Islam

Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.

Graduate employability Outcomes (GEO) is a crucial issue in emerging countries, where skill gaps and unemployment among university graduates are consistently rising. In this context, higher education institutions (HEIs) play a pivotal role in developing a strategic approach to fill the gap through collaboration between academia and industry. Nowadays, every higher education institution in emerging countries has an internal quality assurance cell (IQAC), and they play a critical role in ensuring continuous improvement, stakeholder engagement, and curriculum development. However, despite the growing relevance of this issue, limited empirical studies have been conducted on the mediating role of IQAC in the relationship between industry and academia for confirming graduate employability in an emerging economy, like Bangladesh. The purpose of this study is to examine the mediating role of IQAC, including university curriculum (UC), job scholars’ opportunities (JSO), on the association between university-industry collaboration (UIC), and university GEO in Bangladesh, using partial least squares structural equation modelling (PLS-SEM) under the quantitative research approach. Data were collected using a structured questionnaire from university graduates, faculty members, and administrative staff. The empirical evidence reveals that UIC significantly contributes to GEO; moreover, IQAC plays a substantial mediating role, including UC and JSO. The findings of the study offer practical contributions for higher educational institutions (HEIs), policymakers, and industry experts to continuously improve graduate employability outcomes, such as practical competencies, skills development, and job readiness.

Madrasah leadership is increasingly expected to translate educational regulations and institutional visions into accountable practices that strengthen teaching, organizational culture, and Islamic character formation. This study is designed to examine how ethical, servant, spiritual, and authentic leadership are interpreted and enacted in educational policy at MTs Darussalam Lubuklinggau. A qualitative single-case study will be conducted. Purposively selected participants are expected to include the madrasah principal, vice-principals, teachers, educational staff, committee representatives, and selected students, subject to access and ethical approval. Data will be generated through in-depth interviews, non-participant observations, and analysis of institutional documents. The analysis will combine iterative data condensation, display, and conclusion verification with theory-informed and inductive thematic coding. Source and method triangulation, participant checking, and an audit trail will be used to strengthen trustworthiness. Since fieldwork has not yet been conducted, this manuscript does not report empirical findings. Its intended contribution is an analytical framework connecting four complementary leadership perspectives with the stages of madrasah policy formulation, communication, implementation, monitoring, and evaluation.

Society 5.0 offers Islamic education new opportunities for personalized learning but also risks weakening intellectual agency, ethical judgment, and spiritual formation. This article analyzes the dialectic between technological modernization and the Islamization of knowledge to formulate a humanizing framework for Islamic education. It employs a qualitative integrative literature review supported by critical-philosophical and comparative-conceptual analysis. The synthesis proposes five interrelated dimensions: human dignity, epistemic verification, ethical responsibility, dialogical pedagogy, and accountable governance. These dimensions form the conceptual Humanization–Technology–Islamization of Knowledge Dialectic (DHT-IP) model, which proceeds through needs diagnosis, epistemic-ethical screening, pedagogical integration, and humanization evaluation. Technology is positioned as an instrument supporting learning and critical reasoning rather than replacing teachers’ moral judgment or learners’ responsibility. The model offers directions for curriculum, assessment, and institutional policy, while its effectiveness remains to be tested empirically across Islamic educational settings

Islamic civilization is one of the major civilizations that has significantly contributed to the development of science and education worldwide. During its golden age, it established educational institutions, fostered scholarly traditions, and produced influential scholars whose ideas continue to shape modern knowledge in the digital era. This article examines the relevance of Islamic civilizational values to the development of modern education through qualitative library research using thematic content analysis. The findings show that Islamic education was distinguished by four interrelated values, namely a strong culture of literacy, the integration of religious and general knowledge, an emphasis on moral formation (akhlak), and openness to knowledge from other civilizations, which together enabled scholars to advance science while upholding ethical and social responsibility. These values are highly relevant to addressing contemporary educational challenges, including declining critical literacy, uncritical dependence on digital technology and artificial intelligence, and the ongoing crisis of learners’ character. These values can inform the development of a modern educational system that integrates critical thinking, digital literacy, character education, and lifelong learning while maintaining moral and social responsibility.

Future orientation is an important developmental aspect for twelfth-grade senior high school students, who must decide on further study or careers after graduation. A preliminary study through interviews with the guidance and counseling teacher and an open-ended questionnaire administered to 50 twelfth-grade students of Sekolah Menengah Islam (SMI) Hidayatullah, Banjar Regency, showed that none of the respondents had clear future goals. This community service activity aimed to provide understanding and initial skills in setting future goals through the “Aku Bisa” (I Can) program, a psychoeducation-based activity consisting of an interactive lecture on goal setting, creating a “my aspirations” mind map, and a short film discussion. The one-day program was attended by 105 twelfth-grade students. Outcomes were evaluated through a pre-test and post-test based on a future orientation scale, observation during the activities, and a participant evaluation sheet. A paired sample t-test showed no significant difference between scores before and after the program (t(95) = 0.245; p = 0.807). Nevertheless, participants were able to write down their aspirations and plan how to achieve them in a mind map, and most participants rated their understanding of the material (78.10% good and very good) and the benefits of the activity (87.62% good and very good) favorably. This program can serve as an initial step in introducing future planning to students; however, longer implementation and follow-up evaluation are needed to detect meaningful changes in future orientation

The validity of assessment instruments is a crucial aspect in ensuring the quality of learning evaluations in Islamic Religious Education (PAI). However, there are still evaluation instruments that are developed without considering the alignment of indicators, constructs, and measurement objectives, which may result in inaccurate data. This study aims to examine the concepts, types, testing procedures, and methods for determining the validity of assessment instruments through a literature review. The method used is library research with a descriptive qualitative approach. Data were obtained from various books, scientific journals, and relevant documents, and then analyzed descriptively. The results of the study indicate that the validity of an instrument encompasses logical validity and empirical validity, which complement each other in ensuring the accuracy of measurements. Validity testing was conducted systematically through construct definition, development of a test blueprint, expert validation, instrument pilot testing, and statistical analysis. A valid instrument is capable of producing data that is accurate, credible, and supports sound educational decision-making.

Microteaching is one of the courses that plays an important role in preparing prospective Islamic Religious Education (PAI) teachers to possess competencies that meet the demands of the teaching profession. This study aims to examine the urgency of microteaching in preparing professional PAI teachers through the development of pedagogical, professional, social, and personal competencies. The study employs a qualitative approach using library research. Data were obtained from various literature sources, including books, scientific journals, research articles, and academic documents relevant to microteaching and teacher professionalism. Data collection was conducted through documentation studies, while data analysis employed content analysis techniques. The findings indicate that microteaching serves as a means of bridging theory and teaching practice, training basic teaching skills, developing self-reflection abilities, and enhancing students' readiness to face field practice and the professional world. Furthermore, microteaching makes a significant contribution to the development of pedagogical, professional, social, and personal competencies among prospective PAI teachers. Its successful implementation is supported by lecturer guidance, the availability of learning facilities, and student motivation, although challenges remain, including limited time, nervousness, and differences between simulated situations and actual classroom conditions. Therefore, optimizing microteaching through the use of innovative methods, educational technology, constructive feedback, and continuous practice is necessary to produce professional, competent PAI teachers who are prepared to face the challenges of education in the modern era.

This study is motivated by the importance of transparency and accountability in Islamic financial management to ensure justice, honesty, trustworthiness, and the protection of the rights of parties involved in financial transactions. Although Islamic accounting studies have developed in areas such as financial reporting and institutional governance, the integration of Qur’anic values through the perspective of Nusantara Qur’anic exegesis remains an area that requires further development. This study aims to analyze Buya Hamka’s interpretation of Qur’an Surah Al-Baqarah [2]: 282–283 in Tafsir Al-Azhar concerning financial transparency and accountability and to identify its relevance to contemporary financial governance. This study employs a qualitative approach using library research. Data were collected through documentation of primary sources, namely the Qur’an and Tafsir Al-Azhar, as well as secondary sources consisting of relevant books and scholarly articles. The data were analyzed using the taḥlīlī (analytical) method of Qur’anic exegesis and content analysis, involving the identification, categorization, interpretation, and contextualization of the findings. The results indicate that Hamka’s interpretation incorporates the principles of transparency through transaction recording, clarity of rights and obligations, disclosure of information, and the appointment of an impartial record keeper. Meanwhile, accountability is reflected in witnessing, transaction verification, fulfillment of obligations, safeguarding trust, and the prohibition against concealing testimony. These findings affirm that transparency and accountability are not merely administrative requirements but also have moral and spiritual dimensions. Accordingly, these values can serve as an ethical foundation for strengthening Islamic financial governance that upholds justice, honesty, and responsibility.

This study aimed to develop an Islamic Theology and Ethics learning module for Islamic Junior High Schools (Madrasah Tsanawiyah, MTs) based on tazkiyatun nafs (purification of the soul) for prospective Islamic Religious Education (IRE) teachers using the ADDIE development model. The research employed a research and development approach comprising five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The participants were 22 prospective IRE teachers enrolled in the Islamic Religious Education Materials for MTs course at STAI Al-Hamidiyah Bangkalan during the 2025/2026 academic year. Data were collected through expert validation forms, student response questionnaires, student reflections, observations, and documentation. Quantitative data were analyzed descriptively using percentages, while qualitative data were analyzed through data condensation, data display, and conclusion drawing. The validation results indicated that the module achieved feasibility scores of 91.00% from the subject matter expert and 89.00% from the instructional media expert, yielding an overall average of 90.00%, categorized as highly feasible. Student responses reached 83.18% (366 out of 440), indicating very positive responses. The practical examples received the highest score (86.36%), while the clarity and systematic presentation of the material received the lowest score (80.00%). Student reflections highlighted muhasabah (self-reflection), emotional regulation, moral awareness, and teacher role modeling as meaningful learning experiences. The module offers a contextual learning resource that integrates spiritual purification into Islamic Theology and Ethics education. However, the findings are limited to module feasibility and participants' perceptions and do not establish improvements in pedagogical competence or learning effectiveness. Future research should examine the module's effectiveness using larger samples and structured learning outcome assessments.

This study aims to develop an integrative conceptual model that connects student development management and Islamic Guidance and Counseling (Bimbingan dan Konseling Islam/BKI) within the framework of holistic student development in Islamic education. The study employs an integrative conceptual literature review to identify, examine, and synthesize relevant theoretical and conceptual perspectives. Literature was searched through Google Scholar, Garuda, and the Directory of Open Access Journals (DOAJ) during January–July 2026. From an initial 312 records, successive stages of duplicate removal, relevance screening, and full-text assessment resulted in a final corpus of 58 sources. The literature was analyzed through data extraction, initial coding, thematic categorization, cross-source comparison, and conceptual synthesis. The literature synthesis indicates conceptual convergence around the importance of integrating students’ spiritual, moral, psychological, and personal development within Islamic education. Based on this synthesis, the study proposes an integrative conceptual model comprising four interconnected components: fitrah as the philosophical and anthropological foundation of human potential; holistic Islamic education as the overarching developmental orientation; student development management as the institutional framework for planning, coordinating, and evaluating student development; and Islamic Guidance and Counseling as the professional support mechanism for identifying students’ needs and facilitating preventive, responsive, and developmental interventions. Functionally, fitrah establishes the foundational understanding of human potential, holistic Islamic education defines the developmental direction, student development management translates this orientation into coordinated institutional practices, and Islamic Guidance and Counseling provides individualized and group-based support within appropriate professional boundaries. These components operate as a mutually reinforcing framework for integrating educational planning, student support, and holistic development. The study concludes that this model offers a coherent conceptual basis for understanding student development in Islamic education, while its practical applicability and effectiveness require further empirical examination.

Improving the quality of Islamic education requires a quality management approach that is not only oriented toward meeting established standards but also grounded in Islamic values, including trustworthiness (amanah), justice (‘adl), excellence (ihsan), consultation (shura), and continuous improvement. This article focuses on synthesizing quality management principles with Islamic educational values and developing a quality management model that systematically integrates audit, self-evaluation, benchmarking, and accreditation. This study employs a qualitative approach using a literature review method. The research stages include identifying and selecting relevant literature, analyzing the concepts of quality management and Islamic educational values, synthesizing relevant principles, and formulating an Islamic education quality management model. The findings indicate that integrating Islamic values with quality management principles can establish a quality assurance system that goes beyond compliance with standards toward fostering an ethical, integrity-based, and sustainable quality culture. Audits function as instruments for assessment and control, self-evaluation as a reflective process for identifying institutional achievements and weaknesses, benchmarking as a means of learning from best practices, and accreditation as formal recognition of quality standards compliance. The proposed model positions Islamic values as its philosophical foundation, quality management as its organizational framework, and the four instruments as mechanisms for continuous quality improvement. Therefore, the model provides a conceptual framework for developing Islamic education quality management that is integrative, adaptive, sustainable, and oriented toward public benefit.

Islamic Cultural History (Sejarah Kebudayaan Islam/SKI) learning requires students to understand values and meaning beyond historical facts, yet empirical explanations of how storytelling connects narratives with students’ meaning-making remain limited. This study analyzes storytelling as a narrative pedagogy practice in SKI learning, identifies its pedagogical potential and limitations in supporting students’ understanding and meaning-making of Islamic historical narratives, and formulates a conceptual model of the meaning-making process emerging from the practice. A qualitative approach with a case study design was employed at MA Khozinatul ‘Ulum Blora. Data were obtained from 10 informants, comprising one Grade XI SKI teacher, one vice principal for curriculum affairs, and eight Grade XI students, through classroom observation, semi-structured interviews, and documentation. Data were analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña, involving data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that storytelling was implemented dialogically and adaptively rather than as a stand-alone method, being integrated with teacher explanations, questions, and classroom discussions. The practice supported students’ understanding of historical events, figures, conflicts, and values, while its limitations included students’ perceived difficulty in recalling factual details when narratives were lengthy or contained numerous names and dates, as well as dependence on teacher mediation. Meaning-making developed through narrative understanding, personal reflection, and pedagogical dialogue. The study contributes the Multi-Pathway Meaning-Making model, which conceptualizes storytelling as a trigger for engagement and meaning-making rather than as a single causal mechanism.

Low learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) and the prevalent use of conventional instructional models pose challenges in eighth-grade instruction at MTsN 2 Kota Pariaman. However, research specifically examining the effect of the probing–prompting model on PAI learning outcomes in this context remains limited. This study aimed to analyze the effect of the probing–prompting instructional model on eighth-grade students’ PAI learning outcomes at MTsN 2 Kota Pariaman. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 64 students selected through purposive sampling, including 32 students from class VIII.2 as the experimental group and 32 students from class VIII.3 as the control group. Data were collected through achievement tests administered as a pretest and a posttest and analyzed using normality tests, homogeneity of variance tests, and an independent-samples t test with IBM SPSS Statistics 26. The results showed that the experimental group achieved a mean posttest score of 78.59, compared with 69.84 for the control group. The t test revealed a significant difference between the two groups (p < .001). These findings provide empirical evidence of higher PAI learning outcomes among students taught using the probing–prompting model. In practical terms, the findings support the use of this model as an alternative approach to PAI instruction that promotes student engagement through targeted questioning. Future research should involve larger samples, cover a broader range of instructional content, and examine students’ active participation, motivation, and critical thinking skills.

Instruction of prayer fiqh in pesantren goes beyond merely teaching the procedures and regulations of worship, it also plays a role in shaping the religious attitudes and habits of the students. Therefore, it is necessary to examine how the material regarding the fiqh of prayer is understood and instilled, so that Islamic values can be applied in daily life. This research aims to analyze the internalization of Islamic education values in the prayer worship material in the book Fathul Qorib by Ibn Qasim al-Ghazi at Al Huda Kunduran Islamic Boarding School. The research uses a qualitative approach with a descriptive type. Data were obtained through observations of the Fathul Qorib learning process and interviews with the pesantren caretaker, ustadz, and santri. Data analysis was conducted through data condensation, data presentation, and drawing conclusions by comparing information from various sources. The research results show that the prayer material in Fathul Qorib includes obligatory conditions, valid conditions, pillars, Sunnah, things that invalidate prayer, the number of prayer units, congregational prayer, qashar and jama’, as well as several special prayers. The material serves as the foundation for instilling values of faith, discipline, responsibility, and morality. The internalization of values is carried out through classical learning, sorogan, habituation of congregational prayers, supervision, advice, and the exemplary behavior of caregivers and teachers. The process is supported by the pesantren environment, direct interaction with teachers, and a culture of collective learning. Meanwhile, the obstacles include differences in the ability to read religious texts, limited references, fatigue, and inconsistency among some students. The novelty of the research lies in revealing the connection between the fiqh of prayer material, the study of the Yellow Book, and the internalization of values until they are manifested in the religious habits of the students. The research results show that the study of Fathul Qorib not only strengthens the understanding of fiqh but also internalizes the values of faith, discipline, responsibility, and morality through learning, habituation, supervision, and exemplary behavior.

This study aims to analyze the integration of social reconstruction and technological models in the development of Islamic Religious Education (PAI) curriculum as an effort to balance the intellectual tradition of Islam with the demands of social change and technological development. This study employs a qualitative method with a library research approach. Data were obtained from relevant scholarly literature, including journal articles, books, and academic documents addressing curriculum development, social reconstruction models, technological models, and Islamic education. The data were analyzed descriptively and analytically by comparing the characteristics, orientations, strengths, and limitations of both models to formulate an appropriate integration framework for PAI curriculum development. The findings indicate that the social reconstruction model provides a foundation for the PAI curriculum to respond to social issues, develop critical awareness, and promote social transformation, while the technological model strengthens instructional systems through competency-oriented learning, technology utilization, and measurable evaluation. Integrating the two models produces a PAI curriculum framework that remains rooted in Islamic intellectual traditions while being adaptive to social change, technological developments, and students’ needs. Thus, their integration can serve as a strategic alternative for developing a relevant, contextual, and socially transformative PAI curriculum.

The Tarbiyah Anak Saleh (TRANS) Program is a character and religious development program for students at Al-Bashirah Integrated Islamic Elementary School (SDIT Al-Bashirah). Although the program has been implemented as one of the school’s flagship programs, it has never been systematically evaluated to identify discrepancies between its planning and implementation. This study aims to identify and measure the discrepancies between the planning and implementation of the TRANS Program using the Discrepancy Evaluation Model (DEM), which comprises four evaluation stages: design, installation, process, and product. The study employed an evaluation approach using a mixed-method design and was conducted from February 23 to March 7, 2026. Data were collected through questionnaires, interviews, and documentation. The questionnaires were administered to 132 students in Grades IV, V, and VI, while interviews were conducted with 3 teachers involved in implementing the program. The findings show that the overall discrepancy level of the TRANS Program was categorized as small. At the design stage, the program was supported by competent human resources and adequate facilities and infrastructure, although several activities had not yet been implemented and detailed technical guidelines were not available. At the installation stage, the level of program conformity reached 80%, with a discrepancy of 20%, categorized as small, although internet connectivity and transportation constraints were still encountered. At the process stage, the level of conformity also reached 80%, with a discrepancy of 20%, categorized as small, supported by the involvement of the school, teachers, parents, and students. At the product stage, the level of program achievement reached 84%, with a discrepancy of 16%, categorized as very small, as reflected in positive changes in students’ worship practices, moral character, discipline, and responsibility. These findings indicate that the TRANS Program demonstrates a high level of conformity and achievement; however, stronger technical guidelines and greater consistency in implementation are still needed to ensure that all program components are carried out optimally. ABSTRAK Program Tarbiyah Anak Saleh (TRANS) merupakan program pembinaan karakter dan keagamaan peserta didik di Sekolah Dasar Islam Terpadu (SDIT) Al-Bashirah. Meskipun program ini telah dilaksanakan sebagai salah satu program unggulan sekolah, belum pernah dilakukan evaluasi secara sistematis untuk mengetahui kesenjangan antara perencanaan dan pelaksanaannya. Penelitian ini bertujuan untuk mengidentifikasi dan mengukur kesenjangan antara perencanaan dan pelaksanaan Program TRANS menggunakan Discrepancy Evaluation Model (DEM), yang mencakup empat tahap evaluasi, yaitu desain, instalasi, proses, dan produk. Penelitian menggunakan pendekatan evaluasi dengan metode campuran (mixed method) yang dilaksanakan pada 23 Februari–7 Maret 2026. Data dikumpulkan melalui angket, wawancara, dan dokumentasi. Angket diberikan kepada 132 peserta didik kelas IV, V, dan VI, sedangkan wawancara dilakukan terhadap 3 guru yang terlibat dalam pelaksanaan program. Hasil penelitian menunjukkan bahwa tingkat kesenjangan Program TRANS secara umum berada pada kategori kecil. Pada tahap desain, program telah didukung oleh sumber daya manusia yang kompeten dan sarana prasarana yang memadai, meskipun beberapa kegiatan belum terlaksana dan belum tersedia petunjuk teknis yang rinci. Pada tahap instalasi, tingkat kesesuaian program mencapai 80% dengan kesenjangan 20% dalam kategori kecil, meskipun masih terdapat kendala jaringan dan transportasi. Pada tahap proses, tingkat kesesuaian mencapai 80% dengan kesenjangan 20% dalam kategori kecil, didukung oleh keterlibatan sekolah, guru, orang tua, dan peserta didik. Pada tahap produk, tingkat ketercapaian mencapai 84% dengan kesenjangan 16% dalam kategori sangat kecil, yang ditunjukkan oleh perubahan positif pada aspek ibadah, akhlak, kedisiplinan, dan tanggung jawab peserta didik. Temuan ini menunjukkan bahwa Program TRANS memiliki tingkat kesesuaian dan ketercapaian yang tinggi, tetapi masih memerlukan penguatan petunjuk teknis dan konsistensi pelaksanaan agar seluruh komponen program dapat terlaksana secara optimal.

The development of digital technology requires Islamic Religious Education (IRE) to accommodate students’ diverse potentials and foster creativity, including in Akhlak learning, which is often delivered through conventional approaches. This study aims to describe the planning and implementation of digital technology-based product differentiation, identify the forms and quality of students’ products, analyze the development of creativity, and examine the supporting and inhibiting factors at SMAN 1 Majalengka. The study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews with one IRE teacher and six eleventh-grade students, and documentation of instructional materials and students’ digital works. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that instruction was systematically planned through diagnostic assessment, product choices, and assessment rubrics. Implementation resulted in short films, educational videos, and digital posters that represented students’ understanding of moral values. Creativity was reflected in the development of originality, flexibility, elaboration, and fluency of thinking. Teachers’ technological competence, students’ enthusiasm, and a collaborative learning environment supported implementation, while limited time and technical constraints remained challenges. This study provides practical insights into implementing digital product differentiation to foster creativity in Islamic Religious Education. ABSTRAK Perkembangan teknologi digital menuntut pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) yang mampu mengakomodasi keberagaman potensi siswa dan mengembangkan kreativitas, termasuk pada materi Akhlak yang cenderung disampaikan secara konvensional. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan perencanaan dan pelaksanaan pembelajaran berdiferensiasi produk berbasis teknologi digital, mengidentifikasi bentuk dan kualitas produk siswa, menganalisis perkembangan kreativitas, serta mengungkap faktor pendukung dan penghambat implementasinya di SMAN 1 Majalengka. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui observasi partisipatif, wawancara mendalam dengan satu guru PAI dan enam siswa kelas XI, serta dokumentasi perangkat pembelajaran dan karya digital. Analisis data dilakukan melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pembelajaran direncanakan secara sistematis melalui asesmen diagnostik, pilihan produk, dan rubrik penilaian. Pelaksanaannya menghasilkan film pendek, video edukasi, dan poster digital yang merepresentasikan pemahaman nilai Akhlak. Kreativitas siswa tampak pada perkembangan orisinalitas, keluwesan ide, elaborasi, dan kelancaran berpikir. Kompetensi teknologi guru, antusiasme siswa, serta lingkungan kolaboratif mendukung implementasi, sedangkan keterbatasan waktu dan kendala teknis menjadi hambatan. Penelitian ini memberikan gambaran praktis penerapan diferensiasi produk digital untuk mengembangkan kreativitas siswa dalam pembelajaran PAI.

Efforts to cultivate good character with immanent, enduring, complete, and permanent moral awareness require a deep understanding of the central points of the personality domain. Internally, natural ethical values often face specific conflicts related to efforts to maintain trust, social interest, and self-esteem. Through qualitative research, the potential of natural ethics, examined using the literature survey review (LSR) method, aims to elaborate on the main pillars and internal stimuli of the domain as drivers for the formation of an inherent, genuine, and inherent individual character. The results indicate that efforts to build full awareness (conscious awareness) through equivalent, proactive, interconnected, and coherent thinking activities are a crucial part of growing self-awareness. This effort in Sufi Islamic education is carried out naturally, immediately, and naturally, involving the ethical values inherent in each domain. Starting from the effort of "self-knowledge" as the central point, that each individual is composed of the physical (zahir), spiritual (batin), and soul (nafs), moral values are placed as the primary driving force, the elan vital inherent in all human activities. The integration of knowledge and good deeds motivates a person to serve Allah SWT, strengthens his or her faith (tasdiq), and spiritually motivates him or her to behave commendably with a strong spirit in attitude, words, deeds, and behavior, bringing goodness and benefit in various life circumstances and situations.

This study examines the use of web-based interactive game platforms in the instruction of Islamic Cultural History (Sejarah Kebudayaan Islam/SKI) at MA Safinatul Huda, Jepara. The research employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, and subsequently analyzed thematically. This study involves informants consisting of Islamic Religious Education (PAI) teachers, the school principal, students, and parents/guardians at MA Safinatul Huda Sowan Kidul, Kedung, Jepara. The findings indicate that, based on the informants' experiences and perceptions, the use of web-based interactive game platforms is seen to support student engagement in the learning process, facilitate the understanding of course material, and encourage reflection on religious values. Nevertheless, these findings regarding understanding and attitudes represent the informants' perceptions rather than objective measurements of learning outcomes or behavioral changes. Consequently, this study provides a contextual overview of the informants' experiences with these platforms, without concluding that there has been any measurable improvement in learning outcomes or a definitive causal relationship.

Discipline in memorizing the Qur’an is an important aspect of the tahfiz program because students are required to be consistent in memorizing, reviewing, and maintaining their memorization. In its implementation, students have different levels of motivation, memorization ability, and readiness to submit their memorization. Some students are still reluctant to submit their memorization, lack focus during learning activities, or experience difficulties in maintaining consistency. Therefore, teacher strategies are needed to support students in developing discipline in memorizing the Qur’an. This study aims to describe the strategies applied by teachers to improve discipline in Qur’an memorization among eighth-grade students in the tahfiz program at MTs Assa’adah II Bungah Gresik, the impact of these strategies, and the supporting and inhibiting factors in their implementation. This research employed a qualitative approach with a descriptive research design. Data were collected through observation, interviews, and documentation. The data were analyzed using the interactive model of Miles and Huberman through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that teachers applied strategies including setting memorization targets according to students’ abilities, habituating muroja’ah, providing examples, and giving motivation and guidance to students. The strategies had an impact on students’ discipline in maintaining memorization, conducting muroja’ah, managing their time, and achieving memorization targets. Supporting factors included a conducive learning environment, students’ intrinsic motivation, parental support, and teacher guidance and motivation. Inhibiting factors included fluctuating student motivation, differences in memorization abilities, lack of readiness for memorization submission, and distractions during learning activities. These findings indicate that teacher strategies play a role in supporting the development of students’ discipline and consistency in Qur’an memorization.

انضباط در حفظ قرآن یکی از جنبه‌های مهم برنامهٔ تحفیظ است، زیرا از دانش‌آموزان انتظار می‌رود در حفظ، مرور و نگهداری محفوظات خود استمرار داشته باشند. در اجرای این برنامه، دانش‌آموزان دارای سطوح مختلفی از انگیزه، توانایی حفظ و آمادگی برای ارائهٔ محفوظات خود هستند. برخی دانش‌آموزان همچنان در ارائهٔ محفوظات خود تردید دارند، در فعالیت‌های یادگیری تمرکز کافی ندارند یا در حفظ استمرار با دشواری مواجه می‌شوند. بنابراین، به کارگیری راهبردهای معلمان برای حمایت از دانش‌آموزان در توسعهٔ انضباط در حفظ قرآن ضروری است. هدف این پژوهش توصیف راهبردهای به‌کاررفته توسط معلمان برای ارتقای انضباط در حفظ قرآن در میان دانش‌آموزان پایه هشتم برنامهٔ تحفیظ در مدرسهٔ MTs Assa’adah II Bungah Gresik، تأثیر این راهبردها و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده در اجرای آن‌ها است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پژوهش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman از طریق تقطیع داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلمان راهبردهایی از جمله تعیین اهداف حفظ متناسب با توانایی دانش‌آموزان، عادت‌دهی به مرور (مراجعه)، ارائهٔ الگو و انگیزش و راهنمایی به دانش‌آموزان را به کار گرفته‌اند. این راهبردها بر انضباط دانش‌آموزان در نگهداری محفوظات، انجام مرور، مدیریت زمان و دستیابی به اهداف حفظ تأثیرگذار بوده است. عوامل تسهیل‌کننده شامل محیط یادگیری مناسب، انگیزهٔ درونی دانش‌آموزان، حمایت والدین و راهنمایی و انگیزش معلمان بوده است. عوامل بازدارنده شامل نوسان انگیزهٔ دانش‌آموزان، تفاوت در توانایی حفظ، کمبود آمادگی برای ارائهٔ محفوظات و عوامل حواس‌پرتی در فعالیت‌های یادگیری بوده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای معلمان نقش مهمی در حمایت از توسعهٔ انضباط و استمرار دانش‌آموزان در حفظ قرآن ایفا می‌کند.

This study analyzes the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers' exemplary behavior in shaping students' discipline and compliance with school rules. Previous studies show that teacher modeling supports discipline, but their findings remain scattered across school levels and research designs, and few explain how exemplary behavior works as a mechanism of observational learning that links discipline and rule compliance. This study uses a qualitative literature study in the form of an integrative review. Thirteen empirical studies published between 2019 and 2026, consisting of journal articles and undergraduate theses on IRE teachers and student discipline in Indonesian schools and madrasahs, were selected through explicit inclusion criteria and analyzed thematically through data condensation, data display, and conclusion drawing. The synthesis identifies four forms of exemplary behavior: punctuality, compliance with rules and neat appearance, religious practice, and courteous interaction. Teachers reinforce these forms through habituation, persuasive advice, educative reinforcement, and collaboration with parents and other school staff. School policy, consistent rule enforcement, and parental involvement support exemplary behavior, while weak supervision, peer influence, and diverse family backgrounds hinder it. Read through Bandura's social learning theory, exemplary behavior operates through direct modeling, value internalization through consistency, and classroom social norms. The study concludes that teacher exemplary behavior is a central but not sole factor in student discipline and works best when the whole school applies rules consistently.

این مطالعه نقش رفتار الگویی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) را در شکل‌دهی به انضباط و تبعیت دانش‌آموزان از قوانین مدرسه تحلیل می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که الگوگیری از معلم از انضباط حمایت می‌کند، اما یافته‌های آن‌ها در سطوح مختلف مدرسه و طرح‌های پژوهشی پراکنده است و معدودی توضیح می‌دهند که رفتار الگویی چگونه به عنوان سازوکاری از یادگیری مشاهده‌ای، پیونددهنده انضباط و تبعیت از قوانین عمل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش مطالعه کیفی ادبیات به صورت مرور تلفیقی انجام شده است. سیزده مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶، شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های کارشناسی درباره معلمان IRE و انضباط دانش‌آموزان در مدارس و مدارس دینی اندونزی، از طریق معیارهای ورود صریح انتخاب و به صورت تماتیک از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. سنتز انجام‌شده چهار شکل از رفتار الگویی را شناسایی می‌کند: وقت‌شناسی، تبعیت از قوانین و ظاهر آراسته، عمل به مناسک دینی و تعامل مودبانه. معلمان این اشکال را از طریق عادت‌دهی، توصیه‌های ترغیبی، تقویت آموزشی و همکاری با والدین و سایر کارکنان مدرسه تقویت می‌کنند. سیاست مدرسه، اجرای منسجم قوانین و مشارکت والدین از رفتار الگویی حمایت می‌کند، در حالی که نظارت ضعیف، تأثیر همسالان و پیشینه‌های خانوادگی متنوع مانع آن می‌شود. با خوانش نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، رفتار الگویی از طریق الگوگیری مستقیم، درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تداوم و هنجارهای اجتماعی کلاس عمل می‌کند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که رفتار الگویی معلم عامل مرکزی اما نه یگانه در انضباط دانش‌آموزان است و زمانی بهترین کارکرد را دارد که کل مدرسه قوانین را به طور منسجم اجرا کند.

This study was motivated by the fact that some students still showed a lack of empathy and social awareness in their daily lives. Therefore, Islamic Religious Education learning is expected not only to focus on knowledge but also to instill empathy values to improve students' social awareness. The purpose of this study was to determine the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values and the supporting and inhibiting factors in its implementation. This study employed a qualitative approach with a descriptive research design. The research subjects consisted of Islamic Religious Education teachers, the principal, and eleventh-grade students at SMA Muhammadiyah 3 Palembang. Data were collected through observation, interviews, and documentation. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was ensured through source and technique triangulation. The results showed that the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values had been carried out well through habituation, teacher role modeling, group work, motivation, social activities, and religious activities involving students directly. The implementation had a positive impact on students' social awareness. Supporting factors included the role of teachers, a conducive school environment, and support from the principal and parents. Inhibiting factors included differences in students' characteristics, lack of consistency in applying empathy values, and the use of gadgets. Efforts to overcome these obstacles were carried out through student guidance and parenting activities for parents.

This article aims to analyze the problems faced by Islamic Religious Education (PAI) in shaping students’ morals amid the development of social media. This research employs a qualitative method with a library research approach by examining scholarly journals on digital morality, Islamic education, social media etiquette, teacher role modelling, and digital literacy. The literature synthesis indicates that social media has become an environment that can influence students’ values and behavior. The issues discussed include exposure to content that contradicts Islamic values, impolite communication, cyberbullying, dependence on peer approval, and the gap between students’ understanding of Islamic values and their application in digital behavior. Nevertheless, social media also has the potential to serve as a medium for moral education when used appropriately. This study emphasizes the importance of teacher role modelling, digital literacy, habituation of Islamic values, contextual learning, and collaboration among schools, families, and communities. The fundamental issue to consider is how to connect students’ religious understanding acquired through classroom learning with the application of moral values in everyday life, including their use of social media. Therefore, PAI learning should focus not only on religious knowledge but also on developing students’ ability to apply Islamic ethics critically, wisely, and consistently in digital spaces.

This study aims to describe and analyze the implementation of the Merdeka Curriculum in Dance Art learning for class IX.1 at SMP Islam Terpadu Budi Mulia Padang, focusing on the suitability of planning, implementation, and evaluation with the principles of the Merdeka Curriculum. A qualitative method with a phenomenological approach was used, with the Dance Art teacher of class IX.1 as the primary data source. Data were collected through observation, semi-structured interviews, teaching module document analysis, and documentation, then processed through data collection, data reduction, data display, and conclusion drawing. The results show that: (1) lesson planning through the teaching module generally aligns with the principles of the Merdeka Curriculum, although the Creating element of the learning outcomes was not explicitly stated; (2) implementation followed a Project Based Learning (PjBL) model across three meetings, engaging students in observing, discussing, designing, and performing a group creative dance work, although the three-meeting time allocation was not yet sufficient for the ideal PjBL stages, and some male students showed limited confidence; and (3) evaluation was carried out through diagnostic, formative, and summative assessments, with 95% of students achieving mastery on the theoretical aspect but only 65% on the practical aspect. The findings indicate that the implementation of the Merdeka Curriculum in Dance Art learning has generally been consistent with its guiding principles, while time allocation and equitable student participation remain aspects that require further attention.

هدف این پژوهش توصیف و تحلیل اجرای برنامهٔ درسی مردکا در آموزش هنر رقص برای کلاس IX.1 در مدرسهٔ اسلامی تلفیقی بُدی مولیا پادانگ با تمرکز بر میزان انطباق برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی با اصول برنامهٔ درسی مردکا است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد پدیدارشناختی انجام شده است و معلم هنر رقص کلاس IX.1 به‌عنوان منبع اصلی داده‌ها انتخاب گردید. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، تحلیل اسناد ماژول آموزشی و مستندسازی گردآوری و سپس از طریق گردآوری داده، کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری پردازش شدند. نتایج نشان می‌دهد: (۱) برنامه‌ریزی درسی از طریق ماژول آموزشی به‌طور کلی با اصول برنامهٔ درسی مردکا هم‌راستا است، هرچند عنصر «خلق» در نتایج یادگیری به‌طور صریح بیان نشده بود؛ (۲) اجرا بر اساس مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) در سه جلسه انجام شد و دانش‌آموزان در مشاهده، بحث، طراحی و اجرای یک اثر رقص گروهی خلاقانه مشارکت داشتند، هرچند تخصیص زمان سه جلسه برای مراحل ایده‌آل PjBL کافی نبود و برخی دانش‌آموزان پسر اعتمادبه‌نفس محدودی نشان دادند؛ و (۳) ارزشیابی از طریق ارزیابی تشخیصی، تکوینی و پایانی انجام شد و ۹۵٪ دانش‌آموزان در بُعد نظری به تسلط رسیدند اما تنها ۶۵٪ در بُعد عملی موفق بودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای برنامهٔ درسی مردکا در آموزش هنر رقص به‌طور کلی با اصول راهنمای آن منطبق بوده است، در حالی که تخصیص زمان و مشارکت برابر دانش‌آموزان همچنان نیازمند توجه بیشتر است.

Contemporary interpretation is an approach to interpreting the Qur’an that aims to address modern issues contextually and in accordance with contemporary developments. In facing issues of modernity, such as technology, globalization, pluralism, gender equality, and socio-cultural changes, contemporary interpretation is required to integrate textual and contextual understanding without neglecting the fundamental values of Islamic teachings. This study employs a qualitative method through library research to analyze the main challenges of contemporary interpretation toward issues of modernity. The results show that the major challenges include differences in interpretive methods, the influence of Western thought, the development of digital media, and the emergence of diverse interpretations within society. Nevertheless, contemporary interpretation plays an important role in presenting an understanding of Islam that is adaptive, moderate, and relevant to the development of the modern era.

تفسیر معاصر رویکردی به تفسیر قرآن است که هدف آن پرداختن به مسائل روز به صورت زمینه‌مند و مطابق با تحولات معاصر می‌باشد. در مواجهه با مسائل مدرنیته، مانند فناوری، جهانی‌شدن، پلورالیسم، برابری جنسیتی و تغییرات اجتماعی‌فرهنگی، تفسیر معاصر ملزم است که درک متنی و زمینه‌ای را با یکدیگر تلفیق کند، بدون آن‌که ارزش‌های بنیادین آموزه‌های اسلامی را نادیده بگیرد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی و از طریق مطالعه کتابخانه‌ای، به تحلیل چالش‌های اصلی تفسیر معاصر در قبال مسائل مدرنیته می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش‌ها شامل تفاوت در روش‌های تفسیری، تأثیر اندیشه غربی، توسعه رسانه‌های دیجیتال و ظهور تفسیرهای متنوع در جامعه است. با این حال، تفسیر معاصر نقش مهمی در ارائه فهمی از اسلام ایفا می‌کند که سازگار، میانه‌رو و متناسب با تحولات عصر مدرن است.

This study aims to determine the implementation of the use of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children, the formation of Islamic character of grade 5B students of SD Quran Terpadu Nurul Islam Karawang, as well as supporting and inhibiting factors in its implementation. The study used a qualitative approach with a descriptive method. Data collection techniques were carried out through observation, semi-structured interviews, and documentation, with research subjects consisting of the principal, homeroom teacher 5B, and grade 5B students. Data analysis was carried out through data reduction, data presentation, and drawing conclusions, while the validity of the data was tested using triangulation. The results of the study indicate that the implementation of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children is carried out through habits that are integrated with school culture and students' daily activities. This program contributes to the formation of Islamic character in the form of piety, responsibility, trustworthiness, ukhuwah, istiqomah, and patience. Based on the analysis of Bloom's Taxonomy of the affective domain, student character development takes place through the stages of accepting, responding, appreciating, organizing values, and making values part of personality. Supporting factors for the program include school support, teacher involvement, parental involvement, a conducive environment, and student motivation. While inhibiting factors include lack of student consistency, boredom, limited parental guidance, the influence of technology, and differences in student character. Therefore, the use of the 7 Habits of Great Indonesian Children Daily Journal effectively supports the formation of Islamic character in students through a continuous process of habituation.

این پژوهش با هدف تعیین نحوه اجرای استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی، شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان پایه ۵B دبستان قرآن‌محور نورالاسلام کاراوانگ و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده در اجرای آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مستندسازی گردآوری شده‌اند و شرکت‌کنندگان پژوهش شامل مدیر مدرسه، معلم راهنمای کلاس ۵B و دانش‌آموزان پایه ۵B بوده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی از طریق عادت‌هایی که با فرهنگ مدرسه و فعالیت‌های روزانه دانش‌آموزان ادغام شده‌اند، انجام می‌شود. این برنامه در شکل‌گیری شخصیت اسلامی به صورت تقوا، مسئولیت‌پذیری، امانت‌داری، اخوت، استقامت و صبر نقش دارد. بر اساس تحلیل طبقه‌بندی بلوم در حوزه عاطفی، رشد شخصیت دانش‌آموزان از مراحل پذیرش، پاسخ‌دهی، ارزش‌گذاری، سازماندهی ارزش‌ها و درونی‌سازی ارزش‌ها در شخصیت فردی عبور می‌کند. عوامل حمایت‌کننده برنامه شامل حمایت مدرسه، مشارکت معلمان، مشارکت والدین، محیط مناسب و انگیزه دانش‌آموزان است. عوامل بازدارنده نیز شامل عدم ثبات دانش‌آموزان، احساس کسالت، محدودیت راهنمایی والدین، تأثیر فناوری و تفاوت‌های شخصیتی دانش‌آموزان می‌باشد. بنابراین، استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی به طور مؤثری از طریق فرایند مستمر عادت‌سازی به شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

Schools are important social environments in which elementary school children develop relationships and construct meanings about themselves through everyday interactions. However, social interaction and children’s identity formation are often examined as separate aspects of development. This study aimed to analyze the forms and experiences of children’s social interaction in elementary school and to understand how these experiences contribute to children’s understanding of themselves and their social positions within school groups. This study employed a qualitative approach with a case study design at SDN 30 Kota Baubau, Southeast Sulawesi, Indonesia. Data were collected through observation, semi-structured interviews, and documentation involving 12 elementary school students, five teachers, and three parents or guardians. Data were analyzed interactively through data condensation, coding, categorization, thematic presentation, and conclusion verification. The findings show that children’s social interactions occur actively through classroom learning, group work, and play activities, involving communication, cooperation, role-sharing, mutual assistance, participation, and adjustment. Experiences of acceptance, involvement, friendship, and rejection also provide children with social experiences that are interpreted in understanding themselves and their positions within peer groups. Viewed through Symbolic Interactionism, children’s identities develop dynamically through interaction and interpretation of social responses. Thus, elementary schools function not only as academic learning environments but also as social spaces for children’s identity formation.

مدارس به‌عنوان محیط‌های اجتماعی مهمی شناخته می‌شوند که در آن‌ها کودکان دبستانی از طریق تعاملات روزمره، روابط خود را شکل داده و معانی مربوط به خود را می‌سازند. با این حال، تعامل اجتماعی و شکل‌گیری هویت کودکان اغلب به‌عنوان جنبه‌هایی جداگانه از رشد مورد بررسی قرار گرفته‌اند. هدف این پژوهش تحلیل اشکال و تجارب تعامل اجتماعی کودکان در مدرسه ابتدایی و درک چگونگی تأثیر این تجارب بر فهم کودکان از خود و جایگاه اجتماعی‌شان در گروه‌های مدرسه بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی در مدرسه SDN 30 شهر Baubau، سولاوسی جنوب شرقی، اندونزی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد، با مشارکت ۱۲ دانش‌آموز دبستانی، پنج معلم و سه والد یا سرپرست جمع‌آوری شد. داده‌ها به‌صورت تعاملی از طریق تقطیع داده‌ها، کدگذاری، مقوله‌بندی، ارائه‌ی تماتیک و اعتبارسنجی نتایج تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تعاملات اجتماعی کودکان به‌صورت فعال از طریق یادگیری کلاسی، کار گروهی و فعالیت‌های بازی، شامل ارتباط، همکاری، تقسیم نقش، کمک متقابل، مشارکت و سازگاری رخ می‌دهد. تجارب پذیرش، درگیری، دوستی و طرد نیز برای کودکان تجارب اجتماعی فراهم می‌کند که در فهم خود و جایگاه‌شان در گروه همسالان تفسیر می‌شود. از منظر کنش متقابل نمادین، هویت کودکان به‌صورت پویا از طریق تعامل و تفسیر پاسخ‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، مدارس ابتدایی نه‌تنها به‌عنوان محیط‌های یادگیری علمی بلکه به‌عنوان فضاهای اجتماعی برای شکل‌گیری هویت کودکان عمل می‌کنند.

Community service through the university’s fieldwork program (Kuliah Kerja Nyata/KKN) provides students with an opportunity to integrate academic knowledge with community needs at the village level. This article describes the 2026 KKN program of Universitas Islam Negeri Sultan Syarif Kasim Riau in Meranti Village, Pangkalan Kuras District, Pelalawan Regency, under the theme “Strengthening Communities Based on Local Wisdom”. The activities were conducted from late July to late August 2026 through observation, mapping, discussion, implementation, and continuous communication. Activity data were obtained through field observation, communication with village officials and residents, activity documentation, and reflection on program outputs. The core programs consisted of producing cemetery and hamlet direction signs, establishing QRIS-based digital payment access, and installing road reflectors. Discipline-based programs included bullying awareness, Maghrib Qur’an learning, MDA teaching, education on unhealthy social relationships, public speaking education, and saving education. Supporting activities included creative and basic learning activities at TK Pertiwi, participation in the DEWI (Tourism Village) event, Independence Day activities, volleyball, and futsal competitions. The results indicate that the programs produced practical outputs in the form of village information facilities, digital payment access, road visibility markers, educational activities for children and adolescents, and spaces for social interaction and preservation of local practices. The implementation also strengthened communication among students, village government, educational institutions, and residents. The experience demonstrates that needs-based community service can integrate practical interventions, education, and community participation within a village development context.

خدمت‌رسانی به جامعه از طریق برنامه کار میدانی دانشگاه (Kuliah Kerja Nyata/KKN) فرصتی را برای دانشجویان فراهم می‌کند تا دانش آکادمیک خود را با نیازهای جامعه در سطح روستا ادغام کنند. این مقاله به توصیف برنامه KKN سال ۲۰۲۶ دانشگاه اسلامی دولتی سلطان شریف قاسم ریائو در روستای مرانتی، بخش پانگکالان کوراس، شهرستان پلاوان با محوریت «تقویت جوامع مبتنی بر حکمت محلی» می‌پردازد. فعالیت‌ها از اواخر ژوئیه تا اواخر اوت ۲۰۲۶ از طریق مشاهده، نقشه‌برداری، بحث، اجرا و ارتباط مستمر انجام شد. داده‌های فعالیت‌ها از طریق مشاهده میدانی، ارتباط با مسئولان و ساکنان روستا، مستندسازی فعالیت‌ها و بازتاب نتایج برنامه جمع‌آوری گردید. برنامه‌های اصلی شامل تولید تابلوهای راهنمای قبرستان و محله، ایجاد دسترسی به پرداخت دیجیتال مبتنی بر QRIS و نصب رفلکتورهای جاده‌ای بود. برنامه‌های مبتنی بر رشته شامل آگاهی‌بخشی درباره قلدری، آموزش قرآن مغرب، تدریس در MDA، آموزش درباره روابط اجتماعی ناسالم، آموزش سخنرانی عمومی و آموزش پس‌انداز بود. فعالیت‌های پشتیبان شامل فعالیت‌های خلاقانه و آموزشی پایه در مهدکودک Pertiwi، مشارکت در رویداد DEWI (روستای گردشگری)، فعالیت‌های روز استقلال، مسابقات والیبال و فوتسال بود. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ها خروجی‌های عملی به شکل امکانات اطلاع‌رسانی روستا، دسترسی به پرداخت دیجیتال، نشانگرهای دید جاده، فعالیت‌های آموزشی برای کودکان و نوجوانان و فضاهایی برای تعامل اجتماعی و حفظ سنت‌های محلی ایجاد کردند. اجرای برنامه همچنین ارتباط میان دانشجویان، دولت روستا، نهادهای آموزشی و ساکنان را تقویت نمود. این تجربه نشان می‌دهد که خدمت‌رسانی به جامعه مبتنی بر نیاز می‌تواند مداخلات عملی، آموزش و مشارکت اجتماعی را در بستر توسعه روستا ادغام کند.

English language learning among Muslim students in Indonesia often faces tensions between Western cultural influences and Islamic values. This study aims to understand how Muslim students' lived experiences in English learning shape their Islamic identity, how they negotiate tensions between Islamic values and Western culture, and how social contexts such as pesantren influence identity construction. This qualitative research employs a phenomenological approach. Participants were seven Muslim students at UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan with backgrounds in pesantren or Islamic boarding schools. Data were collected through semi-structured in-depth interviews. The findings reveal that Muslim students perceive English as a bridge for global da'wah and academic advancement, not as a threat. They actively practice critical cultural filtration taking linguistic benefits while rejecting values contradicting Islam. The pesantren environment supports this harmonization, for example through integrating vocabulary memorization after the Subuh prayer. This study concludes that learning a foreign language and preserving Islamic identity can coexist harmoniously. It recommends developing culturally and religiously sensitive English curricula in Islamic educational institutions.

یادگیری زبان انگلیسی در میان دانشجویان مسلمان اندونزی غالباً با تنش‌هایی میان تأثیرات فرهنگی غربی و ارزش‌های اسلامی مواجه است. هدف این پژوهش، فهم چگونگی تأثیر تجارب زیسته دانشجویان مسلمان در یادگیری زبان انگلیسی بر هویت اسلامی آنان، نحوه مذاکره آن‌ها با تنش‌های میان ارزش‌های اسلامی و فرهنگ غربی، و نقش زمینه‌های اجتماعی همچون پیام‌رسان (pesantren) در ساخت هویت است. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است. شرکت‌کنندگان شامل هفت دانشجوی مسلمان دانشگاه UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan با پیشینه تحصیل در پیام‌رسان یا مدارس شبانه‌روزی اسلامی بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که دانشجویان مسلمان، زبان انگلیسی را به عنوان پلی برای دعوت جهانی (da'wah) و پیشرفت علمی تلقی می‌کنند و آن را تهدید نمی‌دانند. آن‌ها با رویکرد انتقادی به پالایش فرهنگی می‌پردازند و ضمن بهره‌گیری از مزایای زبانی، ارزش‌هایی را که با اسلام مغایرت دارد، رد می‌کنند. محیط پیام‌رسان از این همسویی حمایت می‌کند؛ به عنوان مثال، از طریق ادغام حفظ واژگان پس از نماز صبح (Subuh). این پژوهش نتیجه می‌گیرد که یادگیری زبان خارجی و حفظ هویت اسلامی می‌تواند به طور هماهنگ همزیستی داشته باشد. همچنین، توسعه برنامه‌های درسی زبان انگلیسی حساس به فرهنگ و مذهب در مؤسسات آموزشی اسلامی توصیه می‌شود.

This study aims to analyze the history of education during the Islamic Golden Age and examine its relevance in supporting the achievement of the 2030 Sustainable Development Goals (SDGs), Quality Education. This study uses a literature review method through the analysis of various relevant scientific sources. The results of the study indicate that the educational system during the Islamic Golden Age was not only oriented toward intellectual development but also emphasized the integration of knowledge, spiritual values, and character building. The scholarly tradition that flourished through educational institutions, translation activities, and cross-cultural interactions established Islamic civilization as a global hub for scientific advancement. Majid 'Irsan al-Kilani’s perspective underscores that this progress was rooted in an education system grounded in the principle of tauhid, the integration of knowledge, and social responsibility within society. The findings of this study indicate that the educational values of Islam during the Golden Age have strong relevance to the concept of quality education that emphasizes inclusivity, justice, and sustainability. Therefore, the history of Islamic education can serve as a strategic source of inspiration in designing a modern educational system that is humanistic, adaptive, and responsive to contemporary global challenges.

این پژوهش با هدف تحلیل تاریخ آموزش در دوران طلایی اسلام و بررسی ارتباط آن با حمایت از تحقق اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰ (SDGs)، به‌ویژه آموزش با کیفیت انجام شده است. این پژوهش با استفاده از روش مرور ادبیات و تحلیل منابع علمی مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظام آموزشی در دوران طلایی اسلام نه تنها بر رشد عقلانی تأکید داشت، بلکه بر ادغام دانش، ارزش‌های معنوی و پرورش شخصیت نیز تأکید می‌کرد. سنت علمی که از طریق نهادهای آموزشی، فعالیت‌های ترجمه و تعاملات بین‌فرهنگی شکوفا شد، تمدن اسلامی را به عنوان مرکز جهانی پیشرفت علمی تثبیت کرد. دیدگاه Majid 'Irsan al-Kilani تأکید می‌کند که این پیشرفت ریشه در نظام آموزشی مبتنی بر اصل توحید، ادغام دانش و مسئولیت اجتماعی در جامعه داشته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ارزش‌های آموزشی اسلام در دوران طلایی ارتباط قوی با مفهوم آموزش با کیفیت دارد که بر شمولیت، عدالت و پایداری تأکید می‌کند. بنابراین، تاریخ آموزش اسلامی می‌تواند به عنوان منبع راهبردی الهام‌بخش در طراحی نظام آموزشی مدرن که انسانی، سازگار و پاسخگو به چالش‌های جهانی معاصر است، مورد استفاده قرار گیرد.

The *Kurikulum Merdeka* (Emancipated Curriculum) is an educational approach that grants greater autonomy to schools, teachers, and students in designing, managing, and evaluating the learning process. Despite its many advantages—as discussed in a previous article—the implementation of *Kurikulum Merdeka* also faces a number of challenges and shortcomings that warrant consideration. This article employs a library research methodology, drawing data from diverse sources such as books and journal articles relevant to the topic. The study's findings indicate that *Kurikulum Merdeka* is an initiative launched by Indonesia’s Ministry of Education, Culture, Research, and Technology to address the learning crisis exacerbated by the COVID-19 pandemic. The curriculum is designed to provide more flexible and varied learning experiences, enabling students to explore ideas and develop their skills. By granting teachers the freedom to select teaching resources, *Kurikulum Merdeka* aims to tailor education to the interests and learning needs of each student. Introduced in 2019 by the Minister of Education and Culture, Nadiem Makarim, *Kurikulum Merdeka* replaces the 2013 Curriculum and emphasizes student independence in acquiring information from various sources, both formal and informal. It also focuses on developing students' potential and character in alignment with the *Profil Pelajar Pancasila* (Pancasila Student Profile). An education system centered on autonomy aims to foster student awareness and encourage the development of independent, responsible individuals. Furthermore, teachers are encouraged to engage in professional networks to advance their careers. Strategies include grouping students based on ability, adapting content, and employing diverse teaching methods suited to students' learning styles. Assessment within this differentiated learning framework is formative and authentic, moving beyond a reliance on traditional examinations. Therefore, teachers are expected to develop materials suited to students' varying levels of understanding, providing appropriate challenges for more capable students and additional support for those requiring assistance. Through this approach, it is hoped that the goals of religious education can be achieved in a more inclusive and relevant manner.

«کریکولوم مردکا» (Kurikulum Merdeka) رویکردی آموزشی است که اختیار بیشتری به مدارس، معلمان و دانش‌آموزان در طراحی، مدیریت و ارزیابی فرایند یادگیری اعطا می‌کند. علیرغم مزایای فراوان آن ــ که در مقاله‌ای پیشین مورد بحث قرار گرفته است ــ اجرای «کریکولوم مردکا» با چالش‌ها و کاستی‌هایی نیز مواجه است که شایسته توجه می‌باشد. این مقاله با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌ها از منابع متنوعی همچون کتاب‌ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع، به بررسی این رویکرد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «کریکولوم مردکا» ابتکاری است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، پژوهش و فناوری اندونزی برای مقابله با بحران یادگیری تشدیدشده در پی همه‌گیری کووید-۱۹ راه‌اندازی شده است. این برنامه درسی با هدف فراهم‌کردن تجارب یادگیری انعطاف‌پذیرتر و متنوع‌تر طراحی شده و به دانش‌آموزان امکان می‌دهد ایده‌ها را کاوش کرده و مهارت‌های خود را توسعه دهند. با اعطای آزادی عمل به معلمان در انتخاب منابع آموزشی، «کریکولوم مردکا» در پی آن است که آموزش را متناسب با علایق و نیازهای یادگیری هر دانش‌آموز تنظیم کند. این برنامه که در سال ۲۰۱۹ توسط وزیر آموزش و فرهنگ، Nadiem Makarim، معرفی شد، جایگزین برنامه درسی ۲۰۱۳ گردیده و بر استقلال دانش‌آموزان در کسب اطلاعات از منابع مختلف رسمی و غیررسمی تأکید دارد. همچنین بر توسعه ظرفیت‌ها و شخصیت دانش‌آموزان در راستای «پروفیل دانش‌آموز پانچاسیلا» (Profil Pelajar Pancasila) تمرکز می‌کند. نظام آموزشی مبتنی بر خودمختاری، با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و تشویق به پرورش افرادی مستقل و مسئولیت‌پذیر طراحی شده است. افزون بر این، معلمان به مشارکت در شبکه‌های حرفه‌ای برای پیشرفت شغلی خود ترغیب می‌شوند. راهبردها شامل گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس توانایی، تطبیق محتوا و به‌کارگیری روش‌های تدریس متنوع متناسب با سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان است. ارزیابی در چارچوب یادگیری تمایزیافته، ماهیتی تکوینی و اصیل دارد و فراتر از اتکای صرف به آزمون‌های سنتی است. بنابراین، انتظار می‌رود معلمان مواد آموزشی متناسب با سطوح مختلف درک دانش‌آموزان تهیه کنند و چالش‌های مناسب برای دانش‌آموزان توانمندتر و حمایت‌های اضافی برای دانش‌آموزان نیازمند ارائه دهند. از رهگذر این رویکرد، امید می‌رود اهداف آموزش دینی به شیوه‌ای فراگیرتر و مرتبط‌تر تحقق یابد.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

Digital transformation has increased children's access to information and learning while exposing them to misinformation, privacy violations, inappropriate content, and cyberbullying. These challenges underscore the need for digital literacy education integrating technological competencies with Islamic ethical values. This community engagement program aims to strengthen students' digital literacy and online safety awareness through the Gerakan Anak Cerdas Digital (Smart Digital Children Movement) at SDN 02 Padangjaya. Employing a participatory educational approach, the program delivers a 60-minute training session integrating digital safety principles with Islamic values, including tabayyun (information verification), amanah (trustworthiness), adab (ethical communication), and ukhuwah (solidarity). Learning activities comprise interactive instruction, contextual discussions, question-and-answer sessions, and educational quizzes. Evaluation involves comprehension assessments and observations of student participation. The program is expected to enhance students' understanding of digital risks, responsible internet use, personal data protection, and ethical online interactions. Conceptually, this initiative introduces an integrative framework connecting digital literacy with Islamic character education in primary schools. Practically, it offers a contextual model for promoting safe and responsible digital behavior through collaborative engagement among schools, families, and communities, contributing to the development of ethically grounded digital citizenship among young learners.

تحول دیجیتال، دسترسی کودکان به اطلاعات و یادگیری را افزایش داده است، در حالی که آن‌ها را در معرض اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، محتوای نامناسب و زورگویی سایبری قرار می‌دهد. این چالش‌ها، ضرورت آموزش سواد دیجیتال را که شایستگی‌های فناورانه را با ارزش‌های اخلاقی اسلامی تلفیق می‌کند، برجسته می‌سازد. این برنامه مشارکتی با هدف تقویت سواد دیجیتال و آگاهی از ایمنی آنلاین دانش‌آموزان از طریق جنبش «کودکان هوشمند دیجیتال» (Gerakan Anak Cerdas Digital) در دبستان SDN 02 Padangjaya اجرا می‌شود. با بهره‌گیری از رویکرد آموزشی مشارکتی، این برنامه یک جلسه آموزشی ۶۰ دقیقه‌ای را ارائه می‌دهد که اصول ایمنی دیجیتال را با ارزش‌های اسلامی از جمله «تبیین» (راستی‌آزمایی اطلاعات)، «امانت‌داری»، «ادب» (ارتباط اخلاقی) و «اخوت» (همبستگی) ادغام می‌کند. فعالیت‌های یادگیری شامل آموزش تعاملی، بحث‌های زمینه‌ای، جلسات پرسش و پاسخ و آزمون‌های آموزشی است. ارزیابی از طریق سنجش میزان درک و مشاهده مشارکت دانش‌آموزان انجام می‌شود. انتظار می‌رود این برنامه موجب ارتقای درک دانش‌آموزان از خطرات دیجیتال، استفاده مسئولانه از اینترنت، حفاظت از داده‌های شخصی و تعاملات اخلاقی آنلاین شود. از منظر مفهومی، این ابتکار یک چارچوب تلفیقی را معرفی می‌کند که سواد دیجیتال را با تربیت شخصیتی اسلامی در مدارس ابتدایی پیوند می‌دهد. از منظر عملی، این برنامه یک الگوی زمینه‌محور برای ترویج رفتار دیجیتال ایمن و مسئولانه از طریق مشارکت مدارس، خانواده‌ها و جوامع ارائه می‌دهد و به توسعه شهروندی دیجیتال مبتنی بر اخلاق در میان یادگیرندگان جوان کمک می‌کند.

Abstract: Access to the Qur’an for Deaf Muslims still faces various barriers, particularly regarding the availability of accessible media, human resources, and a learning environment suited to the communication needs of the Deaf community. These conditions indicate that the general availability of the Qur’an does not always guarantee equal access for all Muslims. This study aims to analyze the forms of Islamic philanthropy’s involvement in ensuring access to the Qur’an for Deaf Muslims and to understand its contribution to religious inclusion. This study employs a qualitative method using a library research approach. Data were obtained from documents of philanthropic institutions, publications by the Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulations related to people with disabilities, as well as academic literature on Islamic philanthropy, disability, accessibility, and religious inclusion. The analysis was conducted using descriptive-analytical and thematic methods by identifying the relationships between access, resources, capacity, participation, and inclusion. The research findings indicate that Islamic philanthropy plays a role in supporting access to the Qur’an through the provision and distribution of the Sign Language Qur’an, teacher training, the development of learning materials, as well as community empowerment and institutional collaboration. These practices can be understood as support for religious inclusion because they seek to open access, build capacity, and expand opportunities for Deaf Muslims to participate in religious life. Thus, Islamic philanthropy functions not only as a mechanism for distributing aid but also as an instrument that supports the fulfillment of rights and more equitable religious access for Deaf Muslims. Keywords: Islamic philanthropy; Deaf Muslims; Access to the Qur’an; Religious Inclusion; Sign Language Qur’an. Abstrak: Akses terhadap Al-Qur’an bagi Muslim Tuli masih menghadapi berbagai hambatan, terutama berkaitan dengan ketersediaan media yang aksesibel, sumber daya manusia, dan lingkungan pembelajaran yang sesuai dengan kebutuhan komunikasi komunitas Tuli. Kondisi tersebut menunjukkan bahwa ketersediaan Al-Qur’an secara umum belum selalu menjamin akses yang setara bagi seluruh Muslim. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis bentuk keterlibatan filantropi Islam dalam pemenuhan akses Al-Qur’an bagi Muslim Tuli serta memahami kontribusinya terhadap inklusi keagamaan. Penelitian ini menggunakan metode kualitatif dengan pendekatan studi kepustakaan (library research). Data diperoleh dari dokumen lembaga filantropi, publikasi Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulasi terkait penyandang disabilitas, serta literatur akademik mengenai filantropi Islam, disabilitas, aksesibilitas, dan inklusi keagamaan. Analisis dilakukan secara deskriptif-analitis dan tematik dengan mengidentifikasi hubungan antara akses, sumber daya, kapasitas, partisipasi, dan inklusi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa filantropi Islam berperan dalam mendukung pemenuhan akses Al-Qur’an melalui penyediaan dan distribusi Mushaf Isyarat, pelatihan pengajar, pengembangan pembelajaran, serta penguatan komunitas dan kolaborasi kelembagaan. Praktik tersebut dapat dipahami sebagai dukungan terhadap inklusi keagamaan karena berupaya membuka akses, membangun kapasitas, dan memperluas kesempatan Muslim Tuli untuk berpartisipasi dalam kehidupan keagamaan. Dengan demikian, filantropi Islam tidak hanya berfungsi sebagai mekanisme distribusi bantuan, tetapi juga sebagai salah satu instrumen pendukung pemenuhan hak dan akses keagamaan yang lebih setara bagi Muslim Tuli. Kata Kunci: Filantropi Islam; Muslim Tuli; Akses Al-Qur’an; Inklusi Keagamaan; Mushaf Isyarat.

دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا همچنان با موانع متعددی مواجه است، به‌ویژه در زمینهٔ فراهم بودن رسانه‌های قابل دسترس، منابع انسانی و محیط یادگیری متناسب با نیازهای ارتباطی جامعه ناشنوا. این شرایط نشان می‌دهد که فراهم بودن عمومی قرآن همواره تضمین‌کنندهٔ دسترسی برابر برای همه مسلمانان نیست. هدف این پژوهش، تحلیل اشکال مشارکت نیکوکاری اسلامی در تأمین دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا و فهم نقش آن در شمولیت دینی است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از اسناد مؤسسات نیکوکاری، انتشارات Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an، مقررات مرتبط با افراد دارای معلولیت و همچنین متون علمی دربارهٔ نیکوکاری اسلامی، معلولیت، دسترس‌پذیری و شمولیت دینی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها به‌صورت توصیفی‌ـ‌تحلیلی و تماتیک با شناسایی روابط میان دسترسی، منابع، ظرفیت، مشارکت و شمولیت صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نیکوکاری اسلامی در حمایت از تأمین دسترسی به قرآن از طریق تهیه و توزیع قرآن زبان اشاره، آموزش معلمان، توسعه مواد آموزشی و نیز توانمندسازی جامعه و همکاری‌های نهادی نقش دارد. این اقدامات به‌عنوان حمایت از شمولیت دینی قابل درک است، زیرا در پی گشودن دسترسی، ارتقای ظرفیت و گسترش فرصت‌های مشارکت مسلمانان ناشنوا در زندگی دینی هستند. بنابراین، نیکوکاری اسلامی نه‌تنها به‌عنوان سازوکاری برای توزیع کمک‌ها، بلکه به‌عنوان ابزاری برای حمایت از تحقق حقوق و دسترسی دینی برابرتر برای مسلمانان ناشنوا عمل می‌کند.

This community service study examines the role of communication psychology in fostering children's self-confidence through the “Lomba Islami Anak Ceria” (Cheerful Islamic Children's Competition) held at At-Taqwa Mosque, Gaden Village, Trucuk District, Klaten Regency. The program was initiated following observations that many early childhood and elementary school children attending local Quranic learning centers lacked self-confidence, felt shy, and hesitated to perform publicly. The study employed a participatory approach integrating communication psychology principles, supported by evaluation through direct observation and qualitative reflection. The program consisted of three stages: preparation through TPA mentoring, implementation of competitions, and evaluation. Activities included adhan recitation, Islamic quizzes, calligraphy coloring, short surah recitation, and interactive quizzes. Approximately 100 children from TPAs across Gaden Village participated, supported by 21 student volunteers. The results showed that friendly, empathetic, and supportive communication strategies, combined with equal appreciation for all participants, created a safe and comfortable social environment. Children demonstrated greater enthusiasm, more active participation, and increased courage in interacting and expressing themselves publicly. These findings highlight the importance of positive communication in supporting children's psychological development. This study concludes that a supportive environment grounded in communication psychology can effectively foster self-confidence in early childhood, particularly through engaging, inclusive, and enjoyable Islamic educational activities.

این مطالعه خدمت‌رسانی به جامعه به بررسی نقش روان‌شناسی ارتباطات در پرورش اعتماد به نفس کودکان از طریق «مسابقه اسلامی کودکان شاد» که در مسجد التقوی روستای گادن، بخش تروچوک، شهرستان کلَتن برگزار شد، می‌پردازد. این برنامه پس از مشاهده این موضوع که بسیاری از کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی که در مراکز آموزش قرآن محلی شرکت می‌کنند، فاقد اعتماد به نفس بوده، احساس خجالت می‌کنند و در اجرای عمومی تردید دارند، آغاز شد. این پژوهش با رویکرد مشارکتی و با ادغام اصول روان‌شناسی ارتباطات انجام شد و ارزیابی آن از طریق مشاهده مستقیم و بازتاب کیفی صورت گرفت. برنامه شامل سه مرحله بود: آمادگی از طریق مشاوره TPA، اجرای مسابقات و ارزیابی. فعالیت‌ها شامل اذان‌گویی، مسابقه‌های اسلامی، رنگ‌آمیزی خوشنویسی، قرائت سوره‌های کوتاه و مسابقه‌های تعاملی بود. حدود ۱۰۰ کودک از مراکز TPA سراسر روستای گادن با حمایت ۲۱ داوطلب دانشجویی در این برنامه شرکت کردند. نتایج نشان داد که راهبردهای ارتباطی دوستانه، همدلانه و حمایتی همراه با قدردانی برابر از همه شرکت‌کنندگان، محیط اجتماعی امن و راحتی ایجاد کرد. کودکان اشتیاق بیشتری نشان دادند، مشارکت فعال‌تری داشتند و جسارت بیشتری در تعامل و ابراز وجود در جمع پیدا کردند. این یافته‌ها اهمیت ارتباط مثبت را در حمایت از رشد روان‌شناختی کودکان برجسته می‌کند. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که محیط حمایتی مبتنی بر روان‌شناسی ارتباطات می‌تواند به طور مؤثری اعتماد به نفس را در کودکان خردسال، به ویژه از طریق فعالیت‌های آموزشی اسلامی جذاب، فراگیر و لذت‌بخش، پرورش دهد.

This study was motivated by the finding that some students' learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) had not yet met the Learning Objective Achievement Criteria, suspected to be influenced by students' emotional, intellectual, and spiritual intelligence. This study aims to measure the contribution of these three variables, partially and simultaneously, to PAI learning outcomes at SMP Negeri 7 Bukittinggi. A quantitative correlational approach with an ex post facto deSign was used on a population of 448 grade VII and VIII students; a sample of 211 was determined using Slovin's formula at a 5% margin of error through proportional random sampling, and 210 valid questionnaires were analyzed using descriptive statistics, classical assumption tests, simple linear regression, and multiple linear regression with SPSS 25. Results show emotional intelligence contributes 38.2% (t = 11.332; Sig. = 0.001), intellectual intelligence 37.1% (t = 11.069; Sig. = 0.001), and spiritual intelligence 24.2% (t = 8.154; Sig. = 0.001) to PAI learning outcomes. Simultaneously, the three variables contribute 58.0%, while the remaining 42.0% is explained by other factors. These findings imply that PAI instruction should strengthen students' emotional and spiritual intelligence, not only cognitive aspects, through habituation of Islamic values, character building, and motivation reinforcement. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh masih ditemukannya hasil belajar Pendidikan Agama Islam (PAI) sebagian siswa yang belum mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP), diduga dipengaruhi oleh kecerdasan emosional, intelektual, dan spiritual peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengukur besarnya kontribusi ketiga variabel tersebut, secara parsial maupun simultan, terhadap hasil belajar PAI siswa SMP Negeri 7 Bukittinggi. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif korelasional dengan desain ex post facto pada populasi 448 siswa kelas VII dan VIII; sampel 211 siswa ditentukan dengan rumus Slovin pada taraf kesalahan 5% melalui proportional random sampling, dan 210 kuesioner valid dianalisis. Data dikumpulkan melalui angket dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji prasyarat, regresi linear sederhana, dan regresi linear berganda berbantuan SPSS versi 25. Hasil menunjukkan kecerdasan emosional berkontribusi 38,2% (t = 11,332; Sig. = 0,001), kecerdasan intelektual 37,1% (t = 11,069; Sig. = 0,001), dan kecerdasan spiritual 24,2% (t = 8,154; Sig. = 0,001) terhadap hasil belajar PAI. Secara simultan, ketiga variabel berkontribusi 58,0%, sedangkan 42,0% sisanya dipengaruhi faktor lain. Temuan ini mengimplikasikan pentingnya pembelajaran PAI yang tidak hanya berorientasi kognitif, tetapi juga memperkuat kecerdasan emosional dan spiritual siswa melalui pembiasaan nilai keislaman, pembentukan karakter, dan penguatan motivasi belajar.

این مطالعه با توجه به این یافته انجام شده است که نتایج یادگیری برخی از دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی (PAI) هنوز به معیارهای تحقق اهداف یادگیری نرسیده است و گمان می‌رود که این امر تحت تأثیر هوش هیجانی، عقلانی و معنوی دانش‌آموزان باشد. هدف این پژوهش سنجش میزان سهم هر یک از این سه متغیر، به صورت جداگانه و همزمان، در نتایج یادگیری PAI در دبیرستان دولتی شماره ۷ بوکیتینگی است. این مطالعه با رویکرد همبستگی کمی و طرح ex post facto بر روی جامعه‌ای متشکل از ۴۴۸ دانش‌آموز پایه هفتم و هشتم انجام شد؛ نمونه‌ای متشکل از ۲۱۱ نفر با استفاده از فرمول اسلووین و با خطای ۵٪ از طریق نمونه‌گیری تصادفی نسبتی تعیین شد و ۲۱۰ پرسشنامه معتبر با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های فرض کلاسیک، رگرسیون خطی ساده و رگرسیون خطی چندگانه با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش هیجانی ۳۸٫۲٪ (t = 11.332؛ Sig. = 0.001)، هوش عقلانی ۳۷٫۱٪ (t = 11.069؛ Sig. = 0.001) و هوش معنوی ۲۴٫۲٪ (t = 8.154؛ Sig. = 0.001) در نتایج یادگیری PAI سهم دارند. به طور همزمان، این سه متغیر ۵۸٫۰٪ سهم دارند و ۴۲٫۰٪ باقیمانده توسط عوامل دیگر تبیین می‌شود. این یافته‌ها دلالت بر آن دارد که آموزش PAI باید علاوه بر جنبه‌های شناختی، به تقویت هوش هیجانی و معنوی دانش‌آموزان از طریق نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی، تقویت شخصیت و افزایش انگیزه یادگیری بپردازد.

Islamic education views learners as individuals endowed with innate human nature (fitrah) that should be developed holistically through educational processes integrating intellectual, emotional, moral, social, and spiritual dimensions. Within the context of the Malay Coastal community, local cultural values rooted in Islamic teachings constitute an important social capital for strengthening students' character and spirituality. This article aims to analyze the concepts of fitrah, character, and spirituality from the perspective of Islamic educational psychology based on Malay Coastal culture. This study employs a library research method using a conceptual approach through an extensive review of the Qur'an, Hadith, Islamic educational psychology literature, and relevant scholarly publications. The findings indicate that fitrah serves as the fundamental human potential that underlies the development of character and spirituality. Malay Coastal cultural values including religiosity, mutual cooperation, deliberation, courtesy, respect for parents, and social responsibility strongly support the reinforcement of Islamic character education. The integration of the concept of fitrah with local cultural values produces a contextual, humanistic, and value-oriented educational framework that contributes to the realization of insan kamil (the complete human being). Consequently, Islamic educational psychology grounded in Malay Coastal culture represents a strategic educational approach for strengthening students' character and spirituality amid the challenges posed by globalization and technological advancement. Abstrak Pendidikan Islam memandang peserta didik sebagai individu yang memiliki potensi fitrah yang harus dikembangkan secara utuh melalui proses pendidikan yang memperhatikan dimensi intelektual, emosional, moral, sosial, dan spiritual. Dalam konteks masyarakat Melayu Pesisir, nilai-nilai budaya lokal yang berlandaskan ajaran Islam menjadi modal sosial yang penting dalam membentuk karakter dan spiritualitas peserta didik. Artikel ini bertujuan menganalisis konsep fitrah, karakter, dan spiritualitas peserta didik dalam perspektif psikologi pendidikan Islam berbasis budaya Melayu Pesisir. Penelitian menggunakan metode library research dengan pendekatan konseptual melalui kajian terhadap Al-Qur'an, Hadis, literatur psikologi pendidikan Islam, serta berbagai hasil penelitian ilmiah yang relevan. Hasil kajian menunjukkan bahwa fitrah merupakan potensi dasar manusia yang menjadi landasan perkembangan karakter dan spiritualitas. Nilai-nilai budaya Melayu Pesisir seperti religiusitas, gotong royong, musyawarah, sopan santun, penghormatan kepada orang tua, dan kepedulian sosial memiliki relevansi yang kuat dalam penguatan pendidikan karakter Islami. Integrasi konsep fitrah dengan nilai budaya lokal menghasilkan model pendidikan yang lebih kontekstual, humanistik, dan berorientasi pada pembentukan insan kamil. Oleh karena itu, psikologi pendidikan Islam berbasis budaya Melayu Pesisir menjadi pendekatan strategis dalam memperkuat karakter peserta didik di tengah tantangan globalisasi dan perkembangan teknologi.

آموزش اسلامی، دانش‌آموزان را به عنوان افرادی با فطرت انسانی ذاتی می‌نگرد که باید این فطرت به صورت جامع از طریق فرایندهای آموزشی که ابعاد عقلانی، هیجانی، اخلاقی، اجتماعی و معنوی را دربرمی‌گیرد، پرورش یابد. در بستر جامعه ملایو ساحلی، ارزش‌های فرهنگی محلی که ریشه در تعالیم اسلامی دارند، سرمایه اجتماعی مهمی برای تقویت شخصیت و معنویت دانش‌آموزان محسوب می‌شوند. هدف این مقاله تحلیل مفاهیم فطرت، شخصیت و معنویت از منظر روان‌شناسی تربیتی اسلامی مبتنی بر فرهنگ ملایو ساحلی است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد مفهومی از طریق بررسی گسترده قرآن، حدیث، ادبیات روان‌شناسی تربیتی اسلامی و انتشارات علمی مرتبط انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فطرت به عنوان ظرفیت بنیادین انسانی، زیرساخت توسعه شخصیت و معنویت است. ارزش‌های فرهنگی ملایو ساحلی از جمله دینداری، همکاری جمعی، مشورت، ادب، احترام به والدین و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی دارند. ادغام مفهوم فطرت با ارزش‌های فرهنگی محلی، چارچوب آموزشی زمینه‌مند، انسان‌محور و ارزش‌مداری را پدید می‌آورد که به تحقق انسان کامل (انسان کامل) کمک می‌کند. بنابراین، روان‌شناسی تربیتی اسلامی مبتنی بر فرهنگ ملایو ساحلی، رویکردی راهبردی برای تقویت شخصیت و معنویت دانش‌آموزان در مواجهه با چالش‌های جهانی‌شدن و پیشرفت فناوری به شمار می‌رود.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study examines how educational supervision and educational evaluation can be integrated to improve the quality of Islamic educational institutions at the madrasah tsanawiyah (MTs) level in Samarinda. The problem addressed is that supervision and evaluation are often discussed and managed as separate routines, so supervision findings rarely serve as evidence for institutional quality decisions. The study aims to explain the relationship between the two, to formulate an integration model, and to identify supporting and inhibiting factors. It employed a qualitative library research design. Data were drawn from scientific articles published between 2021 and 2026, a government regulation on national education standards, and a local study conducted at an MTs in Samarinda, and were analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing with source triangulation. The results show that supervision supplies process evidence, while evaluation turns that evidence into quality decisions. Integration is best designed as a five-stage cycle: quality mapping, supervision planning, supervision implementation, evaluation of results and impacts, and follow-up coaching. An illustrative application shows that a small MTs can run this cycle through a quality team, a shared instrument, and a collaborative coaching approach. Leadership, quality culture, time management, and documentation of follow-up determine its success. The model is conceptual and requires empirical testing in further field research.

این مطالعه به بررسی چگونگی ادغام نظارت آموزشی و ارزیابی آموزشی به منظور ارتقای کیفیت مؤسسات آموزش اسلامی در سطح مدرسه متوسطه اول (مدرسه تسناویّه، MTs) در شهر ساماریندا می‌پردازد. مسئله مورد بررسی این است که نظارت و ارزیابی غالباً به عنوان فعالیت‌هایی جداگانه مورد بحث و مدیریت قرار می‌گیرند، به‌گونه‌ای که یافته‌های نظارت به ندرت به عنوان شواهدی برای تصمیم‌گیری‌های مرتبط با کیفیت مؤسسه مورد استفاده قرار می‌گیرند. هدف پژوهش، تبیین رابطه میان این دو، تدوین یک مدل ادغام و شناسایی عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش مطالعه کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2021 تا 2026، یک مقرره دولتی درباره استانداردهای ملی آموزش و یک مطالعه محلی انجام‌شده در یک مدرسه MTs در ساماریندا گردآوری و از طریق کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری با استفاده از مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که نظارت شواهد فرایندی را فراهم می‌کند، در حالی که ارزیابی این شواهد را به تصمیمات مرتبط با کیفیت تبدیل می‌کند. ادغام به بهترین نحو به صورت یک چرخه پنج‌مرحله‌ای طراحی می‌شود: نقشه‌برداری کیفیت، برنامه‌ریزی نظارت، اجرای نظارت، ارزیابی نتایج و پیامدها و پیگیری و هدایت بعدی. یک کاربرد نمونه نشان می‌دهد که یک مدرسه MTs کوچک می‌تواند این چرخه را از طریق یک تیم کیفیت، ابزار مشترک و رویکرد هدایت مشارکتی اجرا کند. رهبری، فرهنگ کیفیت، مدیریت زمان و مستندسازی پیگیری‌ها موفقیت این مدل را تعیین می‌کنند. این مدل مفهومی است و نیازمند آزمون تجربی در پژوهش‌های میدانی بعدی می‌باشد.

This study aims to analyze the personality competence of Islamic Religious Education (PAI) teachers in fostering students’ noble character at State Junior High School 1 Tebo. The study employed a qualitative descriptive approach. Data were collected through observation, interviews, and documentation involving the principal, PAI teachers, students, and relevant school documents. Data analysis was conducted through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that the moral character of students at State Junior High School 1 Tebo is generally good and reflects religious values and norms. Nevertheless, several students still demonstrate behaviors that require further guidance, such as skipping classes, leaving lessons, speaking impolitely, arriving late, and not participating in school ceremonies. The personality competence of PAI teachers is generally well implemented, as demonstrated by faith and piety, noble character, wisdom, openness, authority, and the ability to provide positive influence and become role models for students. Character development is supported by positive school habits, students’ internal awareness, cooperation among school members, character-oriented curriculum, professional teachers, and adequate facilities. The inhibiting factors include differences in students’ backgrounds, family conditions, limited parental attention, peer and community environments, external information influences, and individual student conditions. The school addresses these challenges through guidance, habituation, supervision, discussion, and religious activities.

این پژوهش با هدف تحلیل شایستگی شخصیتی معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در پرورش اخلاق کریمه دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی کیفی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد، با مشارکت مدیر مدرسه، معلمان PAI، دانش‌آموزان و اسناد مرتبط مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی منبع و روش تقویت گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اخلاق دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو عموماً خوب بوده و بازتاب‌دهنده ارزش‌ها و هنجارهای دینی است. با این حال، برخی دانش‌آموزان رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که نیازمند راهنمایی بیشتر است، مانند غیبت از کلاس، ترک درس، صحبت بی‌ادبانه، دیر رسیدن و شرکت نکردن در مراسم مدرسه. شایستگی شخصیتی معلمان PAI عموماً به خوبی اجرا می‌شود و با ایمان و تقوا، اخلاق نیکو، خردمندی، گشودگی، اقتدار و توانایی تأثیرگذاری مثبت و الگو بودن برای دانش‌آموزان نمود می‌یابد. پرورش اخلاق با عادات مثبت مدرسه، آگاهی درونی دانش‌آموزان، همکاری اعضای مدرسه، برنامه درسی مبتنی بر شخصیت، معلمان حرفه‌ای و امکانات کافی حمایت می‌شود. عوامل بازدارنده شامل تفاوت‌های زمینه‌ای دانش‌آموزان، شرایط خانوادگی، توجه محدود والدین، محیط همسالان و جامعه، تأثیر اطلاعات بیرونی و شرایط فردی دانش‌آموزان است. مدرسه این چالش‌ها را از طریق راهنمایی، عادت‌دهی، نظارت، بحث و فعالیت‌های دینی مدیریت می‌کند.

This study aims to analyze the implementation of the Blue Ocean Strategy in creating value innovation for Islamic education services at MTs Azzakiyyah, Bandung Regency. Employing a qualitative approach with a mini-study design, data were collected through interviews, observation, and documentation involving madrasah stakeholders. The data analysis applies the Blue Ocean Strategy framework utilizing the concepts of Value Innovation, Strategy Canvas, the Six Paths Framework, and the ERRC (Eliminate, Reduce, Raise, Create) grid to formulate a future value profile via the To-Be Strategy Canvas. The analytical focus is centered on identifying and reconstructing critical value factors to create service novelty. Furthermore, this analysis explores the potential shift from a mere program orientation toward value creation that integrates academic excellence, Islamic values, character building, technology, creativity, and parental partnerships. In this study, the concept of an "Islamic Student Experience-Based Madrasah" is positioned as a proposed value innovation to be confirmed through empirical field findings rather than as a predetermined conclusion. The findings are expected to provide strategic perspectives for developing Islamic education services that are adaptive to stakeholder needs, centered on meaningful student experiences, and firmly rooted in Islamic values and social well-being.

هدف این پژوهش تحلیل اجرای راهبرد اقیانوس آبی در خلق نوآوری ارزش برای خدمات آموزش اسلامی در مدرسه متوسطه اسلامی MTs Azzakiyyah شهرستان باندونگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه کوچک انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و مستندسازی با مشارکت ذی‌نفعان مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از چارچوب راهبرد اقیانوس آبی و مفاهیم نوآوری ارزش، بوم راهبرد، چارچوب شش مسیر و ماتریس ERRC (حذف، کاهش، افزایش، خلق) صورت گرفته تا نمایه ارزش آینده از طریق بوم راهبرد To-Be ترسیم شود. تمرکز تحلیلی بر شناسایی و بازسازی عوامل ارزش حیاتی به منظور خلق نوآوری در خدمات است. افزون بر این، این تحلیل به بررسی امکان گذار از رویکرد صرفاً برنامه‌محور به سوی خلق ارزش یکپارچه با برتری علمی، ارزش‌های اسلامی، پرورش شخصیت، فناوری، خلاقیت و مشارکت والدین می‌پردازد. در این پژوهش، مفهوم «مدرسه اسلامی مبتنی بر تجربه دانش‌آموز» به عنوان نوآوری ارزش پیشنهادی مطرح شده که صحت آن از طریق یافته‌های میدانی تجربی مورد تأیید قرار می‌گیرد و نه به عنوان نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده. انتظار می‌رود یافته‌ها دیدگاه‌های راهبردی برای توسعه خدمات آموزش اسلامی ارائه دهند که سازگار با نیازهای ذی‌نفعان، متمرکز بر تجارب معنادار دانش‌آموزان و ریشه‌دار در ارزش‌های اسلامی و بهزیستی اجتماعی باشد.

This study aims to analyze the implementation of Multiple Intelligences (MI)-based Islamic Religious Education (PAI), learning strategies, assessment, its impacts on students, and supporting and inhibiting factors from the perspective of Islamic epistemology. The study employed a Systematic Literature Review (SLR) following the PRISMA 2020 guidelines. The literature was searched using the keywords Multiple Intelligences, Islamic Religious Education, Islamic Education, and Pendidikan Agama Islam, and was analyzed through thematic synthesis of studies that met the inclusion criteria. The findings indicate that MI implementation involves planning based on the identification of students’ potential, learning activities using various methods, media, activities, and learning experiences, as well as multidimensional assessment. The strategies identified include discussion, demonstration, worship practices, role play, project-based learning, digital media, collaborative activities, reflection, and environment-based learning. These approaches have the potential to improve student engagement, motivation, creativity, communication, critical thinking, problem-solving, and learning outcomes. From the perspective of Islamic epistemology, MI can be positioned as a pedagogical framework that optimizes human potential through the integration of revelation, reason, empirical experience, and reflection. However, its implementation continues to face limitations related to teacher competence, time, facilities, and assessment. This review emphasizes that MI is more appropriately understood as a learning design framework for developing students’ potential holistically rather than as an instrument for labeling intelligence.

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی آموزش دینی اسلامی (PAI) مبتنی بر هوش‌های چندگانه (MI)، راهبردهای یادگیری، ارزیابی، تأثیرات آن بر دانش‌آموزان و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده از منظر معرفت‌شناسی اسلامی است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌های Multiple Intelligences، Islamic Religious Education، Islamic Education و Pendidikan Agama Islam صورت گرفته و مطالعات واجد شرایط از طریق سنتز موضوعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی MI شامل برنامه‌ریزی مبتنی بر شناسایی ظرفیت‌های دانش‌آموزان، فعالیت‌های یادگیری با بهره‌گیری از روش‌ها، رسانه‌ها، فعالیت‌ها و تجارب یادگیری متنوع و همچنین ارزیابی چندبعدی است. راهبردهای شناسایی‌شده شامل بحث، نمایش، تمرینات عبادی، ایفای نقش، یادگیری مبتنی بر پروژه، رسانه‌های دیجیتال، فعالیت‌های مشارکتی، تأمل و یادگیری مبتنی بر محیط می‌باشد. این رویکردها پتانسیل ارتقای مشارکت، انگیزه، خلاقیت، ارتباط، تفکر انتقادی، حل مسئله و پیامدهای یادگیری دانش‌آموزان را دارند. از منظر معرفت‌شناسی اسلامی، MI می‌تواند به عنوان چارچوبی تربیتی برای بهینه‌سازی ظرفیت‌های انسانی از طریق ادغام وحی، عقل، تجربه‌ی تجربی و تأمل جایگاه یابد. با این حال، اجرای آن همچنان با محدودیت‌هایی نظیر شایستگی معلمان، زمان، امکانات و ارزیابی مواجه است. این مرور تأکید می‌کند که MI بیشتر به عنوان چارچوبی برای طراحی یادگیری جهت توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی ظرفیت‌های دانش‌آموزان قابل فهم است تا ابزاری برای برچسب‌زنی هوش.

The increasing orientation of educational evaluation toward numerical achievement has the potential to narrow the meaning of education into scores, rankings, and administrative targets. This issue is particularly important in Islamic education because its objectives involve not only knowledge acquisition but also personal development, moral formation, and the application of Islamic values. This study aims to analyze the impact of quantitative evaluation on the objectives of Islamic education and formulate a more holistic orientation of evaluation. The study employs a descriptive qualitative method using a critical pedagogy approach and philosophical analysis. The findings indicate that numerical dominance can shift educational attention from human formation toward measurable outcomes, strengthen individual competition, and neglect moral and spiritual dimensions. Evaluation therefore needs to be reoriented through justice, self-reflection, balance, and moral formation so that assessment serves not only to measure learning but also to educate and improve students.

افزایش گرایش به ارزیابی آموزشی مبتنی بر دستاوردهای عددی، این پتانسیل را دارد که معنای آموزش را به نمرات، رتبه‌بندی‌ها و اهداف اداری محدود کند. این مسئله به‌ویژه در آموزش اسلامی اهمیت دارد، زیرا اهداف آن تنها به کسب دانش محدود نمی‌شود، بلکه شامل رشد فردی، شکل‌گیری اخلاقی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی نیز هست. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر ارزیابی کمی بر اهداف آموزش اسلامی و تدوین رویکردی جامع‌تر برای ارزیابی است. این مطالعه با استفاده از روش کیفی توصیفی و رویکرد پداگوژی انتقادی و تحلیل فلسفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سلطه عددی می‌تواند توجه آموزشی را از شکل‌دهی انسان به سوی نتایج قابل اندازه‌گیری سوق دهد، رقابت فردی را تقویت کند و ابعاد اخلاقی و معنوی را نادیده بگیرد. بنابراین، ارزیابی باید از طریق عدالت، خودبازتابی، تعادل و شکل‌گیری اخلاقی بازنگری شود تا سنجش نه‌تنها برای اندازه‌گیری یادگیری، بلکه برای تربیت و ارتقای دانش‌آموزان به کار رود.

Islamic education plays a crucial role in shaping students who not only understand the religion but are also capable of applying Islamic values in their daily lives. However, the instructional process in Islamic education faces several challenges, such as an over-reliance on teacher-centered methods, the use of approaches ill-suited to the context, and limited student participation. This study aims to examine teaching methods in Islamic education and explore how these methods can enhance the effectiveness of teaching and learning. A library research methodology was employed, involving the analysis of various sources such as journal articles, academic books, and other scholarly materials. The data were analyzed using both descriptive and analytical methods, involving the selection, categorization, comparison, interpretation, and synthesis of findings from prior research. The results indicate that the success of Islamic education is significantly influenced by the alignment of teaching methods with learning objectives, student characteristics, the subject matter, teacher competence, the learning environment, and technological advancements. Approaches that are contextual, learner-centered, active, collaborative, problem-based, and adaptable to technological developments have the potential to enhance students' engagement, understanding, critical thinking skills, and application of Islamic values. Consequently, the implementation of learning approaches in Islamic education cannot be uniform; rather, it must be tailored to the specific context and requirements of the learning activities. This study offers a conceptual contribution by providing an integrative understanding of the importance of selecting contextual learning approaches as a means to improve the effectiveness of the teaching and learning process in Islamic education.

آموزش اسلامی نقش حیاتی در شکل‌دهی به دانش‌آموزانی ایفا می‌کند که نه‌تنها دین را درک می‌کنند، بلکه قادر به به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره خود نیز هستند. با این حال، فرایند تدریس در آموزش اسلامی با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله اتکای بیش از حد به روش‌های معلم‌محور، استفاده از رویکردهایی که با زمینه آموزشی سازگار نیستند و مشارکت محدود دانش‌آموزان. هدف این پژوهش بررسی روش‌های تدریس در آموزش اسلامی و واکاوی چگونگی ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری از طریق این روش‌ها است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و تحلیل منابع مختلفی همچون مقالات علمی، کتب دانشگاهی و سایر منابع پژوهشی را دربر می‌گیرد. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند که شامل انتخاب، دسته‌بندی، مقایسه، تفسیر و تلفیق یافته‌های پژوهش‌های پیشین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد موفقیت آموزش اسلامی به طور معناداری تحت تأثیر همسویی روش‌های تدریس با اهداف یادگیری، ویژگی‌های دانش‌آموزان، محتوای درسی، شایستگی معلم، محیط یادگیری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارد. رویکردهایی که زمینه‌محور، یادگیرنده‌محور، فعال، مشارکتی، مسئله‌محور و سازگار با تحولات فناوری هستند، می‌توانند مشارکت، درک، مهارت‌های تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بنابراین، اجرای رویکردهای یادگیری در آموزش اسلامی نمی‌تواند یکسان باشد؛ بلکه باید متناسب با زمینه و الزامات خاص فعالیت‌های یادگیری تنظیم شود. این پژوهش با ارائه درکی تلفیقی از اهمیت انتخاب رویکردهای یادگیری زمینه‌محور، سهمی مفهومی در بهبود اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری در آموزش اسلامی ارائه می‌دهد.

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

Quality learning management in Islamic Education requires harmonious integration of a solid understanding of media development fundamentals, systematic design principles, and well-structured learning strategies. This article outlines a framework for managing instructional media, covering planning, development, implementation, and evaluation stages. Basic concepts of media development serve as the foundation for determining appropriate media types and forms aligned with learning objectives and the distinctive characteristics of Islamic Education content. Meanwhile, design aspects are directed not only toward effective presentation but also toward conveying Islamic values clearly, simply, and comprehensibly. Furthermore, management strategies are formulated to organize the educator’s role, learner engagement, and efficient use of resources to foster a conducive learning environment. The discussion confirms that sound management from appropriate media selection and purposeful design to the implementation of planned strategies enhances learning effectiveness, motivates students, and supports the achievement of educational goals: establishing sound religious understanding and noble character.

مدیریت کیفی یادگیری در تعلیم و تربیت اسلامی مستلزم ادغام هماهنگ درک عمیق از مبانی توسعه رسانه، اصول طراحی نظام‌مند و راهبردهای ساختارمند یادگیری است. این مقاله چارچوبی برای مدیریت رسانه‌های آموزشی ارائه می‌دهد که مراحل برنامه‌ریزی، توسعه، اجرا و ارزیابی را دربرمی‌گیرد. مفاهیم بنیادی توسعه رسانه به‌عنوان پایه‌ای برای تعیین انواع و اشکال مناسب رسانه‌ها متناسب با اهداف یادگیری و ویژگی‌های خاص محتوای تعلیم و تربیت اسلامی عمل می‌کنند. در عین حال، جنبه‌های طراحی نه تنها به ارائه مؤثر بلکه به انتقال ارزش‌های اسلامی به‌صورت شفاف، ساده و قابل فهم جهت داده می‌شوند. افزون بر این، راهبردهای مدیریتی به منظور سازماندهی نقش معلم، مشارکت فراگیران و استفاده بهینه از منابع برای ایجاد محیط یادگیری مساعد تدوین می‌شوند. بحث مقاله تأیید می‌کند که مدیریت صحیح از انتخاب مناسب رسانه و طراحی هدفمند تا اجرای راهبردهای برنامه‌ریزی‌شده، اثربخشی یادگیری را افزایش داده، انگیزه دانش‌آموزان را تقویت می‌کند و تحقق اهداف آموزشی یعنی ایجاد درک صحیح دینی و پرورش شخصیت اخلاقی را حمایت می‌کند.

School management in an era of rapid change faces increasingly complex challenges. Schools are required to deliver measurable academic performance, meet quality standards, develop teacher competencies, adaptively utilize technology, and produce graduates capable of contributing to society. However, management orientations that rely too heavily on performance indicators, administrative efficiency, accreditation, and academic achievements risk overlooking the inner human dimension, the quality of relationships, moral values, the well-being of the school community, and the social impact of education. This article aims to reconstruct value-based education management through a Sufi perspective by developing a school governance model that integrates four key dimensions: performance, values, well-being, and social impact. The study employs a qualitative-conceptual approach, drawing on a literature review of Sufi thought, spiritual leadership, education management, learning organizations, distributed leadership, educator well-being, and leadership for social justice. The study yields the "Sufi School Governance Model," a framework that establishes tazkiyat al-nafs (purification of the soul), muraqabah (spiritual vigilance), amanah (trustworthiness), ihsan (excellence/spiritual sincerity), shūrā (consultation), ‘adl (justice), tawāḍu‘ (humility), mahabbah (love/compassion), and khidmah (service) as its foundational values; performance as the professional dimension; well-being as the human dimension; and social impact as the orientation toward the common good. This model operates through a cycle of niyyah (intention) tazkiyah (purification) amanah (trust) shūrā (consultation) ihsan (excellence) khidmah (service) muḥāsabah (self-reflection) iṣlāḥ (reform), which translates into planning, organizing, leadership, human resource development, supervision, evaluation, and continuous improvement. This reconstruction positions the school principal not merely as an administrator, but as a murabbī (spiritual educator/mentor), khādim (servant-leader), and uswah (role model), while the school itself is positioned as a community for learning, character building, well-being, and social transformation. This model offers an expanded definition of school success, moving beyond mere "school performance" toward performance that is meaningful, ethical, human-centered, and socially impactful

مدیریت مدرسه در عصر تغییرات سریع با چالش‌های فزاینده و پیچیده‌ای مواجه است. مدارس ملزم به ارائه عملکرد تحصیلی قابل سنجش، رعایت استانداردهای کیفیت، توسعه شایستگی‌های معلمان، بهره‌برداری تطبیقی از فناوری و تربیت فارغ‌التحصیلانی هستند که قادر به مشارکت در جامعه باشند. با این حال، رویکردهای مدیریتی که بیش از حد بر شاخص‌های عملکرد، کارآمدی اداری، اعتباربخشی و دستاوردهای علمی تکیه دارند، در معرض نادیده گرفتن بُعد درونی انسان، کیفیت روابط، ارزش‌های اخلاقی، بهزیستی جامعه مدرسه و تأثیر اجتماعی آموزش قرار دارند. این مقاله با هدف بازسازی مدیریت آموزش مبتنی بر ارزش‌ها از منظر تصوف، به توسعه یک مدل حکمرانی مدرسه می‌پردازد که چهار بُعد کلیدی عملکرد، ارزش‌ها، بهزیستی و تأثیر اجتماعی را ادغام می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ مفهومی و با تکیه بر مرور ادبیات اندیشه صوفیانه، رهبری معنوی، مدیریت آموزشی، سازمان‌های یادگیرنده، رهبری توزیعی، بهزیستی معلمان و رهبری برای عدالت اجتماعی انجام شده است. نتیجه این پژوهش، «مدل حکمرانی مدرسه صوفیانه» است؛ چارچوبی که تزکیه‌النفس (پاکسازی نفس)، مراقبه (نظارت معنوی)، امانت (امانت‌داری)، احسان (برتری/اخلاص معنوی)، شورا (مشورت)، عدل (عدالت)، تواضع (فروتنی)، محبت (عشق/دلسوزی) و خدمت (خدمت‌رسانی) را به عنوان ارزش‌های بنیادین خود قرار می‌دهد؛ عملکرد را به عنوان بُعد حرفه‌ای، بهزیستی را به عنوان بُعد انسانی و تأثیر اجتماعی را به عنوان جهت‌گیری به سوی خیر عمومی تعریف می‌کند. این مدل از طریق چرخه نیت (نیت)، تزکیه (پاکسازی)، امانت (اعتماد)، شورا (مشورت)، احسان (برتری)، خدمت (خدمت‌رسانی)، محاسبه (خودارزیابی) و اصلاح (اصلاح) عمل می‌کند که به برنامه‌ریزی، سازماندهی، رهبری، توسعه منابع انسانی، نظارت، ارزیابی و بهبود مستمر ترجمه می‌شود. این بازسازی، مدیر مدرسه را نه صرفاً به عنوان یک مدیر، بلکه به عنوان مربی (مربی معنوی/راهنما)، خادم (رهبر خدمتگزار) و اسوه (الگو) معرفی می‌کند و خود مدرسه را به عنوان جامعه‌ای برای یادگیری، پرورش شخصیت، بهزیستی و تحول اجتماعی جایگاه می‌بخشد. این مدل، تعریف گسترده‌تری از موفقیت مدرسه ارائه می‌دهد و فراتر از صرفاً «عملکرد مدرسه»، به سوی عملکردی معنادار، اخلاقی، انسان‌محور و دارای تأثیر اجتماعی حرکت می‌کند.

The transformation of higher education, marked by curriculum changes, digitalization of learning, and demands for quality improvement, places lecturers as strategic actors in realizing superior higher education institutions. However, the development of lecturer competencies still faces various challenges, such as high administrative burdens, a low research culture, limited ongoing training, suboptimal digital literacy, and the lack of internalization of Islamic Religious Education values ​​in the development of lecturer professionalism. This study aims to analyze the actual condition of lecturer competencies, formulate a conceptual model for optimizing lecturer competencies based on Islamic Religious Education, and identify strategies that can support the improvement of higher education quality. The study used a library research method with a descriptive qualitative approach. Data were collected through documentation of various relevant literature, including scientific journals, books, proceedings, regulations, and previous research results, then analyzed using content analysis and thematic analysis. The results show that pedagogical, professional, social, personality competencies, as well as research and community service competencies have a significant influence on the quality of learning, student academic achievement, research productivity, and the quality of higher education institutions. Optimization of lecturer competency can be done through continuous training, mentoring systems, quality-based performance evaluation, utilization of digital technology, and internalization of Islamic Religious Education values ​​such as tauhid, amanah, ihsan, istiqamah, and adab. This research produces a conceptual model that integrates the development of academic competency with the strengthening of Islamic character as a strategy to improve the quality of higher education.

تحول آموزش عالی که با تغییرات برنامه درسی، دیجیتالی‌شدن فرایند یادگیری و الزامات ارتقای کیفیت همراه است، اعضای هیئت علمی را به عنوان بازیگران راهبردی در تحقق دانشگاه‌های برتر مطرح می‌کند. با این حال، توسعه شایستگی‌های اعضای هیئت علمی همچنان با چالش‌هایی نظیر بار بالای امور اداری، ضعف فرهنگ پژوهش، محدودیت آموزش‌های مستمر، سواد دیجیتال کمتر از حد مطلوب و فقدان درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی در توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت علمی مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل وضعیت واقعی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی، تدوین مدل مفهومی بهینه‌سازی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی مبتنی بر آموزش معارف اسلامی و شناسایی راهبردهایی است که می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش عالی کمک کند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مستندسازی منابع مختلف مرتبط، از جمله مجلات علمی، کتاب‌ها، مجموعه مقالات، مقررات و نتایج پژوهش‌های پیشین گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و تحلیل تماتیک بررسی شدند. نتایج نشان می‌دهد که شایستگی‌های آموزشی، حرفه‌ای، اجتماعی، شخصیتی و همچنین شایستگی‌های پژوهشی و خدمات اجتماعی تأثیر معناداری بر کیفیت یادگیری، موفقیت تحصیلی دانشجویان، بهره‌وری پژوهشی و کیفیت دانشگاه‌ها دارند. بهینه‌سازی شایستگی اعضای هیئت علمی می‌تواند از طریق آموزش‌های مستمر، نظام‌های مشاوره‌ای، ارزیابی عملکرد مبتنی بر کیفیت، بهره‌گیری از فناوری دیجیتال و درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی مانند توحید، امانت، احسان، استقامت و ادب صورت گیرد. این پژوهش مدل مفهومی‌ای ارائه می‌دهد که توسعه شایستگی‌های علمی را با تقویت منش اسلامی به عنوان راهبردی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی تلفیق می‌کند.

Teacher student relationships are fundamental to education because they determine how authority, responsibility, participation, and decision-making are distributed within learning processes. Contemporary educational paradigms indicate a shift from teacher-dominated relationships toward more dialogic, participatory, and agency-oriented pedagogical relationships. This article aims to analyze the transformation of teacher–student relationships from the perspective of contemporary educational theories by examining teacher authority, student agency, autonomy support, student-centred learning, and shared pedagogical responsibility. This study employs a literature review method by analyzing relevant international journal articles, systematic reviews, and meta-analyses. The findings indicate that the shift toward student-centred learning does not require the elimination of teacher authority. Instead, teacher authority is transformed from control into pedagogical guidance through structure, direction, support, scaffolding, and feedback. Existing literature also indicates positive relationships between teacher autonomy support and motivation, engagement, self-regulated learning, and other learning outcomes. Meanwhile, research on student-centred learning shows that educational practices still emphasize student activation and engagement more strongly than student agency and autonomy. The main finding suggests that shared pedagogical responsibility can serve as a conceptual framework for bridging teacher authority and student agency. Teachers remain professionally responsible for the direction and quality of learning, while students gradually assume greater responsibility for making choices, managing learning, reflecting on processes, and evaluating learning outcomes.

روابط معلم و دانش‌آموز از ارکان اساسی آموزش هستند، زیرا نحوهٔ توزیع اقتدار، مسئولیت، مشارکت و تصمیم‌گیری را در فرایندهای یادگیری تعیین می‌کنند. پارادایم‌های معاصر تعلیم و تربیت نشان‌دهندهٔ گذار از روابط مبتنی بر سلطهٔ معلم به سوی روابط آموزشی گفت‌وگومحور، مشارکتی و مبتنی بر عاملیت هستند. هدف این مقاله تحلیل تحول روابط معلم–دانش‌آموز از منظر نظریه‌های معاصر تعلیم و تربیت از طریق بررسی اقتدار معلم، عاملیت دانش‌آموز، حمایت از خودمختاری، یادگیری دانش‌آموزمحور و مسئولیت مشترک آموزشی است. این مطالعه با روش مرور ادبیات و تحلیل مقالات مجلات بین‌المللی معتبر، مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که گذار به سوی یادگیری دانش‌آموزمحور مستلزم حذف اقتدار معلم نیست، بلکه اقتدار معلم از کنترل به راهنمایی آموزشی از طریق ساختاردهی، هدایت، حمایت، چینه‌بندی و بازخورد تبدیل می‌شود. همچنین، ادبیات موجود حاکی از روابط مثبت بین حمایت معلم از خودمختاری و انگیزش، مشارکت، یادگیری خودتنظیم‌شده و سایر پیامدهای یادگیری است. در عین حال، پژوهش‌ها دربارهٔ یادگیری دانش‌آموزمحور نشان می‌دهد که در عمل، فعال‌سازی و مشارکت دانش‌آموزان بیش از عاملیت و خودمختاری آنان مورد تأکید قرار می‌گیرد. یافتهٔ اصلی پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت مشترک آموزشی می‌تواند به عنوان چارچوب مفهومی برای پیوند اقتدار معلم و عاملیت دانش‌آموز عمل کند. معلمان همچنان مسئولیت حرفه‌ای جهت‌دهی و کیفیت یادگیری را بر عهده دارند، در حالی که دانش‌آموزان به تدریج مسئولیت بیشتری در انتخاب، مدیریت یادگیری، تأمل بر فرایندها و ارزیابی پیامدهای یادگیری بر عهده می‌گیرند.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.

IPAS learning in elementary schools needs to be implemented using methods and media that can increase students’ active participation and provide direct learning experiences. This study aimed to describe the application of experimental methods through interactive Smart Board media to improve IPAS learning among fifth-grade students at SD Islam Raudlatul Mubtadiin on the topic of human body organs. This study employed Classroom Action Research (CAR), which was conducted in two cycles, with each cycle consisting of planning, action, observation, and reflection stages. Data were collected through observation and tests. The results showed that the application of experimental methods through interactive Smart Board media improved students’ participation and learning process. Students became more active in observing, conducting experiments, discussing, and presenting their observations. The test results showed an average student score of 74.63, with the highest score of 85. Based on these results, it can be concluded that the application of experimental methods through interactive Smart Board media can improve IPAS learning among fifth-grade students at SD Islam Raudlatul Mubtadiin.

یادگیری علوم تجربی و اجتماعی (IPAS) در مدارس ابتدایی نیازمند به‌کارگیری روش‌ها و رسانه‌هایی است که بتواند مشارکت فعال دانش‌آموزان را افزایش داده و تجارب یادگیری مستقیم را فراهم آورد. هدف این پژوهش توصیف کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی برای بهبود یادگیری IPAS در میان دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان اسلام رَوضَةُ‌المُبتَدِئین در موضوع اندام‌های بدن انسان بود. این پژوهش با استفاده از روش پژوهش اقدام‌کلاسی (CAR) در دو چرخه انجام شد که هر چرخه شامل مراحل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و تأمل بود. داده‌ها از طریق مشاهده و آزمون جمع‌آوری شدند. نتایج نشان داد که کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی موجب بهبود مشارکت و فرایند یادگیری دانش‌آموزان شد. دانش‌آموزان در مشاهده، انجام آزمایش، بحث و ارائه مشاهدات خود فعال‌تر شدند. نتایج آزمون میانگین نمره دانش‌آموزان را ۷۴٫۶۳ و بالاترین نمره را ۸۵ نشان داد. بر اساس این نتایج می‌توان نتیجه گرفت که کاربرد روش آزمایشی از طریق رسانه تخته‌هوشمند تعاملی می‌تواند یادگیری IPAS را در میان دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان اسلام رَوضَةُ‌المُبتَدِئین بهبود بخشد.

This study examines the implementation of academic supervision in efforts to improve the quality of Islamic Religious Education (IRE) instruction. Academic supervision serves not merely as a monitoring mechanism but as a form of guidance that helps teachers improve the quality of the teaching process. The main focus of this study includes the implementation of academic supervision in IRE, its contribution to improving the quality of instruction, as well as the determining factors and obstacles in its implementation. This research employs a qualitative approach using the library research method. Data were sourced from various relevant literature on academic supervision, PAI instruction, educator professionalism, and previous research findings. Data analysis was conducted by examining, categorizing, comparing, and integrating various findings in accordance with the study’s focus. The results of the study indicate that academic supervision is carried out systematically through the stages of planning, classroom observation, feedback, evaluation, and follow-up. This process helps teachers refine their lesson planning, selection of methods and media, classroom management, use of technology, and evaluation of learning outcomes. The implementation of supervision is supported by teachers’ openness, the active role of supervisors, program clarity, the availability of facilities, and collaboration among educators. Conversely, the school’s packed schedule poses a major obstacle..

این پژوهش به بررسی اجرای نظارت علمی در تلاش برای ارتقای کیفیت آموزش تعلیمات دینی اسلامی (IRE) می‌پردازد. نظارت علمی صرفاً به‌عنوان یک سازوکار پایش مطرح نیست، بلکه نوعی راهنمایی است که به معلمان در بهبود کیفیت فرایند تدریس کمک می‌کند. تمرکز اصلی این پژوهش شامل اجرای نظارت علمی در تعلیمات دینی اسلامی، نقش آن در ارتقای کیفیت آموزش، عوامل تعیین‌کننده و موانع موجود در اجرای آن است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از منابع مختلف مرتبط با نظارت علمی، آموزش PAI، حرفه‌ای‌گری معلمان و یافته‌های پژوهش‌های پیشین گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق بررسی، دسته‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مختلف مطابق با محور پژوهش صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظارت علمی به‌صورت نظام‌مند و از طریق مراحل برنامه‌ریزی، مشاهده کلاس، بازخورد، ارزیابی و پیگیری اجرا می‌شود. این فرایند به معلمان در اصلاح برنامه‌ریزی درسی، انتخاب روش‌ها و رسانه‌ها، مدیریت کلاس، استفاده از فناوری و ارزیابی نتایج یادگیری کمک می‌کند. اجرای نظارت با شفافیت معلمان، نقش فعال ناظران، وضوح برنامه، وجود امکانات و همکاری میان معلمان حمایت می‌شود. در مقابل، برنامه فشرده مدرسه به‌عنوان مانع اصلی مطرح است.

Honesty and responsibility are fundamental character values that shape individual quality and the moral standing of a nation. Cheating, plagiarism, and neglect of obligations remain common in educational settings. Islamic Religious Education holds a strategic role in instilling these values because they are grounded in the Qur'an and Hadith. This study aims to describe the concepts of honesty and responsibility in Islam, the stages of value internalization, strategies of internalization through Islamic Religious Education, and their supporting and inhibiting factors. Using a qualitative library research method with content analysis, the study finds that internalization proceeds through value transformation, value transaction, and trans-internalization. These stages can be strengthened through role modelling, habituation, advice, supervision, and reinforcement, together with integration of values into learning and school culture. Success depends on synergy among teachers, family, and environment, while obstacles include a lack of role models, the influence of social media, and an overly cognitive emphasis in teaching.

صداقت و مسئولیت‌پذیری از ارزش‌های بنیادی شخصیتی هستند که کیفیت فرد و جایگاه اخلاقی یک ملت را شکل می‌دهند. تقلب، سرقت علمی و بی‌توجهی به وظایف همچنان در محیط‌های آموزشی رایج است. آموزش دینی اسلام نقش راهبردی در نهادینه‌سازی این ارزش‌ها دارد، چرا که این ارزش‌ها بر مبنای قرآن و حدیث استوار هستند. هدف این پژوهش، توصیف مفاهیم صداقت و مسئولیت‌پذیری در اسلام، مراحل درونی‌سازی ارزش‌ها، راهبردهای درونی‌سازی از طریق آموزش دینی اسلام و عوامل تقویت‌کننده و بازدارنده آن‌ها است. این مطالعه با روش کیفی و پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی از طریق سه مرحله تحول ارزش، دادوستد ارزش و فرادرونی‌سازی صورت می‌گیرد. این مراحل می‌تواند با الگوپذیری، عادت‌دهی، اندرز، نظارت و تقویت، همراه با ادغام ارزش‌ها در فرایند یادگیری و فرهنگ مدرسه، تقویت شود. موفقیت این فرایند به هم‌افزایی میان معلمان، خانواده و محیط بستگی دارد و موانع آن شامل کمبود الگوهای مناسب، تأثیر رسانه‌های اجتماعی و تأکید بیش از حد بر جنبه‌های شناختی آموزش است.

Education financing planning is a strategic aspect in madrasah management that plays an important role in ensuring accountability in financial management. This study aims to analyze the planning of education financing in MTsN 10 Tasikmalaya, identify the suitability of fund allocation with the needs of madrasas, and examine the accountability mechanisms applied. This study uses a qualitative approach with a descriptive method. Data was obtained through interviews with deputy heads of madrasas, treasurers, and related parties, and through the distribution of questionnaires to educators and education staff, and supported by documentation data in the form of RKAM and financial statements. The results of the study show that financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya has been carried out in an accountable manner with an average of 93% in the very good category. Thus, financing planning at MTsN 10 Tasikmalaya is not only administrative, but also strategic in supporting the achievement of Islamic education goals.

برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش، جنبه‌ای راهبردی در مدیریت مدارس اسلامی است که نقش مهمی در تضمین پاسخگویی در مدیریت مالی ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل برنامه‌ریزی تأمین مالی آموزش در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا، شناسایی میزان انطباق تخصیص منابع مالی با نیازهای مدرسه و بررسی سازوکارهای پاسخگویی اجراشده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه با معاونان مدرسه، خزانه‌داران و سایر افراد مرتبط، همچنین توزیع پرسشنامه میان معلمان و کارکنان آموزشی و با پشتیبانی داده‌های اسنادی شامل RKAM و صورت‌های مالی گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی تأمین مالی در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۰ تاسیک‌مالایا به‌صورت پاسخگو و با میانگین ۹۳٪ در دسته بسیار خوب انجام شده است. بنابراین، برنامه‌ریزی تأمین مالی در این مدرسه نه‌تنها جنبه اداری دارد، بلکه به‌صورت راهبردی نیز در تحقق اهداف آموزش اسلامی نقش‌آفرینی می‌کند.

This study aims to explore the principal's efforts in fostering organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta, particularly in creating an educational climate that supports character development, discipline, and quality of learning. This study uses a qualitative approach with a case study type. Data were collected through in-depth interviews with the principal, teachers, administrative staff, and students, participant observation of madrasah activities, and documentation analysis. The data obtained were analyzed using the Miles and Huberman model which includes data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The results show that organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta is characterized by the existence of behavioral rules, norms, and dominant values that emphasize respect, politeness, discipline, and kinship. The principal plays a central role in fostering this culture through structural strategies, such as religious programs and routine activities, as well as non-structural strategies such as role models, moral development, and democratic communication. Supporting factors for fostering organizational culture include parental involvement, teacher loyalty, and the existence of character-building programs, while inhibiting factors include limited resources and the inactivity of some teachers and students. These findings emphasize the importance of visionary, transformational, and participatory leadership in building a productive and competitive organizational culture in madrasas.

هدف این پژوهش بررسی تلاش‌های مدیر مدرسه در تقویت فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا، به‌ویژه در ایجاد فضای آموزشی که از پرورش شخصیت، انضباط و کیفیت یادگیری حمایت می‌کند، می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه، معلمان، کارکنان اداری و دانش‌آموزان، مشاهده مشارکتی فعالیت‌های مدرسه و تحلیل اسناد گردآوری شده‌اند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از مدل Miles و Huberman شامل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا با وجود قواعد رفتاری، هنجارها و ارزش‌های غالب که بر احترام، ادب، انضباط و خویشاوندی تأکید دارند، مشخص می‌شود. مدیر مدرسه نقش محوری در تقویت این فرهنگ از طریق راهبردهای ساختاری مانند برنامه‌های مذهبی و فعالیت‌های روتین و همچنین راهبردهای غیرساختاری مانند الگو بودن، پرورش اخلاقی و ارتباط دموکراتیک ایفا می‌کند. عوامل حمایت‌کننده در تقویت فرهنگ سازمانی شامل مشارکت والدین، وفاداری معلمان و وجود برنامه‌های پرورش شخصیت است و عوامل بازدارنده شامل محدودیت منابع و غیرفعال بودن برخی معلمان و دانش‌آموزان می‌باشد. این یافته‌ها بر اهمیت رهبری آینده‌نگر، تحول‌آفرین و مشارکتی در ساخت فرهنگ سازمانی مولد و رقابتی در مدارس تأکید می‌کند.

This study aims to reveal the strategies used by Al-Qur'an Hadith teachers in improving the Qur'an reading ability of tenth-grade students at MA NWDI Pringgasela. The ability to read the Qur'an is a fundamental aspect of Islamic education, as it serves as the foundation for students to correctly understand the content and message of the Qur'an. Al-Qur'an Hadith teachers play a crucial role in shaping this ability through a structured and systematic learning process. This research employs a qualitative descriptive approach using field research, focusing on the objective depiction of real conditions in the field. Data collection techniques include observation, interviews, and documentation to obtain in-depth insights into the teaching strategies applied by the teachers. The results of the study show that the main strategy used by Al-Qur'an Hadith teachers at MA NWDI Pringgasela is the expository strategy, which emphasizes direct delivery of material from teacher to students. This strategy is implemented through two main methods: the lecture method and the talaqqi method. Through lectures, teachers explain the rules of tajwid, makharijul huruf (points of articulation), and the ethics of reading the Qur'an. Meanwhile, the talaqqi method is used to train students' reading skills by listening to and imitating the teacher's recitation to correct pronunciation errors. The application of these methods has proven effective in improving students' ability to read the Qur'an accurately while fostering discipline and love for the Qur'an.

هدف این پژوهش، آشکار ساختن راهبردهای مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در بهبود توانایی قرائت قرآن دانش‌آموزان پایه دهم در مدرسه MA NWDI Pringgasela است. توانایی قرائت قرآن یکی از جنبه‌های بنیادی آموزش اسلامی به‌شمار می‌رود، چرا که مبنایی برای درک صحیح محتوای قرآن و پیام آن توسط دانش‌آموزان فراهم می‌کند. معلمان قرآن و حدیث نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی به این توانایی از طریق فرایند یاددهی-یادگیری ساختارمند و نظام‌مند ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-کیفی و با بهره‌گیری از پژوهش میدانی انجام شده است و تمرکز آن بر توصیف عینی شرایط واقعی در میدان پژوهش است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی به‌منظور دستیابی به بینش‌های عمیق درباره راهبردهای تدریس به‌کاررفته توسط معلمان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد اصلی مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در مدرسه MA NWDI Pringgasela، راهبرد اکتشافی (expository) است که بر انتقال مستقیم مطالب از معلم به دانش‌آموزان تأکید دارد. این راهبرد از طریق دو روش اصلی اجرا می‌شود: روش سخنرانی (lecture method) و روش تلقی (talaqqi method). در روش سخنرانی، معلمان قواعد تجوید، مخارج الحروف و آداب قرائت قرآن را توضیح می‌دهند. در حالی که روش تلقی برای تمرین مهارت قرائت دانش‌آموزان از طریق شنیدن و تقلید قرائت معلم به‌منظور تصحیح اشتباهات تلفظی به‌کار می‌رود. اجرای این روش‌ها در بهبود توانایی قرائت صحیح قرآن دانش‌آموزان و همچنین تقویت نظم و علاقه به قرآن مؤثر بوده است.

This study aims to describe the implementation of Islamic thought in strategic management and to formulate a strategic management model based on Islamic values at Pesantren Al-Hamidy Banyuanyar. This research employs a descriptive qualitative approach, using in-depth interviews, observations, and documentation as data collection techniques. The research informants include the pesantren caregivers, institutional leaders, teachers (asatidz), and managers of educational units. Data analysis follows the Miles and Huberman model, consisting of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings show that the application of strategic management at Pesantren Al-Hamidy is grounded in Islamic principles such as shūra, amanah, itqan, and maqasid al-shari‘ah. The strategic planning process is carried out through structured deliberation, strengthening of the vision and mission, and determining program priorities based on the needs of students and the community. At the implementation stage, the values of amanah and discipline serve as the main foundation for human resource management and program execution. Strategy evaluation is conducted periodically through weekly deliberation forums and quarterly evaluation meetings. This study produces a strategic management model grounded in Islamic thought consisting of four main components: Islamic value foundation, strategy formulation, strategy implementation, and continuous evaluation. This model is expected to serve as a reference for Islamic educational institutions in developing effective and spiritually oriented strategic management

هدف این پژوهش توصیف اجرای اندیشه اسلامی در مدیریت استراتژیک و تدوین مدل مدیریت استراتژیک مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در مدرسه علمیه Al-Hamidy Banyuanyar است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و از مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و اسناد به عنوان روش‌های گردآوری داده‌ها استفاده شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل متولیان مدرسه علمیه، مدیران مؤسسات، معلمان (اساتید) و مدیران واحدهای آموزشی هستند. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل Miles و Huberman شامل کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای مدیریت استراتژیک در مدرسه علمیه Al-Hamidy مبتنی بر اصول اسلامی مانند شورا، امانت، اتقان و مقاصد الشریعه است. فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک از طریق مشورت ساختاریافته، تقویت چشم‌انداز و مأموریت و تعیین اولویت‌های برنامه بر اساس نیازهای دانش‌آموزان و جامعه صورت می‌گیرد. در مرحله اجرا، ارزش‌های امانت و انضباط به عنوان پایه اصلی مدیریت منابع انسانی و اجرای برنامه‌ها عمل می‌کنند. ارزیابی راهبرد به صورت دوره‌ای از طریق جلسات مشورت هفتگی و نشست‌های ارزیابی فصلی انجام می‌شود. این پژوهش مدلی از مدیریت استراتژیک مبتنی بر اندیشه اسلامی ارائه می‌دهد که شامل چهار مؤلفه اصلی است: بنیان ارزشی اسلامی، تدوین راهبرد، اجرای راهبرد و ارزیابی مستمر. انتظار می‌رود این مدل به عنوان مرجعی برای مؤسسات آموزشی اسلامی در توسعه مدیریت استراتژیک مؤثر و معنویت‌محور مورد استفاده قرار گیرد.

Teacher discipline is a fundamental factor in improving the quality of education, as it is directly related to professional responsibility and the effectiveness of learning. In this context, the principal plays a strategic role as a leader, mentor, and key motivator in fostering a culture of discipline within the school environment. This study aims to identify the principal's strategies in enhancing teacher discipline and the factors that influence it at SDN 2 Pancor. The research employs a descriptive qualitative approach, with data collected through observation, in-depth interviews, and documentation. Data analysis was conducted in three stages: data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The validity of the findings was ensured through source triangulation techniques. The results of the study indicate that the principal implements various strategies to promote teacher discipline, including the establishment of duty schedules, role modeling in attendance and behavior, implementation of a reward and punishment system, regular evaluations, the requirement for teachers to prepare lesson plans, and collaboration with the school community, committee, and parents. Factors influencing the success of these strategies include teacher compliance with working hours, consistency of attendance, and preparedness of teaching materials. Therefore, the strategies implemented by the principal at SDN 2 Pancor have proven effective in improving teacher discipline. These strategies not only foster a sense of responsibility and order but also strengthen a professional work culture oriented toward enhancing the quality of education.

انضباط معلمان یکی از عوامل اساسی در ارتقای کیفیت آموزش است، چرا که مستقیماً با مسئولیت حرفه‌ای و اثربخشی فرایند یادگیری مرتبط می‌باشد. در این زمینه، مدیر مدرسه نقش راهبردی به عنوان رهبر، راهنما و انگیزه‌دهنده اصلی در تقویت فرهنگ انضباط در محیط مدرسه ایفا می‌کند. هدف این پژوهش شناسایی استراتژی‌های مدیر مدرسه در افزایش انضباط معلمان و عوامل مؤثر بر آن در دبستان شماره ۲ پانکور است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته است. روایی یافته‌ها از طریق تکنیک‌های مثلث‌سازی منابع تضمین شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مدیر مدرسه با به‌کارگیری استراتژی‌های متنوعی از جمله تعیین برنامه‌های کاری، الگو بودن در حضور و رفتار، اجرای نظام پاداش و تنبیه، ارزیابی‌های منظم، الزام معلمان به تهیه طرح درس و همکاری با جامعه مدرسه، کمیته و والدین، به ارتقای انضباط معلمان کمک می‌کند. عوامل مؤثر بر موفقیت این استراتژی‌ها شامل پایبندی معلمان به ساعات کاری، تداوم حضور و آمادگی مواد آموزشی است. بنابراین، استراتژی‌های اجراشده توسط مدیر مدرسه در دبستان شماره ۲ پانکور در بهبود انضباط معلمان مؤثر بوده‌اند. این استراتژی‌ها نه تنها حس مسئولیت‌پذیری و نظم را تقویت می‌کنند، بلکه فرهنگ کاری حرفه‌ای مبتنی بر ارتقای کیفیت آموزش را نیز تحکیم می‌بخشند.

The main objective of this study is to analyse the effectiveness of supervision techniques in Islamic educational institutions as a quality assurance mechanism at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi. This research employs a qualitative approach with a case study design to understand the supervision techniques at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi as a quality assurance mechanism. Primary data were obtained through in-depth interviews with the principal, teachers, the school committee, and students, while secondary data were drawn from school documents and reports. Data were collected through semi-structured interviews, participatory observations, and document studies. Data analysis was conducted thematically through coding, categorisation, and interpretation based on administrative and social aspects. Validity was maintained through triangulation and member checking, resulting in a holistic understanding and practical recommendations for quality assurance in Islamic education.The study at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi shows that supervision techniques play a strategic role in assuring the quality of Islamic education. The implementation of structured supervision improves the quality of learning, with teachers planning material more systematically and adjusting instructional methods to students' needs, thereby enhancing students' understanding and participation. Participatory supervision involving teachers, students, and the school committee strengthens the academic culture, encourages teacher motivation, increases creativity in teaching methods, and fosters student discipline and responsibility. The integration of administrative and social aspects produces a holistic and adaptive supervision mechanism, enabling objective performance evaluation, effective communication with parents, and relevant instructional strategies. The findings affirm that supervision functions as an instrument for teacher professional development, improvement of instructional quality, and the establishment of a sustainable academic culture

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل اثربخشی تکنیک‌های نظارت در نهادهای آموزشی اسلامی به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت در دبیرستان اسلامی MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی تکنیک‌های نظارت در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت می‌پردازد. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان، کمیته مدرسه و دانش‌آموزان گردآوری شده است و داده‌های ثانویه از اسناد و گزارش‌های مدرسه استخراج گردیده است. جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهدات مشارکتی و مطالعات اسنادی انجام شده است. تحلیل داده‌ها به‌صورت تماتیک از طریق کدگذاری، دسته‌بندی و تفسیر بر اساس جنبه‌های اداری و اجتماعی صورت گرفته است. روایی پژوهش از طریق مثلث‌سازی و بررسی اعضا حفظ شده است که منجر به درک جامع و ارائه توصیه‌های عملی برای تضمین کیفیت در آموزش اسلامی گردیده است. یافته‌های پژوهش در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi نشان می‌دهد که تکنیک‌های نظارت نقش راهبردی در تضمین کیفیت آموزش اسلامی ایفا می‌کنند. اجرای نظارت ساختاریافته موجب ارتقای کیفیت یادگیری شده است، به‌گونه‌ای که معلمان برنامه‌ریزی مطالب را به‌صورت نظام‌مندتر انجام داده و روش‌های تدریس را با نیازهای دانش‌آموزان تطبیق می‌دهند و در نتیجه، فهم و مشارکت دانش‌آموزان افزایش می‌یابد. نظارت مشارکتی با درگیر کردن معلمان، دانش‌آموزان و کمیته مدرسه، فرهنگ علمی را تقویت کرده، انگیزه معلمان را افزایش داده، خلاقیت در روش‌های تدریس را ارتقا بخشیده و انضباط و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان را تقویت می‌کند. ادغام جنبه‌های اداری و اجتماعی، سازوکار نظارتی جامع و سازگاری را ایجاد می‌کند که امکان ارزیابی عینی عملکرد، ارتباط مؤثر با والدین و راهبردهای آموزشی مرتبط را فراهم می‌سازد. یافته‌ها تأیید می‌کند که نظارت به‌عنوان ابزاری برای توسعه حرفه‌ای معلمان، بهبود کیفیت تدریس و استقرار فرهنگ علمی پایدار عمل می‌کند.

Contemporary Islamic education faces the challenge of a dichotomy between classical scholarly traditions (naqliyah) and modern science (aqliyah). This study aims to analyse curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail, which uniquely integrates the study of classical Islamic texts (kitab kuning) by Imam al-Ghazali, formal education, and students' economic self-reliance practices. The research employs a qualitative approach with a case study design to understand curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail, particularly the integration of Islamic epistemology (Bayani, Burhani, Amali) with formal education and students' economic activities. Data were collected through participatory observation, documentation, and semi-structured interviews with the caregivers (pengasuh), teachers, and students. The data were analysed thematically to identify patterns, themes, and categories, with validity maintained through source triangulation and member checking. This method enables an in-depth understanding of holistic educational practices that unify theory, practice, and moral values. The study shows that curriculum management at Pesantren Raudhatut Tholabah Setail successfully integrates the three dimensions of Islamic epistemology-Bayani (classical texts), Burhani (reason), and Amali (practice)-within a holistic educational system. Students' economic activities, such as selling getuk, function as a phronesis laboratory for transforming theoretical knowledge into real-life experience, fostering independence, discipline, and moral values. The integration of formal education and classical scholarly traditions enables balanced academic and spiritual development. The roles of teachers and caregivers as facilitators and adaptive leaders are crucial in ensuring the harmonisation of all curriculum components. This model produces graduates who are intellectually capable, spiritually mature, and equipped with adaptive life skills, making education relevant, holistic, and character-oriented

آموزش اسلامی معاصر با چالش دوگانگی میان سنت‌های علمی کلاسیک (نقلیه) و علوم مدرن (عقلیه) مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل انجام شده است؛ مدرسه‌ای که به‌طور منحصربه‌فرد به ادغام مطالعه متون کلاسیک اسلامی (کتب زرد) امام الغزالی، آموزش رسمی و تمرین‌های خوداتکایی اقتصادی دانش‌آموزان می‌پردازد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل، به‌ویژه ادغام معرفت‌شناسی اسلامی (بیانی، برهانی، عملی) با آموزش رسمی و فعالیت‌های اقتصادی دانش‌آموزان می‌پردازد. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، اسناد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مربیان (پنگاسو)، معلمان و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. داده‌ها به‌صورت تماتیک برای شناسایی الگوها، مضامین و مقوله‌ها تحلیل شدند و روایی از طریق مثلث‌سازی منابع و بازبینی اعضا حفظ گردید. این روش امکان درک عمیق از شیوه‌های آموزشی کل‌نگر که نظریه، عمل و ارزش‌های اخلاقی را یکپارچه می‌کند، فراهم می‌آورد. یافته‌ها نشان می‌دهد مدیریت برنامه درسی در مدرسه علمیه رَوضَةُ‌الطُّلَبة ستایل موفق به ادغام سه بُعد معرفت‌شناسی اسلامی—بیانی (متون کلاسیک)، برهانی (عقل)، و عملی (عمل)—در یک نظام آموزشی کل‌نگر شده است. فعالیت‌های اقتصادی دانش‌آموزان، مانند فروش گتوک، به‌عنوان آزمایشگاه فرونسیس برای تبدیل دانش نظری به تجربه واقعی عمل می‌کند و استقلال، انضباط و ارزش‌های اخلاقی را تقویت می‌نماید. ادغام آموزش رسمی و سنت‌های علمی کلاسیک، رشد متوازن علمی و معنوی را ممکن می‌سازد. نقش معلمان و مربیان به‌عنوان تسهیل‌گر و رهبران تطبیقی در تضمین همسویی همه اجزای برنامه درسی حیاتی است. این مدل فارغ‌التحصیلانی توانمند از نظر فکری، بالغ از نظر معنوی و مجهز به مهارت‌های زندگی تطبیقی تربیت می‌کند که آموزش را معنادار، کل‌نگر و مبتنی بر شخصیت می‌سازد.

This study examines how Islamic madrasah curricula are often administratively replicated without embedding Islamic values or local wisdom. Using an explanatory sequential mixed-methods design, we surveyed 64 teachers and curriculum coordinators, then conducted 12 in-depth interviews. Quantitative analyses (descriptive statistics, Pearson correlation, simple regression) revealed that 78% of documents received only superficial identity changes and only 27% of teachers participated actively. Teacher engagement correlated strongly with document originality (r = 0.62; p < 0.01), while supervisory effectiveness explained 28% of quality variation. Qualitative themes highlight teachers' technical unpreparedness, viewing curriculum as an administrative burden, and a need for on-site case-based coaching. We propose a participatory mentoring model combining on-site training and document review to boost teachers' technical capacity and foster authentic, reflective, context-relevant curricula. Recommendations focus on sustained supervisory policy and co-design of curricula by teachers and supervisors.

این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه برنامه‌های درسی مدارس اسلامی (مدارس دینی) اغلب به‌صورت اداری تکرار می‌شوند، بدون آنکه ارزش‌های اسلامی یا خرد بومی در آن‌ها نهادینه شود. با استفاده از طرح پژوهش آمیختهٔ تبیینی متوالی، ابتدا از ۶۴ معلم و هماهنگ‌کنندهٔ برنامهٔ درسی نظرسنجی شد و سپس ۱۲ مصاحبهٔ عمیق انجام گرفت. تحلیل‌های کمی (آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون ساده) نشان داد که ۷۸٪ اسناد تنها تغییرات ظاهری در هویت دریافت کرده‌اند و تنها ۲۷٪ معلمان به‌طور فعال مشارکت داشته‌اند. مشارکت معلمان با اصالت اسناد همبستگی قوی داشت (r = 0.62؛ p < 0.01)، در حالی که اثربخشی نظارت ۲۸٪ از تغییرات کیفیت را تبیین کرد. مضامین کیفی به ناآمادگی فنی معلمان، تلقی برنامهٔ درسی به‌عنوان یک بار اداری و نیاز به آموزش موردی در محل اشاره دارند. ما یک الگوی راهنمایی مشارکتی را پیشنهاد می‌کنیم که آموزش حضوری و بازبینی اسناد را ترکیب می‌کند تا ظرفیت فنی معلمان افزایش یافته و برنامه‌های درسی اصیل، تأملی و متناسب با زمینه ایجاد شود. توصیه‌ها بر سیاست نظارتی پایدار و طراحی مشترک برنامهٔ درسی توسط معلمان و ناظران تأکید دارد.

Strategic management in Islamic education has become a crucial aspect in facing global dynamics that demand educational institutions to excel and be competitive. This study aims to examine the concepts and practices of strategic management as an effort to improve the quality of Islamic education that is adaptive and responsive to contemporary challenges. The research method employs a literature study approach with a descriptive-analytical type, utilizing scientific literature, journals, and related documents on strategic management and Islamic education. The main findings indicate that integrating Islamic principles with modern strategic management theories can produce an effective management model in administering Islamic educational institutions. The study identifies key factors for success, such as clear planning vision, involvement of all stakeholders, and technology-based educational innovation. The conclusion emphasizes the urgency of strategic management as a foundation for the development of Islamic education that is not only academically oriented but also grounded in spiritual and character values. This study strengthens both the theoretical and practical basis for the development of excellent and competitive Islamic education management, while also opening avenues for further studies on real-world implementation.

مدیریت استراتژیک در آموزش اسلامی به عنوان یکی از جنبه‌های حیاتی در مواجهه با پویایی‌های جهانی که از نهادهای آموزشی انتظار برتری و رقابت‌پذیری دارند، مطرح می‌شود. هدف این پژوهش بررسی مفاهیم و رویه‌های مدیریت استراتژیک به عنوان تلاشی برای ارتقای کیفیت آموزش اسلامی است که نسبت به چالش‌های معاصر سازگار و پاسخگو باشد. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد مطالعه اسنادی با ماهیت توصیفی-تحلیلی است و از منابع علمی، مجلات و اسناد مرتبط با مدیریت استراتژیک و آموزش اسلامی بهره می‌گیرد. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد که تلفیق اصول اسلامی با نظریه‌های نوین مدیریت استراتژیک می‌تواند به ارائه یک الگوی مدیریتی مؤثر در اداره نهادهای آموزشی اسلامی منجر شود. پژوهش عوامل کلیدی موفقیت همچون چشم‌انداز برنامه‌ریزی شفاف، مشارکت تمامی ذینفعان و نوآوری آموزشی مبتنی بر فناوری را شناسایی می‌کند. نتیجه‌گیری بر ضرورت مدیریت استراتژیک به عنوان زیربنای توسعه آموزش اسلامی تأکید دارد؛ توسعه‌ای که نه تنها بر جنبه‌های علمی بلکه بر ارزش‌های معنوی و شخصیتی نیز استوار است. این پژوهش همزمان مبانی نظری و عملی مدیریت آموزش اسلامی عالی و رقابت‌پذیر را تقویت می‌کند و زمینه را برای مطالعات بیشتر در خصوص اجرای واقعی آن فراهم می‌آورد.

This article explores the principles of science and the foundations of education from the perspective of Islamic educational philosophy using a literature review method. Islamic education is considered not merely the transmission of knowledge, but also a comprehensive effort to develop an individual's character as a whole. From an Islamic perspective, knowledge plays a significant role, not only as a tool to fulfill intellectual needs but also as a way to draw closer to Allah SWT and create a civilized society. Research findings indicate that Islamic education emphasizes the balance between spiritual, moral, and intellectual aspects, making Islamic educational philosophy the primary foundation for facing the challenges of the modern era and simultaneously producing a generation that is knowledgeable, virtuous, and capable of making a positive contribution to social life.

این مقاله به بررسی اصول علم و مبانی آموزش از منظر فلسفه آموزش اسلامی با استفاده از روش مرور ادبیات می‌پردازد. آموزش اسلامی صرفاً انتقال دانش تلقی نمی‌شود، بلکه تلاشی جامع برای پرورش شخصیت فرد به طور کامل است. از دیدگاه اسلامی، دانش نقش مهمی ایفا می‌کند؛ نه تنها به عنوان ابزاری برای رفع نیازهای فکری، بلکه به عنوان راهی برای تقرب به خداوند متعال و ایجاد جامعه‌ای متمدن. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش اسلامی بر تعادل میان جنبه‌های معنوی، اخلاقی و فکری تأکید دارد و فلسفه آموزش اسلامی را به عنوان مبنای اصلی برای مواجهه با چالش‌های عصر مدرن و در عین حال تربیت نسلی دانا، بافضیلت و توانمند در ارائه مشارکت مثبت به زندگی اجتماعی معرفی می‌کند.

This research is motivated by the need for inclusive schools to provide Islamic Religious Education (PAI) learning that accommodates the diverse characteristics of students, including students with autism as children with special needs. PAI learning for autistic students requires strategies tailored to their communication abilities, concentration, behavior, social interaction, and pace of understanding. This study aims to analyze PAI teachers’ learning strategies for autistic students, examine their implications for students’ learning outcomes and development, and identify supporting and inhibiting factors in their implementation at SDN Mentikan 1 Mojokerto City. This study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and documentation involving the principal, PAI teacher, Special Education Assistant Teacher (GPK), and other parties involved in inclusive education. Data were analyzed using the Miles and Huberman model through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. Data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that PAI learning strategies were developed through coordination among the school, PAI teacher, GPK, and parents, supported by curriculum modifications and initial assessments to identify students’ characteristics and needs. The learning process emphasized individualized approaches, verbal stimulation to focus attention, simple and gradual instructions, repetition, hands-on practice, the use of concrete media and videos, and educational games. These strategies had positive implications for students’ engagement in learning, understanding of basic PAI concepts, habituation of prayers, ablution, prayer practices, and moral values, as well as behavioral, emotional, and social interaction development. Supporting factors included teacher competence, the role of the GPK, support from the principal and parents, facilities and infrastructure, and the suitability of methods and media. Inhibiting factors included diverse autism characteristics, communication barriers, unstable concentration and behavior, difficulties in social interaction, limited support personnel, and limited learning time.

این پژوهش با انگیزه نیاز مدارس فراگیر به ارائه آموزش دینی اسلامی (PAI) متناسب با ویژگی‌های متنوع دانش‌آموزان، از جمله دانش‌آموزان مبتلا به اوتیسم به عنوان کودکان با نیازهای ویژه، انجام شده است. آموزش PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک نیازمند راهبردهایی متناسب با توانایی‌های ارتباطی، تمرکز، رفتار، تعامل اجتماعی و سرعت درک آن‌ها است. هدف این مطالعه تحلیل راهبردهای تدریس معلمان PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک، بررسی پیامدهای آن بر نتایج یادگیری و رشد دانش‌آموزان، و شناسایی عوامل حمایتی و بازدارنده در اجرای آن در دبستان دولتی منتیکان ۱ شهر موجوکرتو می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و مستندسازی با مشارکت مدیر مدرسه، معلم PAI، معلم یار آموزش ویژه (GPK) و سایر افراد مرتبط با آموزش فراگیر گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل مایلز و هابرمن از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام گرفت. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تقویت شد. یافته‌ها نشان داد که راهبردهای آموزش PAI از طریق هماهنگی میان مدرسه، معلم PAI، GPK و والدین، با حمایت اصلاحات برنامه درسی و ارزیابی اولیه برای شناسایی ویژگی‌ها و نیازهای دانش‌آموزان توسعه یافته است. فرایند یادگیری بر رویکردهای فردی، تحریک کلامی برای تمرکز، دستورالعمل‌های ساده و تدریجی، تکرار، تمرین عملی، استفاده از رسانه‌های عینی و ویدئوها و بازی‌های آموزشی تأکید داشت. این راهبردها پیامدهای مثبتی بر مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری، درک مفاهیم پایه PAI، عادت‌دهی به نماز، وضو، تمرینات نماز و ارزش‌های اخلاقی، همچنین رشد رفتاری، عاطفی و تعامل اجتماعی داشت. عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، نقش GPK، حمایت مدیر و والدین، امکانات و زیرساخت‌ها و تناسب روش‌ها و رسانه‌ها بود. عوامل بازدارنده شامل ویژگی‌های متنوع اوتیسم، موانع ارتباطی، تمرکز و رفتار ناپایدار، دشواری در تعامل اجتماعی، محدودیت نیروی پشتیبان و زمان محدود آموزش بود.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

The revitalization of Qur’anic education has become increasingly important in responding to the broader educational needs of contemporary society. This study examines how Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif in Indonesia revitalizes Qur’anic education through BARAKAT (Bimbingan Ragam Kreativitas dan Asah Talenta), a program designed to develop students’ interests and talents beyond conventional Qur’anic learning. The program encompasses six areas: Qur’anic recitation (tilawah), Islamic devotional performance (habsyi), calligraphy, Arabic grammar and morphology (nahwu-sharaf), archery, and karate. Using a qualitative case study approach, this research explores the program’s educational contributions based on participants’ experiences and reported changes in learning behavior and social engagement. The findings indicate that BARAKAT is perceived to support students’ learning motivation, reflected in more consistent attendance, greater discipline, increased enthusiasm for practice, and reported improvements in Qur’anic memorization. The program is also associated with enhanced social readiness, particularly confidence in public performance, teamwork, empathy, solidarity, and respect for differences. These findings suggest that integrating interest- and talent-based activities into Qur’anic education may broaden its educational role beyond religious knowledge acquisition to include personal development and social competencies. This study contributes to discussions on the revitalization of non-formal Islamic education by highlighting the potential of structured extracurricular programs to connect Qur’anic learning with students’ broader developmental needs.

احیای آموزش قرآنی در پاسخ به نیازهای گسترده‌تر آموزشی جامعه معاصر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif در اندونزی آموزش قرآنی را از طریق برنامه BARAKAT (راهنمایی تنوع خلاقیت و پرورش استعداد)، که با هدف توسعه علاقه‌ها و استعدادهای دانش‌آموزان فراتر از آموزش قرآنی متعارف طراحی شده است، احیا می‌کند. این برنامه شش حوزه را در بر می‌گیرد: تلاوت قرآن (تلاوه)، اجرای عبادی اسلامی (حبشی)، خوشنویسی، دستور و صرف و نحو عربی (نحو-صرف)، تیراندازی با کمان و کاراته. با استفاده از رویکرد مطالعه موردی کیفی، این پژوهش به بررسی مشارکت‌های آموزشی این برنامه بر اساس تجارب شرکت‌کنندگان و تغییرات گزارش‌شده در رفتار یادگیری و تعاملات اجتماعی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که BARAKAT به عنوان عاملی در حمایت از انگیزه یادگیری دانش‌آموزان تلقی می‌شود که این امر در حضور منظم‌تر، انضباط بیشتر، اشتیاق افزون‌تر برای تمرین و بهبود گزارش‌شده در حفظ قرآن منعکس شده است. همچنین این برنامه با آمادگی اجتماعی بیشتر، به‌ویژه اعتماد به نفس در اجراهای عمومی، کار گروهی، همدلی، همبستگی و احترام به تفاوت‌ها مرتبط است. این یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام فعالیت‌های مبتنی بر علاقه و استعداد در آموزش قرآنی می‌تواند نقش آموزشی آن را فراتر از کسب دانش دینی به توسعه فردی و شایستگی‌های اجتماعی گسترش دهد. این پژوهش با برجسته‌کردن ظرفیت برنامه‌های فوق‌برنامه ساختاریافته برای پیوند آموزش قرآنی با نیازهای توسعه‌ای گسترده‌تر دانش‌آموزان، به بحث‌های مربوط به احیای آموزش اسلامی غیررسمی کمک می‌کند.

This article examines the paradigm of muamalah from a Qur’anic perspective by moving beyond a descriptive inventory of individual principles toward an integrated normative framework for commercial and social relations in Islam. The study is situated within Islamic Studies, particularly Qur’anic studies and fiqh muamalah. It employs qualitative library research using a thematic-interpretive approach. The primary sources comprise the Qur’an and selected classical and contemporary tafsir, while secondary sources include fiqh muamalah literature and recent peer-reviewed studies on Islamic economic ethics and contemporary transactions. The literature was selected purposively according to relevance to the Qur’anic verses and principles under examination, scholarly authority, and its usefulness for connecting textual interpretation with contemporary economic realities. The analysis identifies six interconnected principles: permissibility (ibahah), halal, justice (‘adl/qist), maslahah, mutual assistance (ta‘awun), and documentation (kitabah). The principal contribution of the study lies in its conceptual synthesis: these principles should not be understood as isolated rules. Rather, they constitute an integrated architecture of Qur’anic muamalah governance in which ibahah opens room for innovation, halal establishes substantive boundaries, justice regulates the distribution of rights and contractual conduct, maslahah provides ethical direction, ta‘awun supplies a social dimension, and documentation strengthens procedural accountability. The study further clarifies how thematic interpretation can connect Qur’anic norms with fiqh reasoning and contemporary transactional challenges, including digital commerce, fintech, and technology-mediated contracts. Accordingly, the article contributes to Islamic Studies by offering an integrated conceptual framework rather than merely restating separate legal principles.

این مقاله به بررسی الگوی معاملات از منظر قرآنی می‌پردازد و از فهرست توصیفی اصول منفرد فراتر رفته و به سوی چارچوبی هنجاری و یکپارچه برای روابط تجاری و اجتماعی در اسلام حرکت می‌کند. این پژوهش در حوزه مطالعات اسلامی، به‌ویژه مطالعات قرآنی و فقه معاملات جای می‌گیرد. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد تفسیری-موضوعی است. منابع اصلی شامل قرآن کریم و تفاسیر کلاسیک و معاصر منتخب است و منابع ثانویه نیز ادبیات فقه معاملات و مطالعات داوری‌شده اخیر درباره اخلاق اقتصادی اسلامی و معاملات معاصر را در بر می‌گیرد. انتخاب منابع به صورت هدفمند و بر اساس ارتباط با آیات و اصول قرآنی مورد بررسی، اعتبار علمی و میزان کارآمدی آن‌ها در پیوند تفسیر متنی با واقعیت‌های اقتصادی معاصر صورت گرفته است. تحلیل انجام‌شده، شش اصل به‌هم‌پیوسته را شناسایی می‌کند: اباحه، حلال، عدالت (عدل/قسط)، مصلحت، تعاون و مکتوب‌سازی (کتابه). مهم‌ترین دستاورد پژوهش، تلفیق مفهومی این اصول است: این اصول نباید به عنوان قواعدی منفرد تلقی شوند، بلکه معماری یکپارچه‌ای از حاکمیت معاملات قرآنی را شکل می‌دهند که در آن اباحه فضای نوآوری را فراهم می‌کند، حلال حدود ماهوی را تعیین می‌کند، عدالت توزیع حقوق و رفتار قراردادی را تنظیم می‌کند، مصلحت جهت‌گیری اخلاقی را ارائه می‌دهد، تعاون بُعد اجتماعی را تأمین می‌کند و مکتوب‌سازی پاسخگویی رویه‌ای را تقویت می‌کند. این پژوهش همچنین روشن می‌سازد که چگونه تفسیر موضوعی می‌تواند هنجارهای قرآنی را با استدلال فقهی و چالش‌های معاملاتی معاصر، از جمله تجارت دیجیتال، فناوری مالی (fintech) و قراردادهای مبتنی بر فناوری پیوند دهد. بر این اساس، مقاله با ارائه چارچوب مفهومی یکپارچه، به مطالعات اسلامی کمک می‌کند و صرفاً به بازگویی اصول منفرد حقوقی بسنده نمی‌کند.

This study aims to analyze the application of rewards and punishments on the motivation of students in memorizing the Qur'an at TPQ Nurul Islam, Payabenua village, using a Qur'anic values approach. The research method used is descriptive qualitative through observation, interviews, and documentation. The results of the study show that rewards, both non-material (praise, appreciation, recognition, and trust from teachers) and material (gifts, certificates, or incentives), are effective in increasing the intrinsic and extrinsic motivation of students. Non-material rewards foster self-confidence, inner satisfaction, and love for the Qur'an, while material rewards serve as an initial trigger for motivation with certain limitations so as not to diminish sincerity. Meanwhile, punishment in memorizing the Qur'an is applied in an educational and constructive manner, such as verbal reprimands, repetition of memorization, additional targets, and measured restrictions on rest time. Proportional application that takes into account the psychological condition of students has been proven to increase discipline, responsibility, and awareness in maintaining memorization, while inappropriate punishment can cause fear and decrease motivation. Meanwhile, the application of rewards and punishments is based on the principles of targhib and tarhib, as well as Qur'anic values such as justice, patience, compassion, exemplary behavior, education, and sincerity. Thus, these two approaches not only function as tools for controlling behavior, but also as means of shaping the Qur'anic character and spirituality of students, thereby significantly increasing their motivation to memorize the Qur'an

هدف این پژوهش تحلیل کاربرد پاداش و تنبیه بر انگیزش دانش‌آموزان در حفظ قرآن در مؤسسه TPQ Nurul Islam، روستای Payabenua با رویکرد ارزش‌های قرآنی است. روش پژوهش مورد استفاده، کیفی توصیفی از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که پاداش‌ها، چه غیرمادی (تشویق، قدردانی، به رسمیت شناختن و اعتماد معلمان) و چه مادی (هدایا، گواهینامه‌ها یا مشوق‌ها)، در افزایش انگیزش درونی و بیرونی دانش‌آموزان مؤثر هستند. پاداش‌های غیرمادی موجب تقویت اعتماد به نفس، رضایت درونی و عشق به قرآن می‌شوند، در حالی که پاداش‌های مادی به عنوان محرک اولیه انگیزش با محدودیت‌هایی خاص به کار می‌روند تا از کاهش اخلاص جلوگیری شود. از سوی دیگر، تنبیه در حفظ قرآن به شیوه‌ای آموزشی و سازنده اعمال می‌شود؛ مانند تذکر شفاهی، تکرار حفظیات، تعیین اهداف اضافی و محدودیت‌های سنجیده در زمان استراحت. کاربرد متناسب که شرایط روان‌شناختی دانش‌آموزان را در نظر می‌گیرد، به اثبات رسیده که موجب افزایش نظم، مسئولیت‌پذیری و آگاهی در حفظ محفوظات می‌شود، در حالی که تنبیه نامناسب می‌تواند باعث ترس و کاهش انگیزش گردد. همچنین، کاربرد پاداش و تنبیه مبتنی بر اصول ترغیب و ترهیب و ارزش‌های قرآنی همچون عدالت، صبر، شفقت، رفتار الگویی، تربیت و اخلاص است. بنابراین، این دو رویکرد نه تنها به عنوان ابزار کنترل رفتار، بلکه به عنوان وسیله‌ای برای شکل‌دهی شخصیت و معنویت قرآنی دانش‌آموزان عمل می‌کنند و به طور معناداری انگیزش آنان را برای حفظ قرآن افزایش می‌دهند.

The aim of this study is to examine the concept of ‘Made Self’ education within the context of Islamic education, and how this concept is applied within the family, the community and schools. This study aims to provide a deeper understanding of how these three educational environments contribute to shaping individuals who are not only intellectually intelligent but also possess good character and are self-directed in their learning. The method used is a qualitative approach involving a literature review, which gathered data from various sources of literature relating to Self-Directed Education, as well as the roles of the family, community and school in Islamic education. The research findings indicate that the implementation of Self-Directed Learning within these three environments is mutually reinforcing, whereby the family develops core values, the community strengthens social skills, and the school provides opportunities to hone academic and self-directed learning skills. Overall, the synergy between these three elements is vital for producing individuals who are not only intelligent but also possess noble character and are prepared to face life’s challenges.

هدف این پژوهش بررسی مفهوم آموزش «خودساخته» در زمینه آموزش اسلامی و نحوه به‌کارگیری این مفهوم در خانواده، جامعه و مدارس است. این پژوهش در پی ارائه درکی عمیق‌تر از چگونگی نقش‌آفرینی این سه محیط آموزشی در شکل‌دهی افرادی است که نه‌تنها از لحاظ ذهنی باهوش هستند، بلکه دارای منش نیکو بوده و در یادگیری خودمحور عمل می‌کنند. روش پژوهش، رویکرد کیفی با استفاده از مرور ادبیات است که داده‌ها از منابع مختلف مرتبط با آموزش خودمحور و همچنین نقش خانواده، جامعه و مدرسه در آموزش اسلامی گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اجرای یادگیری خودمحور در این سه محیط، تقویت‌کننده یکدیگر است؛ به‌گونه‌ای که خانواده ارزش‌های بنیادی را پرورش می‌دهد، جامعه مهارت‌های اجتماعی را تقویت می‌کند و مدرسه فرصت‌هایی برای ارتقای مهارت‌های علمی و یادگیری خودمحور فراهم می‌آورد. در مجموع، هم‌افزایی میان این سه عنصر برای تربیت افرادی که علاوه بر هوش، دارای منش والا بوده و آمادگی رویارویی با چالش‌های زندگی را دارند، حیاتی است.

This study examines women’s inheritance rights in Islam by integrating Fazlur Rahman’s contextual hermeneutics and maqāṣid al-sharī‘ah. Previous studies tend to be normative or limited to critiques of the 2:1 inheritance rule, with little integration of both approaches. This research uses a qualitative library research method with an interpretive-constructivist approach. Data include Qur’anic verses on inheritance, classical and contemporary tafsir, and relevant literature, analyzed through content and contextual analysis. The findings show that inheritance provisions, including the 2:1 ratio, are rooted in specific socio-historical contexts and aimed at achieving justice. From the maqāṣid perspective, inheritance law emphasizes substantive justice rather than fixed numerical shares. The study integrates hermeneutics and maqāṣid as a combined framework for interpretation. This research contributes to Islamic legal thought by offering a contextual approach that aligns textual authority with contemporary social realities.

این مطالعه به بررسی حقوق ارث زنان در اسلام با ادغام هرمنوتیک زمینه‌ای Fazlur Rahman و مقاصد الشریعه می‌پردازد. پژوهش‌های پیشین عمدتاً رویکردی هنجاری داشته یا به نقد قاعده ارث ۲ به ۱ محدود شده‌اند و کمتر به ادغام هر دو رویکرد پرداخته‌اند. این پژوهش با روش کیفی کتابخانه‌ای و رویکرد تفسیرگرایانه-سازه‌گرایانه انجام شده است. داده‌ها شامل آیات قرآن درباره ارث، تفاسیر کلاسیک و معاصر و منابع مرتبط است که از طریق تحلیل محتوا و تحلیل زمینه‌ای بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که احکام ارث، از جمله نسبت ۲ به ۱، ریشه در زمینه‌های خاص اجتماعی-تاریخی داشته و هدف آن تحقق عدالت بوده است. از منظر مقاصد، حقوق ارث بر عدالت ماهوی تأکید دارد نه بر سهام عددی ثابت. این مطالعه هرمنوتیک و مقاصد را به عنوان چارچوبی تلفیقی برای تفسیر ارائه می‌دهد. این پژوهش با ارائه رویکردی زمینه‌مند که اقتدار متنی را با واقعیت‌های اجتماعی معاصر همسو می‌کند، به اندیشه حقوقی اسلامی کمک می‌کند.

In this article, the content of the verses on humanity and tolerance in Islam is explained based on scientific sources.

در این مقاله، محتوای آیات مربوط به انسانیت و مدارا در اسلام بر اساس منابع علمی تبیین می‌شود.

This research is motivated by the importance of developing students' religious character as part of the effort to mold learners with noble character amidst the moral challenges of the modern era. The success of religious character development is inseparable from the management implemented by the school through the functions of planning, organizing, implementing, and supervising. This study aims to describe the management of religious character development for students at SMKIT Khoiru Ummah and SMKIT Rabbi Radhiyya in Rejang Lebong Regency, covering the aspects of program planning, organizing, implementation, and supervision. The study employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation involving school principals, vice principals, supervising teachers, homeroom teachers, and students. Data analysis utilized the interactive model proposed by Miles, Huberman, and Saldana comprising data condensation, data display, and conclusion drawing while data validity was verified through triangulation of sources, techniques, and time. The results indicate that program planning is conducted through annual work meetings to establish objectives, programs, schedules, and success indicators. Organizing is carried out by assigning tasks based on competence through coordination among principals, vice principals, teachers, and program supervisors. Program implementation is realized through various religious habituation activities, such as congregational prayers, Tahsin and Tahfiz (Quranic recitation and memorization), Bina Pribadi Islam (Islamic Personal Development/BPI), the practice of Islamic etiquette (adab), and other religious activities. Supervision is conducted continuously through observation, monitoring, periodic evaluation, and follow-up actions based on evaluation results. Management implemented systematically through the POAC (Planning, Organizing, Implementing, Controlling) functions has proven capable of optimally supporting the formation of students' religious character in both schools.

این پژوهش با انگیزه اهمیت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان به عنوان بخشی از تلاش برای پرورش فراگیرانی با شخصیت والا در مواجهه با چالش‌های اخلاقی عصر مدرن انجام شده است. موفقیت در توسعه شخصیت دینی جدایی‌ناپذیر از مدیریتی است که مدرسه از طریق کارکردهای برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت اعمال می‌کند. هدف این مطالعه توصیف مدیریت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان در دبیرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای اسلامی Khoiru Ummah و Rabbi Radhiyya در شهرستان رجانگ لبونگ است که جنبه‌های برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت را در بر می‌گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و اسناد با مشارکت مدیران مدارس، معاونان، معلمان ناظر، معلمان راهنما و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع، فنون و زمان بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی از طریق جلسات سالانه کاری برای تعیین اهداف، برنامه‌ها، زمان‌بندی و شاخص‌های موفقیت انجام می‌شود. سازماندهی با واگذاری وظایف بر اساس شایستگی و هماهنگی میان مدیران، معاونان، معلمان و ناظران برنامه صورت می‌گیرد. اجرای برنامه از طریق فعالیت‌های مختلف عادت‌سازی دینی مانند اقامه نماز جماعت، تحسین و حفظ (تلاوت و حفظ قرآن)، بنای شخصیت اسلامی (Bina Pribadi Islam/BPI)، تمرین آداب اسلامی و سایر فعالیت‌های دینی تحقق می‌یابد. نظارت به صورت مستمر از طریق مشاهده، پایش، ارزیابی دوره‌ای و اقدامات پیگیری بر اساس نتایج ارزیابی انجام می‌شود. مدیریت اجراشده به صورت نظام‌مند از طریق کارکردهای POAC (برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا، کنترل) توانسته است به طور بهینه از شکل‌گیری شخصیت دینی دانش‌آموزان در هر دو مدرسه حمایت کند.

Answering the rationale and modality of punishment in Islam is one of the most significant concerns within Islamic ethical philosophy. However, since answering this question depends on a precise understanding of human essence, capabilities, and real needs, addressing the anthropological foundations governing the rationale and modality of punishment is necessary. This study argues that understanding these foundations is crucial for developing a robust ethical framework that justifies the rationale and modality of punishment within the Islamic penal system. Using a descriptive-analytical method, this article extracts the anthropological foundations governing punishment from religious texts and illustrates their ethical implications. The extracted foundations include: 1. Humanity’s divine nature (Fitrah); 2. Man as a God-seeking being; 3. Man possessing physical and spiritual dimensions; 4. Man having positive and negative tendencies; 5. Man as the divine vicegerent (Khalifat Allah); and 6. Man possessing inherent dignity as a fundamental moral value. Each is examined separately. A key achievement of this research is establishing a connection between these foundations and the ethical justification of punishment. Furthermore, this research highlights the distinctive ethical and normative character of Islamic laws, particularly their guiding and salvific dimensions, which differentiate the Islamic legal system from purely humanistic and secular approaches to criminal justice.

پاسخ به چرایی و چگونگی مجازات در اسلام یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها در فلسفه اخلاق اسلامی است. با این حال، از آنجا که پاسخ به این پرسش مستلزم درک دقیق از ماهیت، توانایی‌ها و نیازهای واقعی انسان است، پرداختن به مبانی انسان‌شناختی حاکم بر چرایی و چگونگی مجازات ضروری می‌باشد. این مطالعه استدلال می‌کند که فهم این مبانی برای توسعه چارچوب اخلاقی مستحکمی که چرایی و چگونگی مجازات را در نظام کیفری اسلامی توجیه کند، حیاتی است. با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی، این مقاله مبانی انسان‌شناختی حاکم بر مجازات را از متون دینی استخراج کرده و پیامدهای اخلاقی آن‌ها را تبیین می‌کند. مبانی استخراج‌شده عبارت‌اند از: ۱. فطرت الهی انسان؛ ۲. انسان به‌عنوان موجودی خداجو؛ ۳. برخورداری انسان از ابعاد مادی و معنوی؛ ۴. وجود گرایش‌های مثبت و منفی در انسان؛ ۵. انسان به‌عنوان خلیفه‌الله؛ و ۶. برخورداری انسان از کرامت ذاتی به‌عنوان یک ارزش اخلاقی بنیادین. هر یک از این مبانی به‌طور جداگانه بررسی می‌شود. دستاورد کلیدی این پژوهش، برقرار ساختن ارتباط میان این مبانی و توجیه اخلاقی مجازات است. افزون بر این، پژوهش حاضر بر ویژگی متمایز اخلاقی و هنجاری قوانین اسلامی، به‌ویژه ابعاد هدایتی و نجات‌بخش آن‌ها که نظام حقوقی اسلام را از رویکردهای صرفاً انسان‌محور و سکولار به عدالت کیفری متمایز می‌سازد، تأکید می‌کند.

This study examines human–AI collaboration in Qur’anic interpretation by reconsidering the epistemological role of the mufassir within the emerging ecosystem of algorithmic religious knowledge. The development of generative artificial intelligence, particularly large language models (LLMs), has transformed how Qur’anic knowledge is accessed, produced, and disseminated. Although AI demonstrates significant capabilities in generating coherent interpretations, synthesizing information, and retrieving textual references, its outputs raise critical questions concerning interpretive authority, methodological validity, source reliability, and epistemic accountability. This study employs a qualitative approach with an analytical-comparative design to investigate the relationship between AI-generated interpretations and established classical and contemporary Qur’anic exegesis. Data are analyzed through three interconnected stages: AI interpretation generation, human critical evaluation, and exegetical validation. The study argues that AI should not be positioned as a replacement for the mufassir, but rather as a computational instrument that facilitates textual exploration, source retrieval, and interpretive synthesis. Accordingly, this research proposes the concept of Human-Centered Algorithmic Tafsir, which repositions the mufassir as an epistemic validator, contextualizer, curator, and ethical supervisor. This framework emphasizes that technological efficiency cannot independently establish interpretive legitimacy, as Qur’anic interpretation requires methodological competence, contextual awareness, and human responsibility.

این پژوهش به بررسی همکاری انسان و هوش مصنوعی در تفسیر قرآن با بازنگری نقش معرفت‌شناختی مفسر در اکوسیستم نوظهور دانش دینی الگوریتمی می‌پردازد. توسعه هوش مصنوعی مولد، به‌ویژه مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs)، شیوه‌های دسترسی، تولید و انتشار دانش قرآنی را دگرگون کرده است. اگرچه هوش مصنوعی توانمندی‌های قابل توجهی در تولید تفسیرهای منسجم، تلفیق اطلاعات و بازیابی منابع متنی از خود نشان می‌دهد، اما خروجی‌های آن پرسش‌های مهمی درباره مرجعیت تفسیری، روایی روشی، پایایی منابع و مسئولیت معرفتی ایجاد می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و طراحی تحلیلی-مقایسه‌ای، به بررسی رابطه میان تفسیرهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی و تفسیرهای کلاسیک و معاصر قرآن می‌پردازد. داده‌ها در سه مرحله به‌هم‌پیوسته تحلیل می‌شوند: تولید تفسیر توسط هوش مصنوعی، ارزیابی انتقادی انسانی و اعتبارسنجی تفسیری. پژوهش استدلال می‌کند که هوش مصنوعی نباید جایگزین مفسر تلقی شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری محاسباتی برای تسهیل کاوش متنی، بازیابی منابع و تلفیق تفسیری مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، این پژوهش مفهوم «تفسیر الگوریتمی انسان‌محور» را پیشنهاد می‌کند که در آن مفسر به‌عنوان اعتبارسنج معرفتی، زمینه‌ساز، گزینشگر و ناظر اخلاقی بازتعریف می‌شود. این چارچوب تأکید می‌کند که کارآمدی فناورانه به‌تنهایی نمی‌تواند مشروعیت تفسیری را تثبیت کند، چراکه تفسیر قرآن مستلزم شایستگی روشی، آگاهی زمینه‌ای و مسئولیت انسانی است.

This study aims to analyze the dynamics of the theorization of the Quranic human rights discourse in the work of "Achmad Abubakar", "Indonesian Islamic studies academic", particularly regarding the theoretical basis, conceptual framework, and its relevance to the development of contemporary Islamic human rights studies. This study uses a qualitative method with a library research approach through a descriptive-critical analysis of the works of Achmad Abubakar and supporting literature related to human rights, interpretation, and maqasid al-syari’ah. The results of the study indicate that the theorization of Quranic human rights in Achmad Abubakar’s thoughts is built on three main foundations, namely maqasid al-syari’ah, humanistic interpretation, and the universal principles of humanity in the Quran. His conceptual framework emphasizes the principles of karimah al-insan, justice, freedom, and equality as the normative basis for human rights protection in Islam. This thinking demonstrates an integrative effort to reconcile the universality of modern human rights with Qur’anic values through a contextual and multidisciplinary approach. Furthermore, this study finds that Achmad Abubakar’s approach has made a significant contribution to expanding the socio-humanistic interpretation paradigm in Indonesia.

این پژوهش با هدف تحلیل پویایی‌های نظریه‌پردازی گفتمان حقوق بشر قرآنی در آثار «Achmad Abubakar»، «پژوهشگر مطالعات اسلامی اندونزیایی»، به‌ویژه در خصوص مبانی نظری، چارچوب مفهومی و ارتباط آن با توسعه مطالعات معاصر حقوق بشر اسلامی انجام شده‌است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد کتابخانه‌ای از طریق تحلیل توصیفی‌ـ‌انتقادی آثار Achmad Abubakar و منابع مرتبط با حقوق بشر، تفسیر و مقاصد الشریعه صورت گرفته‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی حقوق بشر قرآنی در اندیشه Achmad Abubakar بر سه بنیاد اصلی یعنی مقاصد الشریعه، تفسیر انسان‌گرایانه و اصول عام انسانی در قرآن استوار است. چارچوب مفهومی وی بر اصول کرامت انسان، عدالت، آزادی و برابری به‌عنوان مبنای هنجاری حمایت از حقوق بشر در اسلام تأکید دارد. این اندیشه تلاشی تلفیقی برای آشتی‌بخشی میان جهان‌شمولی حقوق بشر مدرن و ارزش‌های قرآنی از طریق رویکردی زمینه‌مند و میان‌رشته‌ای را نشان می‌دهد. افزون بر این، این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد Achmad Abubakar سهم قابل توجهی در گسترش پارادایم تفسیر اجتماعی‌ـ‌انسان‌گرایانه در اندونزی داشته‌است.

This study examined the implementation of The Power of Two strategy in developing students’ thinking abilities in Islamic Religious Education at SMP Integral Hidayatullah Sangatta. A descriptive qualitative field-research design was employed. Data were collected through classroom observation, semi-structured interviews with the Islamic Religious Education teacher and selected eighth-grade students, and documentation. Data analysis involved condensation, display, and conclusion drawing, with credibility strengthened through source, technique, and time triangulation. The findings showed that the strategy was implemented through communicating objectives and presenting a contextual problem, individual thinking, pairing, comparing answers, constructing a joint response, presentation, clarification, and reflection. The sequence enabled students to formulate initial ideas, examine different reasons, correct misconceptions, construct more logical conclusions, and communicate religious understanding with greater confidence. The developed abilities included analytical understanding, argumentation, evaluation, synthesis, metacognitive awareness, motivation, and social-religious attitudes. The strategy increased participation, deepened conceptual understanding, strengthened confidence, focused peer interaction, and made classroom monitoring easier. Its limitations were unequal contribution, dependence on partner compatibility, limited viewpoints, possible shared misconceptions, and time-management demands. These constraints were addressed through individual written responses, dynamic pair formation, clear roles and time limits, teacher monitoring, representative presentations, and final clarification. The study concludes that The Power of Two supports meaningful Islamic Religious Education when individual accountability is maintained, pair interaction is structured, and reflection is connected to Islamic values.

این پژوهش به بررسی اجرای راهبرد The Power of Two در توسعه توانایی‌های تفکر دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی در مدرسه متوسطه Integral Hidayatullah Sangatta پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و به صورت میدانی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده کلاسی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان منتخب پایه هشتم و همچنین اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها شامل تقطیع، نمایش و نتیجه‌گیری بوده و اعتبار نتایج از طریق مثلث‌سازی منبع، فن و زمان تقویت شده است. یافته‌ها نشان داد که این راهبرد از طریق اعلام اهداف و ارائه یک مسئله زمینه‌ای، تفکر فردی، جفت‌سازی، مقایسه پاسخ‌ها، ساخت پاسخ مشترک، ارائه، شفاف‌سازی و بازتاب اجرا شده است. این توالی به دانش‌آموزان امکان داد تا ایده‌های اولیه را شکل دهند، دلایل مختلف را بررسی کنند، سوءبرداشت‌ها را اصلاح نمایند، به نتایج منطقی‌تر برسند و درک دینی خود را با اعتماد به نفس بیشتری بیان کنند. توانایی‌های توسعه‌یافته شامل درک تحلیلی، استدلال، ارزیابی، ترکیب، آگاهی فراشناختی، انگیزش و نگرش‌های اجتماعی-دینی بود. این راهبرد مشارکت را افزایش داد، درک مفهومی را تعمیق بخشید، اعتماد به نفس را تقویت کرد، تعامل همسالان را متمرکز نمود و نظارت کلاسی را آسان‌تر ساخت. محدودیت‌های آن شامل مشارکت نابرابر، وابستگی به سازگاری زوج‌ها، دیدگاه‌های محدود، امکان اشتراک سوءبرداشت‌ها و نیاز به مدیریت زمان بود. این چالش‌ها از طریق پاسخ‌های کتبی فردی، تشکیل زوج‌های پویا، تعیین نقش‌ها و محدودیت زمانی شفاف، نظارت معلم، ارائه نمایندگان و شفاف‌سازی نهایی برطرف شد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبرد The Power of Two زمانی که مسئولیت‌پذیری فردی حفظ شود، تعامل زوج‌ها ساختارمند باشد و بازتاب به ارزش‌های اسلامی پیوند یابد، از آموزش دینی اسلامی معنادار حمایت می‌کند.

This study examines the semantic network of the term Al-Birr in the Qur'an in order to formulate a theological foundation for inclusive tolerance. The study is grounded in the reality of human plurality as a sunnatullah (divinely ordained principle), which necessitates positive interaction among people, while the understanding of Al-Birr has often been confined to the dimension of individual piety. Employing a qualitative library research method and a thematic (maudhu‘i) Qur’anic interpretation approach, this study analyzes 31 occurrences of the root word ب-ر-ر in the Qur'an. Semantic analysis is used to explore its basic lexical meaning as well as its syntagmatic and paradigmatic relationships. The findings reveal that Al-Birr is derived from the concept of Al-Barr (vast land), which conveys the meanings of expansiveness, steadfastness, and consistency in goodness. Semantically, Al-Birr is closely related to Iman (faith) as its foundation, Al-Taqwa (God-consciousness) as its inner orientation, and Al-Ihsan (spiritual excellence) as the perfection of spiritual quality. It also stands in contrast to Al-Itsm (sin) and Al-‘Udwan (transgression). The findings from Qur'an 60:8 (QS Al-Mumtahanah: 8) affirm that showing tolerance toward non-Muslims who do not engage in hostility against Muslims constitutes an ideal form of righteousness. Furthermore, the relationship between Al-Birr and Al-Qisth (justice) demonstrates that tolerance in Islam is not merely a passive attitude but rather an active, just, and sustainable expression of social piety. The novelty of this study lies in its integration of linguistic analysis and socio-religious context to construct a more comprehensive understanding of tolerance for multicultural societies.

این پژوهش به بررسی شبکه معنایی واژه البرّ در قرآن کریم می‌پردازد تا بنیانی الهیاتی برای تساهل فراگیر ارائه دهد. این مطالعه مبتنی بر واقعیت تکثر انسانی به عنوان سنت‌الله است که تعامل مثبت میان انسان‌ها را ضروری می‌سازد، در حالی که فهم البرّ اغلب به بُعد تقوای فردی محدود شده است. با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و رویکرد تفسیر موضوعی (موضوعی/مضامینی) قرآن، این پژوهش ۳۱ مورد کاربرد ریشه ب-ر-ر در قرآن را تحلیل می‌کند. تحلیل معنایی برای بررسی معنای لغوی پایه و نیز روابط نحوی و هم‌نشینی و جانشینی آن به کار رفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که البرّ از مفهوم البرّ (زمین وسیع) مشتق شده که معانی وسعت، استواری و پایداری در نیکی را منتقل می‌کند. از نظر معنایی، البرّ با ایمان به عنوان بنیاد، تقوا به عنوان جهت‌گیری درونی، و احسان به عنوان کمال کیفیت معنوی ارتباط نزدیک دارد و در تقابل با اثم (گناه) و عدوان (تجاوز) قرار می‌گیرد. یافته‌های آیه ۶۰:۸ قرآن (سوره ممتحنه: ۸) تأیید می‌کند که مدارا با غیرمسلمانانی که با مسلمانان دشمنی نمی‌کنند، شکل ایده‌آل نیکوکاری است. افزون بر این، رابطه البرّ با قسط (عدالت) نشان می‌دهد که تساهل در اسلام صرفاً یک نگرش منفعل نیست، بلکه تجلی فعال، عادلانه و پایدار دینداری اجتماعی است. نوآوری این پژوهش در ادغام تحلیل زبانی و زمینه اجتماعی-دینی برای ساختن درکی جامع‌تر از تساهل در جوامع چندفرهنگی نهفته است.

This study aims to formulate pedagogical strategies and map the typology of constructive Ahlussunnah wal Jama’ah (Aswaja) values tawassuth, tawazun, tasamuh , and i'tidal (justice) within educational curricula as instruments for mitigating global radicalism and strengthening national character. Using a descriptive-analytical qualitative method involving literature reviews and socio-religious text analysis, the study examines curriculum documents, local content policy texts, and literature on integrating contemporary religious values across various educational levels. The findings indicate that the structural mapping of Aswaja values ​​serves as an epistemological compass, successfully reconstructing theological doctrines into concrete character indicators through formal learning models, the integration of Islamic Religious Education materials, and the habituation of Nahdliyyah cultural-ritual practices. This pedagogical strategy is effectively formulated through a three-stage behavioral taxonomy knowing, loving, and doing the good and reinforced by the restoration of traditional academic ethics based on the study of classical texts on etiquette. In the digital era, these values ​​undergo adaptive expansion through the use of creative cyber platforms for cyberspace deradicalization ( interpretation). The educational implications of this holistic internalization are empirically proven to enhance personal discipline, the quality of interpersonal courtesy, and peaceful conflict resolution skills within a peace education framework. In conclusion, strengthening Aswaja-based curricula serves as an essential pillar that synergizes religiosity with nationalism to safeguard social cohesion and the continuity of national integration. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk merumuskan strategi pedagogis dan memetakan tipologi nilai konstruktif Ahlussunnah wal Jama’ah: tawassuth, tawazun, tasamuh, dan i'tidal dalam kurikulum lembaga pendidikan sebagai instrumen mitigasi radikalisme global serta penguatan karakter bangsa. Menggunakan metode kualitatif deskriptif analitis dengan pendekatan studi kepustakaan dan analisis teks sosioreligius, penelitian ini menelaah dokumen kurikulum, naskah kebijakan muatan lokal, serta literatur integrasi nilai keagamaan kontemporer pada berbagai jenjang pendidikan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pemetaan nilai Aswaja secara struktural berfungsi sebagai kompas epistemologis yang berhasil merekonstruksi doktrin teologis menjadi indikator karakter konkret melalui model pembelajaran formal, integrasi materi rumpun Pendidikan Agama Islam, dan habituasi ritual amaliah kultural Nahdliyyah. Formulasi strategi pedagogis ini berjalan efektif melalui tiga tahapan taksonomi perilaku (knowing, loving, dan doing the good) serta diperkuat oleh restorasi etika akademik tradisional berbasis pengkajian kitab adab klasik. Di era digital, nilai-nilai ini mengalami perluasan adaptif melalui pemanfaatan platform siber kreatif untuk deradikalisasi ruang siber serta aktualisasi ijtihad ekologis. Implikasi edukatif dari internalisasi holistik tersebut terbukti secara empiris meningkatkan eskalasi kedisiplinan personal, mutu kesantunan interpersonal, dan keterampilan resolusi konflik yang damai dalam kerangka kerja peace education. Kesimpulannya, penguatan kurikulum berbasis Aswaja menjadi pilar esensial yang menyinergikan aspek religiusitas dengan nasionalisme demi menjaga kohesi sosial dan keberlangsungan integrasi nasional.

هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای آموزشی و ترسیم تیپولوژی ارزش‌های سازنده اهل‌سنت و جماعت (اسوجا) شامل توَسُّط، تَوازُن، تَسامُح و اعتدال (عدالت) در برنامه‌های درسی نهادهای آموزشی به‌عنوان ابزاری برای کاهش رادیکالیسم جهانی و تقویت شخصیت ملی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش کیفی توصیفی-تحلیلی و رویکرد مرور متون و تحلیل متون اجتماعی-دینی، به بررسی اسناد برنامه درسی، متون سیاست‌گذاری محتوای محلی و ادبیات مربوط به ادغام ارزش‌های دینی معاصر در سطوح مختلف آموزشی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترسیم ساختاری ارزش‌های اسوجا به‌عنوان قطب‌نمای معرفت‌شناختی عمل می‌کند و موفق به بازسازی آموزه‌های الهیاتی به شاخص‌های عینی شخصیت از طریق مدل‌های آموزش رسمی، ادغام مواد آموزش دینی اسلامی و عادت‌دهی به اعمال فرهنگی-آیینی نهضت‌العلما شده‌است. این راهبرد آموزشی به‌طور مؤثری از طریق سه مرحله طبقه‌بندی رفتاری (شناخت، محبت و عمل به خیر) تدوین شده و با احیای اخلاق دانشگاهی سنتی مبتنی بر مطالعه متون کلاسیک ادب تقویت می‌شود. در عصر دیجیتال، این ارزش‌ها از طریق بهره‌گیری از بسترهای خلاقانه سایبری برای مقابله با رادیکالیسم در فضای مجازی (تفسیر) گسترش تطبیقی می‌یابند. پیامدهای آموزشی این درونی‌سازی جامع، به‌طور تجربی موجب ارتقای انضباط فردی، کیفیت ادب بین‌فردی و مهارت‌های حل مسالمت‌آمیز تعارض در چارچوب آموزش صلح می‌شود. در نتیجه، تقویت برنامه‌های درسی مبتنی بر اسوجا به‌عنوان رکن اساسی هم‌افزایی دینداری و ملی‌گرایی برای حفظ انسجام اجتماعی و تداوم یکپارچگی ملی عمل می‌کند.

This study aims to analyze and measure the impact of the Islamic boarding school economic strengthening program on the financial independence indicators of active students and alumni, evaluate the usefulness of entrepreneurship training, and identify challenges in supporting facilities for the business ecosystem at Al-Khoirot Islamic Boarding School in Malang. This is motivated by the importance of Islamic boarding schools integrating religious education with life skills to address the challenges of global economic disruption. Using descriptive quantitative methods through questionnaires and observations, this study involved 40 respondents selected by purposive sampling, divided into 20 alumni and 20 active students. The results showed that the majority of alumni (85%) felt the real impact of this program, where 75% of them have successfully owned their own businesses, and 70% acknowledged the usefulness of the entrepreneurship training received. In the active student cluster, 75% felt ready to be economically independent after graduation, with 65% planning to start a business, although only 60% considered the current availability of facilities adequate. This study concludes that the economic ecosystem of the Al-Khoirot Islamic Boarding School has proven effective in producing financially independent students and alumni, but the institution's management needs to immediately modernize production equipment and expand business space to maintain the long-term sustainability of the program.

این پژوهش با هدف تحلیل و سنجش تأثیر برنامه تقویت اقتصاد مدرسه علمیه بر شاخص‌های استقلال مالی دانش‌آموزان فعال و فارغ‌التحصیلان، ارزیابی میزان سودمندی آموزش‌های کارآفرینی و شناسایی چالش‌های موجود در زمینه امکانات حمایتی برای زیست‌بوم کسب‌وکار در مدرسه علمیه الخیرات مالانگ انجام شده است. انگیزه این پژوهش اهمیت ادغام آموزش دینی با مهارت‌های زندگی در مدارس علمیه به منظور مواجهه با چالش‌های اختلالات اقتصادی جهانی است. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی-کمّی از طریق پرسشنامه و مشاهده، با مشارکت ۴۰ نفر از پاسخ‌دهندگان که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند (۲۰ نفر فارغ‌التحصیل و ۲۰ نفر دانش‌آموز فعال) انجام شد. نتایج نشان داد که اکثریت فارغ‌التحصیلان (۸۵٪) تأثیر واقعی این برنامه را احساس کرده‌اند، به‌طوری‌که ۷۵٪ از آنان موفق به راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی شده‌اند و ۷۰٪ سودمندی آموزش‌های کارآفرینی دریافتی را تأیید کردند. در گروه دانش‌آموزان فعال، ۷۵٪ احساس آمادگی برای استقلال اقتصادی پس از فارغ‌التحصیلی داشتند و ۶۵٪ برنامه‌ریزی برای شروع کسب‌وکار داشتند، هرچند تنها ۶۰٪ امکانات موجود را کافی ارزیابی کردند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که زیست‌بوم اقتصادی مدرسه علمیه الخیرات در تربیت دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان مستقل از نظر مالی مؤثر بوده است، اما مدیریت این مؤسسه باید فوراً نسبت به نوسازی تجهیزات تولید و گسترش فضای کسب‌وکار اقدام کند تا پایداری بلندمدت برنامه حفظ شود.

This study was motivated by the low critical thinking ability of early childhood learners in Islamic Religious Education (PAI) learning. This condition was reflected in children’s limited ability to observe, ask questions, respond to questions, express opinions, and provide simple reasoning based on the information obtained during the learning process. Therefore, an instructional approach that actively engages children and provides meaningful learning experiences is needed. One of the approaches that can be implemented is the multisensory approach. This study employed Classroom Action Research (CAR) using the Kemmis and McTaggart model, consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research was conducted in two cycles during Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi, involving 20 children from Group B as research subjects. Data were collected through observation, documentation, and critical thinking ability assessment sheets. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The implementation of the multisensory approach involved various sensory modalities, including visual activities through pictures, picture cards, and Islamic learning videos; auditory activities through teacher explanations, stories of the prophets’ exemplary behaviors, and Islamic songs; kinesthetic activities through educational games and practical worship activities; and tactile activities through the use of concrete learning media that children could touch and manipulate. These learning experiences encouraged children to observe, ask questions, express opinions, answer questions, and provide simple reasoning related to the learning materials. The results showed that the implementation of the multisensory approach improved children’s critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning. The percentage of children’s critical thinking ability increased from 40.28% in the pre-action stage to 61.91% in Cycle I and further increased to 76.06% in Cycle II. This achievement exceeded the predetermined success indicator of 75%. Therefore, it can be concluded that the multisensory approach is effective in improving early childhood critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya kemampuan berpikir kritis anak usia dini dalam pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI), yang terlihat dari keterbatasan anak dalam mengamati, bertanya, menjawab pertanyaan, mengemukakan pendapat, serta memberikan alasan sederhana terhadap informasi yang diperoleh. Kondisi tersebut menunjukkan perlunya pendekatan pembelajaran yang mampu melibatkan anak secara aktif dan memberikan pengalaman belajar yang bermakna. Salah satu pendekatan yang dapat diterapkan adalah pendekatan multisensori. Penelitian ini menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) dengan model Kemmis dan McTaggart yang meliputi tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Penelitian dilaksanakan dalam dua siklus pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi dengan subjek penelitian sebanyak 20 anak kelompok B. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi, dokumentasi, dan lembar penilaian kemampuan berpikir kritis anak. Data dianalisis menggunakan pendekatan deskriptif kuantitatif dan kualitatif. Penerapan pendekatan multisensori dilakukan melalui keterlibatan berbagai indera anak, yaitu visual melalui gambar, kartu bergambar, dan video pembelajaran Islami; auditori melalui penjelasan guru, cerita keteladanan nabi, dan lagu Islami; kinestetik melalui permainan edukatif dan praktik ibadah; serta taktil melalui penggunaan media konkret yang dapat disentuh dan dimanipulasi anak. Hasil penelitian menunjukkan adanya peningkatan kemampuan berpikir kritis anak, yaitu dari 40,28% pada pra tindakan menjadi 61,91% pada Siklus I dan meningkat menjadi 76,06% pada Siklus II. Persentase tersebut telah mencapai indikator keberhasilan sebesar 75%. Dengan demikian, dapat disimpulkan bahwa pendekatan multisensori efektif dalam meningkatkan kemampuan berpikir kritis anak usia dini pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi.

این پژوهش با انگیزه پایین بودن توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در یادگیری تعلیمات دینی اسلامی (PAI) انجام شده است. این وضعیت در محدودیت کودکان در مشاهده، پرسشگری، پاسخ به سؤالات، بیان نظرات و ارائه استدلال‌های ساده بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری نمود یافته است. بنابراین، نیاز به رویکردی آموزشی وجود دارد که کودکان را به طور فعال درگیر کند و تجارب یادگیری معناداری فراهم آورد. یکی از رویکردهای قابل اجرا، رویکرد چندحسی است. این پژوهش از روش پژوهش اقدام در کلاس (CAR) با استفاده از مدل Kemmis و McTaggart بهره برد که شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و بازتاب بود. پژوهش در دو چرخه در جریان آموزش تعلیمات دینی اسلامی در مهدکودک TK Surya Kids Bukittinggi با مشارکت ۲۰ کودک گروه B به عنوان آزمودنی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و برگه‌های ارزیابی توانایی تفکر انتقادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی کمی و کیفی صورت گرفت. اجرای رویکرد چندحسی با درگیر کردن حواس مختلف کودکان انجام شد: فعالیت‌های بصری از طریق تصاویر، کارت‌های تصویری و ویدئوهای آموزشی اسلامی؛ فعالیت‌های شنیداری از طریق توضیحات معلم، داستان‌های رفتارهای نمونه پیامبران و سرودهای اسلامی؛ فعالیت‌های جنبشی از طریق بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های عملی عبادت؛ و فعالیت‌های لمسی از طریق استفاده از رسانه‌های آموزشی عینی که کودکان می‌توانستند لمس و دستکاری کنند. این تجارب یادگیری کودکان را به مشاهده، پرسشگری، بیان نظر، پاسخ به سؤالات و ارائه استدلال‌های ساده مرتبط با محتوای آموزشی تشویق کرد. نتایج نشان داد که اجرای رویکرد چندحسی توانایی تفکر انتقادی کودکان را در آموزش تعلیمات دینی اسلامی بهبود بخشید. درصد توانایی تفکر انتقادی کودکان از ۴۰/۲۸٪ در مرحله پیش از اقدام به ۶۱/۹۱٪ در چرخه اول و سپس به ۷۶/۰۶٪ در چرخه دوم افزایش یافت. این دستاورد از شاخص موفقیت تعیین‌شده ۷۵٪ فراتر رفت. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که رویکرد چندحسی در بهبود توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در آموزش تعلیمات دینی اسلامی در TK Surya Kids Bukittinggi مؤثر است.

Islamic Education (PAI) learning at SMPN 4 Pamekasan is still dominated by the one-way lecture method which makes students passive, coupled with the challenge of smartphone misuse during class hours. This study aims to develop a feasible, practical, and effective DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) model to improve group activities and students' cognitive learning outcomes. The method used is Research and Development (R&D) by applying the ADDIE development model to a trial subject of 26 eighth-grade students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, activity observation sheets, and learning outcome tests. The results showed that the DIGI-COL model was highly feasible theoretically with a percentage of 91.17% and highly practical to use with a practicality score of 83.82%. This model also proved effective in activating group collaboration by 84.0% and was able to increase the average cognitive score of students from an initial score of 61.20 to 85.60, with an N-Gain index of 0.63 in the medium category. In conclusion, the DIGI-COL model successfully overcomes student passivity and shifts the function of smartphones into a productive collaborative learning tool by integrating Islamic socio-religious values into digital technology platforms. Abstrak Pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SMPN 4 Pamekasan masih didominasi metode ceramah satu arah yang membuat siswa pasif, ditambah dengan adanya tantangan penyalahgunaan gawai saat jam pelajaran. Penelitian ini bertujuan untuk mengembangkan model pembelajaran DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) yang layak, praktis, dan efektif guna meningkatkan aktivitas kelompok dan hasil belajar kognitif siswa. Metode yang digunakan adalah penelitian pengembangan (Research and Development) dengan menerapkan model ADDIE pada subjek uji coba sebanyak 26 siswa kelas VIII. Data dikumpulkan menggunakan instrumen lembar validasi ahli, angket respons siswa, lembar observasi aktivitas, serta tes hasil belajar. Hasil penelitian menunjukkan bahwa model DIGI-COL sangat layak secara teoretis dengan persentase 91,17% dan sangat praktis digunakan dengan skor kepraktisan mencapai 83,82%. Model ini juga terbukti efektif mengaktifkan kolaborasi kelompok sebesar 84,0% serta mampu menaikkan nilai rata-rata kognitif siswa dari skor awal 61,20 menjadi 85,60, dengan indeks N-Gain sebesar 0,63 dalam kategori sedang. Simpulannya, model DIGI-COL berhasil mengatasi pasivitas siswa dan mengalihkan fungsi gawai menjadi alat belajar kolaboratif yang produktif dengan menyatukan nilai sosioreligius Islam ke dalam platform teknologi digital.

یادگیری تعلیمات اسلامی (PAI) در مدرسه متوسطه اول شماره ۴ پامکاسان همچنان تحت سلطه روش سخنرانی یک‌سویه است که موجب انفعال دانش‌آموزان می‌شود و این امر با چالش سوءاستفاده از تلفن‌های هوشمند در ساعات کلاس همراه است. هدف این پژوهش، توسعه مدل یادگیری DIGI-COL (یادگیری مشارکتی دیجیتال) است که از نظر قابلیت اجرا، عملی بودن و اثربخشی، مناسب باشد تا فعالیت‌های گروهی و نتایج یادگیری شناختی دانش‌آموزان را بهبود بخشد. روش مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با به‌کارگیری مدل توسعه ADDIE بر روی ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم به عنوان نمونه آزمایشی است. داده‌ها با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه پاسخ‌دهی دانش‌آموزان، برگه‌های مشاهده فعالیت و آزمون نتایج یادگیری جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که مدل DIGI-COL از نظر نظری بسیار قابل اجرا است (۹۱/۱۷٪) و از نظر عملی بودن نیز با امتیاز ۸۳/۸۲٪ بسیار عملی است. این مدل همچنین در فعال‌سازی همکاری گروهی با میزان ۸۴/۰٪ مؤثر بود و توانست میانگین نمره شناختی دانش‌آموزان را از ۶۱/۲۰ به ۸۵/۶۰ افزایش دهد و شاخص N-Gain معادل ۰/۶۳ در دسته متوسط به دست آمد. در نتیجه، مدل DIGI-COL موفق شد انفعال دانش‌آموزان را برطرف کند و کارکرد تلفن‌های هوشمند را به ابزاری برای یادگیری مشارکتی و سازنده تبدیل نماید و ارزش‌های اجتماعی-دینی اسلام را در بستر فناوری دیجیتال ادغام کند.

The division of inheritance in Islam, especially the provision of a 2:1 ratio between men and women in the Qur'an. An-Nisā' verse 11 is still a debate in the context of contemporary society. The debate is increasingly relevant as the role of women in the family changes, including when women are also the breadwinners and even the main source of family income. This research aims to analyze women's inheritance rights in QS. An-Nisā' verses 11–12 through a contextual interpretation approach and examine its relevance to the changing economic role of women in the family. This research uses a qualitative method with a type of library research. Data was obtained through a study of relevant books of interpretation, books, scientific journals, and academic literature, then analyzed descriptive-analytically by comparing classical and contemporary interpretations. The results of the study show that the 2:1 inheritance division in classical interpretation is understood as a form of proportional justice related to the difference in economic responsibilities of men and women. Meanwhile, changes in social conditions show that women today can have a greater economic role, including as breadwinners. Fazlur Rahman's double movement perspective and Amina Wadud's thought provide space to understand the message of verse justice by considering the social context and normative purpose of the Qur'an. In this context, substantive justice does not have to be understood as the abolition of faraid provisions, but can be realized through deliberation and the mechanism of takharuj or al-sulh after the rights of each heir are known. Thus, the provisions of inheritance remain the normative basis, while the conditions, needs, contributions, and benefits of the heirs can be considered in reaching an agreement on the division of property in contemporary families

تقسیم ارث در اسلام، به‌ویژه تعیین نسبت ۲ به ۱ میان مردان و زنان در قرآن کریم، آیه ۱۱ سوره نساء، همچنان موضوع بحث در بستر جامعه معاصر است. این بحث با تغییر نقش زنان در خانواده، از جمله زمانی که زنان نیز نان‌آور و حتی منبع اصلی درآمد خانواده هستند، اهمیت بیشتری یافته است. هدف این پژوهش، تحلیل حقوق ارث زنان در آیات ۱۱–۱۲ سوره نساء از طریق رویکرد تفسیر زمینه‌ای و بررسی ارتباط آن با تغییر نقش اقتصادی زنان در خانواده است. این پژوهش با روش کیفی و از نوع مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه منابع تفسیری مرتبط، کتب، مجلات علمی و متون دانشگاهی گردآوری و به شیوه توصیفی-تحلیلی با مقایسه تفاسیر کلاسیک و معاصر تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تقسیم ارث ۲ به ۱ در تفسیر کلاسیک به‌عنوان شکلی از عدالت تناسبی مرتبط با تفاوت مسئولیت‌های اقتصادی مردان و زنان درک شده است. در حالی‌که تغییر شرایط اجتماعی نشان می‌دهد که زنان امروزه می‌توانند نقش اقتصادی بیشتری، از جمله به‌عنوان نان‌آور، داشته باشند. دیدگاه حرکت مضاعف Fazlur Rahman و اندیشه Amina Wadud فضایی برای فهم پیام عدالت آیه با توجه به زمینه اجتماعی و هدف هنجاری قرآن فراهم می‌کند. در این زمینه، عدالت ماهوی لزوماً به معنای لغو احکام فرائض نیست، بلکه می‌تواند از طریق مشورت و سازوکار تخارج یا صلح پس از مشخص شدن حقوق هر وارث تحقق یابد. بنابراین، احکام ارث همچنان مبنای هنجاری باقی می‌ماند، در حالی‌که شرایط، نیازها، مشارکت‌ها و منافع وراث می‌تواند در رسیدن به توافق درباره تقسیم اموال در خانواده‌های معاصر مورد توجه قرار گیرد.

Islamic Religious Education (PAI) plays a vital role in shaping students’ religious understanding, character, and social attitudes. However, in practice, PAI instruction—particularly in the subjects of Fiqh and Islamic Cultural History (SKI)—is still often presented in a fragmented, text-based manner and lacks relevance to the ever-evolving realities of society. This paper aims to analyze the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach through contextual, historical-critical, and socio-religious relevance perspectives. The method used in this study is a qualitative approach involving a literature review through the analysis of various concepts and research findings related to the development of Islamic Education (PAI) instruction. The study’s findings indicate that the development of integrative and inclusive Fiqh and SKI curriculum materials is a key strategy for creating a more comprehensive, adaptive, and meaningful religious education. Fiqh curriculum materials need to be developed not only to provide a normative understanding of Islamic law but also to address social issues and keep pace with the times. Meanwhile, Islamic Studies instruction should be guided by a historical-critical approach so that students do not merely memorize historical events but are able to understand the values, context, and lessons contained within the development of Islamic civilization. A contextual approach to learning allows students to connect Islamic teachings with real-life experiences, while an inclusive approach instills the values of religious moderation, tolerance, and respect for diversity. Thus, the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach can make Islamic Education (PAI) more humanistic, relevant, and responsive to today’s socio-religious challenges. This learning model is not only oriented toward enhancing cognitive aspects but also contributes to shaping students who possess a broad understanding of religion, a critical mindset, a moderate character, and the ability to apply Islamic values in social life. Abstrak Pendidikan Agama Islam (PAI) memiliki peran penting dalam membentuk pemahaman keagamaan, karakter, dan sikap sosial peserta didik. Namun, dalam praktiknya pembelajaran PAI, khususnya materi Fikih dan Sejarah Kebudayaan Islam (SKI), masih sering disajikan secara parsial, tekstual, dan kurang memiliki keterkaitan dengan realitas kehidupan masyarakat yang terus berkembang. Makalah ini bertujuan untuk menganalisis pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif melalui pendekatan kontekstual, historis-kritis, dan relevansi sosial keagamaan. Metode yang digunakan dalam kajian ini adalah pendekatan kualitatif dengan metode studi literatur melalui analisis berbagai konsep dan hasil penelitian yang berkaitan dengan pengembangan pembelajaran PAI. Hasil kajian menunjukkan bahwa pengembangan materi Fikih dan SKI integratif-inklusif menjadi strategi penting dalam menciptakan pembelajaran agama yang lebih komprehensif, adaptif, dan bermakna. Materi Fikih perlu dikembangkan tidak hanya sebagai pemahaman hukum Islam secara normatif, tetapi juga dikaitkan dengan persoalan kehidupan sosial dan perkembangan zaman. Sementara itu, pembelajaran SKI perlu diarahkan melalui pendekatan historis-kritis agar peserta didik tidak hanya menghafal peristiwa sejarah, tetapi mampu memahami nilai, konteks, serta hikmah yang terkandung dalam perkembangan peradaban Islam. Pendekatan kontekstual dalam pembelajaran memungkinkan peserta didik menghubungkan ajaran Islam dengan pengalaman nyata, sedangkan pendekatan inklusif menanamkan nilai moderasi beragama, toleransi, dan penghargaan terhadap keberagaman. Dengan demikian, pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif mampu menjadikan pembelajaran PAI lebih humanis, relevan, dan responsif terhadap tantangan sosial keagamaan masa kini. Model pembelajaran ini tidak hanya berorientasi pada peningkatan aspek kognitif, tetapi juga berkontribusi dalam membentuk peserta didik yang memiliki pemahaman agama yang luas, sikap kritis, karakter moderat, serta kemampuan menerapkan nilai-nilai Islam dalam kehidupan bermasyarakat.

آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش حیاتی در شکل‌دهی به فهم دینی، شخصیت و نگرش‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، در عمل، آموزش PAI به‌ویژه در دروس فقه و تاریخ فرهنگ اسلامی (SKI) اغلب به‌صورت جزئی، متنی و بدون ارتباط کافی با واقعیت‌های متغیر جامعه ارائه می‌شود. هدف این مقاله تحلیل توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا از منظرهای زمینه‌ای، انتقادی تاریخی و ارتباط اجتماعی-دینی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، رویکرد کیفی با مرور ادبیات و تحلیل مفاهیم و یافته‌های پژوهشی مرتبط با توسعه آموزش دینی اسلامی (PAI) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه محتوای تلفیقی و شمول‌گرای فقه و SKI راهبردی کلیدی برای ایجاد آموزش دینی جامع‌تر، سازگارتر و معنادارتر است. محتوای درسی فقه باید نه تنها در جهت ارائه فهم هنجاری از حقوق اسلامی، بلکه در پاسخ به مسائل اجتماعی و همگام با تحولات زمان توسعه یابد. در عین حال، آموزش مطالعات اسلامی باید با رویکرد انتقادی تاریخی هدایت شود تا دانش‌آموزان صرفاً به حفظ رویدادهای تاریخی اکتفا نکنند، بلکه بتوانند ارزش‌ها، زمینه و درس‌های نهفته در توسعه تمدن اسلامی را درک نمایند. رویکرد زمینه‌ای در آموزش این امکان را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان آموزه‌های اسلامی را با تجربیات واقعی زندگی پیوند دهند و رویکرد شمول‌گرا ارزش‌های تعدیل‌گری دینی، تساهل و احترام به تنوع را در آنان نهادینه می‌سازد. بنابراین، توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا می‌تواند آموزش دینی اسلامی (PAI) را انسانی‌تر، مرتبط‌تر و پاسخگوتر نسبت به چالش‌های اجتماعی-دینی معاصر سازد. این مدل آموزشی نه تنها بر ارتقای جنبه‌های شناختی متمرکز است، بلکه در شکل‌دهی دانش‌آموزانی با فهم وسیع دینی، نگرش انتقادی، شخصیت معتدل و توانایی به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی اجتماعی نیز نقش‌آفرین است.

This study aims to analyze the strategies of Islamic Religious Education (PAI) teachers in motivating students to enjoy reading the Qur'an using the Iqro' method at SD Negeri 196 Palembang. The research is motivated by the phenomenon of students' low interest and ability in reading the Qur'an, necessitating effective and sustainable learning strategies from PAI teachers. Using a qualitative descriptive approach with a phenomenological design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving PAI teachers, principals, students, and parents. The findings reveal three main results. First, six strategies are implemented: habituation of reading Iqro' every morning, providing rewards (praise, stickers, small gifts), peer tutoring, integrating Iqro' with religious activities (tadarus, congregational prayers), using varied learning media (letter cards, audio recordings), and establishing collaboration with parents. Second, supporting factors include teacher competence, a religious school environment, parental involvement, and religious habituation programs. Third, inhibiting factors include limited facilities, limited learning time, students' varying abilities, lack of parental support, and unsupportive social environment. This study implies that a combination of consistent habituation, reward systems, peer tutoring, and parental collaboration is an effective strategy for building students' motivation to read the Qur'an in elementary schools. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru Pendidikan Agama Islam (PAI) dalam memotivasi siswa agar gemar membaca Al-Qur'an melalui metode Iqro' di SD Negeri 196 Palembang. Penelitian dilatarbelakangi oleh masih rendahnya minat dan kemampuan siswa sekolah dasar dalam membaca Al-Qur'an. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain fenomenologi, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap guru PAI, kepala sekolah, siswa, dan orang tua. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, terdapat enam strategi yang diterapkan guru PAI: pembiasaan membaca Iqro' setiap pagi, pemberian penghargaan (pujian, stiker, hadiah), tutor sebaya, integrasi dengan kegiatan keagamaan sekolah, penggunaan media pembelajaran variatif, serta kerja sama dengan orang tua. Kedua, faktor pendukung meliputi kompetensi guru, lingkungan sekolah religius, peran orang tua, dan program pembiasaan religius. Ketiga, faktor penghambat meliputi keterbatasan sarana, waktu terbatas, perbedaan kemampuan siswa, kurangnya dukungan orang tua, dan lingkungan sosial kurang mendukung. Penelitian ini menyimpulkan bahwa kombinasi pembiasaan konsisten, pemberian reward, tutor sebaya, dan kolaborasi orang tua merupakan strategi efektif membangun motivasi membaca Al-Qur'an siswa di sekolah dasar.

هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در انگیزش دانش‌آموزان برای علاقه‌مندی به قرائت قرآن کریم با استفاده از روش اقراء در دبستان دولتی ۱۹۶ پالمبانگ است. این پژوهش با توجه به پدیده پایین بودن علاقه و توانایی دانش‌آموزان در قرائت قرآن کریم، ضرورت اتخاذ راهبردهای آموزشی مؤثر و پایدار توسط معلمان PAI را مطرح می‌کند. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی توصیفی و طراحی پدیدارشناختی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت معلمان PAI، مدیر مدرسه، دانش‌آموزان و والدین گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد: نخست، شش راهبرد به کار گرفته می‌شود: عادت‌سازی قرائت اقراء هر صبح، اعطای پاداش (تشویق، برچسب، هدیه‌های کوچک)، آموزش همسالان، ادغام اقراء با فعالیت‌های مذهبی (تلاوت گروهی، نماز جماعت)، استفاده از رسانه‌های آموزشی متنوع (کارت حروف، فایل‌های صوتی) و ایجاد همکاری با والدین. دوم، عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، محیط مدرسه مذهبی، مشارکت والدین و برنامه‌های عادت‌سازی مذهبی است. سوم، عوامل بازدارنده شامل محدودیت امکانات، زمان محدود آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود حمایت والدین و محیط اجتماعی نامناسب است. این پژوهش دلالت دارد که ترکیب عادت‌سازی مستمر، نظام پاداش، آموزش همسالان و همکاری والدین راهبردی مؤثر برای تقویت انگیزش دانش‌آموزان دبستانی جهت قرائت قرآن کریم است.

The purpose of this research is to discuss the use of various learning strategies to enhance students reading literacy skills in Islamic Religious Education (PAI) at SDN 12 Talang Kelapa. A case study design and a qualitative methodology were employed. Data were collected through interviews, observations, and document reviews with the principal, PAI teacher, and fourth grade students. The findings show that in the preparation phase, teachers determine their students’ learning needs, develop individual lesson plans and create a supportive learning environment. In implementation teachers employ process differentiation through a variety of teaching approaches and environmental changes. In the evaluation stage, formative and summative tests are adjusted according to the level of student proficiency. The reading literacy of the students is still in an acceptable level with an average score of 2.7 from 5 although the teachers excellent in the implementation of differentiated learning (100% of indicators met). Half the pupils have reading comprehension difficulties, the other half reading delays. Besides the quality of instruction, internal student factors such as motivation, reading habits at home and parental engagement are found to have a major impact on the success of differentiated learning in this study. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk membahas penggunaan berbagai strategi pembelajaran berdiferensiasi guna meningkatkan keterampilan literasi membaca siswa dalam mata pelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SDN 12 Talang Kelapa. Menggunakan metodologi kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan tinjauan dokumen dengan kepala sekolah, guru PAI, dan siswa kelas empat. Temuan menunjukkan bahwa pada fase persiapan, guru menentukan kebutuhan belajar siswa, mengembangkan rencana pelajaran individu, dan menciptakan lingkungan belajar yang mendukung. Dalam tahap implementasi, guru menerapkan diferensiasi proses melalui berbagai pendekatan pengajaran dan perubahan lingkungan. Pada tahap evaluasi, tes formatif dan sumatif disesuaikan dengan tingkat kemahiran siswa. Literasi membaca siswa masih dalm tingkat rata-rata yakni dengan skor 2.7 dari 5 meski guru sudah sangat baik melaksanakan pembelajaran yang berbeda (100% indikator terpenuhi). Setengah dari siswa mengalami kesulitan dalam pemahaman bahan bacaan, setengah lainnya mengalami keterlambatan membaca. Selain kualitas pengajar, faktor internal siswa seperti motivasi, kebiasaan membaca dirumah, dan keterlibatan orang tua memiliki dampak besar terhadap keberhasilan pembelajaran berdiferensiasi.

هدف این پژوهش، بررسی به‌کارگیری راهبردهای متنوع یادگیری به‌منظور ارتقای مهارت‌های سواد خواندن دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی (PAI) در دبستان SDN 12 Talang Kelapa است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و بررسی اسناد با مدیر مدرسه، معلم PAI و دانش‌آموزان پایه چهارم گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مرحله آمادگی، معلمان نیازهای یادگیری دانش‌آموزان را تعیین کرده، طرح درس‌های فردی تدوین می‌کنند و محیط یادگیری حمایتی ایجاد می‌نمایند. در مرحله اجرا، معلمان از طریق رویکردهای متنوع تدریس و تغییرات محیطی، فرایند یادگیری را به صورت تفکیکی پیاده‌سازی می‌کنند. در مرحله ارزیابی، آزمون‌های تکوینی و پایانی متناسب با سطح مهارت دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. سواد خواندن دانش‌آموزان همچنان در سطح قابل قبول قرار دارد و میانگین نمره ۲.۷ از ۵ را کسب کرده‌اند، هرچند معلمان در اجرای یادگیری تفکیکی عملکرد بسیار مطلوبی داشته‌اند (۱۰۰٪ شاخص‌ها رعایت شده است). نیمی از دانش‌آموزان با دشواری درک مطلب مواجه‌اند و نیمی دیگر تأخیر در خواندن دارند. افزون بر کیفیت تدریس، عوامل درونی دانش‌آموزان مانند انگیزه، عادات مطالعه در منزل و مشارکت والدین، تأثیر عمده‌ای بر موفقیت یادگیری تفکیکی در این پژوهش داشته‌اند.

This study aims to examine how Islamic value-based educational leadership is implemented at SMK Telekomunikasi Sekar Kemuning to foster sustainable and equitable education, particularly in responding to Poverty and Zero Hunger (Sustainable Development Goals. Using a qualitative single-case study design, research subjects included the principal, vice principals, teachers, administrative staff, and students. Results indicate that prophetic values (Siddiq, Amanah, Tabligh, Fathonah) are operationalized through principal role modeling, integration into IT learning ethics, and transparent administration. Educational equity and sustainability are achieved through the Beasiswa Afirmasi Islami scholarship, differentiated learning, transparent IT lab scheduling (1:1 computer ratio), and paperless administration. Social contributions to Sustainable Development Goals 1 and 2 are manifested through the institutionalization of the Unit Pengumpul Zakat dan Sedekah (UPZ), IoT-based agricultural projects, and school greenhouse hydroponic cultivation for local food assistance.

این پژوهش با هدف بررسی نحوه اجرای رهبری آموزشی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در هنرستان مخابرات سکارکمونینگ به منظور ارتقای آموزش پایدار و عادلانه، به ویژه در پاسخ به فقر و گرسنگی صفر (اهداف توسعه پایدار) انجام شده است. این مطالعه با استفاده از طرح پژوهش کیفی تک‌موردی انجام شده و شرکت‌کنندگان شامل مدیر، معاونان، معلمان، کارکنان اداری و دانش‌آموزان بوده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که ارزش‌های نبوی (صدیق، امانت، تبلیغ، فطانت) از طریق الگو بودن مدیر، ادغام در اخلاق یادگیری فناوری اطلاعات و مدیریت شفاف اداری عملیاتی می‌شود. عدالت و پایداری آموزشی از طریق بورسیه تأییدی اسلامی، آموزش تفکیکی، زمان‌بندی شفاف آزمایشگاه فناوری اطلاعات (نسبت ۱:۱ رایانه) و مدیریت بدون کاغذ تحقق یافته است. مشارکت‌های اجتماعی در راستای اهداف توسعه پایدار ۱ و ۲ از طریق نهادینه‌سازی واحد جمع‌آوری زکات و صدقه (UPZ)، پروژه‌های کشاورزی مبتنی بر اینترنت اشیا و کشت هیدروپونیک گلخانه‌ای مدرسه برای کمک غذایی محلی نمود یافته است.

The reading-to-pedagogy gap in universities and universities of education reveals the necessity for integrated approaches in the understanding instruction in higher education. In this study, the Four-Method Pedagogical Framework (4MPF) incorporating metacognitive strategy training, morphological awareness training, collaborative dialogic reading, and technology-instructive adaptive feedback was researched. An explanatory sequential mixed-methods design was used, with a 12-week randomized controlled intervention with 147 undergraduate students, and further qualitative inquiry to clarify and clarify the quantitative results. The 4MPF yielded significantly higher reading comprehension gains than traditional instruction ( p < .001; Cohen's d = 0.82). Partial statistical mediation was confirmed as there were significant indirect effects via metacognitive regulation and morphological awareness, and a significant direct effect was perceived. A qualitative analysis resulted in four explanatory themes: cognitive empowerment, lexical confidence, dialogic friction, and feedback dependency. The results indicate that the 4MPF is an effective integrated instructional package, and that metacognitive and morphological processes are potential mechanisms that underline reading acquisitions. More studies are needed to differentiate the role and interplay of the individual framework components.

شکاف میان آموزش خواندن و آموزش‌شناسی در دانشگاه‌ها و مراکز تربیت معلم، ضرورت رویکردهای تلفیقی را در فهم آموزش در آموزش عالی آشکار می‌سازد. در این پژوهش، چارچوب آموزشی چهار روشی (4MPF) که شامل آموزش راهبردهای فراشناختی، آموزش آگاهی واژگانی-صرفی، خواندن گفت‌وگومحور مشارکتی و بازخورد تطبیقی مبتنی بر فناوری است، مورد بررسی قرار گرفت. طرح پژوهش آمیخته تبیینی-توالی به کار گرفته شد و مداخله‌ای تصادفی کنترل‌شده به مدت ۱۲ هفته با ۱۴۷ دانشجوی کارشناسی اجرا گردید و سپس پژوهش کیفی برای تبیین و روشن‌سازی نتایج کمی انجام شد. چارچوب 4MPF منجر به افزایش معنادار درک مطلب خواندن نسبت به آموزش سنتی شد (p < .001؛ d کوهن = 0.82). میانجی‌گری آماری نسبی تأیید شد، زیرا اثرات غیرمستقیم معناداری از طریق تنظیم فراشناختی و آگاهی واژگانی-صرفی مشاهده گردید و همچنین اثر مستقیم معناداری نیز درک شد. تحلیل کیفی به چهار مضمون تبیینی منجر شد: توانمندسازی شناختی، اعتماد واژگانی، اصطکاک گفت‌وگویی و وابستگی به بازخورد. نتایج نشان می‌دهد که چارچوب 4MPF یک بسته آموزشی تلفیقی مؤثر است و فرایندهای فراشناختی و صرفی-واژگانی سازوکارهای بالقوه‌ای هستند که در اکتساب مهارت خواندن نقش دارند. مطالعات بیشتری برای تمایز نقش و تعامل اجزای منفرد چارچوب مورد نیاز است.

The development of TikTok has transformed social media from a platform primarily used for entertainment into a digital economic medium that provides opportunities for generating additional income. This study aims to analyze the use of TikTok as a means of generating additional income and to examine the implementation of Islamic communication ethics among content creators in Banda Aceh. This study employed a qualitative approach with a phenomenological research design. Informants were selected using purposive sampling and consisted of five TikTok content creators who had generated income through the platform. Data were collected through semi-structured interviews, observations of TikTok content, and documentation, and were analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis. The findings show that TikTok is utilized as a digital economic medium through three main activities: TikTok Affiliate, promotion of MSME products, and endorsements. In practice, the creators attempted to apply Islamic communication ethics by emphasizing honesty, trustworthiness, and politeness in delivering information. However, the implementation of these values faces challenges, including competition involving sensational content, pressure from the TikTok algorithm, and dilemmas in following viral trends. This study concludes that the use of TikTok as a digital economic medium can be aligned with Islamic communication ethics when content creators maintain integrity, honesty, and responsibility in their digital communication activities.

تحولات تیک‌تاک، رسانه‌های اجتماعی را از بستری عمدتاً سرگرم‌کننده به یک محیط اقتصادی دیجیتال تبدیل کرده است که فرصت‌هایی برای کسب درآمد اضافی فراهم می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل استفاده از تیک‌تاک به‌عنوان وسیله‌ای برای کسب درآمد اضافی و بررسی اجرای اخلاق ارتباطی اسلامی در میان تولیدکنندگان محتوا در باندا آچه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و طرح پژوهش پدیدارشناختی انجام شده است. مشارکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و شامل پنج تولیدکننده محتوای تیک‌تاک بودند که از این پلتفرم درآمد کسب کرده‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده محتوای تیک‌تاک و مستندسازی گردآوری و با استفاده از تحلیل تماتیک براون و کلارک تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تیک‌تاک به‌عنوان یک محیط اقتصادی دیجیتال از طریق سه فعالیت اصلی شامل همکاری‌های وابسته تیک‌تاک (TikTok Affiliate)، ترویج محصولات کسب‌وکارهای خرد و متوسط (MSME) و تبلیغات (endorsement) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در عمل، تولیدکنندگان محتوا تلاش می‌کنند اخلاق ارتباطی اسلامی را با تأکید بر صداقت، امانت‌داری و ادب در انتقال اطلاعات رعایت کنند. با این حال، اجرای این ارزش‌ها با چالش‌هایی مانند رقابت مبتنی بر محتوای جنجالی، فشار الگوریتم تیک‌تاک و دوراهی‌های پیروی از روندهای ویروسی مواجه است. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که استفاده از تیک‌تاک به‌عنوان محیط اقتصادی دیجیتال می‌تواند با اخلاق ارتباطی اسلامی همسو باشد، مشروط بر آنکه تولیدکنندگان محتوا در فعالیت‌های ارتباطی دیجیتال خود، صداقت، امانت‌داری و مسئولیت‌پذیری را حفظ کنند.

This study aims to examine the relationship between self-control and learning motivation among students of the Islamic Religious Education (PAI) study program at Universitas Negeri Jakarta Class of 2024 from an Islamic psychology perspective. A quantitative method with a correlational approach was used, involving 75 students selected through random sampling from a target population of 148 active students of the 2024 cohort. Data were collected using a five-point Likert-scale questionnaire that had been tested for validity and reliability on 30 respondents outside the main sample, and were analyzed with IBM SPSS Statistics using the Pearson Product Moment correlation technique. The results show a positive and highly significant correlation between self-control and learning motivation (r = 0.807; sig. = 0.000 < 0.05), so that H0 is rejected and H1 is accepted. The coefficient of determination indicates that self-control contributes 65.1% to learning motivation, while the remaining 34.9% is explained by other factors outside this study. These findings confirm that students with better self-control, understood in Islamic psychology as mujahadah an-nafs, tend to show higher learning motivation oriented toward both academic achievement and worship.

هدف این پژوهش بررسی رابطه بین خودکنترلی و انگیزش یادگیری در میان دانشجویان رشته آموزش دینی اسلامی (PAI) دانشگاه دولتی جاکارتا ورودی ۲۰۲۴ از منظر روان‌شناسی اسلامی است. این پژوهش با روش کمی و رویکرد همبستگی انجام شده است و ۷۵ دانشجو با نمونه‌گیری تصادفی از جمعیت هدف شامل ۱۴۸ دانشجوی فعال ورودی ۲۰۲۴ انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه لیکرت پنج‌درجه‌ای که روایی و پایایی آن بر روی ۳۰ پاسخ‌دهنده خارج از نمونه اصلی آزمون شده بود، گردآوری شد و با نرم‌افزار IBM SPSS Statistics و تکنیک همبستگی پیرسون تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بین خودکنترلی و انگیزش یادگیری رابطه مثبت و بسیار معناداری وجود دارد (r = 0.807؛ sig. = 0.000 < 0.05)، بنابراین فرض صفر رد و فرض یک پذیرفته می‌شود. ضریب تعیین نشان می‌دهد که خودکنترلی ۶۵.۱٪ از واریانس انگیزش یادگیری را تبیین می‌کند و ۳۴.۹٪ باقیمانده توسط عوامل دیگری خارج از این پژوهش توضیح داده می‌شود. این یافته‌ها تأیید می‌کند که دانشجویانی که خودکنترلی بهتری دارند، که در روان‌شناسی اسلامی به عنوان مجاهده نفس شناخته می‌شود، تمایل دارند انگیزش یادگیری بالاتری از لحاظ پیشرفت تحصیلی و عبادت نشان دهند.

Purpose Family cultural capital is an established explanation of educational inequality, and its relationship with academic achievement has been examined in previous Chinese research. Rather than proposing a new cultural-capital construct, this study provides an extension by examining the relative associations of cultural resources, parental education level and parent-child communication with academic achievement among high school students in Linfen, Shanxi Province. Methodology The study focuses on a smaller-city educational setting that has received less attention than national datasets and major metropolitan contexts in the literature considered here. A cross-sectional questionnaire survey was administered to 200 students aged 16–18 from two high schools in Linfen, Shanxi Province, selected through stratified cluster sampling. Academic achievement was measured using students’ reported end-of-term performance across three municipal examination subjects. Findings Correlation and regression analyses showed that all three dimensions were significantly and positively associated with academic outcomes, with parental education level showing the strongest association. The combined model accounted for nearly 69% of the variance in academic performance. The findings suggest that cultural resources, parental education level and meaningful parent-child communication are interrelated dimensions of the family context, but the results should not be interpreted as evidence of mediation because mediation effects were not formally tested. Originality Accordingly, the contribution of the study lies not in claiming novelty for the individual variables, but in examining whether established family cultural-capital relationships remain observable, and with what relative strength, within this specific high-school context. Implications The findings offer practical implications for family-school collaboration and context-sensitive educational support.

هدف: سرمایه فرهنگی خانواده به عنوان یکی از تبیین‌های شناخته‌شده نابرابری آموزشی مطرح است و رابطه آن با پیشرفت تحصیلی در پژوهش‌های پیشین چین مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه به جای ارائه یک ساختار جدید از سرمایه فرهنگی، با بررسی ارتباط نسبی منابع فرهنگی، سطح تحصیلات والدین و ارتباط والد-فرزند با پیشرفت تحصیلی در میان دانش‌آموزان دبیرستانی شهر Linfen در استان Shanxi، گسترشی بر پژوهش‌های پیشین ارائه می‌دهد. روش‌شناسی: این پژوهش بر محیط آموزشی یک شهر کوچک تمرکز دارد که در مقایسه با داده‌های ملی و زمینه‌های کلان‌شهری، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یک پیمایش مقطعی با استفاده از پرسشنامه از ۲۰۰ دانش‌آموز ۱۸-۱۶ ساله از دو دبیرستان شهر Linfen در استان Shanxi که با نمونه‌گیری خوشه‌ای طبقه‌بندی‌شده انتخاب شده بودند، انجام شد. پیشرفت تحصیلی با استفاده از عملکرد گزارش‌شده دانش‌آموزان در پایان ترم در سه درس آزمون شهری سنجیده شد. یافته‌ها: تحلیل همبستگی و رگرسیون نشان داد که هر سه بُعد به طور معنادار و مثبت با نتایج تحصیلی مرتبط هستند و سطح تحصیلات والدین قوی‌ترین ارتباط را نشان داد. مدل ترکیبی تقریباً ۶۹٪ از واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین کرد. یافته‌ها حاکی از آن است که منابع فرهنگی، سطح تحصیلات والدین و ارتباط معنادار والد-فرزند ابعاد مرتبط با زمینه خانوادگی هستند، اما نتایج نباید به عنوان شواهدی از میانجی‌گری تفسیر شوند، زیرا اثرات میانجی‌گری به طور رسمی آزمون نشده‌اند. اصالت: بنابراین، سهم این مطالعه نه در ادعای نوآوری متغیرهای منفرد، بلکه در بررسی این است که آیا روابط شناخته‌شده سرمایه فرهنگی خانواده همچنان در این بستر خاص دبیرستانی قابل مشاهده است و با چه قدرت نسبی. پیامدها: یافته‌ها پیامدهای عملی برای همکاری خانواده و مدرسه و حمایت آموزشی حساس به زمینه ارائه می‌کند.

This study examines the intellectual contribution of Sheikh Ghazi Muhammad Hashim, a prominent Muslim scholar from Myanmar, through his Qur’anic commentary Tiby?n al-Qur’?n. It focuses on the sources and methodological features that shaped the interpretation presented in this work. Although Qur’anic exegesis in Southeast Asia has received increasing scholarly attention, the exegetical heritage of Myanmar Muslims remains comparatively underexplored, particularly regarding Burmese-language tafsir and its engagement with Arabic, Urdu, Islamic, Christian, Buddhist and English sources. This study employs a qualitative library research design using documentary and descriptive-analytical methods. The primary source is Tiby?n al-Qur’?n, complemented by the author’s other writings and relevant historical and scholarly sources. The analysis shows that Hashim’s tafsir draws extensively on classical Arabic commentaries, Urdu tafsir, Qur’anic sciences, hadith collections, prophetic biography, Islamic jurisprudence, theology, Arabic lexicography, Burmese sources, Christian writings, Buddhist literature and English-language materials. This diversity reflects an exegetical approach that combines established Islamic scholarship with Myanmar's intellectual and religious environment. The study argues that Tiby?n al-Qur’?n should be understood not merely as a translation or reproduction of earlier tafsir, but as an important example of localised Qur’anic interpretation that mediated between the classical Islamic scholarly tradition and Myanmar's religiously plural context. The study contributes to the growing scholarship on Southeast Asian tafsir by highlighting the methodological significance of Burmese Muslim intellectual production and showing how a local exegete used diverse sources to make Qur’anic knowledge accessible to his community.

این پژوهش به بررسی سهم فکری شیخ غازی محمد هاشم، یکی از علمای برجسته مسلمان میانمار، از طریق تفسیر قرآنی او با عنوان تبیان القرآن می‌پردازد. تمرکز این مطالعه بر منابع و ویژگی‌های روش‌شناختی است که تفسیر ارائه‌شده در این اثر را شکل داده‌اند. اگرچه تفسیر قرآن در جنوب شرق آسیا مورد توجه فزاینده پژوهشگران قرار گرفته است، اما میراث تفسیری مسلمانان میانمار نسبتاً کمتر مورد بررسی قرار گرفته است، به‌ویژه در خصوص تفسیر به زبان برمه‌ای و تعامل آن با منابع عربی، اردو، اسلامی، مسیحی، بودایی و انگلیسی. این پژوهش با بهره‌گیری از طرح پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و روش‌های اسنادی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منبع اصلی، تبیان القرآن، به همراه سایر آثار نویسنده و منابع تاریخی و علمی مرتبط مورد استفاده قرار گرفته‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تفسیر هاشم به طور گسترده‌ای از تفاسیر کلاسیک عربی، تفاسیر اردو، علوم قرآنی، مجموعه‌های حدیث، سیره نبوی، فقه اسلامی، کلام، لغت‌نامه‌های عربی، منابع برمه‌ای، آثار مسیحی، متون بودایی و منابع انگلیسی‌زبان بهره برده است. این تنوع، رویکرد تفسیری را نشان می‌دهد که دانش اسلامی تثبیت‌شده را با محیط فکری و دینی میانمار ترکیب می‌کند. این پژوهش استدلال می‌کند که تبیان القرآن نباید صرفاً به عنوان ترجمه یا بازتولید تفاسیر پیشین تلقی شود، بلکه به عنوان نمونه‌ای مهم از تفسیر بومی‌شده قرآن که میان سنت علمی کلاسیک اسلامی و زمینه دینی متکثر میانمار واسطه‌گری می‌کند، باید در نظر گرفته شود. این مطالعه با برجسته‌کردن اهمیت روش‌شناختی تولید فکری مسلمانان برمه و نشان‌دادن چگونگی بهره‌گیری یک مفسر محلی از منابع متنوع برای دسترس‌پذیر ساختن دانش قرآنی برای جامعه خود، به ادبیات رو‌به‌رشد تفسیر در جنوب شرق آسیا کمک می‌کند.