اندازه‌ی اثر

Purpose: This study aimed to determine the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in improving the psychological well-being of patients diagnosed with cancer. Materials and Methods: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a control group and a follow-up assessment. The statistical sample consisted of 60 patients with cancer who were selected through purposive sampling and assigned to three groups of 20 participants. Participants in the intervention groups received an ACT-based intervention consisting of eight 45-minute sessions delivered over one month, whereas the control group received no psychological intervention during the study period. Psychological well-being was assessed using Ryff’s 84-item Psychological Well-Being Scale (1989) at the pretest, posttest, and follow-up stages. The collected data were analyzed using inferential statistical procedures in SPSS version 25. Findings: The inferential analysis demonstrated a statistically significant difference between the intervention and control groups in posttest psychological well-being scores. Participants who received Acceptance and Commitment Therapy showed significantly higher levels of psychological well-being than those in the control group. The intervention produced a very large effect size (η² = 0.935), indicating that a substantial proportion of the variance in post-intervention psychological well-being was attributable to the therapeutic intervention. The follow-up analysis further showed that the improvement in psychological well-being was maintained after the completion of treatment, suggesting the stability and durability of the intervention effects over time. Conclusion: Acceptance and Commitment Therapy is an effective psychological intervention for enhancing psychological well-being among patients with cancer. By promoting psychological flexibility, acceptance of difficult internal experiences, present-moment awareness, and engagement in value-oriented behaviors, ACT may help patients cope more adaptively with the psychological consequences of cancer. Therefore, this intervention may be incorporated into psychosocial rehabilitation and supportive care programs for patients with cancer.

هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی بیماران مبتلا به سرطان انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و ارزیابی پیگیری انجام گرفت. نمونه‌ی آماری شامل ۶۰ بیمار مبتلا به سرطان بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به سه گروه ۲۰ نفره تقسیم شدند. شرکت‌کنندگان در گروه‌های مداخله، مداخله‌ای مبتنی بر ACT را در قالب هشت جلسه‌ی ۴۵ دقیقه‌ای طی یک ماه دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل در طول دوره‌ی مطالعه هیچ مداخله‌ی روان‌شناختی دریافت نکرد. بهزیستی روان‌شناختی با استفاده از مقیاس ۸۴ ماده‌ای بهزیستی روان‌شناختی Ryff (۱۹۸۹) در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری ارزیابی شد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آماری استنباطی در نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۵ تحلیل گردید. یافته‌ها: تحلیل استنباطی تفاوت معناداری را بین گروه‌های مداخله و کنترل در نمرات پس‌آزمون بهزیستی روان‌شناختی نشان داد. شرکت‌کنندگانی که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد دریافت کردند، سطوح بهزیستی روان‌شناختی به‌مراتب بالاتری نسبت به گروه کنترل داشتند. مداخله دارای اندازه‌ی اثر بسیار بزرگ (η² = ۰.۹۳۵) بود که نشان‌دهنده‌ی سهم قابل توجهی از واریانس بهزیستی روان‌شناختی پس از مداخله به دلیل مداخله‌ی درمانی است. تحلیل پیگیری نیز نشان داد که بهبود بهزیستی روان‌شناختی پس از اتمام درمان حفظ شده است و این امر پایداری و دوام اثرات مداخله در طول زمان را نشان می‌دهد. نتیجه‌گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یک مداخله‌ی روان‌شناختی مؤثر برای ارتقای بهزیستی روان‌شناختی در بیماران مبتلا به سرطان است. با ارتقای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، پذیرش تجارب درونی دشوار، آگاهی از لحظه‌ی حال و درگیر شدن در رفتارهای ارزش‌محور، ACT می‌تواند به بیماران در مقابله‌ی سازگارانه‌تر با پیامدهای روان‌شناختی سرطان کمک کند. بنابراین، این مداخله می‌تواند در برنامه‌های بازتوانی روان‌اجتماعی و مراقبت حمایتی بیماران مبتلا به سرطان گنجانده شود.

Experiences of bullying can have significant psychological consequences, including an increased risk of social anxiety. This study aimed to examine changes in social anxiety following Virtual Reality Social Exposure (VRSE) among bullying victims. A one-group pretest–posttest design without a control group was employed with 12 participants. The intervention consisted of three gradual exposure sessions in virtual environments representing social situations. Social anxiety was measured before and after the intervention, and the data were analyzed using the Wilcoxon Signed-Rank Test. The results indicated a statistically significant decrease in social anxiety scores following the intervention (p = 0.002), with a reported effect size of 0.974. These findings suggest that VRSE may be a promising approach for reducing social anxiety among bullying victims. However, the absence of a control group and the small sample size limit conclusions regarding its effectiveness and safety. Further studies with larger samples, control groups, and systematic safety assessments are needed.

This study aims to analyze the effect of using gamification-based Quizizz as a digital assessment on the learning motivation and engagement of grade X Building Construction and Housing Engineering students in the Basic Building Construction and Housing Engineering course at SMKN 3 Surabaya. This research examines how Quizizz assessments integrated with gamification influence motivation and learning engagement among 10th-grade students majoring in Building and Housing Construction Engineering in the Basic of Building and Housing Construction Engineering course at SMKN 3 Surabaya. A quantitative experiment was conducted using a single-group pretest–posttest design, and all 33 students in the population participated through total sampling. Data were collected via a Likert scale questionnaire and observation sheets, then analyzed using the paired t-test, the Wilcoxon signed-rank test, effect size calculations, and N-Gain. The research findings indicate that Quizizz combined with gamification did not result in a significant change in students’ learning motivation (Sig. = 0.769 > 0.05; effect size = 0.05), but it significantly increased learning engagement (Sig. = 0.027 < 0.05; effect size = 0.384). Observational data support this, showing an engagement rate of 86.67% (classified as very high). Therefore, Quizizz-based gamification appears to be more suitable for enhancing engagement than motivation in technical vocational subjects. Gamification-based Quizizz has proven to be more effective in enhancing learning engagement than learning motivation in technical vocational subjects. Teachers are advised to combine Quizizz with additional strategies, such as linking the material to real-world construction work contexts, in order to foster students’ learning motivation more comprehensively.

The ability to understand concepts is one of the important aspects in social studies learning because students are not only required to remember information, but also to be able to explain and apply concepts in various situations. However, the learning process that is still teacher-centered causes student involvement and motivation to learn is not optimal. This study aims to analyze the influence of the Teams Games Tournament (TGT) learning model assisted by Quizizz Paper Mode (Q-Card) on learning motivation and students' ability to understand concepts in food chain materials. This study uses a quantitative approach with a pre-experimental design method through a one-group pretest-posttest design. The research sample consisted of 30 students in class V of SDN Cisiram who were selected using saturated sampling techniques. Data were collected through concept comprehension tests, learning motivation questionnaires, and documentation, then analyzed using Wilcoxon, N-Gain, and effect size tests. The results showed an increase in concept comprehension ability with an average score increasing from 39.73 to 87.70, an N-Gain value of 0.78 with a high category, and an effect size of 0.617 which showed a strong influence. The application of TGT assisted by Q-Card was also able to increase students' involvement and learning motivation. Thus, the Quizizz Paper Mode (Q-Card)-assisted TGT model is effectively used as an alternative to IPAS learning to improve students' understanding of concepts and learning motivation.

Academic achievement in higher education is associated not only with individual and instructional factors but also with students' social environment. However, evidence on peer environments among Social Studies Education students in Indonesia remains limited, particularly regarding how peer interactions are experienced in academic contexts. This study examines the relationship between peer environment and academic achievement among pre-service Social Studies teachers at the Social Studies Education Study Program, Faculty of Education and Teacher Training, State Islamic University of Maulana Malik Ibrahim Malang. A sequential explanatory mixed-methods design was used. The quantitative phase involved 220 students from a population of 488 students in the 2023, 2024, and 2025 cohorts and was analyzed using PLS-SEM. The qualitative phase involved semi-structured interviews with 15 students selected purposively from the quantitative phase. The quantitative results indicated a positive and statistically significant association between peer environment and academic achievement (β = 0.145; t = 2.123; p = 0.034), although the effect size was small (f² = 0.014) and the model explained 1.5% of the variance in academic achievement (R² = 0.015). The qualitative findings identified four themes: academic behavior modeling, socio-academic support, group learning norms, and positive competitive drive. Together, the findings suggest that peer environment is a contextual factor associated with academic achievement through students' academic behaviors and interactions, rather than a dominant determinant of GPA. The study extends the application of Peer Influence Theory to pre-service Social Studies teacher education by highlighting the academic orientation and quality of peer interactions.

Introduction This cross-sectional, exploratory study investigated the association between physical exercise (PE) and social anxiety (SA) among 862 left-behind adolescents in China. It examined emotion regulation abilities (ERA) and peer relationships (PR) as potential mediators and gender as a moderator in this association. Methods A cross-sectional exploratory design was adopted. Participants were 862 Chinese left-behind adolescents. Path analysis was used to test the hypothesized sequential mediation model and gender moderation effect. Results Path analysis revealed that PE was negatively associated with SA. Each separate path of the hypothesized sequential chain (PE → ERA, ERA → PR, PR → SA) was statistically significant, while the overall sequential mediation effect (PE → ERA → PR → SA) was non-significant (95% CI included zero). This indicated that the significant PE–ERA association had a small effect size and could not propagate fully through the chain to SA. The direct path from PE to PR was also non-significant. The data favoured independent mediation pathways rather than a sequential mediation process. Gender moderated the pathway: the positive PE–ERA association was significant for females but non-significant for males. Discussion The findings are hypothesis-generating rather than confirmatory and require replication via longitudinal research. For vulnerable adolescents, PE may help build emotional competence, which contributes to improved peer bonds. Interventions could integrate emotion-regulation skill training into physical activity programmes, particularly targeting female adolescents. Due to the cross-sectional nature of the study, causal conclusions cannot be drawn.

This study examines the implementation of Problem-Based Learning (PBL) assisted by flashcard media to improve third-grade elementary students’ critical thinking skills in Landscape (Bentang Alam) material. Methods: This study used a quantitative approach with a quasi-experimental, nonequivalent control-group design. The sample consisted of 44 third-grade students from SD Negeri in Semarang, divided into an experimental class (22 students) taught using PBL assisted by flashcards and a control class (22 students) taught using conventional learning. Data were collected using pretest and posttest instruments with 120 multiple-choice items (30 per skill) and analyzed using normality and homogeneity tests, paired-sample t-tests, independent-sample t-tests, Normalized Gain (N-Gain) analysis, and analysis of Covariance (ANCOVA) with the pretest as the covariate. Because of third-grade students' cognitive capacity, the test was administered in four separate sessions on four different days, with each session lasting approximately 45 minutes. Effect size was reported using Partial Eta Squared to measure the magnitude of the intervention’s impact. Both groups showed increased critical thinking ability after treatment, but the experimental group's increase was significantly higher than the control group's. After controlling for pretest scores, the ANCOVA results showed a significant difference between groups (F = 16989.679; p < .001; η²p = .998), indicating a large effect size. The experimental group's average N-Gain score was 0.7336, categorized as high and fairly effective, while the control group's average was 0.3784, categorized as medium and less effective. The greatest improvement occurred in the analysis and evaluation indicators. Implementing PBL assisted by flashcards effectively improves students’ critical thinking skills on Landscape material, as flashcards function not merely as visual media but as contextual problem triggers integrated into each stage of the PBL syntax. Keywords: problem-based learning, flashcard, critical thinking, landscape, elementary school.

Understanding dynamic electricity is important because students often experience difficulties in understanding the relationships among electric current, voltage, and resistance in series and parallel circuits. This study aimed to analyze changes in students’ conceptual understanding before and after learning with the Physics Education Technology (PhET) virtual laboratory supported by student worksheets (LKPD), test the statistical significance of these changes, and determine the magnitude of improvement. The study employed a quantitative approach using a one-group pretest-posttest design without a comparison group. The participants were 20 eighth-grade students at MTs Alkhairaat Biromaru. Data were collected through conceptual understanding tests administered before and after instruction and an observation checklist assessing implementation. The data were analyzed using descriptive statistics, a paired-samples t-test, and N-Gain. The results showed that the mean score increased from 43.75 to 53.75, with a statistically significant difference (t(19) = −5.210; p < 0.001). Cohen’s dz was 1.17, indicating a large effect size, whereas the N-Gain of 0.18 was categorized as low. All instructional stages were implemented as planned. Thus, students’ scores increased following the intervention; however, the effectiveness of PhET supported by LKPD cannot be conclusively established without a comparison group. Future research should include a comparison group and a longer instructional period. ABSTRAK Pemahaman konsep listrik dinamis penting dikembangkan karena peserta didik sering mengalami kesulitan memahami hubungan antara arus, tegangan, dan hambatan dalam rangkaian seri maupun paralel. Penelitian ini bertujuan menganalisis perubahan pemahaman konsep peserta didik sebelum dan sesudah pembelajaran menggunakan laboratorium virtual Physics Education Technology (PhET) berbantuan Lembar Kerja Peserta Didik (LKPD), menguji signifikansi perubahannya, serta menentukan besarnya peningkatan. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain one-group pretest-posttest tanpa kelas pembanding. Subjek penelitian terdiri atas 20 peserta didik kelas VIII MTs Alkhairaat Biromaru. Data dikumpulkan melalui tes pemahaman konsep sebelum dan sesudah pembelajaran serta lembar observasi keterlaksanaan kegiatan. Data dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji-t berpasangan, dan N-Gain. Hasil penelitian menunjukkan bahwa rata-rata skor meningkat dari 43,75 menjadi 53,75, dengan perbedaan yang signifikan secara statistik (t19 = −5,210; p < 0,001). Ukuran efek Cohen’s dz sebesar 1,17 termasuk kategori besar, sedangkan N-Gain sebesar 0,18 termasuk kategori rendah. Seluruh tahapan pembelajaran terlaksana sesuai rencana. Dengan demikian, terdapat peningkatan skor setelah pembelajaran, tetapi efektivitas PhET berbantuan LKPD belum dapat dipastikan tanpa kelas pembanding. Penelitian selanjutnya disarankan melibatkan kelas pembanding dan durasi pembelajaran yang lebih panjang.

This study aimed to develop and examine the validity, practicality, and preliminary effectiveness of the Outcome-Based Authentic Learning Model (OBALM) for strengthening the professional competence of prospective vocational educators. This Research and Development (R&D) study employed the ADDIE model and involved 54 third-semester students of the Vocational Makeup Education Study Program at the Indonesian Institute of the Arts Padangpanjang. Data were collected through expert validation, implementation observations, student responses, and a professional performance rubric, and were analyzed using Aiken’s V, percentage scores, N-gain, and inferential statistics. OBALM comprises six stages: Authentic Problem Orientation, Problem Analysis, Strategy Design, Implementation, Feedback, and Reflection. Expert validation yielded an Aiken’s V of 0.89, indicating high content validity, while the overall practicality score was 85.0%. Students’ mean professional competence score increased from 62.18 to 82.94, with an N-gain of 0.55. The pretest–posttest difference was statistically significant, t(53) = 13.44, p < .001, with a very large effect size (Cohen’s dz = 1.83). Improvements were observed across the seven targeted professional competence dimensions. These findings provide initial empirical support for OBALM as a structured learning approach that integrates outcome-based learning, authentic problems, practical performance, feedback, and reflection in vocational higher education. Keywords: outcome-based education, authentic learning, professional competence, vocational education, instructional model.

This study aims to examine the effect of the CTL assisted by audiovisual with a deep learning approach on the critical thinking skills of tenth-grade students at SMA Negeri 2 Tasikmalaya. Although the effectiveness of CTL has been widely investigated, studies integrating CTL, audiovisual media, and a deep learning approach simultaneously in economics learning remain limited, creating a research gap that underpins this study. The novelty of this research lies in examining the synergistic effect of these three components as a unified instructional intervention. The study employed a quasi-experimental method using a non-equivalent control group design. The research instrument was an essay test measuring critical thinking skills based on Ennis's indicators. The results revealed a significant improvement in the experimental group, with the mean score increasing from 36.22 on the pretest to 85.84 on the posttest, while the control group improved from 35.55 to 73.13. The independent samples t-test showed a significance value of 0.000 (p < 0.05), with a Cohen's effect size of 1.29, indicating a very large effect. It can be concluded that the CTL model assisted by audiovisual media with a deep learning approach is effective in improving students' critical thinking skills in economics learning.

Purpose: This study examines the determinants of student satisfaction with graduation art creation courses among senior undergraduate students in public universities in Sichuan, China. Drawing on established service quality and student satisfaction frameworks, the study proposes and tests a structural model incorporating Curriculum, Teaching Quality, Service Quality, Service Innovation, Perceived Value, Student Engagement, and Student Satisfaction. A quantitative cross-sectional survey was conducted with 502 final-year students from three public universities selected through two-stage stratified proportional sampling. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using Confirmatory Factor Analysis and Structural Equation Modeling with maximum likelihood estimation. The findings indicate that Curriculum, Teaching Quality, Perceived Value, Student Engagement, and Service Innovation have significant positive direct effects on Student Satisfaction. Notably, Service Quality exerted a significant indirect effect on Student Satisfaction through Perceived Value, rather than a direct effect, with an indirect effect size of 0.066. Among all predictors, Perceived Value emerged as the strongest determinant of overall satisfaction. The findings highlight Perceived Value as a central mediating mechanism through which institutional and instructional factors influence graduating art students' overall educational experience.

Introduction Deception elicits measurable cognitive and linguistic changes, yet accurately identifying deceptive language in high-stakes environments remains a persistent challenge. Although natural language processing (NLP) and machine learning (ML) techniques have shown promise in detecting misinformation and low-stakes deception, their performance on spontaneous, stress-induced speech remains poorly understood. This study investigates linguistic markers of deception and evaluates the performance of supervised ML models and a knowledge-grounded language model, FranklinAsk™, across both synthetic and real-world datasets. Methods Linguistic analyses were conducted on responses from a National Center for Credibility Assessment (NCCA) military training exercise involving truthful and deceptive participants. A synthetic dataset was generated using MOSTLYAI to provide a balanced corpus for ML training. Linguistic features were extracted using pretrained NLP models, and supervised classifiers, including logistic regression, Random Forest, Naïve Bayes, and Support Vector Machine (SVM), were trained using LIWC-22 features with 10-fold cross-validation. The FranklinAsk™ RAG system was evaluated using the same participant responses to compare knowledge-grounded reasoning with statistical learning. Results Two linguistic features, cardinal numbers (nominal p = 0.041) and particles (nominal p = 0.0486), reached the unadjusted significance threshold, each with a moderate effect size ( d = 0.55); neither remained statistically significant after Benjamini-Hochberg FDR correction (adjusted p = 0.668 for both). No significant sentiment differences were observed. On the synthetic dataset, logistic regression performed best (F1 = 0.930; ROC AUC = 0.978), but all supervised models showed substantial performance declines when applied to the real-world dataset. In contrast, FranklinAsk™ achieved the highest F1-score (0.519), highest accuracy (0.487), and second-highest recall (0.700) on the military exercise data. Discussion These findings highlight the limited generalizability of synthetic-trained deception models to real-world, high-stakes communication and motivate further investigation of knowledge-grounded language models as an alternative approach when labeled real-world training data are limited. Future research should prioritize expanding ecologically valid datasets and exploring hybrid approaches that combine statistical modeling with knowledge-grounded reasoning.

Automotive electrical-system education requires an understanding of circuit principles and component functions, yet evaluations based on class averages can obscure individual differences and assessment limitations. This study examined changes in test performance before and after instruction recorded as problem-based learning in a headlamp and starter-system unit for Grade XI vocational automotive students. A one-group design was used to analyse 34 matched pre-test and post-test scores on a 0-to-100 scale. Descriptive statistics, paired t tests, Wilcoxon signed-rank tests, an exact sign test, standardized mean change, normalized gains, bootstrap confidence intervals, and exploratory analyses of baseline scores and gains were conducted. Mean scores increased from 71.91 to 95.88, representing a gain of 23.97 points. Thirty-two students improved, while two recorded lower post-test scores. All paired-change tests indicated statistically significant differences, with p values below 0.001, and the standardized within-student effect size was 1.09. An inverse association between baseline performance and arithmetic gain requires caution because the measures are mathematically linked. Seventeen students attained the maximum post-test score, indicating substantial ceiling concentration that may limit the assessment's discrimination at higher achievement levels. The results document a large, widespread improvement in recorded scores following the instructional unit. However, the absence of a comparison group prevents causal attribution of the improvement to problem-based learning. Student-level analysis and scrutiny of assessment properties offer a more informative basis for evaluating learning gains in vocational education.

Abstract : This systematic review examined evaluative studies on reading interventions affecting schoolchildren’s comprehension outcomes, published from 2020 to 2026. Per PRISMA 2020 guidelines, 265 records were reviewed overall, out of which 166 unique records were screened, 52 full-text articles were reviewed, and 18 satisfactory records matched the inclusion criteria. The records included studies from 11 countries and comprised more than 2900 learners across 17 studies, with sample sizes ranging from preschool to high school. Due to heterogeneity among interventions, designs, and measures taken, a synthesis without meta-analysis was conducted, classifying 5 different intervention types and summarizing the overall findings. The results showed that 12 of 18 studies were positive, 2 had mixed results, 2 showed no effect on the outcome, and 2 were ambiguous in their reporting. The four studies that used explicit comprehension strategies yielded the most reliable results; among them, a tier one intervention had an effect size of +0.79, and a two-stage instructional approach had an effect size of +0.26. Code-based instruction was effective in three of four studies that used this method. Technology was effective in four of six studies, but the largest evaluated experiment did not show convincing results. Out of seven total experiments made by random sampling, five had positive outcomes, and it should be mentioned that no research was conducted in the Philippines. The studies’ outcomes emphasize the importance of supporting word recognition alongside explicit comprehension instruction.

This quasi-experimental study investigates the pedagogical effectiveness of Polya’s structured problem-solving framework in enhancing analytical thinking and academic achievement in high school physics. The research focused on tenth-grade students studying linear motion and free fall and used a one-group pretest-posttest design to evaluate cognitive and affective outcomes. The empirical results reveal a highly significant improvement in post-instruction physics learning achievement (p < .001) with a substantial effect size (Cohen's d = 1.59), successfully exceeding the rigorous 60% curriculum mastery criterion (p < .05). Concurrently, the students' analytical thinking abilities demonstrated marked, statistically significant growth (p < .001). Beyond cognitive gains, the structured intervention fostered highly positive attitudes toward the physics curriculum, with students reporting increased interest, determination, and academic responsibility. These findings strongly affirm that systematically integrating Polya’s four-step heuristic effectively supports metacognitive regulation, mitigates traditional problem-solving deficits, and consistently drives superior academic performance in complex scientific disciplines, providing a robust pedagogical model for contemporary physics education.

این مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی به بررسی اثربخشی آموزشی چارچوب ساختاریافته‌ی حل مسئله‌ی Polya در ارتقای تفکر تحلیلی و پیشرفت تحصیلی در درس فیزیک دبیرستان می‌پردازد. پژوهش بر دانش‌آموزان پایه‌ی دهم که مباحث حرکت خطی و سقوط آزاد را مطالعه می‌کردند، متمرکز بوده و از طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با یک گروه برای ارزیابی پیامدهای شناختی و عاطفی استفاده کرده است. نتایج تجربی نشان‌دهنده‌ی بهبود بسیار معنادار در پیشرفت یادگیری فیزیک پس از آموزش (p < .001) با اندازه‌ی اثر قابل توجه (Cohen's d = 1.59) است که به طور موفقیت‌آمیزی از معیار سختگیرانه‌ی تسلط بر برنامه‌ی درسی ۶۰٪ فراتر رفته است (p < .05). همزمان، توانایی‌های تفکر تحلیلی دانش‌آموزان نیز رشد چشمگیر و معنادار آماری را نشان داد (p < .001). فراتر از دستاوردهای شناختی، مداخله‌ی ساختاریافته نگرش‌های بسیار مثبتی نسبت به برنامه‌ی درسی فیزیک ایجاد کرد و دانش‌آموزان افزایش علاقه، پشتکار و مسئولیت‌پذیری تحصیلی را گزارش کردند. این یافته‌ها به طور قوی تأیید می‌کنند که ادغام نظام‌مند راهبرد چهارمرحله‌ای Polya به طور مؤثری از تنظیم فراشناختی حمایت می‌کند، کاستی‌های سنتی حل مسئله را کاهش می‌دهد و به طور پیوسته عملکرد تحصیلی برتر را در رشته‌های علمی پیچیده رقم می‌زند و مدل آموزشی نیرومندی برای آموزش معاصر فیزیک فراهم می‌آورد.

Elementary school students' limited conceptual grasp of norms, rights, and obligations within Pancasila Education has prompted the search for more contextual, culturally grounded instructional strategies. This study examines the extent to which the Value Clarification Technique (VCT), enriched with values drawn from the Malay Tunjuk Ajar tradition, influences conceptual understanding among 33 sixth-grade students of Class VI B, Tahfidz Umar bin Khattab Islamic School, Pekanbaru. A pre-experimental one-group design with pre- and post-treatment measurement was applied, using a 20-item multiple-choice instrument. Data processing involved a Shapiro-Wilk normality test on the difference scores, N-Gain calculation to capture the magnitude of change, and a Paired Sample t-Test to examine mean differences. Findings revealed a mean score increase from 88.79 to 93.64, with t=2.889 at df=32 and a significance level of 0.007 (<0.05), leading to rejection of the null hypothesis. The extent of improvement is reflected in an average N-Gain of 0.443 (moderate category) and an effect size (Cohen's d) of 0.503. These results affirm that embedding Malay Tunjuk Ajar values within the VCT model meaningfully contributes to strengthening elementary students' conceptual understanding of norms, rights, and obligations.

درک مفهومی محدود دانش‌آموزان دبستانی از هنجارها، حقوق و وظایف در چارچوب آموزش پانچاسیلا، جست‌وجوی راهبردهای آموزشی زمینه‌مند و مبتنی بر فرهنگ را ضروری ساخته است. این پژوهش به بررسی میزان تأثیر تکنیک تبیین ارزش‌ها (Value Clarification Technique یا VCT) که با ارزش‌های برگرفته از سنت مالایی Tunjuk Ajar غنی شده است، بر درک مفهومی ۳۳ دانش‌آموز پایه ششم کلاس VI B مدرسه اسلامی Tahfidz Umar bin Khattab در Pekanbaru می‌پردازد. طرح پژوهش از نوع پیش‌آزمایشی تک‌گروهی با اندازه‌گیری پیش و پس از مداخله بود و از یک ابزار چندگزینه‌ای ۲۰ سؤالی استفاده شد. پردازش داده‌ها شامل آزمون نرمالیتی Shapiro-Wilk بر تفاوت نمرات، محاسبه N-Gain برای سنجش میزان تغییر و آزمون t زوجی برای بررسی تفاوت میانگین‌ها بود. یافته‌ها نشان داد میانگین نمرات از ۸۸.۷۹ به ۹۳.۶۴ افزایش یافته است و مقدار t=2.889 با df=32 و سطح معناداری ۰.۰۰۷ (<۰.۰۵) به دست آمد که منجر به رد فرض صفر شد. میزان بهبود در N-Gain متوسط برابر با ۰.۴۴۳ و اندازه‌ی اثر (Cohen's d) برابر با ۰.۵۰۳ منعکس شده است. این نتایج تأیید می‌کند که ادغام ارزش‌های Tunjuk Ajar مالایی در مدل VCT به طور معناداری به تقویت درک مفهومی دانش‌آموزان دبستانی از هنجارها، حقوق و وظایف کمک می‌کند.

Abstract: This study aims to determine the effect of the Project Based Learning (PjBL) model combined with a scientific approach on students’ learning outcomes and skills in the reaction rate topic. The study was conducted at SMA Negeri 1 Pangkatan, North Sumatra, involving two classes, namely XI IPA 1 as the experimental class and XI IPA 2 as the control class. The experimental class was taught using the Project Based Learning model with a scientific approach, while the control class was taught using conventional learning. Data were collected through objective tests and observation sheets. The test instrument initially consisted of 40 multiple-choice questions and was analyzed through validity, reliability, difficulty level, and discrimination power tests. The data were analyzed using a right-tailed t-test after conducting normality and homogeneity tests. The results showed that the average posttest score of the experimental class was 82.85, while the control class obtained an average score of 69.14. Hypothesis testing produced a t-count of 7.07, which was greater than the t-table value of 1.99 at a significance level of 0.05, indicating a significant difference in learning outcomes between the two classes. The effect size analysis resulted in a Cohen’s d value of 1.19, categorized as a large effect. In addition, the average student skill score in the experimental class was 80.57, compared with 71.24 in the control class. These findings indicate that the implementation of Project Based Learning with a scientific approach contributes to improved learning outcomes and student skills in learning the reaction rate topic. Keywords: Project Based Learning, Scientific Approach, Learning Outcomes, Student Skills, Reaction Rate. Abstrak: Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui pengaruh model Project Based Learning (PjBL) yang dipadukan dengan pendekatan saintifik terhadap hasil belajar dan keterampilan siswa pada materi laju reaksi. Penelitian dilaksanakan di SMA Negeri 1 Pangkatan, Sumatera Utara, dengan melibatkan dua kelas, yaitu kelas XI IPA 1 sebagai kelas eksperimen dan XI IPA 2 sebagai kelas kontrol. Kelas eksperimen diberikan pembelajaran menggunakan model Project Based Learning dengan pendekatan saintifik, sedangkan kelas kontrol menggunakan pembelajaran konvensional. Pengumpulan data dilakukan melalui instrumen tes dan lembar observasi. Instrumen tes terdiri dari 40 soal pilihan ganda yang terlebih dahulu dianalisis melalui uji validitas, reliabilitas, tingkat kesukaran, dan daya pembeda. Data penelitian dianalisis menggunakan uji-t pihak kanan setelah dilakukan uji normalitas dan homogenitas. Hasil penelitian menunjukkan bahwa rata-rata nilai posttest kelas eksperimen sebesar 82,85, sedangkan kelas kontrol sebesar 69,14. Hasil uji hipotesis memperoleh nilai t-hitung sebesar 7,07 yang lebih besar daripada t-tabel sebesar 1,99 pada taraf signifikansi 0,05, sehingga menunjukkan adanya perbedaan hasil belajar yang signifikan antara kedua kelas. Analisis effect size menghasilkan nilai Cohen’s d sebesar 1,19 yang termasuk dalam kategori besar. Selain itu, rata-rata nilai keterampilan siswa pada kelas eksperimen sebesar 80,57, sedangkan kelas kontrol sebesar 71,24. Hasil tersebut menunjukkan bahwa penerapan model Project Based Learning dengan pendekatan saintifik memberikan pengaruh terhadap peningkatan hasil belajar dan keterampilan siswa pada materi laju reaksi. Kata kunci: Project Based Learning, Pendekatan Saintifik, Hasil Belajar, Keterampilan Siswa, Laju Reaksi.

چکیده: این پژوهش با هدف تعیین تأثیر مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) همراه با رویکرد علمی بر نتایج یادگیری و مهارت‌های دانش‌آموزان در مبحث سرعت واکنش انجام شده است. این مطالعه در دبیرستان دولتی شماره ۱ پانگاتان، سوماترای شمالی، با مشارکت دو کلاس، یعنی XI IPA 1 به عنوان کلاس آزمایش و XI IPA 2 به عنوان کلاس کنترل، اجرا گردید. کلاس آزمایش با استفاده از مدل یادگیری مبتنی بر پروژه همراه با رویکرد علمی آموزش دید، در حالی که کلاس کنترل با روش آموزش متداول تدریس شد. داده‌ها از طریق آزمون‌های عینی و برگه‌های مشاهده جمع‌آوری شد. ابزار آزمون در ابتدا شامل ۴۰ سؤال چندگزینه‌ای بود و از نظر روایی، پایایی، سطح دشواری و قدرت تمایز مورد تحلیل قرار گرفت. داده‌ها پس از انجام آزمون نرمال بودن و همگنی، با استفاده از آزمون t یک‌طرفه (سمت راست) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین نمره پس‌آزمون کلاس آزمایش ۸۲٫۸۵ و کلاس کنترل ۶۹٫۱۴ بود. آزمون فرضیه مقدار t محاسبه‌شده را ۷٫۰۷ نشان داد که از مقدار t جدول (۱٫۹۹) در سطح معناداری ۰٫۰۵ بیشتر بود و این امر نشان‌دهنده تفاوت معنادار در نتایج یادگیری بین دو کلاس است. تحلیل اندازه‌ی اثر، مقدار d کوهن را ۱٫۱۹ به دست داد که در دسته‌ی بزرگ قرار می‌گیرد. علاوه بر این، میانگین نمره مهارت دانش‌آموزان در کلاس آزمایش ۸۰٫۵۷ و در کلاس کنترل ۷۱٫۲۴ بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای مدل یادگیری مبتنی بر پروژه با رویکرد علمی به بهبود نتایج یادگیری و مهارت‌های دانش‌آموزان در مبحث سرعت واکنش کمک می‌کند.

Di Zi Gui , a Qing-era moral primer, is discussed in contemporary Chinese family education, school moral education, and classical-recitation initiatives. Existing accounts document heterogeneous uses but do not establish their current prevalence or effects on children’s autonomy. This Hypothesis and Theory article develops a conditional model through close reading of 34 purposively selected precept groups from one modern working edition and comparison with psychological research from other contexts. Textual evidence, theoretical inference, and predictions requiring empirical testing are distinguished throughout. Adultcentrism identifies a possible asymmetry in interpretive authority; self-determination theory supplies the core distinction between controlled compliance and endorsed commitment. The proposed developmental focus is middle childhood, approximately 8–12 years, without assuming that findings from other age groups transfer directly. Three candidate pathways concern the permitted form of action, the motivational basis of conformity, and the legitimacy and expression of affect: behavioral standardization, compliance reinforcement, and emotional suppression through moral absolutization. Their operation is hypothesized to depend on enactment and children’s acceptance, negotiation, reinterpretation, selective appropriation, strategic compliance, or resistance. Autonomy is treated as a culturally situated, relational capacity, not as independence from family obligations. Five propositions specify an exposure-only baseline comparison, distinct mediators and moderators, and autonomy-related outcomes. Philosophy for Children is considered a possible moderator only when children’s contributions can consequentially alter interpretation or practice. The article offers an auditable interpretive framework, not evidence of established mechanisms: it contains no original participant data, direct observations of current teaching, or estimates of prevalence or effect size. Its contribution is a differentiated research agenda for testing how the same text may be enacted and understood differently.

کتاب دی‌زی‌گوی، یکی از متون اخلاقی دوران چینگ، در آموزش خانواده، آموزش اخلاقی مدارس و برنامه‌های قرائت متون کلاسیک در چین معاصر مورد بحث قرار می‌گیرد. گزارش‌های موجود به کاربردهای ناهمگون این متن اشاره دارند، اما شیوع کنونی یا تأثیرات آن بر خودمختاری کودکان را مشخص نمی‌کنند. این مقاله‌ی فرضیه و نظریه، با خوانش دقیق ۳۴ گروه گزینشی از آموزه‌ها در یکی از ویرایش‌های کاربردی معاصر و مقایسه با پژوهش‌های روان‌شناختی در زمینه‌های دیگر، یک مدل شرطی ارائه می‌دهد. در سراسر مقاله، شواهد متنی، استنتاج نظری و پیش‌بینی‌هایی که نیازمند آزمون تجربی هستند، از یکدیگر متمایز شده‌اند. بزرگسال‌محوری به عنوان یک نامتقارنی احتمالی در مرجعیت تفسیری شناسایی می‌شود؛ نظریه‌ی خودتعیین‌گری تمایز اصلی میان تبعیت کنترل‌شده و تعهد پذیرفته‌شده را فراهم می‌کند. تمرکز رشدی پیشنهادی، میانه‌ی کودکی، تقریباً ۸ تا ۱۲ سالگی است، بدون آن‌که فرض شود یافته‌های گروه‌های سنی دیگر به طور مستقیم قابل تعمیم باشند. سه مسیر پیشنهادی به شکل مجاز کنش، مبنای انگیزشی همرنگی و مشروعیت و ابراز هیجان مربوط می‌شوند: استانداردسازی رفتاری، تقویت تبعیت و سرکوب هیجانی از طریق مطلق‌انگاری اخلاقی. فرض بر این است که عملکرد این مسیرها به اجرا و پذیرش، مذاکره، بازتفسیر، بهره‌برداری گزینشی، تبعیت راهبردی یا مقاومت کودکان بستگی دارد. خودمختاری به عنوان ظرفیتی فرهنگی-ارتباطی در نظر گرفته می‌شود، نه استقلال از تعهدات خانوادگی. پنج گزاره، مقایسه‌ی پایه صرفاً مبتنی بر مواجهه، میانجی‌ها و تعدیل‌گرهای متمایز و پیامدهای مرتبط با خودمختاری را مشخص می‌کنند. فلسفه برای کودکان تنها زمانی به عنوان تعدیل‌گر در نظر گرفته می‌شود که مشارکت کودکان بتواند به طور معناداری تفسیر یا عمل را تغییر دهد. این مقاله چارچوب تفسیری قابل ممیزی ارائه می‌دهد، نه شواهدی از سازوکارهای اثبات‌شده: داده‌ی اصیل شرکت‌کننده، مشاهدات مستقیم از آموزش کنونی یا برآوردی از شیوع یا اندازه‌ی اثر در آن وجود ندارد. سهم این مقاله، دستور کار پژوهشی تفکیک‌شده‌ای برای آزمون این است که چگونه ممکن است یک متن واحد به شیوه‌های متفاوت اجرا و فهم شود.

Background Correctional workers (CWs), are frequently exposed to traumatic workplace events, placing them at higher risk of experiencing mental health disorders, including major depressive disorder (MDD), generalized anxiety disorder (GAD), and posttraumatic stress disorder (PTSD). Despite high prevalence of mental health challenges, CWs underutilize mental health services due to stigma, irregular work schedules, and accessibility issues. While cognitive behavioral therapy (CBT) is effective, it poses accessibility challenges. Electronic CBT (eCBT) offers a scalable, accessible alternative, but use among CWs remains underexplored. Objective This study aimed to evaluate the efficacy of diagnosis-specific eCBT programs designed for CWs in reducing symptoms of MDD, GAD, and PTSD compared to treatment as usual (TAU). Methods A randomized controlled trial (RCT) was conducted with 84 CWs in Ontario, assigned to either eCBT (n=40) or TAU (n=44). The eCBT program provided diagnosis-specific modules with synchronous personalized feedback from care providers over 12-weeks via the Online Psychotherapy Tool (OPTT). Symptom severity was measured at baseline, week-6, and post-treatment using validated scales for depression, anxiety, PTSD, and quality-of-life. Data analysis included paired samples t-tests, mixed linear models, and effect size calculations (Cohen’s d). Results The eCBT group exhibited significant reductions in symptom severity for depression, anxiety, and PTSD from baseline to post-treatment compared to TAU (p<0.01), with a moderate effect size (Cohen’s d=0.68). Symptom severity decreased by 61.37% for eCBT versus 23.29% in TAU. Mixed linear models confirmed a significant treatment-by-time interaction, favoring eCBT (p<0.01). However, no significant differences in quality-of-life improvements were observed between groups. Conclusions Diagnosis-specific eCBT programs are effective in reducing symptoms of depression, anxiety, and PTSD for CWs. The asynchronous, accessible format of eCBT addresses current key barriers. Future research should explore strategies to improve adherence and increase the accessibility of services for CWs.

زمینه: کارکنان اصلاح و تربیت (CWs) به طور مکرر در معرض رویدادهای شغلی آسیب‌زا قرار می‌گیرند و در نتیجه در معرض خطر بالاتر ابتلا به اختلالات سلامت روان، از جمله اختلال افسردگی اساسی (MDD)، اختلال اضطراب فراگیر (GAD) و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) قرار دارند. با وجود شیوع بالای چالش‌های سلامت روان، کارکنان اصلاح و تربیت به دلیل انگ، برنامه‌های کاری نامنظم و مشکلات دسترسی، از خدمات سلامت روان کمتر استفاده می‌کنند. اگرچه درمان شناختی-رفتاری (CBT) مؤثر است، اما چالش‌هایی در دسترسی به آن وجود دارد. درمان شناختی-رفتاری الکترونیکی (eCBT) جایگزینی مقیاس‌پذیر و قابل دسترس ارائه می‌دهد، اما استفاده از آن در میان کارکنان اصلاح و تربیت کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی اثربخشی برنامه‌های eCBT اختصاصی بر اساس تشخیص برای کارکنان اصلاح و تربیت در کاهش علائم MDD، GAD و PTSD در مقایسه با درمان معمول (TAU) انجام شد. روش‌ها: یک کارآزمایی تصادفی‌شده‌ی کنترل‌شده (RCT) با ۸۴ نفر از کارکنان اصلاح و تربیت در انتاریو انجام شد که به طور تصادفی به گروه eCBT (n=40) یا TAU (n=44) تخصیص یافتند. برنامه‌ی eCBT شامل ماژول‌های اختصاصی بر اساس تشخیص با بازخورد شخصی‌سازی‌شده‌ی همزمان از سوی ارائه‌دهندگان مراقبت طی ۱۲ هفته از طریق ابزار روان‌درمانی آنلاین (OPTT) بود. شدت علائم در ابتدا، هفته‌ی ششم و پس از درمان با استفاده از مقیاس‌های معتبر برای افسردگی، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه و کیفیت زندگی اندازه‌گیری شد. تحلیل داده‌ها شامل آزمون t زوجی، مدل‌های خطی آمیخته و محاسبه‌ی اندازه‌ی اثر (d کوهن) بود. نتایج: گروه eCBT کاهش معناداری در شدت علائم افسردگی، اضطراب و PTSD از ابتدا تا پس از درمان نسبت به TAU نشان داد (p<0.01) و اندازه‌ی اثر متوسط (d کوهن=0.68) به دست آمد. شدت علائم در گروه eCBT به میزان ۶۱.۳۷٪ و در گروه TAU به میزان ۲۳.۲۹٪ کاهش یافت. مدل‌های خطی آمیخته تعامل معنادار درمان-زمان را به نفع eCBT تأیید کردند (p<0.01). با این حال، تفاوت معناداری در بهبود کیفیت زندگی بین گروه‌ها مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: برنامه‌های eCBT اختصاصی بر اساس تشخیص در کاهش علائم افسردگی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه برای کارکنان اصلاح و تربیت مؤثر هستند. قالب غیرهمزمان و قابل دسترس eCBT موانع کلیدی فعلی را برطرف می‌کند. پژوهش‌های آینده باید راهبردهایی برای بهبود پایبندی و افزایش دسترسی به خدمات برای این گروه را بررسی کنند.

The aim of this study is to examine whether middle school students’ attitudes toward developing Turkish vocabulary differ according to the tools they preferred during the preparation of post-reading presentations. The study employed a quantitative comparative correlational design. The participants consisted of 56 fifth-grade students attending a public middle school in Burhaniye, Balıkesir, Türkiye. Within the framework of the Türkiye Century Education Model, students presented the books they had read by using artificial intelligence-supported tools, conventional digital tools, or hand-prepared materials, based on their own preferences. No intervention was made in the natural learning environment. After the presentations, the Attitude Scale for Developing Vocabulary in the Turkish Course, developed by Yaşar and Topçuoğlu Ünal (2016), was administered. Descriptive statistics and the independent-samples t-test were used for data analysis. The findings revealed that students who preferred artificial intelligence-supported tools obtained significantly higher attitude scores toward developing Turkish vocabulary than those who preferred conventional digital tools or hand-prepared materials. The calculated effect size (Cohen’s d ≈ 0.59) indicated a medium effect. The results suggest that students’ attitudes toward developing Turkish vocabulary differ significantly according to the tools they preferred during the preparation of post-reading presentations.

هدف این پژوهش بررسی این است که آیا نگرش دانش‌آموزان دوره متوسطه اول نسبت به توسعه واژگان زبان ترکی بر اساس ابزارهایی که در تهیه ارائه‌های پس از مطالعه ترجیح داده‌اند، تفاوت دارد یا خیر. این پژوهش با طرح کمی از نوع همبستگی مقایسه‌ای انجام شده است. شرکت‌کنندگان شامل ۵۶ دانش‌آموز پایه پنجم یک مدرسه متوسطه دولتی در بورحانیه، بالیکسیر، ترکیه بودند. در چارچوب مدل آموزشی قرن ترکیه، دانش‌آموزان کتاب‌هایی را که مطالعه کرده بودند با استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، ابزارهای دیجیتال متداول یا مواد تهیه‌شده با دست، بر اساس ترجیحات خود ارائه کردند. هیچ مداخله‌ای در محیط طبیعی یادگیری صورت نگرفت. پس از ارائه‌ها، مقیاس نگرش نسبت به توسعه واژگان در درس زبان ترکی که توسط Yaşar و Topçuoğlu Ünal (۲۰۱۶) تدوین شده است، اجرا شد. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و آزمون t مستقل استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزانی که ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را ترجیح داده بودند، نمرات نگرش به طور معناداری بالاتری نسبت به توسعه واژگان زبان ترکی نسبت به کسانی که ابزارهای دیجیتال متداول یا مواد تهیه‌شده با دست را انتخاب کرده بودند، کسب کردند. اندازه‌ی اثر محاسبه‌شده (d کوهن ≈ ۰٫۵۹) نشان‌دهنده‌ی اندازه‌ی اثر متوسط بود. نتایج حاکی از آن است که نگرش دانش‌آموزان نسبت به توسعه واژگان زبان ترکی بر اساس ابزارهایی که در تهیه ارائه‌های پس از مطالعه ترجیح داده‌اند، تفاوت معناداری دارد.

Aim: The study aimed to support the social-emotional skills of five- and six-year-old children by utilizing creative dance and musical storytellingMethods: The study was designed using a pre-post quasi-experimental model involving an experimental and a control group. The participants were 58 children enrolled in kindergarten at an elementary school during the 2023–2024 academic year. Twenty-nine children were assigned to the experimental group and 29 to the control group. The Social Competence and Behavior Evaluation-30 (SCBE-30) scale was administered to all children as a pre- and post-test. As part of the study, eight creative dance and musical story activities were conducted with the experimental group twice a week over a four-week period. The Mann–Whitney U and Wilcoxon Signed-Rank tests were used to analyze the dataResults: A difference in favor of the experimental group was observed on the anxiety dimension. Although the difference was statistically significant, the effect size was found to be marginal.Conclusion: It has been determined that these activities make a limited positive contribution to supporting behaviors associated with anxiety and introversion.

هدف: این پژوهش با هدف حمایت از مهارت‌های اجتماعی-هیجانی کودکان پنج و شش ساله از طریق بهره‌گیری از رقص خلاق و روایت داستانی موسیقایی انجام شد. روش‌ها: این مطالعه با استفاده از مدل شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه آزمایش و کنترل طراحی گردید. شرکت‌کنندگان شامل ۵۸ کودک ثبت‌نام‌شده در دوره‌ی پیش‌دبستانی یک مدرسه ابتدایی در سال تحصیلی ۲۰۲۳–۲۰۲۴ بودند. بیست‌و‌نه کودک به گروه آزمایش و ۲۹ کودک به گروه کنترل اختصاص یافتند. مقیاس ارزیابی شایستگی اجتماعی و رفتار-۳۰ (SCBE-30) به عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون برای همه‌ی کودکان اجرا شد. در چارچوب این پژوهش، هشت فعالیت رقص خلاق و داستان موسیقایی با گروه آزمایش، دو بار در هفته و به مدت چهار هفته برگزار گردید. برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های Mann–Whitney U و Wilcoxon Signed-Rank استفاده شد. نتایج: تفاوتی به نفع گروه آزمایش در بُعد اضطراب مشاهده شد. اگرچه این تفاوت از نظر آماری معنادار بود، اندازه‌ی اثر در حد مرزی گزارش شد. نتیجه‌گیری: مشخص شد که این فعالیت‌ها سهم مثبت محدودی در حمایت از رفتارهای مرتبط با اضطراب و درون‌گرایی دارند.

Background Refugee youth are at elevated risk for post-traumatic stress disorder (PTSD) and other mental health disorders, yet systemic and cultural barriers limit access to care. Scalable, transdiagnostic interventions such as Problem Management Plus (PM+) are promising, but their impact on trauma symptoms is modest. Incorporating brief trauma-focused components may enhance effectiveness. Aims To evaluate the feasibility and acceptability of PM+ with an emotional processing module (PM+EP) for refugee youth aged 16–25 years in the Netherlands. Method Refugee youth with elevated psychological distress (K10 > 15) and impaired functioning (World Health Organization Disability Assessment Schedule 2.0 (WHODAS 2.0) > 16) were randomised into PM+EP, PM+ with supportive counselling (PM+SC), or care as usual (CAU). Feasibility and acceptability were assessed via recruitment, adherence, fidelity and qualitative interviews. Psychological distress, PTSD symptoms, functioning and self-identified problems were measured at baseline, post-intervention and follow-up. Registered in Overview of Medical Research in the Netherlands (OMON; Trial ID: NL-OMON56254). Results Fifty-two participants were randomised (PM+EP: n = 17; PM+SC: n = 19; CAU: n = 16). Attendance and fidelity were high, and PM+ interventions were rated as acceptable and culturally appropriate. No significant between-group differences were observed in the primary analyses. Exploratory analyses suggested greater short-term symptom reduction for probable depression in PM+EP versus CAU ( b = –0.79, s.e. = 0.38, p = 0.04). Effect size estimates ranged from small to large across outcomes (Hedges’ g = –0.98 to 0.19). Conclusions PM+ is feasible, acceptable and safe for refugee youth aged 16 years and older. The potential added value of the EP module remains unclear and warrants further investigation. Trial Registration Number The trial was registered in the Dutch clinical trial registration: Overview of Medical Research in the Netherlands (OMON) (Trial ID: NL-OMON56254; https://onderzoekmetmensen.nl/en/trial/56254 ).

زمینه: جوانان پناهنده در معرض خطر بالاتر ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و سایر اختلالات سلامت روان قرار دارند، اما موانع نظام‌مند و فرهنگی دسترسی به مراقبت را محدود می‌کند. مداخلات مقیاس‌پذیر و فراتشخیصی مانند مدیریت مسئله پلاس (PM+) امیدبخش هستند، اما تأثیر آن‌ها بر علائم تروما متوسط است. افزودن مؤلفه‌های کوتاه‌مدت متمرکز بر تروما ممکن است اثربخشی را افزایش دهد. اهداف: ارزیابی امکان‌سنجی و پذیرش مدیریت مسئله پلاس به‌همراه ماژول پردازش هیجانی (PM+EP) برای جوانان پناهنده ۱۶ تا ۲۵ ساله در هلند. روش: جوانان پناهنده با پریشانی روان‌شناختی بالا (K10 > 15) و اختلال عملکرد (World Health Organization Disability Assessment Schedule 2.0 (WHODAS 2.0) > 16) به‌صورت تصادفی در گروه‌های PM+EP، PM+ به‌همراه مشاوره حمایتی (PM+SC)، یا مراقبت معمول (CAU) قرار گرفتند. امکان‌سنجی و پذیرش از طریق جذب، پایبندی، وفاداری و مصاحبه‌های کیفی ارزیابی شد. پریشانی روان‌شناختی، علائم PTSD، عملکرد و مشکلات شناسایی‌شده توسط خود شرکت‌کنندگان در خط پایه، پس از مداخله و پیگیری اندازه‌گیری شد. این مطالعه در سامانه‌ی Overview of Medical Research in the Netherlands (OMON؛ شماره‌ی کارآزمایی: NL-OMON56254) ثبت شده است. نتایج: پنجاه‌ودو شرکت‌کننده به‌صورت تصادفی تخصیص یافتند (PM+EP: n = 17؛ PM+SC: n = 19؛ CAU: n = 16). حضور و وفاداری بالا بود و مداخلات PM+ به‌عنوان قابل پذیرش و مناسب از نظر فرهنگی ارزیابی شدند. در تحلیل‌های اصلی، تفاوت معناداری بین گروه‌ها مشاهده نشد. تحلیل‌های اکتشافی کاهش علائم کوتاه‌مدت بیشتر برای افسردگی محتمل در گروه PM+EP نسبت به CAU را نشان داد (b = –0.79، s.e. = 0.38، p = 0.04). برآوردهای اندازه‌ی اثر در نتایج مختلف از کوچک تا بزرگ متغیر بود (Hedges’ g = –0.98 تا 0.19). نتیجه‌گیری: PM+ برای جوانان پناهنده ۱۶ ساله و بالاتر امکان‌پذیر، قابل پذیرش و ایمن است. ارزش افزوده‌ی بالقوه‌ی ماژول EP همچنان نامشخص است و نیازمند بررسی بیشتر می‌باشد. شماره‌ی ثبت کارآزمایی: این کارآزمایی در ثبت کارآزمایی بالینی هلند: Overview of Medical Research in the Netherlands (OMON) (شماره‌ی کارآزمایی: NL-OMON56254؛ https://onderzoekmetmensen.nl/en/trial/56254 ) ثبت شده است.

The aim of this study was to examine the effect of dynamic assessment (DA) on Iraqi EFL learners’ reading self-efficacy (RSE) and engagement, and their perceptions of DA impact on these constructs. The study adopted a quasi-experimental mixed-methods design, based on Vygotsky’s sociocultural theory and Bandura’s self-efficacy theory, with 80 intermediate-level Iraqi EFL learners. Quantitative data were collected applying the Reading Self-Efficacy Scale (RSES) and the Reading Engagement Survey (RES), whereas qualitative data were collected through semi-structured interviews. The results showed that DA had a positive significant impact on RSE, with a large effect size. Also, a significant change in reading engagement over time was found, with a medium effect size. Analysis of interview data further showed that learners perceived DA as supporting RSE through reduced anxiety, greater perceived competence, and increased autonomy. It was also found to promote cognitive, behavioral, and affective dimensions of engagement. The mediation in the Zone of Proximal Development emerged as a recurring feature of these experiences. These results contribute to the existing literature of DA in EFL and suggest that incorporating mediation in EFL instruction may help reduce learners’ anxiety and enhance their flow and engagement in reading tasks and activities.

هدف این پژوهش بررسی اثر ارزشیابی پویا (DA) بر خودکارآمدی خواندن (RSE) و درگیری یادگیرندگان عراقی زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی و همچنین ادراکات آنان از تأثیر DA بر این سازه‌ها بود. این پژوهش با استفاده از طرح شبه‌آزمایشی آمیخته و مبتنی بر نظریه‌ی جامعه‌فرهنگی ویگوتسکی و نظریه‌ی خودکارآمدی بندورا، با مشارکت ۸۰ یادگیرنده‌ی عراقی زبان انگلیسی در سطح متوسط انجام شد. داده‌های کمی با استفاده از مقیاس خودکارآمدی خواندن (RSES) و پرسشنامه‌ی درگیری خواندن (RES) گردآوری شد و داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری گردید. نتایج نشان داد که DA تأثیر مثبت معناداری بر RSE داشته است و اندازه‌ی اثر آن بزرگ بود. همچنین، تغییر معناداری در درگیری خواندن در طول زمان مشاهده شد که اندازه‌ی اثر آن متوسط بود. تحلیل داده‌های مصاحبه نشان داد که یادگیرندگان DA را عاملی در حمایت از RSE از طریق کاهش اضطراب، افزایش احساس شایستگی و افزایش خودمختاری ادراک می‌کنند. همچنین مشخص شد که DA ابعاد شناختی، رفتاری و عاطفی درگیری را تقویت می‌کند. میانجی‌گری در منطقه‌ی رشد تقریبی به عنوان ویژگی تکرارشونده‌ی این تجربیات ظاهر شد. این نتایج به ادبیات موجود در زمینه‌ی DA در آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی می‌افزاید و پیشنهاد می‌کند که گنجاندن میانجی‌گری در آموزش زبان انگلیسی می‌تواند به کاهش اضطراب یادگیرندگان و افزایش جریان و درگیری آنان در فعالیت‌ها و وظایف خواندن کمک کند.

This exploratory cluster-randomized pilot study investigated the individual and combined effects of Video Self-Modeling (VSM) and preferred music during warm-up on physical, technical, and psychological performance following a nine-week shot-put learning program in secondary school students. Eighty students, nested within four intact classes, were allocated to four conditions at the class level (one class per condition): neutral self-talk with no music (control), VSM only, preferred music only (PM), and combined VSM plus preferred music (CVSMPM). Shot-put distance, technical execution, rating of perceived exertion, feeling scale, and situational motivation (SIMS) were assessed. Physical performance improved significantly in all groups. Because randomization occurred at the class level with a single class per condition, intervention and class-level effects cannot be statistically separated; results are reported as descriptive contrasts. Descriptive contrast analysis showed medium-to-large effect-size differences favoring the combined intervention over control on physical and technical performance at formative (0.79 < d < 1.50) and summative assessments (0.62 < d < 1.32). Feeling-scale scores increased with large-to-very-large effects in CVSMPM and PM (1.34 < d < 2.02), and situational motivation improved with medium-to-large effects in CVSMPM (0.87 < d < 1.69) and PM (0.79 < d < 1.21). CVSMPM showed the most consistent pattern of medium-to-large effect-size differences in motor skill acquisition, technical proficiency, and psychological engagement relative to the other conditions. Given the cluster design and exploratory analyses, these findings should be regarded as preliminary and hypothesis-generating.

این مطالعه مقدماتی به‌صورت خوشه‌ای و تصادفی‌شده، تأثیرات فردی و ترکیبی مدل‌سازی ویدیویی از خود (VSM) و موسیقی ترجیحی در حین گرم‌کردن را بر عملکرد جسمانی، فنی و روان‌شناختی پس از یک برنامه نه‌هفته‌ای آموزش پرتاب وزنه در دانش‌آموزان دبیرستانی بررسی کرد. هشتاد دانش‌آموز، که در چهار کلاس مجزا قرار داشتند، در سطح کلاس به چهار وضعیت تخصیص یافتند (هر کلاس یک وضعیت): گفتار درونی خنثی بدون موسیقی (گروه کنترل)، فقط VSM، فقط موسیقی ترجیحی (PM) و ترکیب VSM به‌علاوه موسیقی ترجیحی (CVSMPM). فاصله پرتاب وزنه، اجرای فنی، ارزیابی ادراک‌شده از تلاش، مقیاس احساس و انگیزش موقعیتی (SIMS) مورد ارزیابی قرار گرفت. عملکرد جسمانی در همه گروه‌ها به‌طور معناداری بهبود یافت. از آنجا که تصادفی‌سازی در سطح کلاس و با یک کلاس برای هر وضعیت انجام شد، تأثیرات مداخله و سطح کلاس از نظر آماری قابل تفکیک نیست؛ نتایج به‌صورت مقایسه‌های توصیفی گزارش شده‌اند. تحلیل مقایسه‌های توصیفی تفاوت‌هایی با اندازه اثر متوسط تا بزرگ را به نفع مداخله ترکیبی نسبت به گروه کنترل در عملکرد جسمانی و فنی در ارزیابی‌های تکوینی (0.79 < d < 1.50) و نهایی (0.62 < d < 1.32) نشان داد. امتیازات مقیاس احساس با اندازه اثر بزرگ تا بسیار بزرگ در گروه‌های CVSMPM و PM افزایش یافت (1.34 < d < 2.02) و انگیزش موقعیتی با اندازه اثر متوسط تا بزرگ در CVSMPM (0.87 < d < 1.69) و PM (0.79 < d < 1.21) بهبود یافت. گروه CVSMPM الگوی ثابتی از تفاوت‌های اندازه اثر متوسط تا بزرگ در اکتساب مهارت حرکتی، مهارت فنی و درگیری روان‌شناختی نسبت به سایر وضعیت‌ها نشان داد. با توجه به طراحی خوشه‌ای و تحلیل‌های اکتشافی، این یافته‌ها مقدماتی و فرضیه‌ساز تلقی می‌شوند.

Background: Although project-based learning (PBL) is well-established in advanced medical curricula, evidence supporting its implementation in first-year undergraduate programs remains limited.Early research exposure may enhance student engagement.Objective: This study evaluated whether structured PBL in muscle physiology was associated with improvements in subject knowledge acquisition among first-year MBBS students.Methods: An observational study was conducted at a single medical institution in Tamil Nadu, India, from July to August 2023.Formal institutional ethics approval was obtained prior to participant recruitment.Of 250 eligible first-year MBBS students, 40 consented to participate; five subsequently withdrew citing curriculum workload concerns, yielding 35 participants (30 females, five males; mean age 18.35 years).Students underwent pre-assessment comprising 10 short-answer questions on muscle physiology (maximum score 20) and were randomized to 10 project groups via lottery.Students conducted investigations on exercise physiology over three to four hours weekly for one month.Post-assessment utilized identical questions.Thirty-two students completed a structured feedback questionnaire (six Likertscale items, 1-5 scale) and provided open-ended commentary.Assessment scores were compared via paired t-testing and Shapiro-Wilk testing.Pearson correlation assessed satisfaction-knowledge associations.Qualitative analysis employed thematic coding by two independent raters using predefined and emergent themes with inter-rater agreement assessment.Results: Post-assessment scores (12.588 ± 2.943) significantly exceeded pre-assessment scores (5.265 ± 2.89), yielding a mean improvement of 7.324 ± 2.446 points (t(34) = -17.952,p < 0.001, Cohen's d = -3.034;95% CI (-3.821, -2.239)).This large effect size must be interpreted cautiously given the observational design, self-selected sample, identical assessment questions, and potential testing-practice effects.Post-hoc power analysis confirmed an achieved power of 0.99.The mean satisfaction score was 22.563 ± 3.519 out of 30.No statistically significant association existed between satisfaction and knowledge improvement (r = 0.082, p = 0.657).Qualitative analysis demonstrated predominantly favorable responses, with 26 of 35 students (74.3%) expressing interest in future research participation.Conclusion: Structured PBL was associated with substantial knowledge improvement and positive student perception among participating students.However, the single-group observational design, self-selected sample, and identical assessments preclude causal inference regarding PBL's effectiveness.Larger comparative randomized trials are necessary to establish whether PBL produces educational benefits relative to standard instruction and whether effects persist over time.

زمینه: اگرچه یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) در برنامه‌های درسی پیشرفته پزشکی به خوبی تثبیت شده است، اما شواهدی که از اجرای آن در برنامه‌های کارشناسی سال اول حمایت کند، محدود است. مواجهه زودهنگام با پژوهش ممکن است مشارکت دانشجویان را افزایش دهد. هدف: این مطالعه بررسی کرد که آیا PBL ساختاریافته در فیزیولوژی عضله با بهبود در کسب دانش موضوعی در میان دانشجویان سال اول MBBS همراه است یا خیر. روش‌ها: یک مطالعه مشاهده‌ای در یک مؤسسه پزشکی در تامیل نادو، هند، از ژوئیه تا اوت 2023 انجام شد. تأییدیه اخلاقی رسمی مؤسسه پیش از جذب شرکت‌کنندگان اخذ شد. از میان 250 دانشجوی واجد شرایط سال اول MBBS، 40 نفر رضایت به شرکت دادند؛ پنج نفر بعداً به دلیل نگرانی از بار درسی برنامه درسی انصراف دادند و در نهایت 35 شرکت‌کننده (30 زن، پنج مرد؛ میانگین سنی 18.35 سال) باقی ماندند. دانشجویان پیش‌آزمونی شامل 10 سؤال کوتاه‌پاسخ درباره فیزیولوژی عضله (حداکثر نمره 20) را گذراندند و به صورت تصادفی از طریق قرعه‌کشی به 10 گروه پروژه تقسیم شدند. دانشجویان به مدت یک ماه، هفته‌ای سه تا چهار ساعت به بررسی‌های فیزیولوژی ورزش پرداختند. پس‌آزمون با استفاده از سؤالات یکسان انجام شد. سی‌ودو دانشجو پرسشنامه بازخورد ساختاریافته (شش آیتم لیکرت، مقیاس 1 تا 5) را تکمیل کردند و نظرات باز ارائه دادند. نمرات ارزیابی با استفاده از آزمون t زوجی و آزمون Shapiro-Wilk مقایسه شد. همبستگی پیرسون برای بررسی ارتباط رضایت و بهبود دانش به کار رفت. تحلیل کیفی با کدگذاری موضوعی توسط دو ارزیاب مستقل با استفاده از تم‌های از پیش تعیین‌شده و نوظهور و ارزیابی توافق بین ارزیابان انجام شد. نتایج: نمرات پس‌آزمون (12.588 ± 2.943) به طور معناداری بالاتر از نمرات پیش‌آزمون (5.265 ± 2.89) بود و بهبود میانگین 7.324 ± 2.446 امتیاز را نشان داد (t(34) = -17.952, p < 0.001, Cohen's d = -3.034؛ 95% CI (-3.821, -2.239)). این اندازه‌ی اثر بزرگ باید با احتیاط تفسیر شود، با توجه به طراحی مشاهده‌ای، نمونه خودانتخابی، سؤالات ارزیابی یکسان و احتمال اثرات تمرین آزمون. تحلیل توان پس از واقعه، توان به‌دست‌آمده 0.99 را تأیید کرد. میانگین نمره رضایت 22.563 ± 3.519 از 30 بود. هیچ ارتباط معنادار آماری بین رضایت و بهبود دانش وجود نداشت (r = 0.082, p = 0.657). تحلیل کیفی عمدتاً پاسخ‌های مطلوب را نشان داد، به طوری که 26 نفر از 35 دانشجو (74.3%) علاقه به مشارکت در پژوهش‌های آینده را ابراز کردند. نتیجه‌گیری: PBL ساختاریافته با بهبود قابل توجه دانش و ادراک مثبت دانشجویان شرکت‌کننده همراه بود. با این حال، طراحی مشاهده‌ای تک‌گروهی، نمونه خودانتخابی و ارزیابی‌های یکسان، استنتاج علی درباره اثربخشی PBL را غیرممکن می‌سازد. مطالعات تصادفی‌سازی‌شده مقایسه‌ای بزرگ‌تر برای تعیین اینکه آیا PBL نسبت به آموزش استاندارد مزایای آموزشی ایجاد می‌کند و آیا این اثرات در طول زمان پایدار می‌مانند، ضروری است.

This study examines whether Big Five personality traits are associated with grit among Ghanaian teacher trainees, applying regularisation assisted econometric estimation within a double machine learning framework. Using survey data from 288 students at Jasikan College of Education, three complementary post lasso estimators were applied, namely ordinary least squares with CHS lasso orthogonalised variables, CHS post lasso orthogonalised variables, and PDS selected variables alongside the full regressor set, each employing lasso purely for covariate selection and orthogonalisation within an OLS framework. A cross validated predictive lasso model corroborated these estimates. Across specifications, openness and conscientiousness consistently predicted higher grit, with openness exceeding conscientiousness in effect size, while extraversion, agreeableness and neuroticism showed no significant association. These specific findings suggest that personality dimensions relevant to grit may depend on resource constrained teacher training conditions, offering targets for interventions strengthening grit among prospective educators in Ghana.

این مطالعه بررسی می‌کند که آیا ویژگی‌های شخصیتی پنج‌گانه با پشتکار در میان کارآموزان معلم غنایی مرتبط هستند یا خیر، و در این راستا از برآورد اقتصادسنجی با کمک منظم‌سازی در چارچوب یادگیری ماشین دوگانه بهره می‌گیرد. با استفاده از داده‌های پیمایشی ۲۸۸ دانشجو از کالج آموزش Jasikan، سه برآوردگر مکمل پس‌لاسو به کار گرفته شد: حداقل مربعات معمولی با متغیرهای ارتوگونال‌شده‌ی CHS لاسو، متغیرهای ارتوگونال‌شده‌ی CHS پس‌لاسو، و متغیرهای انتخاب‌شده‌ی PDS همراه با مجموعه‌ی کامل متغیرهای تبیین‌گر، که در هر یک، لاسو صرفاً برای انتخاب و ارتوگونال‌سازی متغیرهای همبسته در چارچوب OLS به کار رفت. یک مدل لاسو پیش‌بینی با اعتبارسنجی متقاطع این برآوردها را تأیید کرد. در تمامی مدل‌ها، گشودگی و وظیفه‌شناسی به طور پیوسته پیش‌بینی‌کننده‌ی بالاتر بودن پشتکار بودند، به‌طوری که گشودگی از لحاظ اندازه‌ی اثر از وظیفه‌شناسی پیشی گرفت، در حالی که برون‌گرایی، توافق‌پذیری و روان‌رنجوری هیچ ارتباط معناداری نشان ندادند. این یافته‌های خاص نشان می‌دهند که ابعاد شخصیتی مرتبط با پشتکار ممکن است به شرایط آموزش معلم در محیط‌های با منابع محدود وابسته باشند و اهدافی را برای مداخلات تقویت پشتکار در میان معلمان آینده در غنا ارائه می‌کنند.

How can civic education move beyond transmitting knowledge to cultivating the critical thinking young citizens need for democratic life? This study addresses that question by examining a deep learning-oriented problem-based learning (DL-PBL) model designed to develop critical thinking and support civic learning within primary Civic Education. Using a convergent mixed-methods design, we worked with 112 fourth-grade students from two primary schools in Palembang, South Sumatra, employing a quasi-experimental pre-test–post-test design with intact classes, complemented by classroom observations and students’ reflective journals. Because the total-score distribution was non-normal, between-group differences were analysed using an independent-samples Mann–Whitney U test, which indicated a statistically significant difference in total critical-thinking scores between the two groups, U = 0.000, z = −9.142, p < .001, with a very large standardised effect size, r = .864. The five critical-thinking aspect scores showed high internal consistency (Cronbach’s α = .888), and descriptive results showed consistently higher achievement percentages in the DL-PBL group across all assessed aspects. Qualitative findings revealed meaningful engagement with local civic issues, collaborative inquiry, reflective thinking, and active participation throughout the learning process. Together, these findings suggest that DL-PBL offers a promising instructional framework for connecting critical thinking with civic reasoning, Pancasila values, and community-based learning, providing a practical pathway for strengthening civic education in primary schools.

آموزش شهروندی چگونه می‌تواند فراتر از انتقال دانش رفته و به پرورش تفکر انتقادی مورد نیاز شهروندان جوان برای زندگی دموکراتیک بپردازد؟ این پژوهش با بررسی یک مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با رویکرد یادگیری عمیق (DL-PBL) که با هدف توسعه‌ی تفکر انتقادی و حمایت از یادگیری شهروندی در آموزش شهروندی ابتدایی طراحی شده است، به این پرسش می‌پردازد. با استفاده از طرح آمیخته‌ی همگرا، با ۱۱۲ دانش‌آموز پایه چهارم از دو مدرسه ابتدایی در پالمبانگ، سوماترای جنوبی همکاری شد و از طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با کلاس‌های دست‌نخورده، به همراه مشاهده‌های کلاسی و یادداشت‌های تأملی دانش‌آموزان بهره گرفته شد. با توجه به غیرنرمال بودن توزیع نمرات کل، تفاوت‌های بین گروهی با استفاده از آزمون U من–ویتنی برای نمونه‌های مستقل تحلیل شد که تفاوت معنادار آماری در نمرات کل تفکر انتقادی بین دو گروه را نشان داد (U = 0.000، z = −9.142، p < .001) و اندازه‌ی اثر استاندارد شده بسیار بزرگ بود (r = .864). نمرات پنج جنبه‌ی تفکر انتقادی از پایایی درونی بالایی برخوردار بودند (آلفای کرونباخ = .888) و نتایج توصیفی نشان داد که درصد موفقیت در گروه DL-PBL در تمامی جنبه‌های ارزیابی شده به طور پیوسته بالاتر بوده است. یافته‌های کیفی نیز مشارکت معنادار با مسائل شهروندی محلی، پژوهش مشارکتی، تفکر تأملی و مشارکت فعال در سراسر فرایند یادگیری را آشکار ساخت. این یافته‌ها در مجموع نشان می‌دهند که DL-PBL چارچوب آموزشی امیدبخشی برای پیوند تفکر انتقادی با استدلال شهروندی، ارزش‌های پنج‌گانه‌ی پانچاسیلا و یادگیری مبتنی بر جامعه فراهم می‌کند و مسیر عملی برای تقویت آموزش شهروندی در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد.

Miskonsepsi menjadi salah satu tantangan utama memengaruhi kualitas proses pembelajaran Biologi diSMAN 9 Surabaya, terutama pada materi transportasi tumbuhan. Riset ini bermaksud guna menganalisistingkat miskonsepsi pelajar menggunakan pendekatan Certainty of Response Index (CRI) sertamemahami dampak penerapan pendekatan pembelajaran mind mapping kepada penurunan miskonsepsiserta peningkatan hasil belajar. Pendekatan yang dimanfaatkan yaitu quasi experimental design dengankelompok kontrol dan eksperimen. Instrumen riset berupa tes diagnostik berbasis CRI, angket faktorpenyebab miskonsepsi, dan tes hasil belajar kognitif. Data dianalisis memanfaatkan pengujian validitas,reliabilitas, statistik deskriptif, uji normalitas, homogenitas, uji beda, serta uji hipotesis korelasi. Capaianriset menyatakan mayoritas siswa berada pada kategori miskonsepsi "Not Sure" (84,9%) pada pretest.Faktor dominan penyebab miskonsepsi adalah buku teks yang terlalu kompleks (37,8%). Penerapan mindmapping berpengaruh negatif dan signifikan terhadap miskonsepsi (Pearson correlation -0,441; sig.0,008) dan berpengaruh positif dan signifikan terhadap hasil belajar (Pearson correlation 0,491; sig.0,003). Metode mind mapping efektif menurunkan miskonsepsi dan mengembangkan capaian belajarsiswa dengan effect size 2,038 (very large).

سوء‌برداشت یکی از چالش‌های اصلی تأثیرگذار بر کیفیت فرایند آموزش زیست‌شناسی در دبیرستان SMAN 9 سورابایا، به‌ویژه در مبحث انتقال مواد در گیاهان است. این پژوهش با هدف تحلیل میزان سوء‌برداشت دانش‌آموزان با استفاده از رویکرد Certainty of Response Index (CRI) و همچنین بررسی تأثیر به‌کارگیری روش آموزش نقشه ذهنی بر کاهش سوء‌برداشت و ارتقاء نتایج یادگیری انجام شده است. رویکرد مورد استفاده، طرح شبه‌آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش بود. ابزار پژوهش شامل آزمون تشخیصی مبتنی بر CRI، پرسشنامه عوامل مؤثر بر سوء‌برداشت و آزمون نتایج یادگیری شناختی بود. داده‌ها با استفاده از آزمون اعتبار، پایایی، آمار توصیفی، آزمون نرمال بودن، همگنی، آزمون تفاوت و آزمون فرضیه همبستگی تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که اکثریت دانش‌آموزان در پیش‌آزمون در دسته سوء‌برداشت «مطمئن نیستم» (84.9٪) قرار داشتند. عامل غالب سوء‌برداشت، کتاب‌های درسی بیش از حد پیچیده (37.8٪) بود. اجرای روش نقشه ذهنی تأثیر منفی و معناداری بر سوء‌برداشت (ضریب همبستگی پیرسون ‎-0.441؛ سطح معناداری 0.008) و تأثیر مثبت و معناداری بر نتایج یادگیری (ضریب همبستگی پیرسون 0.491؛ سطح معناداری 0.003) داشت. روش نقشه ذهنی در کاهش سوء‌برداشت و ارتقاء نتایج یادگیری دانش‌آموزان با اندازه‌ی اثر 2.038 (بسیار بزرگ) مؤثر است.

The United Nations Sustainable Development Goal 4 (SDG 4) position creativity as a critical competency in 21st -century STEAM education, highlighting the urgency of cultivating students’ capacity to navigate complex transdisciplinary challenges. Although problem-based learning (PBL) has become a prevalent instructional approach, empirical evidence regarding its specific efficacy for fostering creative thinking remains inconclusive. This systematic review and meta-analysis investigated whether PBL is associated with improved creativity outcomes among undergraduate STEAM students, with particular relevance to international education contexts. Following PRISMA guidelines, fifteen peer-reviewed articles (2015–2025) were included, with six providing sufficient data for meta-analysis (k = 6). The pooled effect size (Hedges’ g = 1.64, 95% CI: 0.96–2.32) suggests a positive association between PBL and creativity outcomes compared to traditional instruction. However, given the small study count and substantial heterogeneity (I² = 88.5%), these results should be interpreted as preliminary and exploratory. Assessment priorities diverge across disciplinary contexts, with arts and humanities foregrounding aesthetic originality and self-expression, while science and engineering fields emphasise solution feasibility and collaborative problem-solving. Pure PBL and its variants demonstrate relevance for creative skill development, though subgroup comparisons remain descriptive due to limited study numbers. Notably, the included studies employed diverse, non-standardized creativity instruments across different disciplines, which significantly limits comparability and generalizability. These findings offer preliminary empirical insights for educators, and curriculum designers, yet the high heterogeneity and measurement variability underscore the need for future research with validated standardized assessments.

هدف چهارم توسعه‌ی پایدار سازمان ملل متحد (SDG 4) خلاقیت را به‌عنوان یکی از شایستگی‌های حیاتی در آموزش STEAM قرن بیست‌ویکم مطرح می‌کند و بر ضرورت پرورش توانایی دانشجویان برای مواجهه با چالش‌های پیچیده‌ی میان‌رشته‌ای تأکید دارد. اگرچه یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) به رویکردی رایج در آموزش تبدیل شده است، شواهد تجربی درباره‌ی اثربخشی خاص آن در پرورش تفکر خلاق همچنان نامشخص باقی مانده است. این مرور نظام‌مند و فراتحلیل بررسی می‌کند که آیا PBL با بهبود پیامدهای خلاقیت در میان دانشجویان مقطع کارشناسی STEAM مرتبط است یا خیر، با تأکید ویژه بر زمینه‌های آموزش بین‌المللی. مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA، پانزده مقاله‌ی داوری‌شده (۲۰۱۵–۲۰۲۵) وارد مطالعه شدند که شش مورد از آن‌ها داده‌های کافی برای فراتحلیل فراهم کردند (k = 6). اندازه‌ی اثر تجمیعی (Hedges’ g = 1.64، فاصله‌ی اطمینان ۹۵٪: 0.96–2.32) نشان‌دهنده‌ی ارتباط مثبت بین PBL و پیامدهای خلاقیت در مقایسه با آموزش سنتی است. با این حال، با توجه به تعداد اندک مطالعات و ناهمگنی قابل توجه (I² = 88.5%)، این نتایج باید مقدماتی و اکتشافی تلقی شوند. اولویت‌های ارزیابی در زمینه‌های مختلف رشته‌ای متفاوت است؛ به‌طوری که هنر و علوم انسانی بر اصالت زیباشناختی و خودابرازی تأکید دارند، در حالی که حوزه‌های علوم و مهندسی بر امکان‌پذیری راه‌حل و حل مسئله‌ی مشارکتی تمرکز می‌کنند. PBL خالص و گونه‌های آن برای توسعه‌ی مهارت‌های خلاقانه اهمیت دارند، هرچند مقایسه‌های زیرگروهی به دلیل محدودیت تعداد مطالعات، صرفاً توصیفی باقی می‌ماند. شایان ذکر است که مطالعات واردشده از ابزارهای متنوع و غیر استاندارد سنجش خلاقیت در رشته‌های مختلف استفاده کرده‌اند که این امر مقایسه‌پذیری و تعمیم‌پذیری را به طور قابل توجهی محدود می‌کند. این یافته‌ها بینش‌های تجربی مقدماتی برای مدرسان و طراحان برنامه‌ی درسی فراهم می‌آورد، اما ناهمگنی بالا و تنوع ابزارهای سنجش بر ضرورت پژوهش‌های آتی با ارزیابی‌های استاندارد و معتبر تأکید می‌کند.

Background: The Philippines faces a persistent literacy crisis that extends beyond the primary grades. National and international indicators show that many learners enter secondary education without secure reading foundations, while senior high school courses demand increasingly complex disciplinary reading and writing. Objective: This narrative review synthesized contemporary evidence on reading remediation for adolescents and translated that evidence into a context-responsive framework for Grades 11 and 12 in the Philippines. Methods: A structured narrative review prioritized peer-reviewed meta-analyses, systematic reviews, randomized and quasi-experimental studies, evidence-based practice guidance, and Philippine policy and curriculum documents. Literature published mainly from 2019 to 2025 was examined across decoding and morphology, fluency, vocabulary and background knowledge, comprehension, motivation, intervention intensity, and disciplinary literacy. Results: Meta-analytic evidence showed positive effects for adolescent reading comprehension interventions (g = 0.63), broader comprehension interventions for struggling readers (g = 0.59), and targeted fluency intervention (effect size = 0.46). Motivation-focused interventions also produced gains in reading comprehension (d = 0.27). Across sources, effective remediation was explicit, diagnostically matched, multicomponent, sufficiently intensive, progress-monitored, and connected to meaningful text. Evidence also showed that gains can diminish after intervention and that fluency practice alone rarely transfers reliably to comprehension. Conclusion: Senior high school literacy recovery should combine protected foundational remediation for learners with persistent word-level or fluency deficits with subject-embedded instruction in vocabulary, comprehension, and disciplinary reading. This two-layer model preserves curricular rigor while addressing unfinished foundational learning.

زمینه: فیلیپین با بحران مداوم سوادآموزی مواجه است که فراتر از پایه‌های ابتدایی ادامه دارد. شاخص‌های ملی و بین‌المللی نشان می‌دهند که بسیاری از دانش‌آموزان بدون پایه‌های خواندن مستحکم وارد آموزش متوسطه می‌شوند، در حالی که دروس دبیرستانی نیازمند مهارت‌های پیچیده‌تر خواندن و نوشتن تخصصی هستند. هدف: این مرور روایتی، شواهد معاصر درباره‌ی بازتوانی خواندن برای نوجوانان را تلفیق کرده و آن را به چارچوبی متناسب با زمینه برای پایه‌های یازدهم و دوازدهم در فیلیپین ترجمه کرده است. روش‌ها: یک مرور ساختاریافته‌ی روایتی، فراتحلیل‌های داوری‌شده، مرورهای نظام‌مند، پژوهش‌های تصادفی و شبه‌آزمایشی، راهنمایی‌های مبتنی بر شواهد و اسناد سیاستی و برنامه‌ی درسی فیلیپین را در اولویت قرار داد. ادبیات منتشرشده عمدتاً از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ در حوزه‌های رمزگشایی و ساختواژه، روان‌خوانی، واژگان و دانش پیش‌زمینه، درک مطلب، انگیزش، شدت مداخله و سواد تخصصی بررسی شد. یافته‌ها: شواهد فراتحلیلی نشان داد که مداخلات درک مطلب برای نوجوانان (g = 0.63)، مداخلات گسترده‌تر درک مطلب برای خوانندگان دارای مشکل (g = 0.59) و مداخله‌ی هدفمند روان‌خوانی (اندازه‌ی اثر = 0.46) تأثیرات مثبتی داشته‌اند. مداخلات مبتنی بر انگیزش نیز موجب بهبود درک مطلب شدند (d = 0.27). در تمامی منابع، بازتوانی مؤثر به صورت صریح، متناسب با تشخیص، چندمولفه‌ای، با شدت کافی، پایش‌شده و مرتبط با متون معنادار بود. همچنین شواهد نشان داد که دستاوردها پس از مداخله ممکن است کاهش یابد و تمرین صرف روان‌خوانی به ندرت به طور قابل اطمینان به درک مطلب منتقل می‌شود. نتیجه‌گیری: بازیابی سوادآموزی در دبیرستان باید بازتوانی پایه‌ای محافظت‌شده برای دانش‌آموزان با مشکلات ماندگار در سطح واژه یا روان‌خوانی را با آموزش درون‌موضوعی در واژگان، درک مطلب و خواندن تخصصی ترکیب کند. این مدل دو‌لایه، سخت‌گیری برنامه‌ی درسی را حفظ می‌کند و در عین حال به یادگیری پایه‌ای ناتمام می‌پردازد.

Abstract Background Depressive symptoms are the most common comorbid psychiatric symptoms associated with older adults, given the physical, psychological, and emotional turmoil that most people experience. Integrative reminiscence, a type of intervention to combat these symptoms, emphasizes reflecting on one’s negative life events, resolving past conflicts, and reconciling the discrepancy between ideal and discovering personal meaning and worth in life. The review aimed to evaluate the efficacy of integrative reminiscence interventions in mitigating depressive symptoms among older adults. Methods A comprehensive literature search was conducted across four electronic databases: PubMed, CINAHL, PsycINFO, and Scopus. The search encompassed studies published in the English language. The risk of bias in randomized control and quasi-experimental studies was critically evaluated by the Cochrane ROB 2 tool, and the Cochrane ROBINS-I tool, respectively. Results A total of nine articles were included in the review. The meta-analysis showed a large and statistically significant effect of integrative reminiscence in reducing depression from post-baseline to baseline (Cohen’s d = 0.9608; p < .0001). The effects at 3-month follow-up or longer showed a similarly large effect size (Cohen’s d = 1.3159; p < 0.0001), indicating the effect of integrative reminiscence could be sustained over time for older adults with depressive symptoms. Conclusion This review demonstrates the significantly large effect of this intervention in alleviating depressive symptoms and provides robust empirical evidence for employing integrative reminiscence to reduce depressive symptoms in older adults.

زمینه: علائم افسردگی شایع‌ترین علائم روان‌پزشکی همراه در سالمندان هستند که با توجه به آشفتگی‌های جسمی، روانی و عاطفی که اکثر افراد تجربه می‌کنند، بروز می‌یابند. یادآوری تلفیقی، نوعی مداخله برای مقابله با این علائم است که بر تأمل در رویدادهای منفی زندگی، حل تعارضات گذشته و آشتی دادن تفاوت بین ایده‌آل و کشف معنا و ارزش شخصی در زندگی تأکید دارد. هدف این مرور، ارزیابی اثربخشی مداخلات یادآوری تلفیقی در کاهش علائم افسردگی در سالمندان بود. روش‌ها: جستجوی جامع منابع در چهار پایگاه داده الکترونیکی PubMed، CINAHL، PsycINFO و Scopus انجام شد. جستجو شامل مطالعات منتشرشده به زبان انگلیسی بود. خطر سوگیری در مطالعات کنترل تصادفی و شبه‌آزمایشی به‌ترتیب با ابزار Cochrane ROB 2 و Cochrane ROBINS-I به‌طور انتقادی ارزیابی شد. یافته‌ها: در مجموع نه مقاله در این مرور وارد شدند. فراتحلیل نشان داد که یادآوری تلفیقی در کاهش افسردگی از پس‌زمینه تا خط پایه، اندازه‌ی اثر بزرگ و معناداری دارد (d کوهن = ۰٫۹۶۰۸؛ p < ۰٫۰۰۰۱). اثرات در پیگیری سه‌ماهه یا بیشتر نیز اندازه‌ی اثر بزرگ مشابهی را نشان داد (d کوهن = ۱٫۳۱۵۹؛ p < ۰٫۰۰۰۱)، که نشان می‌دهد اثر یادآوری تلفیقی می‌تواند در طول زمان برای سالمندان با علائم افسردگی پایدار بماند. نتیجه‌گیری: این مرور نشان‌دهنده‌ی اندازه‌ی اثر بسیار بزرگ این مداخله در کاهش علائم افسردگی است و شواهد تجربی قوی برای به‌کارگیری یادآوری تلفیقی جهت کاهش علائم افسردگی در سالمندان ارائه می‌دهد.

Background Foundational literacy models have long privileged visual–auditory decoding pathways, systematically marginalising the haptic, proprioceptive, and affective systems that evolutionarily predate symbolic processing. The accelerating digital transformation of early childhood has compounded this problem by replacing hands-on, material engagement with screen-mediated interaction, raising urgent questions about the sensorimotor foundations of orthographic learning. Hypothesis/theory We propose Concrete Reading Theory (CRT), a neurocognitive framework positing that durable literacy acquisition is hypothesised to depend on functional anchors—multisensory, affectively charged cognitive structures that bind abstract orthographic symbols to concrete sensorimotor networks. “Concrete” refers not to physical materials alone but to the neurocognitive act of concretising: grounding arbitrary symbols in embodied experience. CRT extends existing embodied cognition frameworks by generating a falsifiable neurophysiological prediction: that multisensory convergence during early orthographic learning may manifest as gamma-band synchrony (30–100 Hz) in temporo-parietal circuits. Where gamma measurement is not feasible in young child populations, complementary electrophysiological markers—specifically the N170 and P200 event-related potential components—and functional near-infrared spectroscopy (fNIRS) connectivity offer more accessible validation targets at the current stage of research. Methods CRT is operationalised through the Juthur Applied Model, a four-phase tactile scaffolding intervention piloted in Arabic-speaking early childhood classrooms (ages 4–8; N = 142 children across six classrooms). Pilot data comprised structured observations using the Relational Presence Index (RPI), teacher reflective journals, child work samples, and video-coded focal episodes. An independent trained coder double-coded a random 20% subset of recorded sessions [Cohen's κ = 0.86, 95% CI (0.79, 0.93)]. Results Three observational patterns emerged consistent with CRT's core propositions: amplified relational presence following tactile episodes [ r = .71, p < .01, 95% CI (.58,.81)]; non-linear, burst-like literacy emergence coinciding with affect-rich moments; and scaffolded sensory withdrawal associated with deeper kinaesthetic encoding and stronger short-term retention, with an indicative, non-causal effect size estimate of d = 0.68 [bootstrap 95% CI (0.31, 1.04)] for the sensory-withdrawal contrast. These patterns do not establish causality. Conclusion CRT offers a mechanistic, falsifiable framework for how embodied, multisensory instruction may scaffold early orthographic learning. Four testable hypotheses guide a pre-registered randomised controlled trial ( N ≈ 720) now approaching analysis, which will provide the causal evidence necessary to confirm, refine, or refute the theory.

زمینه: مدل‌های بنیادین سوادآموزی مدت‌هاست که مسیرهای رمزگشایی دیداری-شنیداری را برتری داده‌اند و به‌طور نظام‌مند، نظام‌های لمسی، حس عمقی و عاطفی را که از نظر تکاملی پیش از پردازش نمادین قرار دارند، به حاشیه رانده‌اند. تحول شتابان دیجیتال در دوران کودکی اولیه این مشکل را تشدید کرده است، چرا که تعامل عملی و مادی را با تعامل مبتنی بر صفحه‌نمایش جایگزین کرده و پرسش‌های فوری درباره‌ی بنیان‌های حس‌حرکتی یادگیری خط را مطرح می‌کند. فرضیه/نظریه: ما نظریه‌ی خواندن عینی (CRT) را پیشنهاد می‌کنیم؛ چارچوبی عصب‌شناختی-شناختی که فرض می‌کند کسب پایدار سواد به لنگرهای عملکردی وابسته است—ساختارهای شناختی چندحسی و دارای بار عاطفی که نمادهای انتزاعی خط را به شبکه‌های حس‌حرکتی عینی پیوند می‌دهند. «عینی» صرفاً به مواد فیزیکی اشاره ندارد، بلکه به کنش عصب‌شناختی عینیت‌بخشی اشاره دارد: ریشه‌دار کردن نمادهای دلخواه در تجربه‌ی مجسم. CRT چارچوب‌های شناخت مجسم موجود را با تولید پیش‌بینی عصب‌فیزیولوژیک ابطال‌پذیر گسترش می‌دهد: همگرایی چندحسی در طول یادگیری اولیه‌ی خط ممکن است به صورت هم‌زمانی باند گاما (۳۰–۱۰۰ هرتز) در مدارهای گیجگاهی-جداری ظاهر شود. در مواردی که اندازه‌گیری گاما در جمعیت کودکان خردسال امکان‌پذیر نیست، نشانگرهای مکمل الکتروفیزیولوژیک—به‌ویژه مؤلفه‌های N170 و P200 پتانسیل وابسته به رویداد—و اتصال‌پذیری طیف‌نگاری نزدیک-مادون قرمز عملکردی (fNIRS) اهداف اعتبارسنجی در دسترس‌تری در مرحله‌ی کنونی پژوهش فراهم می‌کنند. روش‌ها: CRT از طریق مدل کاربردی Juthur عملیاتی شده است؛ مداخله‌ی چهارمرحله‌ای با تکیه بر حمایت لمسی که به صورت آزمایشی در کلاس‌های پیش‌دبستانی عرب‌زبان (۴ تا ۸ سال؛ N = 142 کودک در شش کلاس) اجرا شد. داده‌های آزمایشی شامل مشاهدات ساختاریافته با استفاده از شاخص حضور رابطه‌ای (RPI)، دفترچه‌های تأملی معلمان، نمونه‌های کار کودکان و اپیزودهای کدگذاری‌شده‌ی ویدیویی بود. یک کدگذار مستقل و آموزش‌دیده، ۲۰٪ تصادفی از جلسات ضبط‌شده را دوکدگذاری کرد [کاپای کوهن κ = 0.86، ۹۵٪ CI (0.79, 0.93)]. نتایج: سه الگوی مشاهده‌ای مطابق با گزاره‌های اصلی CRT ظاهر شد: افزایش حضور رابطه‌ای پس از اپیزودهای لمسی [r = .71، p < .01، ۹۵٪ CI (.58, .81)]؛ ظهور غیرخطی و جهشی سواد که همزمان با لحظات غنی از عاطفه رخ داد؛ و کناره‌گیری حسی حمایت‌شده که با رمزگذاری عمقی‌تر حس‌حرکتی و حفظ کوتاه‌مدت قوی‌تر همراه بود، با برآورد اندازه‌ی اثر غیرعلی و نشانه‌ای d = 0.68 [بوت‌استرپ ۹۵٪ CI (0.31, 1.04)] برای مقایسه‌ی کناره‌گیری حسی. این الگوها علیت را اثبات نمی‌کنند. نتیجه‌گیری: CRT چارچوبی مکانیکی و ابطال‌پذیر برای تبیین چگونگی حمایت آموزش مجسم و چندحسی از یادگیری اولیه‌ی خط فراهم می‌کند. چهار فرضیه‌ی قابل آزمون، یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده با پیش‌ثبت (N ≈ 720) را هدایت می‌کند که اکنون در آستانه‌ی تحلیل قرار دارد و شواهد علی لازم برای تأیید، اصلاح یا رد نظریه را فراهم خواهد کرد.

Introduction Hands-on laboratory experimentation is an important contributor to the successful acquisition of conceptual science knowledge, but its practical application has several limitations. Virtual laboratory experiments help overcome most of these shortcomings and may also be more effective than hands-on laboratory activities in promoting conceptual science knowledge acquisition. Methods In this study, the impact of virtual and hands-on laboratory experimentation on the acquisition of conceptual science knowledge was compared by means of a meta-analysis. The meta-analysis encompassed 43 studies selected according to the predefined inclusion criteria, and the principles of Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses procedure. For each study, one effect size value of Hedges' g was calculated. Subsequently, due to their heterogeneity, the overall effect size value was computed through the use of the random-effects model. Results Based on the obtained results [ g = 0.551, SE = 0.097, 95% CI (0.362, 0.740), p < 0.001] virtual laboratory experimentation appears to be significantly more effective in promoting the acquisition of conceptual science knowledge than experimentation conducted in hands-on laboratories. Furthermore, the meta-regression results suggest that the effectiveness of virtual laboratory experiments may not be moderated by the geographical location, science subject area, methodological quality of included studies, 2D/3D design type, delivery format, learner agency, and software type of virtual laboratories, the duration of their application, or the assessment format used to evaluate conceptual knowledge acquisition. Conversely, virtual laboratory experimentation seems to be significantly more effective when implemented at the secondary school as opposed to the university level ( p = 0.014) and when experimental activities were conducted individually rather than within groups ( p = 0.008). Conclusions Research results suggest significantly stronger positive impact of virtual laboratory experimentation on the acquisition of conceptual science knowledge and provide potentially important guidelines for both its practical application and future research in this field.

مقدمه: آزمایش‌های عملی در آزمایشگاه نقش مهمی در موفقیت کسب دانش مفهومی علوم ایفا می‌کنند، اما کاربرد عملی آن‌ها با محدودیت‌هایی همراه است. آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی به رفع بسیاری از این کاستی‌ها کمک می‌کنند و ممکن است در ارتقای کسب دانش مفهومی علوم، مؤثرتر از فعالیت‌های عملی آزمایشگاهی باشند. روش‌ها: در این مطالعه، تأثیر آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی و عملی بر کسب دانش مفهومی علوم از طریق یک فراتحلیل مقایسه شد. فراتحلیل شامل ۴۳ مطالعه بود که بر اساس معیارهای از پیش تعیین‌شده وارد شده و مطابق با اصول رویه‌ی Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses انجام شد. برای هر مطالعه، یک مقدار اندازه‌ی اثر از نوع g هجز محاسبه گردید. سپس، به دلیل ناهمگنی مطالعات، مقدار کلی اندازه‌ی اثر با استفاده از مدل اثرات تصادفی محاسبه شد. نتایج: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده [g = 0.551, SE = 0.097, 95% CI (0.362, 0.740), p < 0.001]، آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی به طور معناداری در ارتقای کسب دانش مفهومی علوم مؤثرتر از آزمایش‌های عملی آزمایشگاهی هستند. همچنین، نتایج فراتحلیل رگرسیون نشان می‌دهد که اثربخشی آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی ممکن است تحت تأثیر محل جغرافیایی، حوزه‌ی موضوعی علوم، کیفیت روش‌شناختی مطالعات واردشده، نوع طراحی دو‌بعدی/سه‌بعدی، قالب ارائه، عاملیت یادگیرنده، نوع نرم‌افزار آزمایشگاه مجازی، مدت زمان استفاده یا قالب ارزیابی مورد استفاده برای سنجش کسب دانش مفهومی قرار نگیرد. در مقابل، آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی زمانی که در سطح دبیرستان نسبت به سطح دانشگاه اجرا می‌شوند (p = 0.014) و زمانی که فعالیت‌های آزمایشی به صورت فردی و نه گروهی انجام می‌شوند (p = 0.008)، به طور معناداری مؤثرتر به نظر می‌رسند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مثبت و معنادار قوی‌تر آزمایش‌های آزمایشگاهی مجازی بر کسب دانش مفهومی علوم است و راهنمایی‌های بالقوه مهمی برای کاربرد عملی و پژوهش‌های آتی در این حوزه ارائه می‌دهد.

Examining sequences and series often leads students to rely on formulas, especially when assignments require algebraic modeling and generalization. This condition may hinder the advancement of critical thinking, especially in evaluation, inference, and reasoning. This study examined the extent to which a problem-solving e-module with algebraic challenges enhanced students' critical thinking and identified the elements that best facilitated critical thinking during the learning process. The study used a sequential explanatory mixed-methods design. The quantitative phase encompassed 89 senior high school students from three classes. Students completed a pretest, engaged with an e-module featuring guiding questions, scaffolding, feedback, and reflection, and then completed a posttest. The quantitative data were examined utilizing descriptive statistics, normalized gain, pretest-posttest comparisons, and effect size analysis. Data were gathered from students' e-module assignments, classroom observations, written reflections, and task-oriented interviews. The data were examined using theme coding and synthesized with the quantitative results. The results indicated an improvement in overall critical thinking and across all metrics; however, the improvements were inconsistent. Evaluation and interpretation improved more significantly than explanation. Feedback, directed inquiries, scaffolding, and reflection facilitated critical thinking; however, argument quality and algebraic reasoning varied among students.

بررسی دنباله‌ها و سری‌ها اغلب منجر به اتکای دانش‌آموزان به فرمول‌ها می‌شود، به‌ویژه زمانی که تکالیف نیازمند مدل‌سازی جبری و تعمیم هستند. این وضعیت ممکن است پیشرفت تفکر انتقادی، به‌ویژه در ارزیابی، استنتاج و استدلال را مختل کند. این پژوهش میزان ارتقای تفکر انتقادی دانش‌آموزان توسط یک ماژول الکترونیکی حل مسئله با چالش‌های جبری را بررسی کرد و عناصری را که بیشترین تسهیل را در تفکر انتقادی طی فرایند یادگیری داشتند، شناسایی نمود. این مطالعه از طرح آمیخته تبیینی متوالی بهره برد. مرحله‌ی کمی شامل ۸۹ دانش‌آموز دبیرستانی از سه کلاس بود. دانش‌آموزان یک پیش‌آزمون را تکمیل کردند، با ماژول الکترونیکی که شامل پرسش‌های راهنما، پشتیبانی، بازخورد و تأمل بود کار کردند و سپس پس‌آزمون را انجام دادند. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی، بهره‌ی نرمال‌شده، مقایسه‌ی پیش‌آزمون-پس‌آزمون و تحلیل اندازه‌ی اثر بررسی شد. داده‌ها از تکالیف دانش‌آموزان در ماژول الکترونیکی، مشاهدات کلاسی، تأملات مکتوب و مصاحبه‌های مبتنی بر وظیفه گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری تماتیک تحلیل و با نتایج کمی تلفیق گردید. نتایج نشان داد که بهبود در تفکر انتقادی کلی و در تمامی شاخص‌ها مشاهده شد؛ با این حال، این بهبودها یکنواخت نبودند. ارزیابی و تفسیر نسبت به توضیح، بهبود بیشتری داشتند. بازخورد، پرسش‌های هدایت‌شده، پشتیبانی و تأمل به تسهیل تفکر انتقادی کمک کردند؛ با این حال، کیفیت استدلال و استدلال جبری در میان دانش‌آموزان متفاوت بود.

Cognitive theories posit that interpretation biases (IBs), the tendency to interpret emotionally ambiguous information negatively, contribute to the development and maintenance of depression. While adult meta-analyses report a moderate association between IBs and depression, evidence in populations under 18 remains inconsistent. Therefore, this systematic review and meta-analysis aimed to (1) estimate the first overall cross-sectional effect size between IBs and child and youth depression and to summarize (2) longitudinal and (3) experimental findings from randomized controlled studies. Eligible studies included healthy and depressed participants (including comorbid conditions) younger than 18, assessed depression and IBs, and were published in English with full-text availability. A literature search in PubMed, Web of Science, PsycInfo and ProQuest Dissertations in March 2025 identified 30 eligible studies. Risk of bias was assessed using the RoB2 tool for randomized studies and an adapted Downs and Black checklist for non-randomized studies. Overall study quality was acceptable, albeit with variability (M = 67.75%, SD = 12.1). A random-effects meta-analysis of 22 cross-sectional effect sizes (N = 4763) yielded a moderate overall correlation (r = .34, 95%-CI = [.27; .42], p < .001), similar to adult findings when accounting for methodological differences. Limited longitudinal (4 studies, N = 616) and experimental evidence (3 studies, N = 239) highlight the need for further research. Included studies only examined participants aged above 7 with largely low depressive symptoms, limiting generalizability. Future research should therefore examine younger and more severely depressed populations and employ validated measures of IBs in children to better characterize developmental trajectories. Prospero Registration: ID CRD420250655580.

نظریه‌های شناختی بر این باورند که سوگیری‌های تفسیر (IBs)، یعنی تمایل به تفسیر منفی اطلاعات هیجانی مبهم، در شکل‌گیری و تداوم افسردگی نقش دارند. در حالی که فراتحلیل‌های بزرگسالان ارتباطی متوسط میان IBs و افسردگی گزارش کرده‌اند، شواهد در جمعیت‌های زیر ۱۸ سال همچنان ناسازگار است. بنابراین، این مرور نظام‌مند و فراتحلیل با هدف (۱) برآورد نخستین اندازه‌ی اثر مقطعی کلی میان IBs و افسردگی کودکان و نوجوانان و (۲) خلاصه‌سازی یافته‌های طولی و (۳) یافته‌های آزمایشی از مطالعات تصادفی کنترل‌شده انجام شد. مطالعات واجد شرایط شامل شرکت‌کنندگان سالم و افسرده (شامل شرایط همبود) زیر ۱۸ سال بودند که افسردگی و IBs را ارزیابی کرده و به زبان انگلیسی با دسترسی به متن کامل منتشر شده بودند. جستجوی منابع در PubMed، Web of Science، PsycInfo و ProQuest Dissertations در مارس ۲۰۲۵، ۳۰ مطالعه‌ی واجد شرایط را شناسایی کرد. خطر سوگیری با استفاده از ابزار RoB2 برای مطالعات تصادفی و چک‌لیست تعدیل‌شده‌ی Downs and Black برای مطالعات غیرتصادفی ارزیابی شد. کیفیت کلی مطالعات قابل قبول بود، هرچند با تغییرپذیری (M = ۶۷.۷۵٪، SD = ۱۲.۱). فراتحلیل با مدل اثرات تصادفی بر روی ۲۲ اندازه‌ی اثر مقطعی (N = ۴۷۶۳) همبستگی کلی متوسطی را نشان داد (r = ۰.۳۴، ۹۵٪-CI = [.۲۷؛ .۴۲]، p < .۰۰۱)، که با یافته‌های بزرگسالان در صورت لحاظ تفاوت‌های روش‌شناختی مشابه است. شواهد طولی محدود (۴ مطالعه، N = ۶۱۶) و شواهد آزمایشی (۳ مطالعه، N = ۲۳۹) بر نیاز به پژوهش‌های بیشتر تأکید دارند. مطالعات واردشده تنها شرکت‌کنندگان بالای ۷ سال با علائم افسردگی عمدتاً پایین را بررسی کرده‌اند که تعمیم‌پذیری را محدود می‌کند. بنابراین، پژوهش‌های آتی باید جمعیت‌های جوان‌تر و با افسردگی شدیدتر را بررسی کرده و از ابزارهای معتبر سنجش IBs در کودکان استفاده کنند تا مسیرهای رشدی را بهتر تبیین نمایند. ثبت در Prospero: شناسه CRD420250655580.

OBJECTIVE: To evaluate within-participant changes in knowledge, attitude, and practice (KAP) among school teachers following a structured educational intervention on children's eye health in Skardu District, Gilgit-Baltistan (GB), Pakistan. METHODS: This single-group pre-post quasi-experimental study was conducted across 132 government schools in Skardu District, GB, Pakistan. A total of 264 full-time school teachers were purposively selected in consultation with district education authorities. A structured two-day paediatric eye health and vision screening training programme combined theory-based instruction with supervised hands-on practice and was delivered by ophthalmologists and optometrists. The primary outcomes were within-participant changes in knowledge (0-10), attitude (5-25) and self-reported practice (5-25) scores. Knowledge was reassessed immediately after training, while attitude and practice were reassessed 2-3 weeks later, after school-based screening activities had begun. RESULTS: Knowledge showed the largest within-participant change, increasing from a median of 6 to 9, with an estimated paired location shift of 2.5 points (95% CI 2.0-3.0; p < 0.001; standardised Wilcoxon effect size r = 0.66, large). Self-reported practice increased from a median of 22 to 23, with an estimated paired location shift of 2.0 points (95% CI 1.5-2.5; p < 0.001; r = 0.39, moderate), although the absolute change in the median was modest. Attitude scores were high at baseline and showed a statistically significant but small-magnitude change; the median remained 23 (IQR 21-24 to 22-25), with an estimated paired location shift of 1.0 point (95% CI 0.5-1.5; p < 0.001; r = 0.27, small). Item-level knowledge gains were greatest for childhood cataract and glaucoma (+ 50.4% points) and recommended eye examination (+ 33.3% points). No evidence of differential change was detected across the examined teacher subgroups (all p > 0.05). CONCLUSION: Following the structured two-day teacher-training programme, teachers demonstrated substantial within-participant gains in knowledge, a moderate improvement in self-reported practice, and a small change in attitude from an already high baseline. Because the study had no control group, used short-term follow-up, and relied on self-reported attitude and practice measures, the findings should not be interpreted as proof of causal effectiveness or sustained behavioural change. The results support further controlled and longer-term evaluation of teacher training as one component of school eye-health programmes in remote settings.

هدف: ارزیابی تغییرات درون‌فردی دانش، نگرش و عملکرد (KAP) در میان معلمان مدارس پس از یک مداخله‌ی آموزشی ساختاریافته درباره‌ی سلامت چشم کودکان در ناحیه‌ی اسکردو، گلگت-بلتستان (GB)، پاکستان. روش‌ها: این مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون تک‌گروهی در ۱۳۲ مدرسه‌ی دولتی ناحیه‌ی اسکردو، GB، پاکستان انجام شد. تعداد ۲۶۴ معلم تمام‌وقت مدارس با روش هدفمند و با مشورت مقامات آموزش و پرورش منطقه انتخاب شدند. یک برنامه‌ی آموزشی دو روزه درباره‌ی سلامت چشم کودکان و غربالگری بینایی که آموزش نظری مبتنی بر تئوری را با تمرین عملی تحت نظارت ترکیب می‌کرد، توسط چشم‌پزشکان و اپتومتریست‌ها ارائه شد. پیامدهای اصلی، تغییرات درون‌فردی در نمرات دانش (۰ تا ۱۰)، نگرش (۵ تا ۲۵) و عملکرد خودگزارش‌شده (۵ تا ۲۵) بودند. دانش بلافاصله پس از آموزش مجدداً ارزیابی شد، در حالی که نگرش و عملکرد ۲ تا ۳ هفته بعد، پس از آغاز فعالیت‌های غربالگری در مدارس، مجدداً سنجیده شدند. نتایج: دانش بیشترین تغییر درون‌فردی را نشان داد و از میانه‌ی ۶ به ۹ افزایش یافت، با برآورد جابه‌جایی مکانی زوجی معادل ۲.۵ نمره (۹۵٪ CI: ۲.۰ تا ۳.۰؛ p < 0.001؛ اندازه‌ی اثر استانداردشده‌ی ویلکاکسون r = 0.66، بزرگ). عملکرد خودگزارش‌شده از میانه‌ی ۲۲ به ۲۳ افزایش یافت، با برآورد جابه‌جایی مکانی زوجی معادل ۲.۰ نمره (۹۵٪ CI: ۱.۵ تا ۲.۵؛ p < 0.001؛ r = 0.39، متوسط)، هرچند تغییر مطلق در میانه اندک بود. نمرات نگرش در خط پایه بالا بود و تغییر آماری معنادار اما با اندازه‌ی کوچک را نشان داد؛ میانه در ۲۳ باقی ماند (IQR از ۲۱-۲۴ به ۲۲-۲۵)، با برآورد جابه‌جایی مکانی زوجی معادل ۱.۰ نمره (۹۵٪ CI: ۰.۵ تا ۱.۵؛ p < 0.001؛ r = 0.27، کوچک). بیشترین افزایش دانش در سطح آیتم مربوط به آب‌مروارید و گلوکوم کودکان (+۵۰.۴ درصد) و معاینه‌ی چشم توصیه‌شده (+۳۳.۳ درصد) مشاهده شد. هیچ شواهدی از تفاوت تغییر بین زیرگروه‌های معلمان بررسی‌شده یافت نشد (همه‌ی p > 0.05). نتیجه‌گیری: پس از برنامه‌ی آموزشی ساختاریافته‌ی دو روزه برای معلمان، افزایش قابل توجهی در دانش، بهبود متوسط در عملکرد خودگزارش‌شده و تغییر اندک در نگرش از یک خط پایه‌ی قبلاً بالا مشاهده شد. با توجه به نبود گروه کنترل، پیگیری کوتاه‌مدت و اتکا به سنجش‌های خودگزارش‌شده‌ی نگرش و عملکرد، یافته‌ها نباید به عنوان اثبات اثربخشی علّی یا تغییر رفتاری پایدار تفسیر شوند. نتایج از ارزیابی کنترل‌شده و بلندمدت‌تر آموزش معلمان به عنوان یکی از اجزای برنامه‌های سلامت چشم مدارس در مناطق دورافتاده حمایت می‌کند.

Proprioception is crucial for physical activities, motor control, balance, and coordination, yet strategies to enhance it remain debated. Mindfulness-based interventions (MBIs) may improve proprioception by enhancing body awareness through attention regulation and body-mind synergy. MBIs offer low intensity, low cost, and good repeatability. This study hypothesized that MBIs improve proprioception indirectly by enhancing sensory awareness and attention regulation. We used Bayesian multilevel meta-analysis to quantify the effects of MBIs on proprioception from studies over the past two decades. Following PRISMA guidelines, we searched six databases for studies published between 2005 and 2025. Bayesian models quantified the effects of MBIs, and moderation analysis explored factors influencing the effect size. We included 22 studies (n = 1397) yielding 112 effect sizes. Following our sign convention, a negative Hedges’ g denoted improved proprioceptive accuracy. The main effect model showed that MBIs improved proprioceptive accuracy (g = −0.70; 95% HDI = [−0.96, −0.44]; BF = 4290.00). Subgroup analysis revealed that Tai Chi had the largest credible effect (g = −0.82), and older adults showed the greatest improvement (g = −0.84). However, a significant multilevel Egger test indicated small-study effects, and the model-averaged bias-corrected interval included zero, so the magnitude of the pooled effect remained uncertain. This meta-analysis indicated that MBIs may improve proprioceptive accuracy, with Tai Chi showing the most consistent evidence, particularly in older adults; however, significant small-study effects and high heterogeneity meant the magnitude is uncertain and may be smaller than the unadjusted estimate suggests. The low-intensity nature of MBIs and their promotion of neuroplasticity through sensory awareness and attention regulation may optimize proprioception, offering insights for neurorehabilitation and integrated rehabilitation programs. Preregistration: PROSPERO CRD420250623894. The extracted data, R analysis code, risk-of-bias assessment workbooks, and supporting materials are publicly available on the Open Science Framework at https://osf.io/9jqgn/ .

حس عمقی برای فعالیت‌های بدنی، کنترل حرکتی، تعادل و هماهنگی اهمیت اساسی دارد، اما راهبردهای بهبود آن همچنان محل بحث است. مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBIs) ممکن است با افزایش آگاهی بدنی از طریق تنظیم توجه و هم‌افزایی بدن و ذهن، حس عمقی را بهبود بخشند. MBIs دارای شدت پایین، هزینه‌ی کم و قابلیت تکرارپذیری مناسب هستند. این مطالعه فرض کرد که MBIs به طور غیرمستقیم با افزایش آگاهی حسی و تنظیم توجه، حس عمقی را بهبود می‌بخشند. ما با استفاده از فراتحلیل چندسطحی بیزی، اثرات MBIs بر حس عمقی را در مطالعات دو دهه‌ی گذشته کمی‌سازی کردیم. با پیروی از دستورالعمل‌های PRISMA، شش پایگاه داده برای مطالعات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ جست‌وجو شد. مدل‌های بیزی اثرات MBIs را کمی‌سازی کردند و تحلیل تعدیل‌گری عوامل مؤثر بر اندازه‌ی اثر را بررسی نمود. در مجموع ۲۲ مطالعه (n = 1397) با ۱۱۲ اندازه‌ی اثر وارد شدند. بر اساس قرارداد علامت‌گذاری ما، Hedges’ g منفی به معنای بهبود دقت حس عمقی بود. مدل اثر اصلی نشان داد که MBIs دقت حس عمقی را بهبود می‌بخشند (g = −0.70؛ ۹۵٪ HDI = [−0.96, −0.44]؛ BF = 4290.00). تحلیل زیرگروه‌ها نشان داد که تای‌چی بیشترین اثر معتبر را داشت (g = −0.82) و سالمندان بیشترین بهبود را نشان دادند (g = −0.84). با این حال، آزمون Egger چندسطحی معنادار نشان‌دهنده‌ی اثرات مطالعات کوچک بود و بازه‌ی مدل-میانگین تصحیح‌شده برای سوگیری شامل صفر شد؛ بنابراین، بزرگی اثر تجمیعی همچنان نامشخص باقی ماند. این فراتحلیل نشان داد که MBIs ممکن است دقت حس عمقی را بهبود بخشند و تای‌چی شواهد سازگارتر، به‌ویژه در سالمندان، ارائه می‌دهد؛ اما اثرات مطالعات کوچک و ناهمگنی بالا باعث شد بزرگی اثر نامشخص باشد و احتمالاً کمتر از برآورد تصحیح‌نشده باشد. ماهیت کم‌شدت MBIs و ارتقای نوروپلاستیسیتی از طریق آگاهی حسی و تنظیم توجه می‌تواند بهینه‌سازی حس عمقی را تسهیل کند و بینش‌هایی برای نوروهابیلیتیشن و برنامه‌های توان‌بخشی یکپارچه فراهم آورد. پیش‌ثبت: PROSPERO CRD420250623894. داده‌های استخراج‌شده، کد تحلیل R، کاربرگ‌های ارزیابی ریسک سوگیری و مواد پشتیبان به طور عمومی در Open Science Framework به نشانی https://osf.io/9jqgn/ در دسترس است.

Background Against the backdrop of digital empowerment, generative artificial intelligence has been widely applied in school-age children’s reading education, and digital reading has become one of the primary types of environmental exposure for school-age children. However, school-age children face challenges such as insufficient age-appropriate content and uncontrollable physical and mental strain. There is an urgent demand for a public health intervention model that balances reading-related health benefits, prevents and controls digital exposure risks, avoids physical and mental health impairments, and adapts to school-age children from diverse socioeconomic backgrounds. Methods A retrospective control study design was used in this study. A total of 100 cases of school-age children aged 6–12 were collected from the standardized intervention archive of our institution from September 2025 to December 2025. According to the intervention plan actually accepted in the archive records, they were divided into the collaborative intervention group and the AI-only reading group with 50 cases in each group. In the AI-only reading group, the recorded intervention is purely generative AI independent reading intervention (college students are only responsible for equipment operation and maintenance, and do not participate in reading guidance and emotional intervention), while in the collaborative intervention group, the recorded intervention is the structured auxiliary collaborative intervention of the whole process of generative AI voice multi-round interactive reading combined with standardized training for college students. The intervention period is 12 weeks, three times a week, and each time is 20–25 min. Retrospective analysis of longitudinal data at baseline, 6 weeks of intervention, 12 weeks of follow-up and 4 weeks of follow-up, with the comprehensive score of early reading as the only preset main outcome index, repeated measurement analysis of variance, independent sample t -test and chi-square test were used to analyze the inter-group and time effects, Cohen’s d was used to evaluate the effect, and the test level was α = 0.05. Results Retrospective archive data shows that, after intervention, the collaborative intervention group achieved significantly higher composite early reading scores, phonological awareness, vocabulary comprehension accuracy, reading attention duration and reading interest scores than the AI-only reading group ( p < 0.05). The main effects of group, time and the group-time interaction were all highly statistically significant ( p < 0.01), with an effect size of Cohen’s d = 0.50 representing a moderate intervention effect. The collaborative intervention group also showed significantly higher intervention adherence rate, AI interaction completion rate, reading task completion rate and frequency of active participation than the AI-only reading group ( p < 0.05). In terms of digital health-related outcomes, the collaborative intervention group had significantly lower incidence of adverse psychological states, incidence of prodromal signs of visual fatigue and digital eye strain symptoms, and study dropout rate ( p < 0.05). Among the digital health-related safety indicators, the incidence of negative emotions, visual fatigue and research dropout rate were significantly lower than those of the AI-only reading group ( p < 0.05). The archived records showed that the whole screen duration was strictly in compliance, and there was no privacy leakage and serious adverse events. The 10% lost visit rate was controllable, and the complete rate of informed consent and the qualified rate of implementation were all 100%, and there was no privacy leakage and serious adverse events. Conclusion The generative AI interaction mode paired with college student auxiliary support is associated with sustained improvement school-age children’s core early reading ability via cumulative short-term follow-up effects. Meanwhile, this collaborative model enables effective management of digital environmental exposure risks and may reduce risks related to visual and psychological health among school-age children. The intergroup differences remained stable with reliable effect sizes. This intervention model can be may provide a reference for future implementation as a digital public health intervention targeting school-age children’s early reading, and provides preliminary empirical evidence for the standardized application of AI-supported education for school-age children. This retrospective study only reflects the differences between groups of compound intervention programs in archived cases, and cannot establish strong causal inference.

زمینه: در بستر توانمندسازی دیجیتال، هوش مصنوعی مولد به طور گسترده‌ای در آموزش خواندن کودکان سن مدرسه به کار گرفته شده است و خواندن دیجیتال به یکی از انواع اصلی مواجهه‌ی محیطی برای کودکان سن مدرسه تبدیل شده است. با این حال، کودکان سن مدرسه با چالش‌هایی مانند کمبود محتوای متناسب با سن و فشارهای جسمی و روانی غیرقابل کنترل مواجه هستند. نیاز فوری به یک الگوی مداخله‌ی سلامت عمومی وجود دارد که منافع سلامت مرتبط با خواندن را متعادل کند، خطرات مواجهه‌ی دیجیتال را پیشگیری و کنترل نماید، از آسیب‌های سلامت جسمی و روانی جلوگیری کند و با کودکان سن مدرسه از زمینه‌های اجتماعی-اقتصادی متنوع سازگار باشد. روش‌ها: در این مطالعه از طرح کنترل گذشته‌نگر استفاده شد. در مجموع ۱۰۰ مورد از کودکان سن مدرسه ۶ تا ۱۲ ساله از آرشیو مداخله‌ی استانداردشده‌ی مؤسسه‌ی ما از سپتامبر ۲۰۲۵ تا دسامبر ۲۰۲۵ جمع‌آوری شد. بر اساس برنامه‌ی مداخله‌ای که واقعاً در سوابق آرشیو پذیرفته شده بود، آن‌ها به دو گروه مداخله‌ی مشارکتی و گروه خواندن صرفاً با هوش مصنوعی تقسیم شدند که هر گروه شامل ۵۰ نفر بود. در گروه خواندن صرفاً با هوش مصنوعی، مداخله‌ی ثبت‌شده صرفاً مداخله‌ی خواندن مستقل با هوش مصنوعی مولد بود (دانشجویان دانشگاه فقط مسئول راه‌اندازی و نگهداری تجهیزات بودند و در راهنمایی خواندن و مداخله‌ی عاطفی شرکت نداشتند)، در حالی که در گروه مداخله‌ی مشارکتی، مداخله‌ی ثبت‌شده، مداخله‌ی ساختاریافته‌ی کمکی مشارکتی در کل فرایند خواندن تعاملی چندمرحله‌ای صوتی با هوش مصنوعی مولد همراه با آموزش استانداردشده برای دانشجویان دانشگاه بود. دوره‌ی مداخله ۱۲ هفته، سه بار در هفته و هر بار ۲۰ تا ۲۵ دقیقه بود. تحلیل گذشته‌نگر داده‌های طولی در خط پایه، ۶ هفته مداخله، ۱۲ هفته پیگیری و ۴ هفته پیگیری انجام شد و امتیاز جامع خواندن اولیه به عنوان تنها شاخص اصلی از پیش تعیین‌شده در نظر گرفته شد. برای تحلیل اثرات بین‌گروهی و زمانی از تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر، آزمون t مستقل و آزمون کای-دو استفاده شد، اندازه‌ی اثر با Cohen’s d ارزیابی شد و سطح آزمون α = ۰٫۰۵ بود. نتایج: داده‌های آرشیوی گذشته‌نگر نشان داد که پس از مداخله، گروه مداخله‌ی مشارکتی در امتیاز ترکیبی خواندن اولیه، آگاهی واجی، دقت درک واژگان، مدت زمان توجه به خواندن و امتیاز علاقه به خواندن به طور معناداری بالاتر از گروه خواندن صرفاً با هوش مصنوعی بود (p < 0.05). اثرات اصلی گروه، زمان و تعامل گروه-زمان همگی از نظر آماری بسیار معنادار بودند (p < 0.01) و اندازه‌ی اثر Cohen’s d = 0.50 نشان‌دهنده‌ی اثر مداخله‌ای متوسط بود. گروه مداخله‌ی مشارکتی همچنین نرخ پایبندی به مداخله، نرخ تکمیل تعامل با هوش مصنوعی، نرخ تکمیل وظیفه‌ی خواندن و فراوانی مشارکت فعال به طور معناداری بالاتری نسبت به گروه خواندن صرفاً با هوش مصنوعی نشان داد (p < 0.05). از نظر پیامدهای مرتبط با سلامت دیجیتال، گروه مداخله‌ی مشارکتی شیوع معناداری کمتری از وضعیت‌های روانی نامطلوب، نشانه‌های پیش‌درآمد خستگی بینایی و علائم خستگی چشمی دیجیتال و نرخ ترک تحصیل داشت (p < 0.05). در میان شاخص‌های ایمنی مرتبط با سلامت دیجیتال، شیوع هیجانات منفی، خستگی بینایی و نرخ ترک پژوهش به طور معناداری کمتر از گروه خواندن صرفاً با هوش مصنوعی بود (p < 0.05). سوابق آرشیوی نشان داد که مدت زمان کل استفاده از صفحه نمایش کاملاً مطابق با مقررات بوده و هیچ نشتی حریم خصوصی و رویداد نامطلوب جدی وجود نداشته است. نرخ مراجعه‌ی از دست رفته ۱۰٪ قابل کنترل بود و نرخ کامل بودن رضایت آگاهانه و نرخ اجرای واجد شرایط هر دو ۱۰۰٪ بود و هیچ نشتی حریم خصوصی و رویداد نامطلوب جدی وجود نداشت. نتیجه‌گیری: شیوه‌ی تعاملی هوش مصنوعی مولد همراه با حمایت کمکی دانشجویان دانشگاه با بهبود پایدار توانایی خواندن اولیه‌ی هسته‌ای کودکان سن مدرسه از طریق اثرات تجمعی پیگیری کوتاه‌مدت مرتبط است. در عین حال، این مدل مشارکتی امکان مدیریت مؤثر خطرات مواجهه با محیط دیجیتال را فراهم می‌کند و ممکن است خطرات مرتبط با سلامت بینایی و روانی کودکان سن مدرسه را کاهش دهد. تفاوت‌های بین‌گروهی با اندازه‌های اثر قابل اعتماد پایدار باقی ماندند. این مدل مداخله می‌تواند به عنوان مرجعی برای اجرای آینده به عنوان یک مداخله‌ی سلامت عمومی دیجیتال با هدف خواندن اولیه‌ی کودکان سن مدرسه مورد استفاده قرار گیرد و شواهد تجربی مقدماتی برای کاربرد استاندارد آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی برای کودکان سن مدرسه فراهم می‌کند. این مطالعه‌ی گذشته‌نگر فقط تفاوت‌های بین گروه‌های برنامه‌های مداخله‌ی ترکیبی در موارد آرشیوی را منعکس می‌کند و نمی‌تواند استنباط علّی قوی ایجاد کند.

BACKGROUND: In recent years there has been a significant increase in the number and quality of childhood apraxia of speech (CAS) treatment research published. Much of this research has focussed on establishing treatment efficacy and identifying treatment components. A smaller subset of the literature has looked at treatment intensity, such as comparing therapy delivered twice per week with four times per week, however this literature has not been compared across interventions. AIMS: This systematic review and meta-analysis examines cumulative intervention intensity and its components (dose per session, dose frequency, intervention duration-number of weeks) and reported treatment effects to understand whether there is a relationship between dose and effect in specific treatments or overall. METHODS: A systematic search and review was registered with Prospero (CRD420251107259). Twelve electronic databases were searched supplemented by handsearching references lists. Included studies were coded for CAS diagnosis confidence, methodological quality, dose characteristics, and treatment outcomes. Standard mean difference (SMD), an effect size metric equivalent to Cohen's d, was calculated for 25 included papers and weighted Pearson's correlations performed to identify relationships between dose characteristics and treatment outcomes. MAIN CONTRIBUTION: This paper is the first to (1) create omnibus standard effect sizes across diverse interventions and (2) show the relationship between intensity and treatment outcome in children with CAS. The omnibus SMD across studies with three or more participants for treated items was 1.22 (confidence interval 0.76-1.67), a large effect, and for generalisation items was 0.66 (confidence interval 0.46-0.85) which is a moderate effect. These results show that CAS treatment works in well-controlled studies when delivered at least twice per week for at least 45 min per session. The relationship between intensity variables and generalisation SMD was less clear with weeks of therapy being moderately correlated (r = 0.39) and none of the other variables showing any relationship with study SMD. These results should be interpreted carefully as there was significant missing data and limited range in some variables. Researchers need to include more standard intensity information in reporting their results. CONCLUSIONS: Treatment for CAS is effective and leads to moderate generalisation; more weeks of therapy leads to stronger gains than fewer weeks of therapy. WHAT THIS PAPER ADDS: What is already known on this subject CAS is a neurological-based motor speech disorder that originates in childhood for which there are a number of effective treatments. For this population, high intensity treatment is recommended-over 100 production trials per session, 2-5 sessions per week, across an extended period. In studies which directly compare intensity of variables, more therapy (e.g. 20 sessions) results in greater improvement than less therapy (e.g. 10 sessions). There are no previous meta-analyses of intensity variables-dose, dose frequency, treatment duration, or cumulative intervention intensity in CAS What this study adds to the existing knowledge This study compiles data from 25 studies with a low risk of bias and high CAS diagnostic confidence in a meta-analysis of the dose effects of CAS treatment. The meta-analysis shows that CAS treatment in general works. Most studies had 2-4 sessions per week across 3-12 weeks. Within this narrow band of intensity, a significant correlation was shown between the number of weeks of therapy and outcome. There is no significant evidence for CAS therapy less frequently than twice per week at this time. Eight different treatments demonstrated efficacy for improving speech outcomes in children with CAS. What are the clinical implications of this study? Provided they are delivered at least twice per week for at least 12 sessions, with greater improvements when treatment extends over more weeks, selection of any of the included treatments should result in improved speech where the child being treated is similar to children in the research. The following treatments were shown to be effective for CAS: Integral stimulation treatments including Dynamic Temporal and Tactile Cueing, Kaufman-Speech to Language Protocol, Motor Speech Treatment Protocol, Nuffield Dyspraxia Programme-3rd Edition, Rapid Syllable Transition Treatment, Speech Motor Chaining and Ultrasound Biofeedback alone and the combination of Speech Motor Chaining with Ultrasound Biofeedback. PRACTITIONER POINTS: Therapy must be sufficiently frequent and sustained: Evidence shows that CAS treatment is effective when therapy is provided at least twice per week, over a minimum of 12 sessions, for 45 min per session with total weeks of therapy being the only intensity variable consistently associated with treatment outcomes. Dose matters, both within and across sessions: Clinicians should prioritise the number of production trials and ensure adequate cumulative intervention intensity. Sessions with low active practice time or insufficient trials are unlikely to produce meaningful change. Eight treatments are effective for CAS: Integral Stimulation including Dynamic Temporal and Tactile Cueing (DTTC), Kaufman Speech to Language Program (K-SLP), Motor Speech Treatment Protocol (MSTP), Nuffield Dyspraxia Programme (3rd ed; NDP3), Rapid Syllable Transition Treatment (ReST), Speech Motor Chaining (SMC), Ultrasound Biofeedback, and SMC + Ultrasound Biofeedback combined. Clinicians should consider the client's speech needs and overall profile when selecting from the treatments that have demonstrated effectiveness.

زمینه: در سال‌های اخیر، تعداد و کیفیت پژوهش‌های درمان آپراکسی گفتار کودکان (CAS) به طور قابل توجهی افزایش یافته است. بخش عمده‌ای از این پژوهش‌ها بر اثربخشی درمان و شناسایی مؤلفه‌های درمانی تمرکز داشته‌اند. بخش کوچکتری از ادبیات به شدت درمان، مانند مقایسه درمان دو بار در هفته با چهار بار در هفته، پرداخته است، اما این ادبیات در میان مداخلات مختلف مقایسه نشده است. اهداف: این مرور نظام‌مند و فراتحلیل به بررسی شدت تجمعی مداخله و مؤلفه‌های آن (دوز هر جلسه، فراوانی دوز، مدت مداخله - تعداد هفته‌ها) و اثرات درمان گزارش‌شده می‌پردازد تا مشخص شود آیا رابطه‌ای بین دوز و اثر در درمان‌های خاص یا به طور کلی وجود دارد یا خیر. روش‌ها: جستجوی نظام‌مند و مرور با ثبت در Prospero (CRD420251107259) انجام شد. دوازده پایگاه داده الکترونیکی جستجو شد و فهرست منابع نیز به صورت دستی بررسی گردید. مطالعات وارد شده بر اساس اطمینان تشخیص CAS، کیفیت روش‌شناسی، ویژگی‌های دوز و پیامدهای درمان کدگذاری شدند. تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) به عنوان شاخص اندازه‌ی اثر معادل d کوهن برای ۲۵ مقاله محاسبه شد و همبستگی‌های وزنی پیرسون برای شناسایی روابط بین ویژگی‌های دوز و پیامدهای درمان انجام شد. مهم‌ترین مشارکت: این مقاله نخستین پژوهشی است که (۱) اندازه‌ی اثر استاندارد کلی را در میان مداخلات متنوع ایجاد می‌کند و (۲) رابطه بین شدت و پیامد درمان را در کودکان مبتلا به CAS نشان می‌دهد. SMD کلی برای آیتم‌های درمان‌شده در مطالعات با سه شرکت‌کننده یا بیشتر برابر با ۱.۲۲ (فاصله اطمینان ۰.۷۶ تا ۱.۶۷) بود که اندازه‌ی اثر بزرگ محسوب می‌شود و برای آیتم‌های تعمیم‌یافته ۰.۶۶ (فاصله اطمینان ۰.۴۶ تا ۰.۸۵) بود که اندازه‌ی اثر متوسط است. این نتایج نشان می‌دهد درمان CAS در مطالعات با کنترل خوب، زمانی که حداقل دو بار در هفته و هر جلسه حداقل ۴۵ دقیقه ارائه شود، مؤثر است. رابطه بین متغیرهای شدت و SMD تعمیم‌یافته کمتر واضح بود و فقط تعداد هفته‌های درمان همبستگی متوسط (r = 0.39) نشان داد و هیچ‌یک از متغیرهای دیگر رابطه‌ای با SMD مطالعه نداشتند. این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا داده‌های مفقود قابل توجه و دامنه محدود در برخی متغیرها وجود داشت. پژوهشگران باید اطلاعات شدت استاندارد بیشتری را در گزارش نتایج خود وارد کنند. نتیجه‌گیری: درمان CAS مؤثر است و منجر به تعمیم متوسط می‌شود؛ تعداد هفته‌های بیشتر درمان نسبت به هفته‌های کمتر، بهبود قوی‌تری ایجاد می‌کند. آنچه این مقاله می‌افزاید: آنچه پیش‌تر در این زمینه شناخته شده است: CAS یک اختلال حرکتی گفتار با منشأ عصبی است که در کودکی آغاز می‌شود و درمان‌های مؤثری برای آن وجود دارد. برای این جمعیت، درمان با شدت بالا توصیه می‌شود - بیش از ۱۰۰ تمرین تولیدی در هر جلسه، ۲ تا ۵ جلسه در هفته، در یک بازه زمانی طولانی. در مطالعاتی که شدت متغیرها را مستقیماً مقایسه می‌کنند، درمان بیشتر (مثلاً ۲۰ جلسه) منجر به بهبود بیشتر نسبت به درمان کمتر (مثلاً ۱۰ جلسه) می‌شود. تاکنون فراتحلیلی درباره متغیرهای شدت - دوز، فراوانی دوز، مدت درمان یا شدت تجمعی مداخله در CAS انجام نشده است. آنچه این مطالعه به دانش موجود می‌افزاید: این مطالعه داده‌های ۲۵ پژوهش با ریسک سوگیری پایین و اطمینان تشخیصی بالای CAS را در یک فراتحلیل از اثرات دوز درمان CAS گردآوری می‌کند. فراتحلیل نشان می‌دهد که درمان CAS به طور کلی مؤثر است. اکثر مطالعات ۲ تا ۴ جلسه در هفته طی ۳ تا ۱۲ هفته داشتند. در این بازه محدود شدت، همبستگی معناداری بین تعداد هفته‌های درمان و پیامد مشاهده شد. در حال حاضر شواهد معناداری برای درمان CAS با فراوانی کمتر از دو بار در هفته وجود ندارد. هشت درمان مختلف اثربخشی خود را در بهبود پیامدهای گفتاری کودکان مبتلا به CAS نشان دادند. پیامدهای بالینی این مطالعه: به شرطی که درمان حداقل دو بار در هفته و حداقل ۱۲ جلسه ارائه شود و با افزایش تعداد هفته‌ها بهبود بیشتری حاصل شود، انتخاب هر یک از درمان‌های وارد شده باید منجر به بهبود گفتار در کودکانی شود که مشابه نمونه‌های پژوهش هستند. درمان‌های مؤثر برای CAS عبارت‌اند از: درمان‌های تحریک یکپارچه شامل Dynamic Temporal and Tactile Cueing، Kaufman-Speech to Language Protocol، Motor Speech Treatment Protocol، Nuffield Dyspraxia Programme-3rd Edition، Rapid Syllable Transition Treatment، Speech Motor Chaining و Ultrasound Biofeedback به تنهایی و ترکیب Speech Motor Chaining با Ultrasound Biofeedback. نکات کاربردی برای درمانگران: درمان باید به اندازه کافی مکرر و مستمر باشد: شواهد نشان می‌دهد درمان CAS زمانی مؤثر است که حداقل دو بار در هفته، حداقل ۱۲ جلسه و هر جلسه ۴۵ دقیقه ارائه شود و مجموع هفته‌های درمان تنها متغیر شدت است که به طور مداوم با پیامدهای درمانی مرتبط است. دوز اهمیت دارد، هم درون و هم بین جلسات: درمانگران باید بر تعداد تمرین‌های تولیدی تأکید کنند و از شدت تجمعی مداخله کافی اطمینان حاصل نمایند. جلساتی با زمان تمرین فعال کم یا تعداد تمرین ناکافی احتمالاً تغییر معناداری ایجاد نمی‌کنند. هشت درمان برای CAS مؤثر هستند: تحریک یکپارچه شامل Dynamic Temporal and Tactile Cueing (DTTC)، Kaufman Speech to Language Program (K-SLP)، Motor Speech Treatment Protocol (MSTP)، Nuffield Dyspraxia Programme (نسخه سوم؛ NDP3)، Rapid Syllable Transition Treatment (ReST)، Speech Motor Chaining (SMC)، Ultrasound Biofeedback و ترکیب SMC + Ultrasound Biofeedback. درمانگران باید نیازهای گفتاری و نمایه کلی مراجع را هنگام انتخاب از میان درمان‌های اثربخش در نظر بگیرند.

Impairments in emotional regulation and adverse experiences in early childhood are considered key factors in the development of personality disorders. However, existing theoretical approaches remain fragmented, failing to provide an interdisciplinary synthesis of the neurobiological, psychological, and interpersonal mechanisms within a single explanatory framework. This study aimed to reveal the relationship between deficits in affective regulation and early traumatisation as mutually reinforcing factors in the development of personality pathology, substantiating this relationship at multiple levels. This narrative review with elements of conceptual synthesis is based on 41 sources from PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar covering the period from 2020 to 2025. These sources include meta-analyses, longitudinal cohort studies, randomised controlled trials, and qualitative investigations from Kosovo, Norway, Lebanon, Canada, and other countries. According to the analysed studies, borderline personality disorder is characterised by limbic hyperreactivity associated with emotional abuse, with an odds ratio=11.02; conversely, antisocial personality disorder is characterised by prefrontal hypoactivation and a blunted cortisol response. The reviewed sources indicate that epigenetic modifications of the FK506 binding protein 5 (FKBP5) gene and accelerated biological ageing according to the GrimAge clock (β=0.12; p=0.03) constitute components of a cascading molecular mechanism linking early trauma with neurostructural changes. The literature analysis showed that emotional dysregulation forms a continuum ranging from affective overreactivity (cluster B) and overcontrol (cluster C) to incongruence (cluster A). Mentalisation deficits, self-compassion, and social support were described as mediators of the ‘trauma-personality pathology’ relationship. According to the results of meta-analyses, trauma-informed dialectical behaviour therapy reduces symptoms of borderline personality disorder with an effect size of g=-0.82. Group schema therapy demonstrates an effect size of g=0.859, and eye movement desensitisation shows d=0.65 for psychological symptoms. The four-level substantiation – carried out at molecular-neurobiological, developmental-interpersonal, psychological, and clinical-phenomenological levels – reveals the basis for a stratified approach.

اختلال در تنظیم هیجان و تجارب نامطلوب در اوایل کودکی به عنوان عوامل کلیدی در شکل‌گیری اختلالات شخصیت در نظر گرفته می‌شوند. با این حال، رویکردهای نظری موجود همچنان پراکنده بوده و نتوانسته‌اند یک سنتز میان‌رشته‌ای از سازوکارهای عصب‌زیستی، روان‌شناختی و بین‌فردی را در قالب یک چارچوب تبیینی واحد ارائه دهند. هدف این مطالعه، آشکار ساختن رابطه بین نقص در تنظیم عاطفی و تروماهای اولیه به عنوان عوامل تقویت‌کننده‌ی متقابل در شکل‌گیری آسیب‌شناسی شخصیت و اثبات این رابطه در سطوح مختلف بود. این مرور روایتی با عناصر سنتز مفهومی بر پایه‌ی ۴۱ منبع از PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar در بازه‌ی زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. این منابع شامل فراتحلیل‌ها، مطالعات کوهورت طولی، کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده و پژوهش‌های کیفی از کشورهایی چون کوزوو، نروژ، لبنان، کانادا و سایر کشورها می‌باشند. بر اساس مطالعات تحلیل‌شده، اختلال شخصیت مرزی با بیش‌فعالی لیمبیک مرتبط با سوءاستفاده‌ی عاطفی و نسبت شانس=۱۱.۰۲ مشخص می‌شود؛ در مقابل، اختلال شخصیت ضد اجتماعی با کاهش فعالیت پیش‌پیشانی و پاسخ کورتیزول کُند همراه است. منابع مرورشده نشان می‌دهند که تغییرات اپی‌ژنتیک ژن FK506 binding protein 5 (FKBP5) و پیری زیستی تسریع‌شده بر اساس ساعت GrimAge (β=۰.۱۲؛ p=۰.۰۳) اجزای یک سازوکار مولکولی آبشاری هستند که تروماهای اولیه را به تغییرات نوروساختاری پیوند می‌دهند. تحلیل متون نشان داد که نابهنجاری تنظیم هیجان، پیوستاری از بیش‌واکنشی عاطفی (خوشه B) و کنترل بیش از حد (خوشه C) تا ناسازگاری (خوشه A) را تشکیل می‌دهد. نقص در ذهنی‌سازی، شفقت به خود و حمایت اجتماعی به عنوان میانجی‌های رابطه‌ی «تروما-آسیب‌شناسی شخصیت» توصیف شده‌اند. بر اساس نتایج فراتحلیل‌ها، طرحواره‌درمانی گروهی با اندازه‌ی اثر g=۰.۸۵۹ و حساسیت‌زدایی با حرکات چشم با d=۰.۶۵ برای علائم روان‌شناختی نشان داده شده است. چهار سطح استدلال – در سطوح مولکولی-عصب‌زیستی، رشدی-بین‌فردی، روان‌شناختی و بالینی-فنومنولوژیک – مبنایی برای رویکرد لایه‌بندی‌شده را آشکار می‌سازد.

Persistent assessment inequities in linguistically and culturally diverse classrooms necessitate contextually grounded frameworks that advance both academic excellence and educational justice. The study developed, implemented, and evaluated a culturally responsive, equity-driven, and differentiated pedagogical-assessment framework for STEM learning in multilingual and socioeconomically diverse classrooms in Ghana. A convergent parallel mixed-methods design integrated qualitative data (interviews, observations, focus groups) with quantitative measures (pre-post-tests, subscale gains, ANCOVA, and Bayesian analyses). The study involved 210 participants 24 STEM teachers, 6 headteachers, and 180 Primary 4-6 pupils from six public basic schools in Ghana. Quantitative findings revealed statistically significant learning gains across schools and domains. Mean post-test scores increased by 13.96 points (29.12%), with a large overall effect size (Cohen’s d = 1.68; Hedges’ g = 1.89; η ² = 0.79; p < 0.001), indicating strong practical and educational significance. Subscale analyses showed consistent and convergent gains across all framework dimensions, including conceptual mastery (d = 1.72), application of skills (d = 1.67), inclusive strategy use (d = 1.62), opportunity-to-learn (d = 1.59), tiered instruction (d = 1.66), flexible grouping (d = 1.64), linguistic alignment (d = 1.70), and cultural asset integration ( d = 1.69), all demonstrating large effects (d > 1.5). ANCOVA results confirmed significant effects of the intervention across all domains while controlling for pre-test performance, including inquiry-based STEM practices (F = 26.03, p < .001, η²ₚ = 0.10), integrated STEM tasks (F = 19.38, p < .001, η²ₚ = .077), equity-driven instructional practices (η²ₚ = 0.05–0.07), differentiated pedagogical assessment (η²ₚ = 0.04–0.05), and culturally responsive assessment practices (η²ₚ = 0.05–0.06). The pre-test covariate remained significant ( F = 88.21, p < .001, η² = 0.328), indicating the importance of baseline achievement while confirming robust intervention effects Bayesian analyses indicated strong evidential support (posterior probabilities > 0.98; Bayes Factors = 28.1–36.4). Qualitative findings corroborated these results, highlighting increased teacher capacity for culturally relevant task design and improved student engagement and identity affirmation. The study offers empirically grounded guidance for decolonizing STEM assessment in multilingual and underserved contexts.

تداوم نابرابری‌های ارزشیابی در کلاس‌های درس با تنوع زبانی و فرهنگی، چارچوب‌هایی را ایجاب می‌کند که مبتنی بر زمینه بوده و همزمان تعالی علمی و عدالت آموزشی را ارتقا دهند. این پژوهش، چارچوبی پداگوژیک-ارزشیابی مبتنی بر پاسخگویی فرهنگی، عدالت‌محور و تمایزیافته برای یادگیری STEM در کلاس‌های چندزبانه و با تنوع اجتماعی-اقتصادی در غنا توسعه داده، اجرا و ارزیابی کرد. طرح پژوهش آمیخته‌ی همگرا و موازی، داده‌های کیفی (مصاحبه‌ها، مشاهده‌ها، گروه‌های کانونی) را با سنجه‌های کمی (پیش‌آزمون-پس‌آزمون، افزایش زیرمقیاس‌ها، ANCOVA و تحلیل‌های بیزی) تلفیق نمود. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل ۲۱۰ نفر (۲۴ معلم STEM، ۶ مدیر مدرسه و ۱۸۰ دانش‌آموز پایه چهارم تا ششم ابتدایی) از شش مدرسه‌ی دولتی در غنا بودند. یافته‌های کمی نشان دادند که افزایش معنادار آماری در یادگیری در سراسر مدارس و حوزه‌ها مشاهده شد. میانگین نمرات پس‌آزمون به میزان ۱۳.۹۶ نمره (۲۹.۱۲٪) افزایش یافت و اندازه‌ی اثر کلی بزرگ بود (d کوهن = ۱.۶۸؛ g هجز = ۱.۸۹؛ η² = ۰.۷۹؛ p < 0.001) که دلالت بر اهمیت عملی و آموزشی قوی دارد. تحلیل زیرمقیاس‌ها، افزایش‌های همگرا و سازگار را در تمامی ابعاد چارچوب نشان داد، از جمله تسلط مفهومی (d = ۱.۷۲)، کاربرد مهارت‌ها (d = ۱.۶۷)، استفاده از راهبردهای فراگیر (d = ۱.۶۲)، فرصت برای یادگیری (d = ۱.۵۹)، آموزش لایه‌بندی‌شده (d = ۱.۶۶)، گروه‌بندی انعطاف‌پذیر (d = ۱.۶۴)، همسویی زبانی (d = ۱.۷۰) و ادغام سرمایه‌ی فرهنگی (d = ۱.۶۹) که همگی اندازه‌ی اثر بزرگ (d > ۱.۵) را نشان دادند. نتایج ANCOVA اثرات معنادار مداخله را در تمامی حوزه‌ها در حالی که عملکرد پیش‌آزمون کنترل شده بود تأیید کرد، از جمله شیوه‌های مبتنی بر پژوهش STEM (F = ۲۶.۰۳، p < .001، η²ₚ = ۰.۱۰)، تکالیف یکپارچه‌ی STEM (F = ۱۹.۳۸، p < .001، η²ₚ = .۰۷۷)، شیوه‌های تدریس عدالت‌محور (η²ₚ = ۰.۰۵–۰.۰۷)، ارزشیابی پداگوژیک تمایزیافته (η²ₚ = ۰.۰۴–۰.۰۵) و شیوه‌های ارزشیابی مبتنی بر پاسخگویی فرهنگی (η²ₚ = ۰.۰۵–۰.۰۶). متغیر همپراش پیش‌آزمون همچنان معنادار باقی ماند (F = ۸۸.۲۱، p < .001، η² = ۰.۳۲۸) که اهمیت پیشرفت پایه را در عین تأیید اثرات قوی مداخله نشان می‌دهد. تحلیل‌های بیزی شواهد قوی (احتمال پسین > ۰.۹۸؛ عوامل بیز = ۲۸.۱–۳۶.۴) را نشان دادند. یافته‌های کیفی این نتایج را تأیید کردند و افزایش ظرفیت معلمان برای طراحی تکالیف مرتبط با فرهنگ و بهبود مشارکت و تأیید هویت دانش‌آموزان را برجسته ساختند. این پژوهش راهنمایی مبتنی بر شواهد برای استعمارزدایی ارزشیابی STEM در زمینه‌های چندزبانه و محروم ارائه می‌دهد.