSviewer. In the VOSviewer analysis, a thesaurus file was applied to standardize terminology and eliminate duplication, ensuring accurate thematic mapping. The findings indicate a significant increase in publications over the past decade, reflecting growing academic interest in Arabic language education. The results show a strong dominance of technology-oriented journals, particularly in artificial intelligence and natural language processing. Research productivity is concentrated in the Middle East, especially in Saudi Arabia and Egypt, although international collaboration is gradually increasing. Highly cited documents tend to focus on computational approaches and the development of linguistic resources, highlighting their central role in advancing the field. Thematic analysis reveals five major research clusters, including machine learning, pedagogy, computational linguistics, speech processing, and natural language processing. The evolution of research topics shows a shift from traditional teaching approaches to advanced technologies such as deep learning and large language models. These patterns indicate an increasing integration of pedagogical and technological perspectives in the field. Future research directions include the development of large-scale Arabic datasets, the integration of explainable artificial intelligence, adaptive learning systems, and ethical considerations in AI-based education. These findings provide empirical insights for researchers and policymakers to support evidence-based development in Arabic language education.

این مطالعه با هدف نقشه‌برداری از روند جهانی توسعه پژوهش‌های آموزش زبان عربی از طریق تحلیل کتاب‌سنجی روندهای انتشار، منابع مجلات، نهادهای مشارکت‌کننده، کشورهای نویسندگان مسئول و اسناد پرارجاع انجام شده است. همچنین، هم‌رخدادی واژگان کلیدی برای شناسایی محورهای اصلی پژوهش، روندهای نوظهور و جهت‌گیری‌های آینده مورد تحلیل قرار گرفته است. داده‌ها با استفاده از یک پرسش ساختاریافته از پایگاه داده Scopus گردآوری شد که پس از فرایند غربالگری دقیق، ۱۶۶ سند به دست آمد. پیش از تحلیل، فراداده‌ها با استفاده از OpenRefine برای اطمینان از یکنواختی و دقت، از طریق استانداردسازی نام نویسندگان، وابستگی‌های سازمانی و گونه‌های واژگان کلیدی پاک‌سازی شد. تحلیل کتاب‌سنجی با استفاده از Biblioshiny (R) و VOSviewer انجام گرفت. در تحلیل VOSviewer، یک فایل اصطلاحنامه برای استانداردسازی واژگان و حذف تکرار به کار رفت تا نقشه‌برداری موضوعی با دقت انجام شود. یافته‌ها نشان‌دهنده افزایش قابل توجه انتشارات در دهه گذشته و بازتاب‌دهنده رشد علاقه علمی به آموزش زبان عربی است. نتایج حاکی از غلبه چشمگیر مجلات فناوری‌محور، به ویژه در حوزه هوش مصنوعی و پردازش زبان طبیعی است. تولید پژوهش عمدتاً در خاورمیانه، به ویژه عربستان سعودی و مصر متمرکز است، هرچند همکاری‌های بین‌المللی به تدریج در حال افزایش است. اسناد پرارجاع عمدتاً بر رویکردهای محاسباتی و توسعه منابع زبانی متمرکزند و نقش محوری آن‌ها در پیشبرد این حوزه را برجسته می‌کنند. تحلیل موضوعی پنج خوشه اصلی پژوهشی شامل یادگیری ماشین، آموزش، زبان‌شناسی محاسباتی، پردازش گفتار و پردازش زبان طبیعی را نشان می‌دهد. تحول موضوعات پژوهشی، گذار از رویکردهای سنتی آموزش به فناوری‌های پیشرفته‌ای چون یادگیری عمیق و مدل‌های زبانی بزرگ را آشکار می‌سازد. این الگوها نشان‌دهنده ادغام فزاینده دیدگاه‌های آموزشی و فناورانه در این حوزه است. جهت‌گیری‌های آینده پژوهش شامل توسعه داده‌مجموعه‌های بزرگ زبان عربی، ادغام هوش مصنوعی قابل تبیین، سامانه‌های یادگیری تطبیقی و ملاحظات اخلاقی در آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی است. این یافته‌ها بینش‌های تجربی برای پژوهشگران و سیاست‌گذاران به منظور حمایت از توسعه مبتنی بر شواهد در آموزش زبان عربی فراهم می‌کند.

This study investigates Moroccan high school teachers and students’ perceptions of humanistic language teaching in the AI era, with particular emphasis on ICT-enhanced and game-based pedagogical practices in Arabic and English classrooms. It compares instructional approaches adopted by Arabic and English teachers and examines the extent to which these practices foster a humanistic learning environment. The research explores the role of humour, educational games and digital tools in enhancing student engagement and participation. Special attention is given to the integration of ICT applications such as Kahoot as game-based learning tools that support interactive and student-centered instruction. A mixed-methods design was employed. Questionnaires were administered to teachers and students to collect quantitative data on their perceptions of humanistic and technology-enhanced teaching practices. Semi-structured interviews with teachers provided deeper insights into the pedagogical value of humour, games and ICT integration. Classroom observations involving twenty teachers examined the frequency and effectiveness of innovative practices in fostering humanistic learning. Additionally, an experimental intervention assessed the effectiveness of game-based digital tools in supporting vocabulary development. The findings indicate that both teachers and students hold positive perceptions of humanistic language teaching supported by ICT and game-based strategies. English teachers demonstrated greater integration of innovative practices than their Arabic counterparts. Results also show that students exhibit higher motivation, participation and interaction in technology-enhanced humanistic classrooms. The study concludes that combining humanistic pedagogy with ICT and game-based learning represents an effective approach to language teaching in the AI era.

این پژوهش به بررسی ادراک معلمان و دانش‌آموزان دبیرستان‌های مراکش نسبت به آموزش زبان انسان‌گرایانه در عصر هوش مصنوعی می‌پردازد و به طور ویژه بر شیوه‌های آموزشی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات و بازی‌محور در کلاس‌های زبان عربی و انگلیسی تأکید دارد. رویکردهای آموزشی اتخاذشده توسط معلمان عربی و انگلیسی مقایسه می‌شود و میزان تأثیر این شیوه‌ها در تقویت محیط یادگیری انسان‌گرایانه مورد بررسی قرار می‌گیرد. نقش شوخ‌طبعی، بازی‌های آموزشی و ابزارهای دیجیتال در افزایش مشارکت و درگیری دانش‌آموزان بررسی می‌شود. توجه ویژه‌ای به ادغام برنامه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند Kahoot به عنوان ابزارهای یادگیری بازی‌محور که از آموزش تعاملی و دانش‌آموزمحور حمایت می‌کنند، معطوف شده است. طرح پژوهش از نوع روش ترکیبی بود. برای جمع‌آوری داده‌های کمی درباره ادراک معلمان و دانش‌آموزان نسبت به شیوه‌های آموزش انسان‌گرایانه و مبتنی بر فناوری، پرسشنامه‌هایی به معلمان و دانش‌آموزان ارائه شد. مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلمان، بینش عمیق‌تری درباره ارزش آموزشی شوخ‌طبعی، بازی‌ها و ادغام فناوری اطلاعات و ارتباطات فراهم کرد. مشاهده کلاس‌های درس با مشارکت بیست معلم، فراوانی و اثربخشی شیوه‌های نوآورانه در تقویت یادگیری انسان‌گرایانه را بررسی نمود. علاوه بر این، یک مداخله آزمایشی اثربخشی ابزارهای دیجیتال بازی‌محور را در حمایت از توسعه واژگان ارزیابی کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو گروه معلمان و دانش‌آموزان نگرش مثبتی نسبت به آموزش زبان انسان‌گرایانه با حمایت فناوری اطلاعات و ارتباطات و راهبردهای بازی‌محور دارند. معلمان زبان انگلیسی نسبت به همتایان عربی خود، ادغام بیشتری از شیوه‌های نوآورانه نشان دادند. نتایج همچنین نشان می‌دهد که دانش‌آموزان در کلاس‌های انسان‌گرایانه مبتنی بر فناوری، انگیزه، مشارکت و تعامل بیشتری از خود نشان می‌دهند. پژوهش نتیجه می‌گیرد که ترکیب آموزش انسان‌گرایانه با فناوری اطلاعات و ارتباطات و یادگیری بازی‌محور، رویکردی مؤثر برای آموزش زبان در عصر هوش مصنوعی به شمار می‌رود.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.

Mufrodat mastery constitutes the primary foundation of Arabic language acquisition. Students at non-formal Quranic schools (TPQ) in rural areas are generally not yet systematically exposed to basic Arabic vocabulary. This Ramadan 1447H KKN-T community service aimed to improve mastery of body-part Arabic mufrodat among 18 TPQ students at Mushalla Khairul Ikhwan, Nagari Sago Salido, Pesisir Selatan, using picture-poster media. A Service Learning approach with a one-group pretest-posttest measurement design was employed in collaboration with local TPQ teachers. Data were analyzed using paired t-test, Hake N-Gain, and Cohen’s d. Mean scores increased from 74.89 to 91.17. The paired t-test yielded t = 15.68 (p < .001), mean N-Gain g̅ = 0.750 (high category), and Cohen’s d = 3.70 (very large effect). Picture-poster media proved effective and applicable for Arabic mufrodat instruction in non-formal educational settings.

تسلط بر مفردات، زیربنای اصلی فراگیری زبان عربی را تشکیل می‌دهد. دانش‌آموزان مدارس غیررسمی قرآنی (TPQ) در مناطق روستایی عموماً به طور نظام‌مند با واژگان پایه زبان عربی آشنا نمی‌شوند. هدف خدمت‌رسانی اجتماعی KKN-T رمضان ۱۴۴۷ هجری، ارتقای تسلط بر مفردات اعضای بدن به زبان عربی در میان ۱۸ دانش‌آموز TPQ در مصلی خیرالاخوان، نگاری ساگو سالیدو، پسیسیر سلاتان با استفاده از رسانه پوسترهای تصویری بود. رویکرد یادگیری خدمت‌محور با طرح اندازه‌گیری پیش‌آزمون-پس‌آزمون تک‌گروهی و با همکاری معلمان محلی TPQ به کار گرفته شد. داده‌ها با استفاده از آزمون t زوجی، Hake N-Gain و d کوهن تحلیل شدند. میانگین نمرات از ۷۴٫۸۹ به ۹۱٫۱۷ افزایش یافت. آزمون t زوجی مقدار t = ۱۵٫۶۸ (p < ۰٫۰۰۱)، میانگین N-Gain g̅ = ۰٫۷۵۰ (طبقه بالا) و d کوهن = ۳٫۷۰ (اثر بسیار بزرگ) را نشان داد. رسانه پوسترهای تصویری برای آموزش مفردات عربی در محیط‌های آموزشی غیررسمی مؤثر و قابل اجرا بود.

This study investigates the phonological interference of the Mandailing dialect in the acquisition of Arabic phonemes among Mandailing-speaking university students during Qur’anic recitation. Drawing on a qualitative descriptive design, the research analyzes recorded recitations of selected Qur’anic passages, complemented by semi-structured interviews, to identify error patterns and their dialectal sources. The analysis is informed by autosegmental phonology, contrastive phonology, and Tajwid-based classifications of lahn jali and lahn khafi. Prior work on Mandailing phonology shows a seven-vowel system and nineteen consonants without pharyngeal, uvular, and emphatic segments characteristic of Arabic, creating structural asymmetries that foster negative transfer in recitation. Data reveal recurrent substitutions such as /q/→/k/, /ṣ/→/s/, and omission or weakening of /ʕ/ and /ħ/, as well as prosodic deviations in nabr (stress) and tanghim (intonation). These errors reflect perceptual assimilation of unfamiliar Arabic sounds into closest Mandailing categories and limited explicit phonetic training. The article discusses implications for Arabic language pedagogy in Indonesian higher education, including the integration of focused phonetic drills, natural imitation methods, and talaqqi-based recitation training, and proposes a phonology-informed instructional model to reduce fossilization of dialect-induced errors.

این پژوهش به بررسی تداخل آوایی گویش ماندایلینگ در اکتساب فونم‌های زبان عربی در میان دانشجویان دانشگاهی گویشور ماندایلینگ هنگام تلاوت قرآن می‌پردازد. با بهره‌گیری از طرح پژوهش توصیفی-کیفی، تلاوت‌های ضبط‌شده از بخش‌های منتخب قرآن تحلیل شده و با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تکمیل می‌گردد تا الگوهای خطا و منشأ گویشی آن‌ها شناسایی شود. تحلیل داده‌ها بر اساس آواشناسی خودبخشی (autosegmental phonology)، آواشناسی تقابلی (contrastive phonology) و طبقه‌بندی‌های تجویدی لحن جلی و لحن خفی انجام می‌شود. پژوهش‌های پیشین درباره آواشناسی ماندایلینگ نشان می‌دهد که این گویش دارای نظام هفت‌واکه‌ای و نوزده همخوان است و فاقد واج‌های حلقی، کامی-حلقی و مؤکدِ مختص زبان عربی می‌باشد که این ناهمسانی‌های ساختاری، زمینه‌ساز انتقال منفی در تلاوت می‌شود. داده‌ها جایگزینی‌های مکرری همچون /q/→/k/، /ṣ/→/s/ و حذف یا تضعیف /ʕ/ و /ħ/ و همچنین انحرافات آهنگی در نبر (nabr) و تغنیم (tanghim) را نشان می‌دهد. این خطاها بازتابی از همانندسازی ادراکی آواهای ناآشنای عربی با نزدیک‌ترین مقوله‌های ماندایلینگ و آموزش آوایی محدود است. مقاله پیامدهای این یافته‌ها را برای آموزش زبان عربی در آموزش عالی اندونزی، از جمله ادغام تمرینات آوایی متمرکز، روش‌های تقلید طبیعی و آموزش تلاوت مبتنی بر تلقی، مورد بحث قرار داده و مدل آموزشی مبتنی بر آواشناسی را برای کاهش فسیل‌شدن خطاهای ناشی از گویش پیشنهاد می‌کند.

Purpose: This study examines the historical development of Qur'anic exegesis (Tafsir), the formation of scholarly and ethical qualifications for the mufassir, and women's contributions to Qur'anic interpretation. It addresses a gap in studies that commonly treat the historical evolution of Tafsir, exegetical qualifications, and women's contributions as separate themes. Design/methodology/approach: The study employs a qualitative design combining historical and descriptive-analytical approaches. Primary sources include classical works of Qur'anic sciences and Tafsir, particularly al-Itqān by al-Suyuti and al-Burhān by al-Zarkashi, complemented by contemporary academic literature. Data were collected through library research and literature review and analyzed using content analysis and critical comparison. Findings: The analysis identifies five broad stages in the development of Tafsir, showing a transition from transmitted explanations in the Prophetic and early generations to more systematic analysis, codification, and diverse exegetical approaches. This development contributed to the formulation of scientific and ethical qualifications for mufassirs, including mastery of Arabic and related Islamic sciences, methodological competence, sound belief, intellectual rigor, and freedom from personal bias. The study also identifies sustained contributions by women exegetes across historical periods, demonstrating women's participation in the development of Tafsir. Research implications/limitations: The findings provide a reference for Qur'anic studies curricula and methodological discussions concerning responsible interpretation. The study is limited to a general historical overview and selected representative sources rather than an exhaustive comparison of all exegetical schools. Originality/value: The study offers an integrated analytical perspective linking Tafsir's historical evolution, mufassir qualifications, and women's contributions within a single methodological framework.

هدف: این پژوهش به بررسی سیر تاریخی تفسیر قرآن، شکل‌گیری شرایط علمی و اخلاقی مفسر و نقش زنان در تفسیر قرآن می‌پردازد. این مطالعه به خلأیی پاسخ می‌دهد که در آن معمولاً تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان به عنوان موضوعاتی مجزا بررسی می‌شوند. روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با ترکیب روش‌های تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منابع اصلی شامل آثار کلاسیک علوم قرآنی و تفسیری، به ویژه الاتقان اثر سیوطی و البرهان اثر زرکشی، و همچنین ادبیات دانشگاهی معاصر است. داده‌ها از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و مرور متون گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و مقایسه انتقادی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: تحلیل انجام‌شده پنج مرحله کلی در تحول تفسیر را شناسایی می‌کند که گذار از تبیین‌های نقلی در عصر پیامبر و نسل‌های نخستین به تحلیل نظام‌مندتر، تدوین و رویکردهای تفسیری متنوع را نشان می‌دهد. این تحول به تدوین شرایط علمی و اخلاقی مفسر، از جمله تسلط بر زبان عربی و علوم اسلامی مرتبط، توانمندی روشی، اعتقاد صحیح، دقت فکری و رهایی از تعصب شخصی انجامیده است. همچنین پژوهش به نقش مستمر زنان مفسر در دوره‌های تاریخی مختلف اشاره دارد و مشارکت زنان در تحول تفسیر را نشان می‌دهد. پیامدها/محدودیت‌های پژوهش: یافته‌ها می‌تواند به عنوان مرجع برای برنامه‌های درسی مطالعات قرآنی و مباحث روشی درباره تفسیر مسئولانه مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش به مرور تاریخی کلی و منابع منتخب نماینده محدود است و مقایسه جامع همه مکاتب تفسیری را دربرنمی‌گیرد. اصالت/ارزش: این پژوهش با ارائه دیدگاهی تحلیلی و یکپارچه، تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان را در یک چارچوب روشی واحد پیوند می‌دهد.

Background Foundational literacy models have long privileged visual–auditory decoding pathways, systematically marginalising the haptic, proprioceptive, and affective systems that evolutionarily predate symbolic processing. The accelerating digital transformation of early childhood has compounded this problem by replacing hands-on, material engagement with screen-mediated interaction, raising urgent questions about the sensorimotor foundations of orthographic learning. Hypothesis/theory We propose Concrete Reading Theory (CRT), a neurocognitive framework positing that durable literacy acquisition is hypothesised to depend on functional anchors—multisensory, affectively charged cognitive structures that bind abstract orthographic symbols to concrete sensorimotor networks. “Concrete” refers not to physical materials alone but to the neurocognitive act of concretising: grounding arbitrary symbols in embodied experience. CRT extends existing embodied cognition frameworks by generating a falsifiable neurophysiological prediction: that multisensory convergence during early orthographic learning may manifest as gamma-band synchrony (30–100 Hz) in temporo-parietal circuits. Where gamma measurement is not feasible in young child populations, complementary electrophysiological markers—specifically the N170 and P200 event-related potential components—and functional near-infrared spectroscopy (fNIRS) connectivity offer more accessible validation targets at the current stage of research. Methods CRT is operationalised through the Juthur Applied Model, a four-phase tactile scaffolding intervention piloted in Arabic-speaking early childhood classrooms (ages 4–8; N = 142 children across six classrooms). Pilot data comprised structured observations using the Relational Presence Index (RPI), teacher reflective journals, child work samples, and video-coded focal episodes. An independent trained coder double-coded a random 20% subset of recorded sessions [Cohen's κ = 0.86, 95% CI (0.79, 0.93)]. Results Three observational patterns emerged consistent with CRT's core propositions: amplified relational presence following tactile episodes [ r = .71, p < .01, 95% CI (.58,.81)]; non-linear, burst-like literacy emergence coinciding with affect-rich moments; and scaffolded sensory withdrawal associated with deeper kinaesthetic encoding and stronger short-term retention, with an indicative, non-causal effect size estimate of d = 0.68 [bootstrap 95% CI (0.31, 1.04)] for the sensory-withdrawal contrast. These patterns do not establish causality. Conclusion CRT offers a mechanistic, falsifiable framework for how embodied, multisensory instruction may scaffold early orthographic learning. Four testable hypotheses guide a pre-registered randomised controlled trial ( N ≈ 720) now approaching analysis, which will provide the causal evidence necessary to confirm, refine, or refute the theory.

زمینه: مدل‌های بنیادین سوادآموزی مدت‌هاست که مسیرهای رمزگشایی دیداری-شنیداری را برتری داده‌اند و به‌طور نظام‌مند، نظام‌های لمسی، حس عمقی و عاطفی را که از نظر تکاملی پیش از پردازش نمادین قرار دارند، به حاشیه رانده‌اند. تحول شتابان دیجیتال در دوران کودکی اولیه این مشکل را تشدید کرده است، چرا که تعامل عملی و مادی را با تعامل مبتنی بر صفحه‌نمایش جایگزین کرده و پرسش‌های فوری درباره‌ی بنیان‌های حس‌حرکتی یادگیری خط را مطرح می‌کند. فرضیه/نظریه: ما نظریه‌ی خواندن عینی (CRT) را پیشنهاد می‌کنیم؛ چارچوبی عصب‌شناختی-شناختی که فرض می‌کند کسب پایدار سواد به لنگرهای عملکردی وابسته است—ساختارهای شناختی چندحسی و دارای بار عاطفی که نمادهای انتزاعی خط را به شبکه‌های حس‌حرکتی عینی پیوند می‌دهند. «عینی» صرفاً به مواد فیزیکی اشاره ندارد، بلکه به کنش عصب‌شناختی عینیت‌بخشی اشاره دارد: ریشه‌دار کردن نمادهای دلخواه در تجربه‌ی مجسم. CRT چارچوب‌های شناخت مجسم موجود را با تولید پیش‌بینی عصب‌فیزیولوژیک ابطال‌پذیر گسترش می‌دهد: همگرایی چندحسی در طول یادگیری اولیه‌ی خط ممکن است به صورت هم‌زمانی باند گاما (۳۰–۱۰۰ هرتز) در مدارهای گیجگاهی-جداری ظاهر شود. در مواردی که اندازه‌گیری گاما در جمعیت کودکان خردسال امکان‌پذیر نیست، نشانگرهای مکمل الکتروفیزیولوژیک—به‌ویژه مؤلفه‌های N170 و P200 پتانسیل وابسته به رویداد—و اتصال‌پذیری طیف‌نگاری نزدیک-مادون قرمز عملکردی (fNIRS) اهداف اعتبارسنجی در دسترس‌تری در مرحله‌ی کنونی پژوهش فراهم می‌کنند. روش‌ها: CRT از طریق مدل کاربردی Juthur عملیاتی شده است؛ مداخله‌ی چهارمرحله‌ای با تکیه بر حمایت لمسی که به صورت آزمایشی در کلاس‌های پیش‌دبستانی عرب‌زبان (۴ تا ۸ سال؛ N = 142 کودک در شش کلاس) اجرا شد. داده‌های آزمایشی شامل مشاهدات ساختاریافته با استفاده از شاخص حضور رابطه‌ای (RPI)، دفترچه‌های تأملی معلمان، نمونه‌های کار کودکان و اپیزودهای کدگذاری‌شده‌ی ویدیویی بود. یک کدگذار مستقل و آموزش‌دیده، ۲۰٪ تصادفی از جلسات ضبط‌شده را دوکدگذاری کرد [کاپای کوهن κ = 0.86، ۹۵٪ CI (0.79, 0.93)]. نتایج: سه الگوی مشاهده‌ای مطابق با گزاره‌های اصلی CRT ظاهر شد: افزایش حضور رابطه‌ای پس از اپیزودهای لمسی [r = .71، p < .01، ۹۵٪ CI (.58, .81)]؛ ظهور غیرخطی و جهشی سواد که همزمان با لحظات غنی از عاطفه رخ داد؛ و کناره‌گیری حسی حمایت‌شده که با رمزگذاری عمقی‌تر حس‌حرکتی و حفظ کوتاه‌مدت قوی‌تر همراه بود، با برآورد اندازه‌ی اثر غیرعلی و نشانه‌ای d = 0.68 [بوت‌استرپ ۹۵٪ CI (0.31, 1.04)] برای مقایسه‌ی کناره‌گیری حسی. این الگوها علیت را اثبات نمی‌کنند. نتیجه‌گیری: CRT چارچوبی مکانیکی و ابطال‌پذیر برای تبیین چگونگی حمایت آموزش مجسم و چندحسی از یادگیری اولیه‌ی خط فراهم می‌کند. چهار فرضیه‌ی قابل آزمون، یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده با پیش‌ثبت (N ≈ 720) را هدایت می‌کند که اکنون در آستانه‌ی تحلیل قرار دارد و شواهد علی لازم برای تأیید، اصلاح یا رد نظریه را فراهم خواهد کرد.

Arabic communication is a central outcome of language learning, yet many students in Malaysian religious secondary schools experience difficulty using Arabic confidently and meaningfully. This study investigated pedagogical practices that support Arabic communicative competence in religious secondary schools in Kuala Terengganu, Malaysia. A qualitative case-study design was employed involving 12 teachers of al-Lughah al-‘Arabiyyah al-Mu‘asirah (Arabic subject in religious school) from three schools. Participants were selected purposively based on their qualifications and teaching experience. Data were collected through semi-structured interviews, audio-recorded, transcribed verbatim, and analysed thematically through familiarisation, initial coding, theme development, review, definition, and reporting. Trustworthiness was strengthened through expert validation, participant confirmation, an audit trail, and triangulation. Four themes emerged: communicative approaches, teaching strategies, teacher professionalism, and implementation challenges. Effective practices included interaction-based activities, explicit emphasis on speaking, strategic use of Arabic and Malay, technology integration, varied instructional methods, student-centred learning, and purposeful teaching materials. Teachers’ Arabic proficiency, pedagogical competence, lesson planning, and professional disposition also shaped the quality of instruction. However, inadequate infrastructure, limited Arabic-speaking environments, and students’ restricted vocabulary, confidence, and motivation constrained implementation. The findings show that communicative competence is supported not by a single technique but by alignment among meaningful interaction, comprehensible input, structured participation, adaptive scaffolding, teacher expertise, and enabling school conditions. Arabic instruction should therefore provide sustained opportunities for purposeful speaking, progressively increase comprehensible Arabic use, integrate digital and non-digital resources, and differentiate support according to learner readiness. Institutional support remains essential for sustaining communicative practice beyond individual teacher effort across classrooms and school settings.

ارتباط به زبان عربی یکی از نتایج اصلی یادگیری زبان است، اما بسیاری از دانش‌آموزان مدارس متوسطه دینی در مالزی در استفاده از زبان عربی به‌صورت معنادار و با اعتماد به نفس با دشواری مواجه هستند. این پژوهش به بررسی رویکردهای آموزشی حمایت‌کننده از شایستگی ارتباطی زبان عربی در مدارس متوسطه دینی در کوالا ترنگانو، مالزی پرداخت. این مطالعه با استفاده از طرح پژوهش کیفی موردی و با مشارکت ۱۲ معلم درس «اللغه العربیه المعاصره» (موضوع زبان عربی در مدرسه دینی) از سه مدرسه انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و بر اساس صلاحیت‌ها و تجربه تدریس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری، ضبط صوتی، به‌صورت کلمه به کلمه رونویسی و با روش تحلیل تماتیک شامل آشنایی، کدگذاری اولیه، توسعه تم‌ها، بازبینی، تعریف و گزارش تحلیل شدند. اعتبار داده‌ها از طریق اعتبارسنجی توسط خبرگان، تأیید شرکت‌کنندگان، ردپای حسابرسی و مثلث‌سازی تقویت شد. چهار تم اصلی استخراج شد: رویکردهای ارتباطی، راهبردهای تدریس، حرفه‌ای‌گری معلمان و چالش‌های اجرا. شیوه‌های مؤثر شامل فعالیت‌های مبتنی بر تعامل، تأکید صریح بر مهارت گفتاری، استفاده راهبردی از زبان عربی و مالایی، ادغام فناوری، روش‌های متنوع تدریس، یادگیری دانش‌آموزمحور و مواد آموزشی هدفمند بود. مهارت زبانی معلمان، شایستگی آموزشی، برنامه‌ریزی درسی و نگرش حرفه‌ای معلمان نیز کیفیت آموزش را تحت تأثیر قرار داد. با این حال، زیرساخت ناکافی، محیط‌های محدود برای صحبت به عربی و دامنه واژگان، اعتماد به نفس و انگیزه محدود دانش‌آموزان، اجرای این رویکردها را با محدودیت مواجه ساخت. یافته‌ها نشان می‌دهد که شایستگی ارتباطی نه با یک تکنیک منفرد، بلکه با همسویی میان تعامل معنادار، ورودی قابل فهم، مشارکت ساختاریافته، حمایت تطبیقی، تخصص معلم و شرایط تسهیل‌کننده مدرسه تقویت می‌شود. بنابراین آموزش زبان عربی باید فرصت‌های مستمر برای گفت‌وگوی هدفمند فراهم کند، استفاده قابل فهم از زبان عربی را به‌تدریج افزایش دهد، منابع دیجیتال و غیر دیجیتال را ادغام کند و حمایت آموزشی را بر اساس آمادگی یادگیرندگان تفکیک نماید. حمایت نهادی برای تداوم تمرین ارتباطی فراتر از تلاش فردی معلمان در کلاس‌ها و محیط مدرسه ضروری است.

Introduction Mental health is essential for the well-being and academic success of university students. It enables constructive participation in community life and resilience in the face of stress and adversity. Therefore, student mental health should be a priority in all societies. Aim The objective of our study is to provide an overview of the mental health status of students in the northern region of Morocco. Methods We conducted a multicenter, cross-sectional, face-to-face study among university students in northern Morocco. We used the Arabic dialect version of the MINI structured interview, which screens for 17 mental disorders, for data collection. Results The sample consisted of 1168 students from our university. After examining the gender distribution, our study included 478 men (40.9%) and 690 women (59.1%), with a male-to-female ratio of 0.69. The average age in this sample was 20.63 years (+/- 2.9). The overall prevalence of mental disorders in this sample, screened with the MINI, was 55.6%,95% CI [ 52.7–58.5]. Prevalence rates for the individual screening mental disorders were as follows: mood disorders were 38.5% [95% CI: 35.7–41.3], anxiety disorders 35.6% [95% CI: 33.8–39.4], suicide risk 11.2% ,95% CI [9.5–13.2], psychotic disorders 4.3%, 95% CI [3.2–5.6], substance addiction disorders 2.4%, 95% CI [1.6–3.4], eating disorders 2.1%, 95% CI [1.3-3.0], and antisocial personality disorders 1.7%, 95% CI [1.0-2.6]. Conclusion More than half of university students are likely to meet the criteria for a DSM-IV disorder at some point in their lives. These concerning results should prompt and mobilize non-governmental organizations and governments to invest significantly this field.

مقدمه: سلامت روان برای بهزیستی و موفقیت تحصیلی دانشجویان دانشگاهی ضروری است. این امر امکان مشارکت سازنده در زندگی اجتماعی و تاب‌آوری در برابر استرس و ناملایمات را فراهم می‌کند. بنابراین، سلامت روان دانشجویان باید در تمامی جوامع در اولویت قرار گیرد. هدف: هدف مطالعه حاضر ارائه تصویری کلی از وضعیت سلامت روان دانشجویان در منطقه شمالی مراکش است. روش‌ها: این مطالعه چندمرکزی، مقطعی و حضوری در میان دانشجویان دانشگاه‌های شمال مراکش انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از نسخه گویش عربی مصاحبه ساختاریافته MINI که ۱۷ اختلال روانی را غربالگری می‌کند، استفاده گردید. یافته‌ها: نمونه شامل ۱۱۶۸ دانشجو از دانشگاه ما بود. پس از بررسی توزیع جنسیتی، مطالعه ما شامل ۴۷۸ مرد (۴۰/۹٪) و ۶۹۰ زن (۵۹/۱٪) با نسبت مرد به زن ۰/۶۹ بود. میانگین سنی این نمونه ۲۰/۶۳ سال (±۲/۹) بود. شیوع کلی اختلالات روانی در این نمونه که با MINI غربالگری شد، ۵۵/۶٪ (۹۵٪ CI: ۵۲/۷–۵۸/۵) بود. نرخ‌های شیوع برای اختلالات روانی منفرد به شرح زیر بود: اختلالات خلقی ۳۸/۵٪ (۹۵٪ CI: ۳۵/۷–۴۱/۳)، اختلالات اضطرابی ۳۵/۶٪ (۹۵٪ CI: ۳۳/۸–۳۹/۴)، خطر خودکشی ۱۱/۲٪ (۹۵٪ CI: ۹/۵–۱۳/۲)، اختلالات روان‌پریشی ۴/۳٪ (۹۵٪ CI: ۳/۲–۵/۶)، اختلالات اعتیاد به مواد ۲/۴٪ (۹۵٪ CI: ۱/۶–۳/۴)، اختلالات خوردن ۲/۱٪ (۹۵٪ CI: ۱/۳–۳/۰)، و اختلالات شخصیت ضد اجتماعی ۱/۷٪ (۹۵٪ CI: ۱/۰–۲/۶). نتیجه‌گیری: بیش از نیمی از دانشجویان دانشگاهی احتمالاً در مقطعی از زندگی خود معیارهای یک اختلال DSM-IV را خواهند داشت. این نتایج نگران‌کننده باید موجب تشویق و بسیج سازمان‌های غیردولتی و دولت‌ها برای سرمایه‌گذاری قابل توجه در این حوزه شود.

Abstract Previous research finds that vocal emotions are recognized above chance, with higher accuracy typically observed for one’s own cultural group – an “in-group” advantage. However, this may not apply uniformly, especially for bilinguals who are highly proficient in a second language (L2) but not members of the L2 cultural in-group. This study investigates Dutch-English bilinguals’ recognition of anger, fear, happiness, sadness and neutral emotion in Dutch (first language; L1), English (second language; L2) and two unfamiliar languages, Arabic and Hindi, using pseudo-utterances. Listeners were highly accurate in recognizing emotions in both Dutch and English. Recognition in Arabic matched their known languages, while Hindi was lower. Additionally, accuracy in English emotion recognition was positively correlated with English proficiency. These results suggest that the in-group advantage can extend to a highly proficient L2, indicating that cultural membership is not strictly necessary for highly accurate vocal emotion recognition.

پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که هیجان‌های صوتی بالاتر از سطح تصادف شناسایی می‌شوند و معمولاً دقت بیشتری برای گروه فرهنگی خود فرد ــ مزیت «درون‌گروهی» ــ مشاهده می‌شود. با این حال، این امر ممکن است به طور یکنواخت صدق نکند، به ویژه برای دوزبانه‌هایی که در زبان دوم (L2) بسیار ماهر هستند اما عضو گروه فرهنگی زبان دوم نیستند. این مطالعه به بررسی شناسایی خشم، ترس، شادی، غم و هیجان خنثی در زبان هلندی (زبان اول؛ L1)، انگلیسی (زبان دوم؛ L2) و دو زبان ناآشنای عربی و هندی توسط دوزبانه‌های هلندی-انگلیسی با استفاده از شبه‌گفتارها می‌پردازد. شنوندگان در شناسایی هیجان‌ها در هر دو زبان هلندی و انگلیسی بسیار دقیق بودند. شناسایی هیجان در زبان عربی با زبان‌های آشنا برابری می‌کرد، در حالی که در زبان هندی پایین‌تر بود. همچنین، دقت در شناسایی هیجان‌های انگلیسی با مهارت زبان انگلیسی همبستگی مثبت داشت. این نتایج نشان می‌دهد که مزیت درون‌گروهی می‌تواند به زبان دوم با مهارت بالا نیز گسترش یابد و عضویت فرهنگی برای شناسایی بسیار دقیق هیجان صوتی کاملاً ضروری نیست.

This study examines the intellectual contribution of Sheikh Ghazi Muhammad Hashim, a prominent Muslim scholar from Myanmar, through his Qur’anic commentary Tiby?n al-Qur’?n. It focuses on the sources and methodological features that shaped the interpretation presented in this work. Although Qur’anic exegesis in Southeast Asia has received increasing scholarly attention, the exegetical heritage of Myanmar Muslims remains comparatively underexplored, particularly regarding Burmese-language tafsir and its engagement with Arabic, Urdu, Islamic, Christian, Buddhist and English sources. This study employs a qualitative library research design using documentary and descriptive-analytical methods. The primary source is Tiby?n al-Qur’?n, complemented by the author’s other writings and relevant historical and scholarly sources. The analysis shows that Hashim’s tafsir draws extensively on classical Arabic commentaries, Urdu tafsir, Qur’anic sciences, hadith collections, prophetic biography, Islamic jurisprudence, theology, Arabic lexicography, Burmese sources, Christian writings, Buddhist literature and English-language materials. This diversity reflects an exegetical approach that combines established Islamic scholarship with Myanmar's intellectual and religious environment. The study argues that Tiby?n al-Qur’?n should be understood not merely as a translation or reproduction of earlier tafsir, but as an important example of localised Qur’anic interpretation that mediated between the classical Islamic scholarly tradition and Myanmar's religiously plural context. The study contributes to the growing scholarship on Southeast Asian tafsir by highlighting the methodological significance of Burmese Muslim intellectual production and showing how a local exegete used diverse sources to make Qur’anic knowledge accessible to his community.

این پژوهش به بررسی سهم فکری شیخ غازی محمد هاشم، یکی از علمای برجسته مسلمان میانمار، از طریق تفسیر قرآنی او با عنوان تبیان القرآن می‌پردازد. تمرکز این مطالعه بر منابع و ویژگی‌های روش‌شناختی است که تفسیر ارائه‌شده در این اثر را شکل داده‌اند. اگرچه تفسیر قرآن در جنوب شرق آسیا مورد توجه فزاینده پژوهشگران قرار گرفته است، اما میراث تفسیری مسلمانان میانمار نسبتاً کمتر مورد بررسی قرار گرفته است، به‌ویژه در خصوص تفسیر به زبان برمه‌ای و تعامل آن با منابع عربی، اردو، اسلامی، مسیحی، بودایی و انگلیسی. این پژوهش با بهره‌گیری از طرح پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و روش‌های اسنادی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منبع اصلی، تبیان القرآن، به همراه سایر آثار نویسنده و منابع تاریخی و علمی مرتبط مورد استفاده قرار گرفته‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تفسیر هاشم به طور گسترده‌ای از تفاسیر کلاسیک عربی، تفاسیر اردو، علوم قرآنی، مجموعه‌های حدیث، سیره نبوی، فقه اسلامی، کلام، لغت‌نامه‌های عربی، منابع برمه‌ای، آثار مسیحی، متون بودایی و منابع انگلیسی‌زبان بهره برده است. این تنوع، رویکرد تفسیری را نشان می‌دهد که دانش اسلامی تثبیت‌شده را با محیط فکری و دینی میانمار ترکیب می‌کند. این پژوهش استدلال می‌کند که تبیان القرآن نباید صرفاً به عنوان ترجمه یا بازتولید تفاسیر پیشین تلقی شود، بلکه به عنوان نمونه‌ای مهم از تفسیر بومی‌شده قرآن که میان سنت علمی کلاسیک اسلامی و زمینه دینی متکثر میانمار واسطه‌گری می‌کند، باید در نظر گرفته شود. این مطالعه با برجسته‌کردن اهمیت روش‌شناختی تولید فکری مسلمانان برمه و نشان‌دادن چگونگی بهره‌گیری یک مفسر محلی از منابع متنوع برای دسترس‌پذیر ساختن دانش قرآنی برای جامعه خود، به ادبیات رو‌به‌رشد تفسیر در جنوب شرق آسیا کمک می‌کند.

Background Handwriting is central to children's written-language development, but conventional assessment usually emphasizes the completed product and provides limited information about the processes that produced it. Digital technologies can capture handwriting as an unfolding motor and orthographic activity. Objective This scoping review mapped technologies for capturing children's handwriting process data, the raw signals and derived features obtained, the assessment constructs supported by process measures, and their educational, developmental, and clinical applications. Methods Following scoping-review guidance and PRISMA-ScR, we searched Scopus, PubMed, ERIC, Web of Science Core Collection, and IEEE Xplore and conducted backward citation searching of 11 relevant review or framework articles. Of 198 reports sought for full-text assessment, one could not be retrieved, 197 were assessed, 39 were excluded, and 158 were included. All included reports were charted with the same 16-field framework. Independent verification by a second researcher covered randomly selected samples of 40 of 197 full-text eligibility decisions (20.3%; 97.5% agreement; Cohen's κ = 0.918) and 32 of 158 extractions (20.3%). Results Digitizing or graphics tablets were used in 136 reports (86.1%), and 117 (74.1%) used Wacom hardware. Position or trajectory (145, 91.8%) and time or timestamps (124, 78.5%) were the most common raw signals, followed by pen pressure or normal force (82, 51.9%) and pen-state or in-air information (71, 44.9%). Common derived feature families included speed or velocity (97, 61.4%), temporal or duration measures (84, 53.2%), spatial or geometric measures (67, 42.4%), and pressure- or force-derived measures (59, 37.3%). Developmental or normative characterization (75, 47.5%) and clinical characterization or differential assessment (74, 46.8%) were the most frequent applications. Latin-alphabetic handwriting appeared in 114 reports (72.2%), followed by Hebrew (23, 14.6%), Chinese (19, 12.0%), and Arabic (5, 3.2%). Conclusions Digital handwriting assessment is well established in process capture but less consistently translated into applied educational or clinical decisions. Classification performance should not be equated with diagnostic validity. A theory-informed and review-refined four-level framework organizes raw signals, derived features, assessment constructs, and empirical interpretation or action without implying a validated developmental or psychometric hierarchy.

زمینه و هدف: دست‌خط نقش مرکزی در رشد زبان نوشتاری کودکان دارد، اما ارزیابی‌های متداول معمولاً بر محصول نهایی تأکید می‌کنند و اطلاعات محدودی درباره فرایندهایی که به تولید آن منجر شده‌اند ارائه می‌دهند. فناوری‌های دیجیتال قادرند دست‌خط را به عنوان یک فعالیت حرکتی و املایی در حال شکل‌گیری ثبت کنند. هدف: این مرور گسترده به شناسایی فناوری‌های ثبت داده‌های فرایندی دست‌خط کودکان، سیگنال‌های خام و ویژگی‌های استخراج‌شده، سازه‌های ارزیابی پشتیبانی‌شده توسط سنجه‌های فرایندی و کاربردهای آموزشی، رشدی و بالینی آن‌ها پرداخت. روش‌ها: با پیروی از راهنمای مرور گسترده و PRISMA-ScR، پایگاه‌های Scopus، PubMed، ERIC، Web of Science Core Collection و IEEE Xplore جست‌وجو شدند و جست‌وجوی ارجاعات معکوس ۱۱ مقاله مروری یا چارچوبی مرتبط انجام شد. از میان ۱۹۸ گزارش مورد بررسی برای ارزیابی متن کامل، یک مورد قابل بازیابی نبود، ۱۹۷ مورد ارزیابی شدند، ۳۹ مورد حذف شدند و ۱۵۸ مورد وارد مطالعه شدند. همه گزارش‌های واردشده با یک چارچوب ۱۶ بخشی یکسان ثبت شدند. راستی‌آزمایی مستقل توسط پژوهشگر دوم بر روی نمونه‌های تصادفی ۴۰ تصمیم صلاحیت متن کامل از ۱۹۷ مورد (۲۰.۳٪؛ توافق ۹۷.۵٪؛ کاپای Cohen's κ = ۰.۹۱۸) و ۳۲ استخراج از ۱۵۸ مورد (۲۰.۳٪) انجام شد. یافته‌ها: در ۱۳۶ گزارش (۸۶.۱٪) از تبلت‌های دیجیتایزر یا گرافیکی استفاده شد و ۱۱۷ مورد (۷۴.۱٪) از سخت‌افزار Wacom بهره بردند. موقعیت یا مسیر (۱۴۵ مورد، ۹۱.۸٪) و زمان یا برچسب‌های زمانی (۱۲۴ مورد، ۷۸.۵٪) رایج‌ترین سیگنال‌های خام بودند و پس از آن فشار قلم یا نیروی عمودی (۸۲ مورد، ۵۱.۹٪) و اطلاعات وضعیت قلم یا در هوا (۷۱ مورد، ۴۴.۹٪) قرار داشتند. خانواده‌های رایج ویژگی‌های استخراج‌شده شامل سرعت یا تندی (۹۷ مورد، ۶۱.۴٪)، سنجه‌های زمانی یا مدت (۸۴ مورد، ۵۳.۲٪)، سنجه‌های فضایی یا هندسی (۶۷ مورد، ۴۲.۴٪) و سنجه‌های مبتنی بر فشار یا نیرو (۵۹ مورد، ۳۷.۳٪) بودند. بیشترین کاربردها، توصیف رشدی یا هنجاری (۷۵ مورد، ۴۷.۵٪) و توصیف بالینی یا ارزیابی افتراقی (۷۴ مورد، ۴۶.۸٪) بود. دست‌خط الفبای لاتین در ۱۱۴ گزارش (۷۲.۲٪) مشاهده شد و پس از آن عبری (۲۳ مورد، ۱۴.۶٪)، چینی (۱۹ مورد، ۱۲.۰٪) و عربی (۵ مورد، ۳.۲٪) قرار داشتند. نتیجه‌گیری: ارزیابی دیجیتال دست‌خط در ثبت فرایند به خوبی تثبیت شده است اما کمتر به تصمیمات کاربردی آموزشی یا بالینی ترجمه شده است. عملکرد طبقه‌بندی نباید معادل روایی تشخیصی تلقی شود. یک چارچوب چهارسطحی مبتنی بر نظریه و اصلاح‌شده توسط مرور، سیگنال‌های خام، ویژگی‌های استخراج‌شده، سازه‌های ارزیابی و تفسیر یا اقدام تجربی را سازمان‌دهی می‌کند بدون آنکه سلسله‌مراتب رشدی یا روان‌سنجی روایی‌شده‌ای را القا کند.