critical thinking

In the rapidly changing global environment, universities must equip graduates with both disciplinary knowledge and essential 21st-century skills. This study explores recent graduates’ perceptions of curriculum skills alignment in the departments of Sociology, Psychology, and Education at public sector universities in Pakistan. Using a quantitative survey design, data were collected from 150 graduates through simple random sampling using the Curriculum–Skills Alignment Perception Scale (CSAPS), comprising 20 items across five competencies: critical thinking, communication, digital literacy, teamwork, and problem-solving. The findings reveal a moderate level of alignment between undergraduate curricula and workplace skill requirements. Communication skills were rated highest, indicating stronger curriculum support, whereas digital literacy and problem-solving showed comparatively weaker alignment. The study highlights the need for curriculum reforms that incorporate practical learning, digital competencies, critical thinking, and problem-solving activities. These findings offer valuable insights for curriculum developers, university administrators, policymakers, and the Higher Education Commission of Pakistan to enhance graduate employability and modernize higher education. Keywords: curriculum alignment, 21st-century skills, graduate perceptions, higher education, public universities, social sciences, digital literacy, critical thinking, communication skills, Pakistan.

در محیط جهانی به سرعت در حال تغییر، دانشگاه‌ها باید فارغ‌التحصیلان را هم به دانش تخصصی رشته‌ای و هم به مهارت‌های ضروری قرن بیست‌ویکم مجهز کنند. این پژوهش به بررسی ادراک فارغ‌التحصیلان اخیر از هم‌راستایی مهارت‌های برنامهٔ درسی در گروه‌های جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های دولتی پاکستان می‌پردازد. با استفاده از طرح پژوهش کمی و روش پیمایش، داده‌ها از ۱۵۰ فارغ‌التحصیل به شیوهٔ نمونه‌گیری تصادفی ساده و با بهره‌گیری از مقیاس ادراک هم‌راستایی برنامهٔ درسی و مهارت‌ها (CSAPS) که شامل ۲۰ گویه در پنج شایستگی تفکر انتقادی، ارتباط، سواد دیجیتال، کار تیمی و حل مسئله است، گردآوری شد. یافته‌ها نشان‌دهندهٔ سطح متوسطی از هم‌راستایی میان برنامه‌های درسی کارشناسی و الزامات مهارتی بازار کار هستند. مهارت‌های ارتباطی بالاترین امتیاز را کسب کردند که نشان‌دهندهٔ حمایت قوی‌تر برنامهٔ درسی از این مهارت است، در حالی که سواد دیجیتال و حل مسئله هم‌راستایی ضعیف‌تری را نشان دادند. این پژوهش بر ضرورت اصلاحات برنامهٔ درسی با تأکید بر یادگیری عملی، شایستگی‌های دیجیتال، تفکر انتقادی و فعالیت‌های حل مسئله تأکید دارد. یافته‌های حاضر بینش‌های ارزشمندی برای تدوین‌کنندگان برنامهٔ درسی، مدیران دانشگاهی، سیاست‌گذاران و کمیسیون آموزش عالی پاکستان به منظور ارتقای اشتغال‌پذیری فارغ‌التحصیلان و نوسازی آموزش عالی ارائه می‌دهد.

In the rapidly changing global environment, universities must equip graduates with both disciplinary knowledge and essential 21st-century skills. This study explores recent graduates’ perceptions of curriculum skills alignment in the departments of Sociology, Psychology, and Education at public sector universities in Pakistan. Using a quantitative survey design, data were collected from 150 graduates through simple random sampling using the Curriculum–Skills Alignment Perception Scale (CSAPS), comprising 20 items across five competencies: critical thinking, communication, digital literacy, teamwork, and problem-solving. The findings reveal a moderate level of alignment between undergraduate curricula and workplace skill requirements. Communication skills were rated highest, indicating stronger curriculum support, whereas digital literacy and problem-solving showed comparatively weaker alignment. The study highlights the need for curriculum reforms that incorporate practical learning, digital competencies, critical thinking, and problem-solving activities. These findings offer valuable insights for curriculum developers, university administrators, policymakers, and the Higher Education Commission of Pakistan to enhance graduate employability and modernize higher education. Keywords: curriculum alignment, 21st-century skills, graduate perceptions, higher education, public universities, social sciences, digital literacy, critical thinking, communication skills, Pakistan.

در محیط جهانی به سرعت در حال تغییر، دانشگاه‌ها باید فارغ‌التحصیلان را هم به دانش تخصصی رشته‌ای و هم به مهارت‌های ضروری قرن بیست‌ویکم مجهز کنند. این پژوهش به بررسی ادراک فارغ‌التحصیلان اخیر از هم‌راستایی مهارت‌های برنامهٔ درسی در گروه‌های جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های دولتی پاکستان می‌پردازد. با استفاده از طرح پژوهش کمی و روش پیمایش، داده‌ها از ۱۵۰ فارغ‌التحصیل به شیوهٔ نمونه‌گیری تصادفی ساده و با بهره‌گیری از مقیاس ادراک هم‌راستایی برنامهٔ درسی و مهارت‌ها (CSAPS) که شامل ۲۰ گویه در پنج شایستگی تفکر انتقادی، ارتباط، سواد دیجیتال، کار تیمی و حل مسئله است، گردآوری شد. یافته‌ها نشان‌دهندهٔ سطح متوسطی از هم‌راستایی میان برنامه‌های درسی کارشناسی و الزامات مهارتی بازار کار هستند. مهارت‌های ارتباطی بالاترین امتیاز را کسب کردند که نشان‌دهندهٔ حمایت قوی‌تر برنامهٔ درسی از این مهارت است، در حالی که سواد دیجیتال و حل مسئله هم‌راستایی ضعیف‌تری را نشان دادند. این پژوهش بر ضرورت اصلاحات برنامهٔ درسی با تأکید بر یادگیری عملی، شایستگی‌های دیجیتال، تفکر انتقادی و فعالیت‌های حل مسئله تأکید دارد. یافته‌های حاضر بینش‌های ارزشمندی برای تدوین‌کنندگان برنامهٔ درسی، مدیران دانشگاهی، سیاست‌گذاران و کمیسیون آموزش عالی پاکستان به منظور ارتقای اشتغال‌پذیری فارغ‌التحصیلان و نوسازی آموزش عالی ارائه می‌دهد.

Enhancing conceptual understanding and critical thinking in elementary science requires meaningful learning experiences supported by appropriate instructional media. Examining the effects of integrating Deep Learning approaches and audiovisual media on students’ conceptual understanding and critical thinking was the primary aim of this study. A quantitative approach with a quasi-experimental matching-only design involved 30 fifth-grade students, comprising 15 students in the experimental group and 15 in the control group. Data were collected using conceptual understanding and critical thinking tests, with reliability coefficients of 0.84 and 0.86, respectively. Data analysis employed ANCOVA and MANCOVA. Results showed that the experimental group obtained higher posttest means in conceptual understanding (91.47) and critical thinking (89.72) than the control group (72.47 and 68.47). ANCOVA indicated significant effects on conceptual understanding, F(1,56) = 86.57, p < 0.01, η²p = 0.59, and critical thinking, F(1,56) = 72.43, p < 0.01, η²p = 0.56. MANCOVA also revealed a significant simultaneous effect, Pillai’s Trace = 0.68, F(2,56) = 58.72, p < 0.01, η²p = 0.68. Overall, integrating Deep Learning approaches with audiovisual media substantially improved both outcomes within the studied context.

The emergence of generative artificial intelligence (Generative AI), such as ChatGPT, has brought significant changes to higher education, including Arabic language learning for non-native speakers (Arabic as a Foreign Language). Writing skills (Maharah al-Kitabah) are considered a relatively complex productive skill. Learners are required not only to master word formation (Sarf) and Arabic grammar (Nahwu), but also to organize ideas coherently and logically. This article employs a Systematic Literature Review (SLR) approach based on the PRISMA 2020 standards to map the use of ChatGPT in Arabic writing, examine the reliability of AI in Arabic grammar, and identify research gaps that remain underexplored. The review findings indicate that ChatGPT can serve as a useful writing partner (human-AI co-writer), particularly for generating ideas, enriching vocabulary, and correcting basic grammatical errors. However, AI still frequently produces errors or “hallucinations” when dealing with morphologically complex words, variations in Arabic dialects, and unvocalized texts. As a result, AI-generated writing may appear linguistically polished on the surface while containing grammatical inaccuracies. Furthermore, excessive reliance on AI may pose risks to academic integrity, while AI detection tools themselves often produce inaccurate results when identifying Arabic-language texts (false positives). This review also finds that existing research remains overly focused on English, tends to examine only the final writing outcomes without investigating students’ cognitive processes, and has paid limited attention to AI models specifically developed for the Arab region, such as ALLaM and Jais. Therefore, the approach to AI-assisted learning needs to shift from merely using AI toward purposeful and reflective utilization through frameworks such as the Spiral Learning Model and Genre-Based Pedagogy, so that AI functions as a scaffold without diminishing students’ autonomy and critical thinking.

ABSTRACT This study examined differences in sixth-grade students’ conceptual understanding and critical thinking between Problem-Based Learning (PBL) supported by an Augmented Reality (AR)-Based Book and conventional instruction in Solar System learning. A quantitative quasi-experimental study employing a nonequivalent pretest–posttest control group design involved 35 students from two elementary schools in Blora, Indonesia, comprising 17 experimental and 18 control participants. The intervention was implemented across three instructional sessions. Data were collected using validated essay-based assessments and analyzed through analysis of covariance (ANCOVA) and multivariate analysis of covariance (MANCOVA), controlling for pretest performance. The experimental group achieved higher posttest means in conceptual understanding (86.71 vs. 72.67) and critical thinking (85.82 vs. 70.17). ANCOVA revealed significant adjusted between-group differences in conceptual understanding (mean difference = 13.87, 95% CI [11.45, 16.29], p < .001) and critical thinking (mean difference = 15.38, 95% CI [12.19, 18.57], p < .001). MANCOVA confirmed a significant multivariate difference (Pillai’s Trace = .862, F(2, 30) = 95.34, p < .001). These findings suggest that integrating AR-supported visualization within structured problem-based inquiry may support conceptual learning and evidence-based reasoning. Nevertheless, the small sample, nonrandom allocation, and school- and teacher-level confounding preclude definitive causal conclusions. Larger multisite and factorial studies are recommended.

implement the Problem-Based Learning (PBL) model in an IPAS (Natural and Social Sciences) lesson on ecosystem harmony, aiming to enhance students' critical thinking skills. The study employed a Classroom Action Research (CAR) approach consisting of two cycles, with each cycle comprising the stages of "look," "think," and "act." Twenty-six fifth-grade students from SDN Tingkir Lor 02 Salatiga participated in the study. Students' critical thinking skills were assessed using a rubric based on the FRISCO indicators: Focus, Reason, Inference, Situation, Clarity, and Overview. The results indicate that students' critical thinking skills improved through the implementation of the PBL approach supported by the Science Escape Room medium. From an initial baseline score of 52.65%, the average critical thinking score rose to 70.94% in Cycle I and subsequently to 84.42% in Cycle II. This improvement reflects student progress in areas such as problem comprehension, reasoning, drawing conclusions, considering context, effectively communicating ideas, and reviewing their own thought processes. Thus, fifth-grade students at SDN Tingkir Lor 02 Salatiga were able to enhance their critical thinking skills while studying the IPAS topic of Ecosystem Harmony through the use of the Science Escape Room medium combined with the Problem-Based Learning model. Keywords: Problem Based Learning, Escape Room Sains, critical thinking skills, IPAS, FRISCO.

Critical thinking is an important skill to be developed from elementary education. This study examined the effect of the Survey, Question, Read, Recite, Review (SQ3R) method assisted by audiovisual media on the critical-thinking ability of fifth-grade students at MIN 1 Bandar Lampung in the topic of Cultural Diversity in Indonesia. A quantitative quasi-experimental approach using a Nonequivalent Control Group Design was employed. The sample consisted of 64 students: 32 students in class VA as the experimental group and 32 students in class VB as the control group. Data were collected through critical-thinking tests administered before and after instruction. Analyses included descriptive statistics, the Shapiro–Wilk normality test, Levene’s test for homogeneity, a paired-samples t-test, and Welch’s t-test. The experimental group’s mean score increased from 38.52 at pretest to 72.42 at posttest, while the control group’s mean increased from 39.61 to 42.11. Welch’s t-test indicated a statistically significant posttest difference, t(60.13) = 14.942, p < .001, with a mean difference of 30.31 points. The findings indicate that students receiving SQ3R instruction supported by audiovisual media achieved higher critical-thinking scores than the control group. The results support the study hypothesis, while the quasi-experimental design and study context should be considered when interpreting the findings. ABSTRAK Berpikir kritis merupakan kemamuan yang penting untuk dikembangkan sejak pendidikan dasar. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui pengaruh metode Survey, Question, Read, Recite, Review (SQ3R) berbantuan media audio visual terhadap kemampuan berpikir kritis peserta didik kelas V MIN 1 Bandar Lampung pada materi Keberagaman Budaya di Indonesia. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode quasi experiment dan desain Nonequivalent Control Group Design. Sampel terdiri atas 64 peserta didik, yaitu 32 peserta didik kelas VA sebagai kelompok eksperimen dan 32 peserta didik kelas VB sebagai kelompok kontrol. Data dikumpulkan melalui tes kemampuan berpikir kritis sebelum dan sesudah pembelajaran. Analisis meliputi statistik deskriptif, uji normalitas Shapiro–Wilk, uji homogenitas Levene, uji t berpasangan, dan uji t Welch. Rata-rata pretest kelas eksperimen adalah 38,52 dan meningkat menjadi 72,42 pada posttest, sedangkan kelas kontrol meningkat dari 39,61 menjadi 42,11. Uji t Welch pada nilai posttest menunjukkan perbedaan yang signifikan antara kedua kelompok, t(60,13) = 14,942; p < 0,001, dengan selisih rata-rata 30,31 poin. Hasil ini menunjukkan bahwa kelompok yang memperoleh pembelajaran SQ3R berbantuan media audio visual memiliki nilai kemampuan berpikir kritis lebih tinggi daripada kelompok kontrol. Temuan mendukung hipotesis penelitian, dengan tetap mempertimbangkan keterbatasan desain quasi experiment dan konteks sampel penelitian.

Islamic civilization is one of the major civilizations that has significantly contributed to the development of science and education worldwide. During its golden age, it established educational institutions, fostered scholarly traditions, and produced influential scholars whose ideas continue to shape modern knowledge in the digital era. This article examines the relevance of Islamic civilizational values to the development of modern education through qualitative library research using thematic content analysis. The findings show that Islamic education was distinguished by four interrelated values, namely a strong culture of literacy, the integration of religious and general knowledge, an emphasis on moral formation (akhlak), and openness to knowledge from other civilizations, which together enabled scholars to advance science while upholding ethical and social responsibility. These values are highly relevant to addressing contemporary educational challenges, including declining critical literacy, uncritical dependence on digital technology and artificial intelligence, and the ongoing crisis of learners’ character. These values can inform the development of a modern educational system that integrates critical thinking, digital literacy, character education, and lifelong learning while maintaining moral and social responsibility.

This study aimed to develop and evaluate a Problem-Based Wordwall Edugame instructional package for sixth-grade Science and Social Studies (IPAS) and examine its association with students’ critical-thinking performance. Using a research-and-development approach guided by the ADDIE model, the study incorporated a quasi-experimental pretest–posttest comparison involving all 30 sixth-grade students at SDN 3 Sendangrejo, Indonesia, assigned by pretest scores to experimental (n = 15) and control (n = 15) groups. Data were collected through expert-validation sheets, classroom observations, teacher and student response questionnaires, and critical-thinking tests, and analyzed using descriptive statistics, assumption tests, paired- and independent-samples t-tests, and normalized gains. Expert validation yielded 87% for content, 89% for media, and 88% for learning devices; implementation reached 92.76%, and teacher and student responses each reached 93%. Mean critical-thinking scores increased from 56.80 to 89.87 in the experimental group and from 53.73 to 68.87 in the control group; normalized gains were 0.77 and 0.33, respectively. The posttest group difference was significant, t(28) = 12.73, p < .001. These findings are consistent with constructivist and problem-based learning research and suggest that pedagogically integrated gamification can support critical-thinking development. However, the single-school sample, nonrandom group allocation, and combined intervention limit causal inference and generalizability; larger controlled studies should test individual components and longer-term effects.

ABSTRACT Dynamic shifts in the Society 5.0 era demand moral resilience in students starting from the primary school level, making educators the central pillar in transforming social values. This study deeply explores how the cultivation of religious, independent, and responsible character traits is implemented at SD Negeri 01 Margo Rejo, while mapping the various influencing factors. Utilizing a descriptive qualitative approach, data were gathered through semi-structured interviews, direct observations of daily activities, and document analysis involving the school principal, the fifth-grade teacher, and four students. Interactive data analysis and technical triangulation confirmed that ethical development is executed through a combination of spiritual routines, disciplinary guidance, and role modeling. Throughout this process, the teacher seamlessly integrates six core roles as an instructor, counselor, motivator, demonstrator, facilitator, and evaluator while equipping students with 21st-century 4C skills (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Although character building is supported by strong teacher modeling and adequate school facilities, limited parental engagement and unmonitored digital device usage remain notable hurdles. These findings emphasize the necessity of strengthening collective synergy among schools, families, and communities to establish a solid foundation for children's character development. ABSTRAK Dinamika perubahan di era society 5.0 menuntut ketahanan moral peserta didik sejak jenjang sekolah dasar, sehingga keberadaan figur pendidik menjadi tumpuan utama dalam mentransformasikan nilai-nilai sosial. Riset ini mengurai secara mendalam bagaimana praktik pembentukan karakter religius, mandiri, dan tanggung jawab dijalankan di SD Negeri 01 Margo Rejo, sekaligus memetakan berbagai faktor yang memengaruhinya. Lewat pendekatan kualitatif deskriptif, informasi digali secara intensif dari kepala sekolah, guru kelas V, serta empat peserta didik melalui wawancara semi terstruktur, pengamatan aktivitas harian, dan telaah dokumen pendukung. Analisis data interaktif serta uji triangulasi teknik mengonfirmasi bahwa penanaman etika dilakukan melalui kombinasi pembiasaan ritus spiritual, pengarahan disiplin, dan pemberian contoh konkrit. Dalam proses tersebut, guru secara terpadu mengintegrasikan enam peran mendasar sebagai pengajar, pembimbing, motivator, demonstrator, fasilitator, hingga evaluator seraya membekali siswa dengan kecakapan 4C (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Meskipun efektivitas pembinaan ini disokong oleh keteladanan pendidik serta sarana sekolah yang memadai, keterbatasan kepedulian sebagian orang tua dan penetrasi teknologi digital tanpa pengawasan ketat masih menjadi tantangan nyata. Temuan ini menggarisbawahi pentingnya penguatan sinergi kolektif antara pihak sekolah, keluarga, dan masyarakat demi membangun benteng karakter anak yang tangguh.

The article substantiates a four-stage theoretical model for developing critical thinking competence in pre-service English teachers. Each stage is linked to problem-based, project-based, collaborative learning and reflective writing; indicators and a three-level scale are proposed.

این مقاله یک مدل نظری چهارمرحله‌ای برای توسعه شایستگی تفکر انتقادی در معلمان آینده زبان انگلیسی را توجیه می‌کند. هر مرحله به یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری مبتنی بر پروژه، یادگیری مشارکتی و نوشتن تأملی مرتبط است؛ شاخص‌ها و یک مقیاس سه‌سطحی پیشنهاد شده‌اند.

Liberal Arts Associate Professor Will Rupp highlights how participating in a Liberal Arts programme can support and nurture planners, doers and critical thinkers of the future. Reflecting on 10 years of Liberal Arts programmes at Warwick, Will has seen how students from many different backgrounds have brought their own experiences to develop and explore a wide range of disciplines, with graduates going into so many different careers and each changing their complex worlds in interdisciplinary ways.

ویل راپ، دانشیار هنرهای لیبرال، تأکید می‌کند که شرکت در یک برنامه هنرهای لیبرال می‌تواند از برنامه‌ریزان، عمل‌گرایان و متفکران انتقادی آینده حمایت و پرورش کند. ویل با بازتاب در ۱۰ سال برنامه هنرهای لیبرال در واریک، مشاهده کرده است که دانشجویان از پیشینه‌های مختلف، تجربیات خود را برای توسعه و کاوش در طیف وسیعی از رشته‌ها به همراه آورده‌اند و فارغ‌التحصیلان در مشاغل بسیار متفاوتی وارد شده و هر کدام جهان‌های پیچیده خود را به روش‌های بین‌رشته‌ای تغییر داده‌اند.

The training of the medical student articulated with the One Health approach and science, technology and society, constitute theoretical references to understand the health-disease process. This review article establishes the objective of arguing the epistemology of the One Health, science, technology and society approaches in Biomedical Basic Sciences. To do this, a search of scientific literature was carried out in the Scopus, SciELO and DOAJ databases, using search engines and Boolean operators. The key words used: One Health, science, technology and society. Original, review and excerpt articles were consulted, mostly from the last five years. A total of 31 references were selected. It can be said that the One Health approach and science, technology and society in the Basic Biomedical Sciences constitute fundamental pillars of the political, economic, cultural and social development of the country. The information obtained allowed us to base the epistemology of these approaches and the integration with Basic Biomedical Sciences for the training of future doctors. The results reveal the importance of these approaches contextualized with health problems that transcend the classroom context to strengthen critical thinking, the development of cognitive, technological, and social skills necessary to face health challenges.

آموزش دانشجویان پزشکی با رویکرد یک سلامت و علم، فناوری و جامعه، به عنوان مراجع نظری برای درک فرآیند سلامت-بیماری عمل می‌کنند. این مقاله مروری هدف خود را بر استدلال در مورد معرفت‌شناسی رویکردهای یک سلامت، علم، فناوری و جامعه در علوم پایه بیومدیکال قرار می‌دهد. برای این منظور، جستجوی ادبیات علمی در پایگاه‌های داده اسکوپوس، سای‌الو و دوج انجام شد و از موتورهای جستجو و عملگرهای بولی استفاده گردید. کلیدواژه‌های مورد استفاده عبارت بودند از: یک سلامت، علم، فناوری و جامعه. مقالات اصلی، مروری و گزینش‌شده، عمدتاً مربوط به پنج سال اخیر، مورد بررسی قرار گرفتند. در مجموع ۳۱ مرجع انتخاب شدند. می‌توان گفت که رویکرد یک سلامت و علم، فناوری و جامعه در علوم پایه بیومدیکال، ستون‌های اساسی توسعه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور را تشکیل می‌دهند. اطلاعات به‌دست‌آمده به ما امکان داد تا معرفت‌شناسی این رویکردها و ادغام آن‌ها با علوم پایه بیومدیکال را برای آموزش پزشکان آینده پایه‌ریزی کنیم. نتایج اهمیت این رویکردها را در بافت مشکلات سلامتی که از فضای کلاس درس فراتر می‌روند، برای تقویت تفکر انتقادی و توسعه مهارت‌های شناختی، فناوری و اجتماعی لازم برای مواجهه با چالش‌های سلامت آشکار می‌سازد.

This study is a survey research that aims to determine students’ critical thinking skills in science learning at Madrasah Tsanawiyah (MTs) in Somba Opu District during the 2024/2025 academic year. The population of this study consisted of eighth-grade students totaling 229 students. The sample included 146 students from three schools: MTs Aisyiyah Sungguminasa 47 students, MTs Madani Pao-pao 87 students, and MTs Guppi Samata with 12 students. The indicators of critical thinking skills analyzed consisted of five aspects: providing simple explanations, building basic skills, drawing conclusions, providing further explanations, and organizing strategies and tactics. The data collection technique used was a critical thinking ability test in the form of multiple-choice questions, and the data were analyzed using descriptive statistical analysis. The results show that students’ critical thinking skills in science learning at MTs in Somba Opu District are categorized as low, with an average score of 7.40. The percentage of achievement shows that providing simple explanations reached 42.61% (fair), building basic skills reached 39.72% (low), drawing conclusions reached 31.41% (low), providing further explanations reached 41.93% (fair), and organizing strategies and tactics reached 27.33% (low). These results indicate that students’ critical thinking skills need improvement.

In the modern world, students should be equipped with critical thinking, problem-solving, and autonomous learning skills. Problem-Based Learning (PBL) is designed to foster these competencies by shifting the focus from teacher-centered instruction to student-centered learning. However, many instructors struggle with this transition and tend to take control of the classroom instead of encouraging students to take charge of their own learning. This study investigates how teachers implement PBL and what factors contribute to teacher dominance in a student-centered approach. We employed a mixed-methods design, incorporating classroom observations and semi-structured interviews with 20 teachers from two universities in East Java, Indonesia. Findings revealed that teachers correctly implemented only 37.50% of PBL phases, while in 62.50% of cases, the instructors misapplied or didn’t complete the PBL phase. Teacher-centered activities dominated 64.17% of classroom interactions, limiting opportunities for learner autonomy. Interview results highlighted that many teachers misunderstood problem presentation, while some believed PBL was only effective for high-achieving students. These findings highlight a need for targeted professional development programs to help teachers become facilitators rather than content deliverers. Without proper training, PBL risks becoming a modified version of traditional teaching. Future research should explore long-term changes in teacher autonomy and incorporate students’ perspectives in order to better understand the impact of PBL implementation.

This paper examines the significant role played by teachers in fostering the holistic development of students, extending beyond academic achievement to encompass their intellectual, emotional, social, ethical, physical and creative growth. Teachers play a significant role in shaping students’ knowledge, skills, attitudes, values and competencies through effective pedagogical practices, learner-centered approaches and inclusive classroom environments. Their ability to recognize diverse learning needs, encourage critical thinking, nurture creativity and promote social-emotional well-being is essential for facilitating meaningful and comprehensive student development. Furthermore, continuous professional development and adherence to ethical and professional standards enable teachers to respond effectively to the evolving educational needs of learners. However, holistic student development cannot be achieved through teacher’s efforts alone. Educational institutions and school leadership also play a crucial role in establishing supportive, equitable, and inclusive learning environments. The paper highlights the importance of shared leadership, collaborative planning and professional learning communities (PLCs) in strengthening cooperation between teachers and school administration. Such collaborative practices can facilitate the integration of academic learning with life skills, value education, experiential learning and the development of essential twenty-first century competencies; the paper also examines challenges that may hinder holistic student development, including limited resources, time constraints, hierarchical administrative structure and inadequate opportunities for professional collaboration. It argues that fostering trust, effective communication, psychological safety and collective responsibility is essential for overcoming these barriers. The paper concludes that holistic student development requires a collaborative and learner-centered educational ecosystem in which teachers; school leaders and other stakeholders work together to nurture well-rounded, responsible, resilient and lifelong learners.

This descriptive study examined the reported extent of best teaching practices among private secondary school teachers in the Apostolic Vicariate of Tabuk, Kalinga and Apayao, Philippines. The 2015 investigation involved 70 teachers from 10 private secondary schools and used a five-point survey questionnaire addressing teachers’ professional conduct, subject-matter expertise, student-centered teaching, experiential learning, moral development, critical thinking, and facilitation. Frequencies, percentages, weighted means, and reported analysis-of-variance (ANOVA) comparisons were used. Most respondents were female (74.29%), aged 20–30 years (91.43%), college graduates (65.71%), and had served for 1–10 years (95.71%). The overall reported mean for teaching practices was 4.72, classified as “Very Much Use.” Strongly rated practices included facilitating group dynamics (M = 4.97), demonstrating expertise in the field (M = 4.96), and content knowledge (M = 4.90). The original ANOVA summaries classified differences by civil status (F = 10.1274), educational attainment (F = 8.4656), and years of service (F = 7.1212) as significant, while gender (F = 0.7169) and age (F = 1.602) were not. Because some source calculations, degrees of freedom, and narrative interpretations conflict, inferential decisions require verification from the original data. Overall, teachers reported frequent implementation of professionally grounded, values-oriented, and learner-responsive practices. The findings support continued contextualized faculty development, equitable instructional resources, and careful evaluation of classroom practices.

This study aims to examine the effectiveness of the PJBL model with a scientific approach that influences student learning outcomes. The method used in this study is a literature study by collecting and analyzing various previous research sources related to the implementation of PjBL in elementary schools. This literature study focuses on how PjBL can develop students' cognitive, affective, psychomotor, and social-emotional skills. The results of the study show that PjBL through a scientific approach can increase students' interest, motivation, and learning outcomes. This model encourages students to collaborate, think critically, and actively engage in real projects that are relevant to everyday life. However, there are several challenges in its implementation. The success of this model requires support from good time management, teacher guidance, and adequate facilities.

This study aims to examine research trends and synthesize key findings related to the implementation of outdoor learning in science education through a Systematic Literature Review (SLR) approach. The literature search was conducted using the Scopus database and focused on publications published between 2021 and 2025. The initial search retrieved 197 records, which were subsequently screened in accordance with the PRISMA guidelines using predefined inclusion and exclusion criteria, resulting in 12 studies being selected for further analysis. Based on the descriptive mapping and synthesis of the selected studies, the findings suggest that outdoor learning may enhance students' conceptual understanding, engagement, learning motivation, and several aspects of thinking skills, although direct evidence regarding critical thinking remains limited. The reviewed studies suggest that outdoor learning may support conceptual understanding, engagement, motivation, and some aspects of thinking skills, although direct evidence on critical thinking remains relatively limited. Mixed methods emerged as the most frequently used research approach, followed by qualitative and quantitative methods. The review further identifies underexplored areas, particularly technology integration and the implementation of outdoor learning across diverse educational contexts, highlighting important opportunities for future research.

This study aims to synthesize the relationship between deep learning strategies and students' critical thinking skills within the context of Economics education. Employing a Systematic Literature Review (SLR) methodology, we examined 24 scholarly publications. The synthesis reveals three key findings: (1) a deep learning approach has a significant influence on higher-order thinking skills (HOTS) and critical thinking abilities; however, this relationship is complex and mediated by variables such as epistemological beliefs, perceptions of the learning context, and intrinsic motivation. (2) The adoption of a deep learning approach does not automatically result in high-level critical thinking skills; therefore, such skills require explicit and structured development. (3) Inquiry-based learning strategies, structured collaboration, and the integration of technology as a cognitive scaffold have proven most effective in promoting both aspects synergistically. This study offers practical implications for the design of Economics instruction—specifically regarding the cultivation of deep knowledge and the development of critical thinking skills—within the framework of the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum).

This research explores how learning science through Project-Based Learning (PBL) can increase student engagement by influencing student interest and academic performance in the 7th-grade classroom. While elementary students often enjoy science because it is very hands-on, middle school introduces a more structured instruction, which can reduce student motivation and lead to a decrease in engagement. This study sought to understand whether Project-Based Learning (PBL) could help bridge the gap between engagement and rigor. PBL provides students with opportunities to explore authentic, real-world problems, collaborate with peers, and apply scientific concepts in meaningful contexts. Students actively construct knowledge through inquiry, experimentation, and reflection. These elements align closely with the goals of middle school science education—to foster critical thinking, creativity, and problem-solving skills while maintaining student interest and joy in learning. The study was conducted in two 7th-grade science classrooms, one of which included a dual-language Spanish program. Students participated in science units designed around PBL principles that emphasized inquiry-based projects, collaboration, and student choice. Data were collected using pre- and post-interest surveys and pre- and post-unit assessments to measure shifts in student attitudes, engagement, and academic performance.

Project-Based Learning can deepen content understanding, promote real-world application, and foster student interest in math and science. This study examines the effect of a 6-week Project-Based Learning (PBL) unit, “The Dirt on Community Gardens,” on student content knowledge and motivation in science and math. The unit addresses a lack of student knowledge by integrating life science (plant life cycles, nutrition) and math (area, perimeter, budgeting) into a real-world project. Students design and build container gardens, growing nutritionally balanced, edible plants for a live client. The project culminates in a community event to share garden solutions. By collaborating with community experts and managing a budget, students engage in problem-solving and critical thinking, which are key to developing skills necessary to become active, informed citizens. The goal is to demonstrate that real-world scenarios deepen learning.

This study examines the implementation of Problem-Based Learning (PBL) assisted by flashcard media to improve third-grade elementary students’ critical thinking skills in Landscape (Bentang Alam) material. Methods: This study used a quantitative approach with a quasi-experimental, nonequivalent control-group design. The sample consisted of 44 third-grade students from SD Negeri in Semarang, divided into an experimental class (22 students) taught using PBL assisted by flashcards and a control class (22 students) taught using conventional learning. Data were collected using pretest and posttest instruments with 120 multiple-choice items (30 per skill) and analyzed using normality and homogeneity tests, paired-sample t-tests, independent-sample t-tests, Normalized Gain (N-Gain) analysis, and analysis of Covariance (ANCOVA) with the pretest as the covariate. Because of third-grade students' cognitive capacity, the test was administered in four separate sessions on four different days, with each session lasting approximately 45 minutes. Effect size was reported using Partial Eta Squared to measure the magnitude of the intervention’s impact. Both groups showed increased critical thinking ability after treatment, but the experimental group's increase was significantly higher than the control group's. After controlling for pretest scores, the ANCOVA results showed a significant difference between groups (F = 16989.679; p < .001; η²p = .998), indicating a large effect size. The experimental group's average N-Gain score was 0.7336, categorized as high and fairly effective, while the control group's average was 0.3784, categorized as medium and less effective. The greatest improvement occurred in the analysis and evaluation indicators. Implementing PBL assisted by flashcards effectively improves students’ critical thinking skills on Landscape material, as flashcards function not merely as visual media but as contextual problem triggers integrated into each stage of the PBL syntax. Keywords: problem-based learning, flashcard, critical thinking, landscape, elementary school.

This study aims to examine the effect of the CTL assisted by audiovisual with a deep learning approach on the critical thinking skills of tenth-grade students at SMA Negeri 2 Tasikmalaya. Although the effectiveness of CTL has been widely investigated, studies integrating CTL, audiovisual media, and a deep learning approach simultaneously in economics learning remain limited, creating a research gap that underpins this study. The novelty of this research lies in examining the synergistic effect of these three components as a unified instructional intervention. The study employed a quasi-experimental method using a non-equivalent control group design. The research instrument was an essay test measuring critical thinking skills based on Ennis's indicators. The results revealed a significant improvement in the experimental group, with the mean score increasing from 36.22 on the pretest to 85.84 on the posttest, while the control group improved from 35.55 to 73.13. The independent samples t-test showed a significance value of 0.000 (p < 0.05), with a Cohen's effect size of 1.29, indicating a very large effect. It can be concluded that the CTL model assisted by audiovisual media with a deep learning approach is effective in improving students' critical thinking skills in economics learning.

Low learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) and the prevalent use of conventional instructional models pose challenges in eighth-grade instruction at MTsN 2 Kota Pariaman. However, research specifically examining the effect of the probing–prompting model on PAI learning outcomes in this context remains limited. This study aimed to analyze the effect of the probing–prompting instructional model on eighth-grade students’ PAI learning outcomes at MTsN 2 Kota Pariaman. The study employed a quantitative approach with a quasi-experimental nonequivalent control group design. The sample comprised 64 students selected through purposive sampling, including 32 students from class VIII.2 as the experimental group and 32 students from class VIII.3 as the control group. Data were collected through achievement tests administered as a pretest and a posttest and analyzed using normality tests, homogeneity of variance tests, and an independent-samples t test with IBM SPSS Statistics 26. The results showed that the experimental group achieved a mean posttest score of 78.59, compared with 69.84 for the control group. The t test revealed a significant difference between the two groups (p < .001). These findings provide empirical evidence of higher PAI learning outcomes among students taught using the probing–prompting model. In practical terms, the findings support the use of this model as an alternative approach to PAI instruction that promotes student engagement through targeted questioning. Future research should involve larger samples, cover a broader range of instructional content, and examine students’ active participation, motivation, and critical thinking skills.

Addressing the structural imbalance in smart tourism course teaching—characterized by "emphasizing technical principles while neglecting value guidance, and prioritizing case introductions over critical thinking and character cultivation"—this study takes the ideological and political education (IPE) reform of the course "Introduction to Smart Tourism" as its vehicle to construct a "dual-integration driven" teaching model. This model is driven by two wheels: interdisciplinary integration and industry-education integration. It systematically excavates the IPE elements embedded in the course, including cultural confidence, ecological protection, rural revitalization, red heritage, technological self-reliance, and data ethics. By building a full-chain IPE implementation system of "theoretical immersion—case discussion—project practice—evaluation feedback," and relying on a localized typical case database and a government-enterprise-university collaborative education platform, the model enables students to advance from "technical cognition" to "value internalization" and further to "professional practice." A three-year teaching practice shows that this model effectively enhances students' cultural identity, technological ethics awareness, and cross-cultural narrative ability, providing a replicable practical paradigm for similar universities to carry out IPE construction in smart tourism courses.

This paper presents an educational framework developed to promote the values and skills that business students require to successfully navigate the ethical and environmental challenges in the current digital era. The work focuses on the development of green skills and responsible digital behaviour in business students through innovative and interdisciplinary learning that integrates sustainability principles with digital citizenship. Drawing on a narrative exploration of the literature on digital citizenship, sustainability education, and gamified learning, the paper proposes three educational activities based on playful learning, gamification, business games, and project-based learning. Each activity is based on instructional techniques that promote civic engagement, critical thinking, and reflection about the future social and environmental responsibilities of business managers. By placing business education within the framework of sustainability and digital citizenship, this paper offers teachers and instructors a hands-on approach for developing future graduates who are socially conscious of the impact of their decisions. Rather than presenting empirical findings, the paper provides a conceptual and practice-oriented framework for designing sustainability-oriented and digitally responsible learning experiences in business education.

Student learning outcomes are often suboptimal due to inadequate internal factors, such as learning motivation, learning discipline, and critical thinking skills. Students can achieve optimal learning outcomes when these internal factors are consciously, systematically, and intentionally developed as part of their efforts to improve their learning achievement. This study aims to examine the factors that influence student learning outcomes, namely learning motivation, learning discipline, and critical thinking skills, among students at Al-Amin Islamic Senior High School, Sukodono, Sidoarjo. This study employed a quantitative approach, with data collected through questionnaire distribution, documentation of relevant documents, and direct observation at the research site. A total of 97 students constituted both the population and the sample, selected using the total sampling technique. The collected data were assessed for validity and reliability before being analyzed using multiple linear regression. Accordingly, classical assumption tests were conducted as prerequisites for the analysis. The results showed that two independent variables, namely learning motivation and critical thinking skills, had a positive and significant effect on student learning outcomes. In contrast, learning discipline did not show a significant effect on student learning outcomes.

Higher education has historically operated under a paradigm of information scarcity, positioning universities as premier institutions for curating and transmitting knowledge. The convergence of digital hyper-abundance, algorithmic curation, and generative artificial intelligence (GenAI) has disrupted this model, producing what educators increasingly describe as a crisis of critical thinking in higher education. The purpose of this review is to examine how information abundance, algorithmic curation, and GenAI use may influence university students’ critical thinking, and to synthesise what this evidence implies for what universities teach and how they assess. Using a critical narrative review design with thematic synthesis, the review analyses 45 verified sources (empirical studies, systematic reviews and meta-analyses, conceptual works, and policy guidance) identified through citation chaining and targeted searches; empirical GenAI studies date from November 2022 to 2026, and foundational theoretical works from 1976 onward. The synthesis is anchored in an integrative framework that combines cognitive load and dual-process theory, cognitive offloading, scaffolding theory, self-regulated learning, and epistemic cognition, with critical thinking as the principal outcome. Five themes emerged: (1) information abundance appears to shift the central cognitive challenge from retrieval to evaluation; (2) unguided GenAI use is associated with reduced cognitive engagement and, in several experiments, with weaker independent performance once AI support is removed, although guardrailed designs appear to mitigate this; (3) fluent AI output can be mistaken for validated knowledge, and AI-detection tools are unreliable and biased; (4) lateral reading, guided AI use, and process-visible assessment have promising but uneven support; and (5) workload, equity, and policy constraints limit adoption. From these themes, the review derives the Fade–Visibility Matrix, which crosses AI support structure (persistent versus fading) with assessment design (product-only versus process-visible) to yield four diagnostic states. The evidence is early and methodologically uneven, but it is most consistent with a structural rather than individual explanation. Universities should therefore teach evaluation, verification, and metacognitive regulation explicitly, design AI support to fade, and redesign assessment so that the learning process, not only the finished product, can be observed.

Perkembangan teknologi di bidang pendidikan mendorong pemanfaatan asesmen sebagai alternatif evaluasi pembelajaran yang mampu mengukur keterampilan berpikir kritis peserta tes. Namun, penggunaan platform digital seperti Quizizz dan Google Form di sekolah masih didominasi sebagai media pelaksanaan tes dan belum didukung oleh instrumen asesmen yang memenuhi kriteria kualitas instrumen. Penelitian ini bertujuan mengembangkan instrumen asesmen digital keterampilan berpikir kritis pada materi Energi Terbarukan menggunakan Quizizz dan Google Form serta menganalisis kualitas instrumen dan kepraktisan penggunaannya. Penelitian ini merupakan penelitian pengembangan (Research and Development) dengan model ADDIE yang meliputi tahap Analyze, Design, Development, Implement, dan Evaluation. Subjek penelitian terdiri atas tiga validatorm yaitu dua dosen ahli dan satu guru fisika, serta 64 peserta tes kelas X-2 dan X-3 SMA Katolik Karitas III Surabaya. Data penelitian diperoleh melalui lembar validasi, tes keterampilan berpikir kritis, dan angket respons peserta tes. Analisis kualitas instrumen meliputi validitas teoritis, validitas empiris, reliabilitas, tingkat kesukaran, dan daya pembeda, sedangkan kepraktisan media dianalisis menggunakan persentase respons peserta tes. Hasil penelitian menunjukkan bahwa instrumen asesmen digital yang dikembangkan memenuhi kriteria sangat valid berdasarkan validasi ahli, memiliki tingkat kesepakatan antar validator yang tinggi, validitas empiris yang baik, reliabilitas tingggi, tingkat kesukaran proporsional, dan daya pembeda yang baik. Kepraktisan penggunaan media memperoleh kategori sangat praktis dengan rata-rata persentase peserta tes sebesar 94,98% pada Quizizz dan 94,95% pada Google Form. Berdasarkan hasil tersebut, instrumen asesmen digital yang dikembangkan dinyatakan layak digunakan sebagai alternatif asesmen untuk mengukur keterampilan berpikir kritis peserta tes pada materi Energi Terbarukan.

پیشرفت فناوری در حوزه آموزش، استفاده از ارزیابی را به‌عنوان جایگزینی برای ارزشیابی یادگیری که قادر به سنجش مهارت‌های تفکر انتقادی آزمون‌شوندگان است، تسهیل کرده‌است. با این حال، استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال مانند Quizizz و Google Form در مدارس عمدتاً به‌عنوان رسانه اجرای آزمون غالب است و هنوز توسط ابزارهای ارزیابی که معیارهای کیفیت ابزار را دارا باشند، پشتیبانی نمی‌شود. هدف این پژوهش، توسعه ابزار ارزیابی دیجیتال مهارت‌های تفکر انتقادی در مبحث انرژی‌های تجدیدپذیر با استفاده از Quizizz و Google Form و همچنین تحلیل کیفیت ابزار و سهولت کاربرد آن است. این پژوهش از نوع پژوهش توسعه‌ای (Research and Development) با مدل ADDIE است که شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی می‌باشد. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل سه ارزیاب (دو استاد دانشگاه و یک معلم فیزیک) و ۶۴ آزمون‌شونده از کلاس‌های X-2 و X-3 دبیرستان کاتولیک کاری‌تاس III سورابایا هستند. داده‌های پژوهش از طریق فرم‌های اعتبارسنجی، آزمون مهارت تفکر انتقادی و پرسشنامه پاسخ آزمون‌شوندگان گردآوری شد. تحلیل کیفیت ابزار شامل روایی نظری، روایی تجربی، پایایی، سطح دشواری و قدرت تمایز است؛ در حالی که سهولت کاربرد رسانه با استفاده از درصد پاسخ آزمون‌شوندگان تحلیل گردید. نتایج پژوهش نشان داد که ابزار ارزیابی دیجیتال توسعه‌یافته بر اساس اعتبارسنجی خبرگان، معیار بسیار معتبر را دارا بوده، میزان توافق بین ارزیابان بالا است، روایی تجربی مطلوب، پایایی بالا، سطح دشواری متناسب و قدرت تمایز خوبی دارد. سهولت کاربرد رسانه در دسته بسیار عملی قرار گرفت و میانگین درصد آزمون‌شوندگان در Quizizz برابر با ۹۴٫۹۸٪ و در Google Form برابر با ۹۴٫۹۵٪ بود. بر اساس این نتایج، ابزار ارزیابی دیجیتال توسعه‌یافته به‌عنوان جایگزین ارزیابی برای سنجش مهارت‌های تفکر انتقادی آزمون‌شوندگان در مبحث انرژی‌های تجدیدپذیر، شایسته استفاده است.

Based on the results of the initial observation, several problems in the science learning process were identified, showing that during the learning process, the teacher used less varied teaching models. As a result, students only received information passively; they did not understand the material concepts deeply, so the cognitive development of active and curious students was not fulfilled. Based on data obtained from the initial observation results, the number of students who completed their learning based on their learning outcomes was only 2 out of 6 students in that class, so the percentage of students' learning completeness only reached 33%. This study aims to improve the critical thinking skills of fifth-grade students at UPT SPF SD Inpres Minasa Upa. The method used is Classroom Action Research (CAR), which is carried out in 2 cycles, each cycle consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research subjects were The fifth-grade class consists of 6 students, made up of 1 girl and 5 boys. The data collection techniques used by the researcher in this study were non-test techniques (observation), tests, and documentation. The research results showed that the implementation of the project-based learning (PJBL) model was able to improve the critical thinking skills of the fifth-grade students at UPT SPF SD Inpres Minasa Upa. Based on the evaluation results of the students in the first cycle, the number of students who reached the critical criteria was 66.67% with an average score of 75% (moderately critical category), while in the second cycle, all students achieved scores meeting the critical criteria at 100% with an average of 83.33%.

بر اساس نتایج مشاهده اولیه، چندین مشکل در فرایند یادگیری علوم شناسایی شد که نشان می‌دهد در طول فرایند یاددهی، معلم از الگوهای تدریس متنوع کمتری استفاده کرده است. در نتیجه، دانش‌آموزان تنها به صورت منفعل اطلاعات دریافت کردند؛ آن‌ها مفاهیم مطالب را به طور عمیق درک نکردند و بنابراین رشد شناختی دانش‌آموزان فعال و کنجکاو تحقق نیافت. بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از نتایج مشاهده اولیه، تعداد دانش‌آموزانی که بر اساس نتایج یادگیری خود موفق به اتمام یادگیری شدند، تنها ۲ نفر از ۶ دانش‌آموز آن کلاس بود و بنابراین درصد تکمیل یادگیری دانش‌آموزان تنها به ۳۳٪ رسید. هدف این پژوهش، بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم در UPT SPF SD Inpres Minasa Upa است. روش مورد استفاده، پژوهش اقدام کلاسی (CAR) است که در دو چرخه اجرا می‌شود و هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و تأمل است. جامعه پژوهش شامل کلاس پنجم با ۶ دانش‌آموز (۱ دختر و ۵ پسر) بود. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل روش‌های غیرآزمونی (مشاهده)، آزمون و مستندسازی بود. نتایج پژوهش نشان داد که اجرای مدل یادگیری مبتنی بر پروژه (PJBL) توانست مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم UPT SPF SD Inpres Minasa Upa را بهبود بخشد. بر اساس نتایج ارزیابی دانش‌آموزان در چرخه اول، تعداد دانش‌آموزانی که به معیار انتقادی رسیدند ۶۶٫۶۷٪ با میانگین نمره ۷۵٪ (دسته نسبتاً انتقادی) بود، در حالی که در چرخه دوم، همه دانش‌آموزان با میانگین ۸۳٫۳۳٪ به معیار انتقادی ۱۰۰٪ رسیدند.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

This study examines the effectiveness of a physical intervention approach through role-playing group prayer among young children. Conducted as field research at ABA 3 Kindergarten in Probolinggo, the study employs a normative approach with descriptive qualitative methods, focusing on 5–6-year-old participants. Using content analysis, findings reveal: (1) the physical intervention approach is effective in developing critical thinking skills, (2) group prayer provides a relatable context where children learn religious and social values like cooperation and responsibility, (3) physical activity enhances cognitive and physical learning, and (4) role-playing facilitates self-evaluation and decision-making skills in children.

این پژوهش به بررسی اثربخشی رویکرد مداخله بدنی از طریق ایفای نقش نماز جماعت گروهی در میان کودکان خردسال می‌پردازد. این مطالعه به صورت میدانی در مهدکودک ABA 3 شهر پروبولینگو انجام شده و از رویکرد هنجاری با روش‌های کیفی توصیفی بهره گرفته است و بر شرکت‌کنندگان ۵ تا ۶ ساله تمرکز دارد. با استفاده از تحلیل محتوا، یافته‌ها نشان می‌دهد: (۱) رویکرد مداخله بدنی در پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی مؤثر است؛ (۲) نماز جماعت گروهی زمینه‌ای قابل فهم فراهم می‌کند که در آن کودکان ارزش‌های دینی و اجتماعی مانند همکاری و مسئولیت‌پذیری را می‌آموزند؛ (۳) فعالیت بدنی یادگیری شناختی و جسمانی را تقویت می‌کند؛ و (۴) ایفای نقش به تسهیل مهارت‌های خودارزیابی و تصمیم‌گیری در کودکان کمک می‌کند.

1. Title Role of Indian Languages, Literature and Folk Traditions in Value Education 2. Author, Affiliation and Designation Author: Mr. Ganesh Shrirang Satarkar Designation: First-Year Master's Student Department: Department of Tourism and Hotel Management (DTHM), Hotel Management and Catering Technology Institution: Central University of Haryana Location: Haryana, India Email: ganeshnale0@gmail.com 3. Description / Abstract This research article examines the role of Indian languages, literature, and folk traditions in promoting and strengthening value education in contemporary Indian society. The author, Mr. Ganesh Shrirang Satarkar, a First-Year Master's Student in Hotel Management and Catering Technology, Department of Tourism and Hotel Management (DTHM), Central University of Haryana, Haryana, India, explores how linguistic diversity, literary traditions, oral narratives, folk songs, proverbs, traditional theatre, festivals, and indigenous cultural knowledge contribute to ethical awareness, personality development, cultural identity, and social responsibility. The study adopts a qualitative, descriptive, and analytical methodology based on secondary sources, including books, scholarly articles, educational policies, reports, and academic literature. It discusses the contributions of Indian languages and regional literature to empathy, critical thinking, equality, tolerance, cooperation, environmental responsibility, and social harmony. The article also considers the importance of integrating cultural heritage with contemporary educational practices and constitutional values. It emphasizes that educational institutions should preserve positive cultural traditions while critically addressing practices associated with discrimination, inequality, exclusion, and violations of human dignity. The study concludes that the meaningful integration of Indian languages, literature, and folk traditions into education can contribute to holistic development and the formation of ethical, responsible, culturally aware, and socially committed citizens. Articles..pdf 4. Keywords — Paragraph Value education, Indian languages, Indian literature, folk traditions, cultural heritage, indigenous knowledge, moral education, multilingualism, social values, holistic education, ethical awareness, cultural identity, oral traditions, regional literature, constitutional values, social harmony, environmental responsibility, inclusive education, traditional knowledge, personality development. 5. Subjects — Paragraph Education; Value Education; Indian Languages and Linguistics; Indian Literature; Folklore and Folk Traditions; Cultural Studies; Indigenous Knowledge Systems; Sociology of Education; Educational Philosophy; Moral and Ethical Education; Multilingual Education; Indian Cultural Heritage; Social and Cultural Anthropology; Constitutional Values and Citizenship Education; Environmental Education; Holistic Education; Social Harmony and Inclusion. 6. Publishing Information Details Field Details Journal title IIP: International Multidisciplinary Research Journal (IIPIMRJ) Publication type Online peer-reviewed / refereed research journal ISSN 3049-2734 (Online) Volume 03 Issue III Publication period July–September 2026 Publication date 15 September 2026 Manuscript received 1 September 2026 Manuscript accepted 10 September 2026 Page range 198–205 Article length 8 pages Impact factor stated in article GSRD-IF: 5.001 Copyright © 2026 The Author(s) Access type Open access Licence Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) Journal website https://iipublications.com/iipimrj/ Articles..pdf 7. Recommended Citation (APA Style) Satarkar, G. S. (2026). Role of Indian languages, literature and folk traditions in value education. IIP: International Multidisciplinary Research Journal (IIPIMRJ), 3(III), 198–205. 8. Additional Publication Metadata Language of publication: English Document type: Research article Research approach: Qualitative, descriptive, and analytical Research design: Conceptual study based on secondary sources Primary data collection: Not conducted Plagiarism report: The article reports a similarity index of 6 using Plagiarism Checker X, dated 9 September 2026. Copyright and reuse: The article states that it is distributed under the Creative Commons Attribution 4.0 International licence, subject to proper attribution. Articles..pdf

این مقاله پژوهشی به بررسی نقش زبان‌ها، ادبیات و سنت‌های عامیانه هندی در ترویج و تقویت آموزش ارزش‌ها در جامعه معاصر هند می‌پردازد. نویسنده، Mr. Ganesh Shrirang Satarkar، دانشجوی سال اول کارشناسی ارشد مدیریت هتلداری و فناوری پذیرایی، گروه مدیریت گردشگری و هتلداری (DTHM)، دانشگاه مرکزی Haryana، هند، به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه تنوع زبانی، سنت‌های ادبی، روایت‌های شفاهی، ترانه‌های عامیانه، ضرب‌المثل‌ها، تئاتر سنتی، جشنواره‌ها و دانش فرهنگی بومی به آگاهی اخلاقی، رشد شخصیت، هویت فرهنگی و مسئولیت اجتماعی کمک می‌کنند. این مطالعه با رویکرد کیفی، توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر منابع ثانویه از جمله کتاب‌ها، مقالات علمی، سیاست‌های آموزشی، گزارش‌ها و متون دانشگاهی انجام شده است. در این مقاله به نقش زبان‌ها و ادبیات منطقه‌ای هند در تقویت همدلی، تفکر انتقادی، برابری، مدارا، همکاری، مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی و همبستگی اجتماعی پرداخته می‌شود. همچنین اهمیت ادغام میراث فرهنگی با شیوه‌های آموزشی معاصر و ارزش‌های قانون اساسی مورد توجه قرار گرفته است. مقاله تأکید می‌کند که نهادهای آموزشی باید سنت‌های مثبت فرهنگی را حفظ کرده و همزمان به صورت انتقادی با رویه‌های مرتبط با تبعیض، نابرابری، طرد و نقض کرامت انسانی برخورد کنند. نتیجه‌گیری پژوهش بیان می‌کند که ادغام معنادار زبان‌ها، ادبیات و سنت‌های عامیانه هندی در آموزش می‌تواند به توسعه همه‌جانبه و شکل‌گیری شهروندانی اخلاق‌مدار، مسئول، آگاه به فرهنگ و متعهد به اجتماع کمک کند.

Critical thinking skills are one of the key competencies in the study of Islamic Religious Education and Character Education; however, in practice, students’ abilities to analyze, evaluate, solve problems, and draw conclusions are still not optimal. This study aims to determine the improvement in students’ critical thinking skills through the Time Token and Take and Give learning models and to identify the differences between these two models in the teaching of Islamic Religious Education and Character Education. This study employed a quantitative approach using a quasi-experimental method and a nonequivalent control group design. The sample consisted of 64 eighth-grade students at SMPN 2 Lubuk Alung, divided into two experimental classes. Data were collected through tests, observations, and documentation and analyzed using the Paired Sample t-Test, Independent Sample t-Test, and N-Gain. The results showed that critical thinking skills increased significantly in both the Time Token and Take and Give classes, with a significance value of 0.000 < 0.05. The N-Gain values were 0.5128 and 0.4636, respectively, which fall into the moderate category. The results of the Independent-Sample t-test showed a significance value of 0.425 > 0.05, indicating that there was no significant difference between the two models. Thus, both the Time Token and Take and Give models are equally effective in improving students’ critical thinking skills.

مهارت‌های تفکر انتقادی یکی از شایستگی‌های کلیدی در مطالعه آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت به‌شمار می‌رود؛ با این‌حال، در عمل، توانایی دانش‌آموزان در تحلیل، ارزیابی، حل مسئله و نتیجه‌گیری هنوز به‌صورت بهینه توسعه نیافته است. هدف این پژوهش تعیین میزان بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق مدل‌های یادگیری Time Token و Take and Give و شناسایی تفاوت‌های میان این دو مدل در تدریس آموزش دینی اسلامی و آموزش شخصیت است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی و طرح گروه کنترل نابرابر انجام شده است. نمونه پژوهش شامل ۶۴ دانش‌آموز پایه هشتم دبیرستان دولتی شماره ۲ لوبوک آلونگ بود که به دو کلاس آزمایشی تقسیم شدند. داده‌ها از طریق آزمون، مشاهده و مستندسازی گردآوری و با استفاده از آزمون t زوجی، آزمون t مستقل و N-Gain تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی در هر دو کلاس Time Token و Take and Give به‌طور معناداری افزایش یافته است (مقدار معناداری ۰.۰۰۰ < ۰.۰۵). مقادیر N-Gain به‌ترتیب ۰.۵۱۲۸ و ۰.۴۶۳۶ بود که در دسته متوسط قرار می‌گیرد. نتایج آزمون t مستقل مقدار معناداری ۰.۴۲۵ > ۰.۰۵ را نشان داد که بیانگر عدم تفاوت معنادار میان دو مدل است. بنابراین، هر دو مدل Time Token و Take and Give به‌طور یکسان در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مؤثر هستند.

This study examined the effectiveness of Outcomes-Based Education (OBE) in teaching Grade 8 English and provided a basis for crafting an instructional guide during the academic year 2014–2015. Specifically, it described OBE in terms of objectives, approaches, content, and evaluation; assessed the extent to which these areas were attained and developed; identified instructional activities; and examined their perceived contributions to learners’ competencies. A descriptive research design was employed involving 20 permanent secondary English teachers with at least three years of experience from Cluster/North III, Caloocan City, selected through purposive sampling. Data were collected through questionnaires, supplemented by informal interviews and documentary analysis, and analyzed using frequency, percentage, weighted mean, and ranking. Findings indicated that the four areas of OBE were attained and developed to a high extent. The approach emphasized shared responsibility for learning, student-centered activities, alignment of intended learning outcomes with teaching activities and assessment tasks, and criteria-based evaluation. Teachers identified visual aids, rewards, drills, training, classroom assessments, and challenging learning tasks among the activities supporting implementation. Respondents perceived OBE activities as contributing to communication, critical thinking, creative thinking, and other Grade 8 English learning competencies. The study concluded that OBE practices addressed the identified instructional areas and contributed to improved learning competencies. Based on these findings, an instructional guide was developed to enhance OBE implementation. The study recommended clearer learning outcomes, high expectations, varied opportunities to demonstrate learning, teacher training, administrative support, and improved instructional resources to strengthen classroom instruction and support effective learning.

این پژوهش اثربخشی آموزش مبتنی بر نتایج (OBE) را در تدریس زبان انگلیسی پایه هشتم مورد بررسی قرار داد و مبنایی برای تدوین یک راهنمای آموزشی در سال تحصیلی ۲۰۱۴–۲۰۱۵ فراهم آورد. به طور خاص، OBE از نظر اهداف، رویکردها، محتوا و ارزشیابی توصیف شد؛ میزان تحقق و توسعه این حوزه‌ها ارزیابی گردید؛ فعالیت‌های آموزشی شناسایی شد؛ و نقش ادراک‌شده آن‌ها در ارتقای شایستگی‌های یادگیرندگان بررسی گردید. این پژوهش با طرح توصیفی و با مشارکت ۲۰ معلم رسمی زبان انگلیسی متوسطه با حداقل سه سال سابقه از منطقه Cluster/North III شهر Caloocan که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه، مصاحبه‌های غیررسمی و تحلیل اسناد گردآوری و با استفاده از فراوانی، درصد، میانگین وزنی و رتبه‌بندی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که چهار حوزه OBE در سطح بالایی تحقق یافته و توسعه یافته‌اند. رویکرد مورد نظر بر مسئولیت مشترک در یادگیری، فعالیت‌های دانش‌آموزمحور، همسویی اهداف یادگیری مورد انتظار با فعالیت‌های آموزشی و وظایف ارزشیابی و ارزشیابی مبتنی بر معیار تأکید داشت. معلمان، وسایل بصری، پاداش‌ها، تمرین‌ها، آموزش‌ها، ارزشیابی‌های کلاسی و تکالیف یادگیری چالش‌برانگیز را از جمله فعالیت‌های مؤثر در اجرای OBE شناسایی کردند. پاسخ‌دهندگان فعالیت‌های OBE را در ارتقای شایستگی‌های ارتباطی، تفکر انتقادی، تفکر خلاق و سایر شایستگی‌های یادگیری زبان انگلیسی پایه هشتم مؤثر دانستند. نتیجه‌گیری پژوهش نشان داد که شیوه‌های OBE به حوزه‌های آموزشی شناسایی‌شده پاسخ داده و به بهبود شایستگی‌های یادگیری کمک کرده‌اند. بر اساس این یافته‌ها، یک راهنمای آموزشی برای ارتقای اجرای OBE تدوین شد. پژوهش پیشنهاد کرد که برای تقویت آموزش کلاسی و حمایت از یادگیری مؤثر، اهداف یادگیری شفاف‌تر، انتظارات بالا، فرصت‌های متنوع برای نشان دادن یادگیری، آموزش معلمان، حمایت اداری و منابع آموزشی بهبود یافته فراهم شود.

Digital transformation in vocational education necessitates practical learning that goes beyond mere skill mastery; it must also foster deep understanding, critical thinking, problem-solving, collaboration, and learner autonomy. This study aims to develop a digital-based vocational practical learning model utilizing a "deep learning" approach to enhance the quality of instruction at SMK Werdhi Sila Kumara. The study employs the Research and Development (R&D) method using the ADDIE model, comprising the stages of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation. Participants included teachers, 120 Grade X students, and expert validators. Data were collected through observations, interviews, questionnaires, practical skill assessments, and learning outcome tests, then analyzed using both descriptive and quantitative methods. The results indicate that the model was developed to meet the need for practical learning that is more active, contextual, digital, and reflective. The model integrates mindful, meaningful, and joyful learning through digital exploration, hands-on practice, problem-solving, collaboration, reflection, and evaluation. The model was deemed valid and practical, with average response scores of 4.17 from teachers and 4.04 from students (on a 5-point scale). Its effectiveness was demonstrated by an increase in average learning outcomes from 75 in the pre-test to 80 in the post-test. The final model is considered valid, practical, and effective in supporting the improvement of vocational practical learning quality.

تحول دیجیتال در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای مستلزم یادگیری عملی است که فراتر از صرفاً تسلط بر مهارت‌ها باشد؛ بلکه باید درک عمیق، تفکر انتقادی، حل مسئله، همکاری و خودمختاری یادگیرنده را نیز تقویت کند. هدف این پژوهش، توسعه یک مدل آموزش عملی مهارت‌های فنی مبتنی بر دیجیتال با بهره‌گیری از رویکرد «یادگیری عمیق» به منظور ارتقای کیفیت آموزش در دبیرستان فنی حرفه‌ای Werdhi Sila Kumara است. این پژوهش با روش تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی انجام شده است. شرکت‌کنندگان شامل معلمان، ۱۲۰ دانش‌آموز پایه دهم و ارزیابان خبره بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه، ارزیابی مهارت‌های عملی و آزمون‌های نتایج یادگیری گردآوری و با روش‌های توصیفی و کمی تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که مدل توسعه‌یافته، نیاز به یادگیری عملی فعال‌تر، زمینه‌مند، دیجیتال و تأملی را برآورده می‌کند. این مدل یادگیری آگاهانه، معنادار و لذت‌بخش را از طریق کاوش دیجیتال، تمرین عملی، حل مسئله، همکاری، تأمل و ارزیابی ادغام می‌کند. مدل مذکور از نظر اعتبار و کاربردپذیری با میانگین امتیاز پاسخ ۴.۱۷ از معلمان و ۴.۰۴ از دانش‌آموزان (در مقیاس ۵ امتیازی) تأیید شد. اثربخشی مدل با افزایش میانگین نتایج یادگیری از ۷۵ در پیش‌آزمون به ۸۰ در پس‌آزمون نشان داده شد. مدل نهایی از نظر اعتبار، کاربردپذیری و اثربخشی در حمایت از ارتقای کیفیت آموزش عملی مهارت‌های فنی تأیید می‌شود.

Fifth-grade students often memorize the terms producer, consumer, and decomposer but struggle to reason about a food chain. This classroom action research aimed to improve the critical thinking skills of fifth-grade students in science (IPAS) on the topic of food chains at SDN 106162 Medan Estate through Culturally Responsive Teaching (CRT) supported by ethnocultural student worksheets (LKPD). The study followed the Kemmis and McTaggart spiral in two cycles involving 25 students. Critical thinking was measured by an essay test and observation based on Facione's six core skills (interpretation, analysis, evaluation, inference, explanation, and self-regulation). Data were analyzed descriptively, both quantitatively and qualitatively, complemented by N-Gain and paired-samples t-tests. The mean score rose from 41.3 (pre-action) to 63.3 (cycle I) and 81.0 (cycle II), while the proportion of students reaching the target increased from 0% to 20% and 84%. The greatest gain occurred in inference (+47.0 percentage points), whereas self-regulation remained the lowest indicator in cycle II (76.0%). The mean N-Gain was 0.68 (medium category) and the gains were statistically significant (paired t-test, p < 0.001). CRT supported by ethnocultural worksheets can serve as a contextual alternative for developing critical thinking in elementary science.

دانش‌آموزان پایه پنجم اغلب اصطلاحات تولیدکننده، مصرف‌کننده و تجزیه‌کننده را حفظ می‌کنند اما در استدلال درباره زنجیره غذایی با مشکل مواجه هستند. این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم در درس علوم (IPAS) با موضوع زنجیره غذایی در دبستان SDN 106162 Medan Estate از طریق رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ (CRT) با پشتیبانی کاربرگ‌های دانش‌آموزی اتنوکالچر (LKPD) انجام شد. این مطالعه بر اساس مدل مارپیچی Kemmis و McTaggart در دو چرخه و با مشارکت ۲۵ دانش‌آموز صورت گرفت. تفکر انتقادی با آزمون تشریحی و مشاهده بر اساس شش مهارت اصلی Facione (تفسیر، تحلیل، ارزیابی، استنتاج، تبیین و خودتنظیمی) سنجیده شد. داده‌ها به صورت توصیفی، هم به شکل کمی و هم کیفی، و با استفاده از N-Gain و آزمون t زوجی تحلیل شدند. میانگین نمره از ۴۱٫۳ (پیش از اقدام) به ۶۳٫۳ (چرخه اول) و ۸۱٫۰ (چرخه دوم) افزایش یافت و نسبت دانش‌آموزان دارای عملکرد مطلوب از ۰٪ به ۲۰٪ و ۸۴٪ رسید. بیشترین افزایش در شاخص استنتاج (+۴۷٫۰ واحد درصد) مشاهده شد، در حالی که خودتنظیمی در چرخه دوم پایین‌ترین شاخص باقی ماند (۷۶٫۰٪). میانگین N-Gain برابر با ۰٫۶۸ (در دسته متوسط) بود و این افزایش‌ها از نظر آماری معنادار بودند (آزمون t زوجی، p < 0.001). رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ با پشتیبانی کاربرگ‌های اتنوکالچر می‌تواند به عنوان جایگزینی زمینه‌مند برای توسعه تفکر انتقادی در آموزش علوم ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد.

Digital technology has reshaped how students learn, access information, and communicate. Alongside these benefits, it raises ethical concerns such as misinformation, plagiarism, and technology misuse. Integrating knowledge, faith, and good deeds is therefore needed to nurture students who are intellectually capable, spiritually aware, and morally grounded. This study explores the concepts of knowledge, faith, and good deeds and how they relate to one another from an Islamic perspective, as well as their relevance to student character building in the digital era. Using a descriptive qualitative library research design, the study reviews pertinent Qur'anic verses and scholarly journal articles on Islamic education, character development, and digital ethics. The results show that knowledge supplies intellectual understanding, faith provides the basis of moral values, and good deeds put knowledge and faith into practice in daily life. Together, these elements offer a conceptual basis for academic honesty, critical thinking, social responsibility, and ethical use of technology. In conclusion, building student character calls for a balance among intellectual competence, spiritual values, and consistent moral conduct so that students can meet digital-era challenges responsibly.

فناوری دیجیتال شیوه‌های یادگیری، دسترسی به اطلاعات و ارتباط دانشجویان را دگرگون کرده است. در کنار این مزایا، نگرانی‌های اخلاقی همچون اطلاعات نادرست، سرقت علمی و سوءاستفاده از فناوری نیز مطرح می‌شود. بنابراین، ادغام علم، ایمان و عمل صالح برای پرورش دانشجویانی که از لحاظ فکری توانمند، از نظر معنوی آگاه و از لحاظ اخلاقی پایبند هستند، ضروری است. این پژوهش به بررسی مفاهیم علم، ایمان و عمل صالح و نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر از منظر اسلامی و همچنین اهمیت آن‌ها در شکل‌گیری شخصیت دانشجویان در عصر دیجیتال می‌پردازد. با استفاده از روش پژوهش کیفی توصیفی از نوع کتابخانه‌ای، آیات مرتبط قرآن کریم و مقالات علمی درباره آموزش اسلامی، رشد شخصیت و اخلاق دیجیتال مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که علم، فهم و درک فکری را فراهم می‌کند، ایمان مبنای ارزش‌های اخلاقی را شکل می‌دهد و عمل صالح، علم و ایمان را در زندگی روزمره به اجرا درمی‌آورد. این عناصر در کنار یکدیگر، مبنایی مفهومی برای صداقت علمی، تفکر انتقادی، مسئولیت اجتماعی و استفاده اخلاقی از فناوری ارائه می‌کنند. در نتیجه، شکل‌گیری شخصیت دانشجویان مستلزم تعادل میان شایستگی فکری، ارزش‌های معنوی و رفتار اخلاقی مستمر است تا دانشجویان بتوانند با مسئولیت‌پذیری با چالش‌های عصر دیجیتال مواجه شوند.

The transformation of 21st-century education demands the strengthening of higher-order thinking skills, known as the 4Cs (critical thinking, creativity, communication, and collaboration), along with the need for technology integration in the learning and assessment process. In the context of Sekolah Penggerak (Moving Schools), Indonesian language teachers have a strategic role in designing assessments that are oriented not only toward cognitive achievement but also toward developing students' competencies and character. This study aims to examine the implementation of the Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) approach in assessing 4C skills, formulate an effective TPACK-based 4C skills assessment model, and construct an applicable assessment concept for Indonesian language teachers at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. This study used a mixed methods approach with an exploratory design. Qualitative data were obtained through observation, document study, in-depth interviews, and focus group discussions (FGDs), while quantitative data were collected through questionnaires that had been tested for validity and reliability. The study subjects included Indonesian language teachers, school principals, and educational stakeholders at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics. The research results show that Indonesian language teachers have positive perceptions of the implementation of the TPACK-based 4C skills assessment. The integration of technology into the assessment is considered capable of increasing student engagement, encouraging reflection on learning, and strengthening student-centered learning. The developed assessment model emphasizes the integration of learning objectives, pedagogical strategies, Indonesian language content, and the contextual use of digital technology. The resulting assessment concept is flexible, adaptive, and relevant to the characteristics of the Driving Schools and the implementation of the Independent Curriculum.

تحول آموزش قرن بیست و یکم مستلزم تقویت مهارت‌های تفکر سطح بالاتر، که به عنوان مهارت‌های 4C (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری) شناخته می‌شوند، همراه با نیاز به ادغام فناوری در فرایند یاددهی و ارزیابی است. در زمینه مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak)، معلمان زبان اندونزیایی نقش راهبردی در طراحی ارزیابی‌هایی دارند که نه تنها بر دستاوردهای شناختی بلکه بر توسعه شایستگی‌ها و شخصیت دانش‌آموزان نیز متمرکز است. هدف این پژوهش بررسی اجرای رویکرد دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه (TPACK) در ارزیابی مهارت‌های 4C، تدوین یک مدل ارزیابی مؤثر مبتنی بر TPACK برای مهارت‌های 4C و ساخت یک مفهوم ارزیابی قابل اجرا برای معلمان زبان اندونزیایی در مدارس پیشرو استان بالی است. این پژوهش با رویکرد روش ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. داده‌های کیفی از طریق مشاهده، مطالعه اسناد، مصاحبه‌های عمیق و بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) گردآوری شد و داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌هایی که روایی و پایایی آن‌ها آزمون شده بود، جمع‌آوری گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل معلمان زبان اندونزیایی، مدیران مدارس و ذینفعان آموزشی مدارس پیشرو استان بالی بودند. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و داده‌های کمی با آمار توصیفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معلمان زبان اندونزیایی نگرش مثبتی نسبت به اجرای ارزیابی مهارت‌های 4C مبتنی بر TPACK دارند. ادغام فناوری در ارزیابی، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تشویق به بازتاب یادگیری و تقویت یادگیری دانش‌آموزمحور می‌شود. مدل ارزیابی توسعه‌یافته بر ادغام اهداف یادگیری، راهبردهای آموزشی، محتوای زبان اندونزیایی و استفاده زمینه‌ای از فناوری دیجیتال تأکید دارد. مفهوم ارزیابی حاصل، انعطاف‌پذیر، سازگار و متناسب با ویژگی‌های مدارس پیشرو و اجرای برنامه درسی مستقل است.

Educational transformation in the digital era requires a shift in the learning paradigm that emphasizes not only mastery of subject matter but also the development of students' creativity, critical thinking, digital literacy, and other essential competencies. The implementation of the Merdeka Curriculum provides greater flexibility for educational institutions and teachers to design learning activities according to students' needs while utilizing technological developments. Within this context, the integration of digital technology and Artificial Intelligence (AI) has the potential to accelerate the transformation of learning practices. This study aims to analyze the transformation of the Merdeka Curriculum through the integration of technology and Artificial Intelligence in learning, while identifying its impacts, opportunities, challenges, and implications for the roles of teachers and students' learning experiences. This research employs a qualitative approach using a literature review method. Data were obtained through the examination of books, scholarly journal articles, educational policy documents, and academic publications relevant to the Merdeka Curriculum, educational technology, and Artificial Intelligence in education. The data were analyzed using a descriptive-analytical approach by identifying, classifying, comparing, and synthesizing relevant findings from the literature. The results indicate that the integration of technology and AI can broaden access to learning resources, support more personalized and adaptive learning, assist teachers in developing instructional materials and assessments, and facilitate project-based learning and the development of twenty-first-century skills. Nevertheless, this transformation also presents several challenges, including unequal access to technology, disparities in teachers' digital competencies, the reliability of AI-generated information, data privacy concerns, potential student dependency on technology, and ethical issues related to academic integrity. Therefore, the integration of technology and AI within the Merdeka Curriculum should be positioned as a pedagogical instrument that supports educational objectives rather than as a replacement for teachers. Sustainable curriculum transformation requires strengthening teachers' digital and pedagogical competencies, establishing clear policies for the responsible use of AI, developing students' AI literacy, and implementing technology in ways that remain oriented toward human development and educational needs.

تحول آموزشی در عصر دیجیتال مستلزم تغییر در پارادایم یادگیری است که نه تنها بر تسلط بر محتوای درسی تأکید دارد، بلکه بر توسعهٔ خلاقیت، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و سایر شایستگی‌های اساسی دانش‌آموزان نیز تمرکز می‌کند. اجرای برنامهٔ درسی مردکا انعطاف‌پذیری بیشتری را برای مؤسسات آموزشی و معلمان فراهم می‌کند تا فعالیت‌های یادگیری را متناسب با نیازهای دانش‌آموزان و با بهره‌گیری از پیشرفت‌های فناوری طراحی کنند. در این زمینه، ادغام فناوری دیجیتال و هوش مصنوعی (AI) پتانسیل تسریع تحول در شیوه‌های یادگیری را دارد. هدف این پژوهش، تحلیل تحول برنامهٔ درسی مردکا از طریق ادغام فناوری و هوش مصنوعی در آموزش و شناسایی تأثیرات، فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای آن برای نقش معلمان و تجارب یادگیری دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور ادبیات انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی کتاب‌ها، مقالات علمی-پژوهشی، اسناد سیاست‌گذاری آموزشی و انتشارات دانشگاهی مرتبط با برنامهٔ درسی مردکا، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش گردآوری شده‌اند. داده‌ها با رویکرد توصیفی-تحلیلی و از طریق شناسایی، طبقه‌بندی، مقایسه و تلفیق یافته‌های مرتبط از منابع مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که ادغام فناوری و هوش مصنوعی می‌تواند دسترسی به منابع یادگیری را گسترش دهد، از یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی حمایت کند، به معلمان در توسعهٔ مواد آموزشی و ارزشیابی‌ها یاری رساند و یادگیری مبتنی بر پروژه و توسعهٔ مهارت‌های قرن بیست‌ویکم را تسهیل کند. با این حال، این تحول با چالش‌هایی نیز همراه است؛ از جمله دسترسی نابرابر به فناوری، تفاوت در شایستگی‌های دیجیتال معلمان، پایایی اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، احتمال وابستگی دانش‌آموزان به فناوری و مسائل اخلاقی مرتبط با صداقت علمی. بنابراین، ادغام فناوری و هوش مصنوعی در برنامهٔ درسی مردکا باید به عنوان ابزاری آموزشی در خدمت اهداف تربیتی و نه جایگزین معلم تلقی شود. تحول پایدار برنامهٔ درسی مستلزم تقویت شایستگی‌های دیجیتال و آموزشی معلمان، تدوین سیاست‌های شفاف برای استفادهٔ مسئولانه از هوش مصنوعی، توسعهٔ سواد هوش مصنوعی در دانش‌آموزان و به‌کارگیری فناوری به گونه‌ای است که همچنان بر رشد انسانی و نیازهای آموزشی متمرکز باشد.

Science learning at the junior secondary school (SMP) level plays a strategic role in developing students’ scientific literacy and critical thinking skills; however, its implementation continues to face various structural and pedagogical challenges. This study aims to analyze the problems of science learning at the SMP level in Parigi Moutong Regency from the perspective of science teachers as curriculum implementers in the field. A descriptive qualitative approach was employed, involving ten science teachers from ten public junior secondary schools distributed across several sub-districts with varying accreditation levels of A, B, and C. Data were collected using an instrument combining a four-point Likert scale and open-ended questions covering four aspects: scientific literacy, learning conditions, technology utilization, and virtual laboratory experience. The data were analyzed thematically through the stages of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that the main problems include low levels of students’ scientific literacy and critical thinking skills, learning that tends to emphasize procedural mastery of concepts and remains teacher-centered, limited laboratory facilities and practical equipment, and suboptimal utilization of digital technology, although most teachers are familiar with virtual laboratories such as PhET. Science teachers expressed the need for capacity building through training, integration of STEM-based Problem-Based Learning and Project-Based Learning models, and more systematic utilization of virtual laboratories. These findings provide a basis for strengthening teacher competencies and developing contextual learning innovations that are responsive to regional conditions.

آموزش علوم در مقطع متوسطه اول نقش راهبردی در توسعه سواد علمی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان ایفا می‌کند؛ با این حال، اجرای آن همچنان با چالش‌های ساختاری و آموزشی متعددی مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل مسائل آموزش علوم در مقطع متوسطه اول شهرستان پاریگی موتونگ از منظر دبیران علوم به عنوان مجریان برنامه درسی در میدان عمل است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده و شامل ده دبیر علوم از ده مدرسه متوسطه اول دولتی در مناطق مختلف با سطوح اعتبارسنجی A، B و C می‌باشد. داده‌ها با استفاده از ابزاری ترکیبی شامل مقیاس لیکرت چهار گزینه‌ای و پرسش‌های باز در چهار محور سواد علمی، شرایط یادگیری، بهره‌گیری از فناوری و تجربه آزمایشگاه مجازی گردآوری شد. داده‌ها به صورت موضوعی و از طریق مراحل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسائل اصلی شامل پایین بودن سطح سواد علمی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، آموزش مبتنی بر تسلط رویه‌ای بر مفاهیم و محوریت معلم، محدودیت امکانات آزمایشگاهی و تجهیزات عملی و استفاده ناکافی از فناوری دیجیتال است، هرچند اکثر دبیران با آزمایشگاه‌های مجازی مانند PhET آشنایی دارند. دبیران علوم نیاز به توانمندسازی از طریق آموزش، ادغام الگوهای یادگیری مبتنی بر مسئله و پروژه با رویکرد STEM و بهره‌گیری نظام‌مندتر از آزمایشگاه‌های مجازی را ابراز کردند. این یافته‌ها مبنایی برای تقویت شایستگی‌های معلمان و توسعه نوآوری‌های آموزشی زمینه‌مند و متناسب با شرایط منطقه‌ای فراهم می‌کند.

This study aims to analyze the implementation of Multiple Intelligences (MI)-based Islamic Religious Education (PAI), learning strategies, assessment, its impacts on students, and supporting and inhibiting factors from the perspective of Islamic epistemology. The study employed a Systematic Literature Review (SLR) following the PRISMA 2020 guidelines. The literature was searched using the keywords Multiple Intelligences, Islamic Religious Education, Islamic Education, and Pendidikan Agama Islam, and was analyzed through thematic synthesis of studies that met the inclusion criteria. The findings indicate that MI implementation involves planning based on the identification of students’ potential, learning activities using various methods, media, activities, and learning experiences, as well as multidimensional assessment. The strategies identified include discussion, demonstration, worship practices, role play, project-based learning, digital media, collaborative activities, reflection, and environment-based learning. These approaches have the potential to improve student engagement, motivation, creativity, communication, critical thinking, problem-solving, and learning outcomes. From the perspective of Islamic epistemology, MI can be positioned as a pedagogical framework that optimizes human potential through the integration of revelation, reason, empirical experience, and reflection. However, its implementation continues to face limitations related to teacher competence, time, facilities, and assessment. This review emphasizes that MI is more appropriately understood as a learning design framework for developing students’ potential holistically rather than as an instrument for labeling intelligence.

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی آموزش دینی اسلامی (PAI) مبتنی بر هوش‌های چندگانه (MI)، راهبردهای یادگیری، ارزیابی، تأثیرات آن بر دانش‌آموزان و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده از منظر معرفت‌شناسی اسلامی است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع با استفاده از کلیدواژه‌های Multiple Intelligences، Islamic Religious Education، Islamic Education و Pendidikan Agama Islam صورت گرفته و مطالعات واجد شرایط از طریق سنتز موضوعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی MI شامل برنامه‌ریزی مبتنی بر شناسایی ظرفیت‌های دانش‌آموزان، فعالیت‌های یادگیری با بهره‌گیری از روش‌ها، رسانه‌ها، فعالیت‌ها و تجارب یادگیری متنوع و همچنین ارزیابی چندبعدی است. راهبردهای شناسایی‌شده شامل بحث، نمایش، تمرینات عبادی، ایفای نقش، یادگیری مبتنی بر پروژه، رسانه‌های دیجیتال، فعالیت‌های مشارکتی، تأمل و یادگیری مبتنی بر محیط می‌باشد. این رویکردها پتانسیل ارتقای مشارکت، انگیزه، خلاقیت، ارتباط، تفکر انتقادی، حل مسئله و پیامدهای یادگیری دانش‌آموزان را دارند. از منظر معرفت‌شناسی اسلامی، MI می‌تواند به عنوان چارچوبی تربیتی برای بهینه‌سازی ظرفیت‌های انسانی از طریق ادغام وحی، عقل، تجربه‌ی تجربی و تأمل جایگاه یابد. با این حال، اجرای آن همچنان با محدودیت‌هایی نظیر شایستگی معلمان، زمان، امکانات و ارزیابی مواجه است. این مرور تأکید می‌کند که MI بیشتر به عنوان چارچوبی برای طراحی یادگیری جهت توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی ظرفیت‌های دانش‌آموزان قابل فهم است تا ابزاری برای برچسب‌زنی هوش.

This article introduces students to sociology as both a way of thinking and a set of skills to understand the social world. Using the Sociological Literacy Framework (SLF), we outline key sociological concepts: the sociological eye, social structure, socialization, stratification, social change and social reproduction. We show readers how sociologists apply these concepts to a central social issue: unemployment. Sociology shifts us from individualized to social explanations, encouraging us to recognize social patterns that shape social outcomes, like inequality. In addition, we highlight core sociological skills: applying theory, evaluating evidence, and analyzing data, which enable students to critically think about social phenomena and engage policy debates. Sociology is a field that equips students to develop critical thinking around the social forces shaping their lives.

این مقاله دانشجویان را با جامعه‌شناسی به‌عنوان شیوه‌ای از اندیشیدن و مجموعه‌ای از مهارت‌ها برای فهم جهان اجتماعی آشنا می‌کند. با استفاده از چارچوب سواد جامعه‌شناختی (SLF)، مفاهیم کلیدی جامعه‌شناسی شامل چشم جامعه‌شناختی، ساختار اجتماعی، اجتماعی‌شدن، قشربندی، تغییر اجتماعی و بازتولید اجتماعی را تبیین می‌کنیم. به خوانندگان نشان می‌دهیم که جامعه‌شناسان چگونه این مفاهیم را در ارتباط با یک مسئله اجتماعی محوری، یعنی بیکاری، به کار می‌برند. جامعه‌شناسی ما را از تبیین‌های فردی به تبیین‌های اجتماعی سوق می‌دهد و ما را به شناسایی الگوهای اجتماعی که نتایج اجتماعی مانند نابرابری را شکل می‌دهند، ترغیب می‌کند. افزون بر این، مهارت‌های اساسی جامعه‌شناسی شامل به‌کارگیری نظریه، ارزیابی شواهد و تحلیل داده‌ها را برجسته می‌کنیم که دانشجویان را قادر می‌سازد پدیده‌های اجتماعی را به‌طور انتقادی بررسی کرده و در مباحث سیاست‌گذاری مشارکت کنند. جامعه‌شناسی حوزه‌ای است که دانشجویان را برای پرورش تفکر انتقادی پیرامون نیروهای اجتماعی شکل‌دهنده زندگی‌شان توانمند می‌سازد.

Critical thinking skills need to be mastered by students in all subjects, including science because science learning requires students to be able to solve problems and make mature decisions. Critical thinking is needed so that students are able to understand scientific concepts in depth and relate them to real-world problems, so they can solve challenges in the learning environment. The purpose of this study is to describe the improvement of students' critical thinking skills after the implementation of the Group Investigation type of cooperative learning model, the implementation of learning with the implementation of the Group Investigation model, students' responsses after the implementation of the Group Investigation model, and students' social skills after the implementation of the Group Investigation model. The material used is Additives. The type of research used is a one group pretest-posttest design with a sample of 26 eighth grade students of a public junior high school in the Wiyung district of Surabaya. Data collection techniques used are test, observation, and questionnaire techniques with instruments in the form of pretest and posttest test sheets, observation sheets for the implementation of learning and social skills, and student responsse questionnaires. The results showed that students' critical thinking skills increased after the implementation of the Group Investigation model with an N-gain of 0.72 in the high category, the implementation of the learning process was carried out with very good quality, learning received a positive responsse from students, and students' social skills were categorized as very good. Thus, it can be concluded that the Group Investigation model can be used to improve students' critical thinking skills with Ennis indicators including, providing simple explanations, building basic skills, concluding, providing further explanations, arranging strategies and tactics.

مهارت‌های تفکر انتقادی باید توسط دانش‌آموزان در تمامی دروس، از جمله علوم، تسلط یابند، زیرا یادگیری علوم مستلزم آن است که دانش‌آموزان قادر به حل مسئله و اتخاذ تصمیمات سنجیده باشند. تفکر انتقادی لازم است تا دانش‌آموزان بتوانند مفاهیم علمی را به طور عمیق درک کرده و آن‌ها را به مسائل دنیای واقعی مرتبط سازند تا بتوانند چالش‌های محیط یادگیری را حل کنند. هدف این پژوهش توصیف بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل یادگیری تعاونی نوع Group Investigation، نحوه اجرای یادگیری با به‌کارگیری مدل Group Investigation، واکنش دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation است. محتوای مورد استفاده، افزودنی‌ها بود. نوع پژوهش، طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با یک گروه و نمونه‌ای متشکل از ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم یک مدرسه متوسطه دولتی در منطقه Wiyung شهر سورابایا بود. تکنیک‌های گردآوری داده شامل آزمون، مشاهده و پرسشنامه با ابزارهایی نظیر برگه‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون، برگه‌های مشاهده اجرای یادگیری و مهارت‌های اجتماعی و پرسشنامه واکنش دانش‌آموزان بود. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پس از اجرای مدل Group Investigation با N-gain برابر با ۰٫۷۲ در دسته بالا افزایش یافت، اجرای فرایند یادگیری با کیفیت بسیار خوب انجام شد، یادگیری واکنش مثبت دانش‌آموزان را به همراه داشت و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان در دسته بسیار خوب قرار گرفت. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مدل Group Investigation می‌تواند برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان با شاخص‌های Ennis شامل ارائه توضیحات ساده، ایجاد مهارت‌های پایه، نتیجه‌گیری، ارائه توضیحات بیشتر و تنظیم راهبردها و تاکتیک‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

Islamic education plays a crucial role in shaping students who not only understand the religion but are also capable of applying Islamic values in their daily lives. However, the instructional process in Islamic education faces several challenges, such as an over-reliance on teacher-centered methods, the use of approaches ill-suited to the context, and limited student participation. This study aims to examine teaching methods in Islamic education and explore how these methods can enhance the effectiveness of teaching and learning. A library research methodology was employed, involving the analysis of various sources such as journal articles, academic books, and other scholarly materials. The data were analyzed using both descriptive and analytical methods, involving the selection, categorization, comparison, interpretation, and synthesis of findings from prior research. The results indicate that the success of Islamic education is significantly influenced by the alignment of teaching methods with learning objectives, student characteristics, the subject matter, teacher competence, the learning environment, and technological advancements. Approaches that are contextual, learner-centered, active, collaborative, problem-based, and adaptable to technological developments have the potential to enhance students' engagement, understanding, critical thinking skills, and application of Islamic values. Consequently, the implementation of learning approaches in Islamic education cannot be uniform; rather, it must be tailored to the specific context and requirements of the learning activities. This study offers a conceptual contribution by providing an integrative understanding of the importance of selecting contextual learning approaches as a means to improve the effectiveness of the teaching and learning process in Islamic education.

آموزش اسلامی نقش حیاتی در شکل‌دهی به دانش‌آموزانی ایفا می‌کند که نه‌تنها دین را درک می‌کنند، بلکه قادر به به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره خود نیز هستند. با این حال، فرایند تدریس در آموزش اسلامی با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله اتکای بیش از حد به روش‌های معلم‌محور، استفاده از رویکردهایی که با زمینه آموزشی سازگار نیستند و مشارکت محدود دانش‌آموزان. هدف این پژوهش بررسی روش‌های تدریس در آموزش اسلامی و واکاوی چگونگی ارتقای اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری از طریق این روش‌ها است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای انجام شده و تحلیل منابع مختلفی همچون مقالات علمی، کتب دانشگاهی و سایر منابع پژوهشی را دربر می‌گیرد. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند که شامل انتخاب، دسته‌بندی، مقایسه، تفسیر و تلفیق یافته‌های پژوهش‌های پیشین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد موفقیت آموزش اسلامی به طور معناداری تحت تأثیر همسویی روش‌های تدریس با اهداف یادگیری، ویژگی‌های دانش‌آموزان، محتوای درسی، شایستگی معلم، محیط یادگیری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارد. رویکردهایی که زمینه‌محور، یادگیرنده‌محور، فعال، مشارکتی، مسئله‌محور و سازگار با تحولات فناوری هستند، می‌توانند مشارکت، درک، مهارت‌های تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بنابراین، اجرای رویکردهای یادگیری در آموزش اسلامی نمی‌تواند یکسان باشد؛ بلکه باید متناسب با زمینه و الزامات خاص فعالیت‌های یادگیری تنظیم شود. این پژوهش با ارائه درکی تلفیقی از اهمیت انتخاب رویکردهای یادگیری زمینه‌محور، سهمی مفهومی در بهبود اثربخشی فرایند یاددهی‌ـ‌یادگیری در آموزش اسلامی ارائه می‌دهد.

This study aims to analyze the cognitive levels of reading exercises presented in the English textbook “Work in Progress” published by the Ministry of Education using the framework of Revised Bloom’s Taxonomy. This research employs a qualitative content analysis method to examine the distribution of cognitive processes reflected in the reading tasks. The data were collected from selected reading exercises in the textbook and categorized into six cognitive levels: remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, and creating. The findings indicate that the majority of reading exercises are dominated by lower-order thinking skills (LOTS), particularly at the levels of remembering and understanding. In contrast, higher-order thinking skills (HOTS), such as analyzing, evaluating, and creating, are less frequently represented. This imbalance suggests that the textbook has not fully supported the development of students’ critical thinking and analytical skills. Furthermore, this study emphasizes the importance of a more balanced distribution of cognitive levels in reading exercises to enhance students’ comprehension and higher-level thinking abilities. The results are expected to provide valuable insights for textbook developers, teachers, and curriculum designers in improving the quality of instructional materials. In conclusion, integrating a broader range of cognitive processes in reading exercises is essential to foster students’ active engagement and critical literacy development.

هدف این پژوهش تحلیل سطوح شناختی تمرین‌های خواندن ارائه‌شده در کتاب درسی زبان انگلیسی «Work in Progress» منتشر شده توسط وزارت آموزش و پرورش با استفاده از چارچوب طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی توزیع فرایندهای شناختی منعکس‌شده در فعالیت‌های خواندن می‌پردازد. داده‌ها از تمرین‌های منتخب خواندن در کتاب جمع‌آوری و در شش سطح شناختی شامل: به‌خاطر سپردن، درک کردن، به‌کار بردن، تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اکثریت تمرین‌های خواندن تحت سلطه مهارت‌های تفکر سطوح پایین‌تر (LOTS) به‌ویژه در سطوح به‌خاطر سپردن و درک کردن هستند. در مقابل، مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) مانند تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن کمتر نمایان شده‌اند. این عدم توازن حاکی از آن است که کتاب درسی به طور کامل از توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی و تحلیلی دانش‌آموزان حمایت نکرده است. افزون بر این، این پژوهش بر اهمیت توزیع متوازن‌تر سطوح شناختی در تمرین‌های خواندن به منظور ارتقای درک مطلب و توانایی‌های تفکر سطح بالای دانش‌آموزان تأکید می‌کند. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش بینش‌های ارزشمندی برای تدوین‌کنندگان کتاب‌های درسی، معلمان و طراحان برنامه درسی در جهت بهبود کیفیت مواد آموزشی فراهم آورد. در نهایت، ادغام دامنه وسیع‌تری از فرایندهای شناختی در تمرین‌های خواندن برای تقویت مشارکت فعال و توسعه سواد انتقادی دانش‌آموزان ضروری است.

Problem-Based Learning (PBL) is increasingly recognised as an effective approach for promoting students' critical thinking, problem-solving, and conceptual understanding in mathematics. Although PBL is emphasised in the Ghanaian Senior High School mathematics curriculum, its classroom implementation remains limited, and empirical evidence on the role of Professional Learning Communities (PLCs) in supporting it is scarce. This study examined the extent to which PLCs are associated with teachers' implementation of PBL. An explanatory sequential mixed-methods design was adopted. Data were collected from 86 mathematics teachers and school administrators in three public Senior High Schools using a structured questionnaire (83 valid responses retained for quantitative analysis), followed by semi-structured interviews with 15 teachers. Quantitative data were analysed using descriptive statistics and multiple linear regression, and qualitative data were analysed thematically. Participants reported high levels of PLC participation (M = 3.47) and PBL implementation (M = 3.48). The five PLC dimensions jointly predicted PBL implementation, R² = .424, F(5, 77) = 11.345, p < .001. Shared Mission, Vision and Values, Collective Responsibility for Student Learning, and Collective Inquiry were significant individual predictors. Interviews indicated that PLCs were associated with collaborative lesson planning, professional dialogue, reflective practice, and teachers' confidence in implementing PBL, while inadequate time, limited instructional resources, and insufficient institutional support constrained implementation. Effective PLCs are associated with teachers' greater capacity to implement PBL in Senior High School mathematics. Strengthening PLC activities through continuous professional development, structured collaboration, and adequate resource provision is recommended to support sustained PBL implementation.

یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) به طور فزاینده‌ای به عنوان رویکردی مؤثر برای ارتقای تفکر انتقادی، حل مسئله و درک مفهومی دانش‌آموزان در ریاضیات شناخته می‌شود. اگرچه PBL در برنامه درسی ریاضیات دبیرستان‌های غنا مورد تأکید قرار گرفته است، اجرای آن در کلاس درس همچنان محدود باقی مانده و شواهد تجربی درباره نقش جوامع یادگیری حرفه‌ای (PLCs) در حمایت از آن اندک است. این پژوهش میزان ارتباط PLCها با اجرای PBL توسط معلمان را بررسی کرد. طرح پژوهش آمیخته تبیینی-توالی‌دار به کار گرفته شد. داده‌ها از ۸۶ معلم و مدیر ریاضی در سه دبیرستان دولتی با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته (۸۳ پاسخ معتبر برای تحلیل کمی حفظ شد) گردآوری شد و سپس مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ معلم انجام گرفت. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی و رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شد و داده‌های کیفی به صورت تماتیک مورد تحلیل قرار گرفت. شرکت‌کنندگان سطوح بالایی از مشارکت در PLC (M = 3.47) و اجرای PBL (M = 3.48) را گزارش کردند. پنج بُعد PLC به طور مشترک اجرای PBL را پیش‌بینی کردند، R² = .424, F(5, 77) = 11.345, p < .001. مأموریت، چشم‌انداز و ارزش‌های مشترک، مسئولیت جمعی برای یادگیری دانش‌آموزان و پژوهش جمعی پیش‌بین‌های معنادار فردی بودند. مصاحبه‌ها نشان داد که PLCها با برنامه‌ریزی درسی مشارکتی، گفت‌وگوی حرفه‌ای، عمل تأملی و اعتماد به نفس معلمان در اجرای PBL مرتبط بودند، در حالی که کمبود زمان، منابع آموزشی محدود و حمایت نهادی ناکافی، اجرای آن را محدود می‌کرد. PLCهای مؤثر با ظرفیت بالاتر معلمان برای اجرای PBL در ریاضیات دبیرستان مرتبط هستند. تقویت فعالیت‌های PLC از طریق توسعه حرفه‌ای مستمر، همکاری ساختاریافته و تأمین منابع کافی برای حمایت از اجرای پایدار PBL توصیه می‌شود.

This study aims to examine the relationship between critical thinking dispositions and barriers to critical thinking of engineering students. The study is a correlational research. The population of the study includes all the students at the faculties of engineering in universities in Turkey and the sampling consists of 628 students from five different universities; Bartın, Karabük, Bozok, Bayburt and Süleyman Demirel. Convenience sampling was used to select the respondents. Two data collection tools were used in the study. The first one is the Critical Thinking Disposition Scale (CTD) and the second one is the Critical Thinking Barriers (CTB) scale. The collected data were analysed using SPSS 24 statistical analysis programme. The mean values were compared in terms of gender, grade, university and department. The critical thinking disposition scores of the students are high, whereas the scores of barriers to critical thinking are low. The mean scores in the Critical Thinking Barriers scale significantly differ in terms of gender and grade but not university and department. Also, critical thinking dispositions of students differ significantly with respect to universities but not gender, grade and department. Finally, a moderate, negative correlation (-0.54) is observed between CTB and CTD scores

این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین گرایش‌های تفکر انتقادی و موانع تفکر انتقادی دانشجویان مهندسی انجام شده است. این مطالعه از نوع پژوهش همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشکده‌های مهندسی دانشگاه‌های ترکیه است و نمونه پژوهش متشکل از ۶۲۸ دانشجو از پنج دانشگاه مختلف؛ Bartın، Karabük، Bozok، Bayburt و Süleyman Demirel می‌باشد. برای انتخاب پاسخ‌دهندگان از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد. در این پژوهش از دو ابزار گردآوری داده استفاده گردید. ابزار اول، مقیاس گرایش به تفکر انتقادی (CTD) و ابزار دوم، مقیاس موانع تفکر انتقادی (CTB) است. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS 24 تحلیل شدند. میانگین نمرات بر اساس جنسیت، پایه تحصیلی، دانشگاه و رشته مقایسه گردید. نمرات گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان بالا و نمرات موانع تفکر انتقادی پایین است. میانگین نمرات در مقیاس موانع تفکر انتقادی از نظر جنسیت و پایه تحصیلی تفاوت معناداری دارد اما از نظر دانشگاه و رشته تفاوت معناداری مشاهده نشد. همچنین، گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان از نظر دانشگاه تفاوت معناداری دارد اما از نظر جنسیت، پایه تحصیلی و رشته تفاوت معناداری ندارد. در نهایت، همبستگی منفی متوسطی به میزان ‎-۰.۵۴‎ بین نمرات CTB و CTD مشاهده شد.

This research aims to analyze the dialectics of qiraat in Islamic Religious Education by tracing the history of the development of qiraat, the standardization process of the Ottoman Mushaf, and the diversity of Al-Qur'an readings. This research uses a literature study method with a qualitative-descriptive approach. Research data was obtained from the Al-Qur'an, hadith, ulumul Qur'an books, books on the science of qiraat, academic books, journal articles, results of previous research, as well as official documents relating to the rasm and pentashihan mushaf. Data analysis was carried out through the stages of collection, reduction, categorization, interpretation, comparison and synthesis of various relevant sources. The research results show that qiraat is an important part of Al-Qur'an scholarship related to oral transmission, sanad, Arabic language rules, and Ottoman language. The diversity of qiraat has been known since the time of Rasulullah SAW and has a reliable basis for narration. Meanwhile, the standardization of the Ottoman Mushaf was carried out to maintain the unity of the community and establish a standard for the writing of the Qur'an, not to eliminate all authentic qiraat. The relationship between qiraat and the Ottoman Mushaf demonstrates the dialectic between the diversity of readings and the need for a unified written text. In the context of Islamic Religious Education, the integration of qiraat knowledge can strengthen Qur'anic literacy, foster tolerance, enhance critical thinking skills, and instill the value of moderation in responding to differences in Qur'anic readings. Therefore, qiraat knowledge needs to be introduced gradually and proportionally in Islamic Religious Education (PAI) learning.

هدف این پژوهش، تحلیل جدلیات قرائت در آموزش دینی اسلامی از طریق بررسی تاریخچه تحول قرائت‌ها، فرایند استانداردسازی مصحف عثمانی و تنوع قرائت‌های قرآن کریم است. این پژوهش با روش مطالعه اسنادی و رویکرد کیفی-توصیفی انجام شده است. داده‌های پژوهش از قرآن کریم، احادیث، کتب علوم قرآن، کتب علم قرائت، کتب دانشگاهی، مقالات علمی، نتایج پژوهش‌های پیشین و همچنین اسناد رسمی مرتبط با رسم و پنتاشیه مصحف گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها از طریق مراحل گردآوری، کاهش، دسته‌بندی، تفسیر، مقایسه و تلفیق منابع مرتبط صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرائت بخشی مهم از دانش قرآنی مرتبط با انتقال شفاهی، سند، قواعد زبان عربی و زبان عثمانی است. تنوع قرائت‌ها از زمان رسول‌الله (ص) شناخته شده و دارای مبنای روایی معتبر است. در حالی که استانداردسازی مصحف عثمانی به منظور حفظ وحدت امت و تعیین معیار برای کتابت قرآن انجام شد و هدف آن حذف تمامی قرائت‌های معتبر نبوده است. رابطه میان قرائت و مصحف عثمانی، جدلی میان تنوع قرائت‌ها و ضرورت وحدت متن مکتوب را نشان می‌دهد. در زمینه آموزش دینی اسلامی، ادغام دانش قرائت می‌تواند سواد قرآنی را تقویت کند، روحیه تساهل را پرورش دهد، مهارت‌های تفکر انتقادی را ارتقا بخشد و ارزش تعدیل‌گری را در مواجهه با تفاوت‌های قرائت‌های قرآنی نهادینه سازد. بنابراین، لازم است دانش قرائت به صورت تدریجی و متناسب در آموزش دینی اسلامی (PAI) معرفی شود.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.

Despite extensive research on critical thinking instruction, approaches for supporting the maintenance of procedural argument-evaluation performance, particularly among struggling learners, remain underexplored. This exploratory study evaluated the Formalization and Argument Reasoning Evaluation Framework (FAREF), a flowchart-guided procedural scaffold integrating the Triangular Logic Model. In a quasi-experimental pretest-posttest design, 29 undergraduates received FAREF instruction ( $$n = 15$$ ) or conventional instruction ( $$n = 14$$ ). An omnibus item-level analysis yielded a significant three-way interaction between condition, initial skill, and pre-test response state, $$\chi ^2(1) = 4.08$$ , $$p =.043$$ , consistent with a consolidation-specific benefit for lower-skill learners; the interaction was fragile to single cases (leave-one-out range: $$p =.024$$ –.127) and marginal when initial skill was modeled continuously ( $$p =.053$$ ). No acquisition effect was detectable, and an equivalence test showed the study was insensitive to effects smaller than $$\pm\;0.10$$ on the proportion scale. The pre-test performance clustered near the chance level of the binary format, bounding all inferences. The findings are hypothesis-generating and motivate a powered, randomized replication with a validated instrument.

با وجود پژوهش‌های گسترده در زمینه آموزش تفکر انتقادی، رویکردهای حمایت از حفظ عملکرد رویه‌ای در ارزیابی استدلال، به‌ویژه در میان یادگیرندگان ضعیف‌تر، همچنان کمتر مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این مطالعه اکتشافی به ارزیابی چارچوب Formalization and Argument Reasoning Evaluation Framework (FAREF)، که یک حمایت رویه‌ای مبتنی بر فلوچارت و ادغام‌کننده Triangular Logic Model است، پرداخت. در یک طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون، ۲۹ دانشجوی کارشناسی آموزش FAREF (n = ۱۵) یا آموزش متداول (n = ۱۴) دریافت کردند. تحلیل همه‌جانبه در سطح آیتم، تعامل سه‌طرفه معناداری بین وضعیت، مهارت اولیه و وضعیت پاسخ پیش‌آزمون نشان داد، χ²(۱) = ۴٫۰۸، p = ۰٫۰۴۳، که با سودمندی خاص تثبیت برای یادگیرندگان با مهارت پایین‌تر سازگار بود؛ این تعامل نسبت به حذف تک‌نمونه‌ها شکننده بود (دامنه leave-one-out: p = ۰٫۰۲۴–۰٫۱۲۷) و زمانی که مهارت اولیه به‌صورت پیوسته مدل‌سازی شد، در حد مرزی قرار داشت (p = ۰٫۰۵۳). هیچ اثر اکتسابی قابل شناسایی نبود و آزمون هم‌ارزی نشان داد مطالعه نسبت به اثرات کوچک‌تر از ±۰٫۱۰ در مقیاس نسبت حساسیت نداشت. عملکرد پیش‌آزمون در نزدیکی سطح تصادفی فرمت دودویی متمرکز بود که همه استنتاج‌ها را محدود می‌کند. یافته‌ها فرضیه‌ساز بوده و انجام تکرار تصادفی‌شده با قدرت کافی و ابزار معتبر را انگیزه می‌بخشد.

The aim of the study was to determine the effectiveness of the integrated teaching approach regarding the formation of students’ knowledge of quantum biophysics and socio-adaptive skills. For that purpose, three methods were used: analysis of scientific literature to confirm the concept of SAC, and an experimental study involving 60 students to confirm the effectiveness of the integrated teaching method combining the study of quantum biophysical and psychosomatic aspects of education. The theoretical analysis established that the concept of socio-adaptive competence includes three main components – cognitive, emotional, and motivational – and clarified their interrelationship in the process of forming socio-adaptive competence. Furthermore, specific psychodidactic principles and forms of applying the concept within academic courses were identified, ensuring the integration of theoretical knowledge and practical skills. Active engagement with complex quantum biophysical concepts stimulates students’ cognitive processes, increases attentional focus by 28-41%, and fosters self-control skills, while concurrently reducing stress responses (r=-0.31 to -0.42) and enhancing emotional stability (r=0.28-0.38) and cognitive concentration (r=0.33-0.41). It was determined that the integration of psychodidactic principles with practical tasks ensures an optimal interaction between the psyche and physiology, which contributes to an increase in socio-adaptive competence and material retention by 62-68% in the experimental group. The author’s exercises develop cognitive, emotional, and motivational competencies, promote critical thinking, self-regulation, and socio-adaptive behaviour in students. The results can be utilised by educators, educational institution administrators, curriculum developers, and researchers for the implementation and assessment of the development of socio-emotional competence in teachers, with the aim of improving the quality of education, the effectiveness of the learning process, and the psychological well-being of participants in the educational environment.

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی رویکرد آموزش تلفیقی در شکل‌گیری دانش دانشجویان درباره زیست‌فیزیک کوانتومی و مهارت‌های سازگاری اجتماعی بود. بدین منظور، سه روش مورد استفاده قرار گرفت: تحلیل ادبیات علمی به منظور تأیید مفهوم SAC و یک مطالعه تجربی با مشارکت ۶۰ دانشجو برای اثبات اثربخشی روش آموزش تلفیقی که جنبه‌های زیست‌فیزیکی کوانتومی و روان‌تنی آموزش را ترکیب می‌کند. تحلیل نظری نشان داد که مفهوم شایستگی سازگاری اجتماعی شامل سه مؤلفه اصلی — شناختی، هیجانی و انگیزشی — است و ارتباط متقابل آن‌ها در فرآیند شکل‌گیری شایستگی سازگاری اجتماعی تبیین شد. افزون بر این، اصول و اشکال روان‌دیداکتیکی خاصی برای به‌کارگیری این مفهوم در دروس دانشگاهی شناسایی گردید که ادغام دانش نظری و مهارت‌های عملی را تضمین می‌کند. مشارکت فعال با مفاهیم پیچیده زیست‌فیزیکی کوانتومی، فرآیندهای شناختی دانشجویان را تحریک می‌کند، تمرکز توجه را بین ۲۸ تا ۴۱ درصد افزایش می‌دهد و مهارت‌های خودکنترلی را تقویت می‌کند، در حالی که همزمان واکنش‌های استرسی را کاهش می‌دهد (r=-0.31 تا -0.42) و پایداری هیجانی (r=0.28-0.38) و تمرکز شناختی (r=0.33-0.41) را افزایش می‌دهد. مشخص شد که ادغام اصول روان‌دیداکتیکی با تکالیف عملی، تعامل بهینه بین روان و فیزیولوژی را تضمین می‌کند که این امر به افزایش شایستگی سازگاری اجتماعی و حفظ مطالب تا ۶۲ تا ۶۸ درصد در گروه آزمایش منجر می‌شود. تمرینات نویسنده، شایستگی‌های شناختی، هیجانی و انگیزشی را پرورش داده، تفکر انتقادی، خودتنظیمی و رفتار سازگاری اجتماعی را در دانشجویان ترویج می‌کند. نتایج می‌تواند توسط مدرسان، مدیران مؤسسات آموزشی، برنامه‌ریزان درسی و پژوهشگران برای اجرای توسعه شایستگی هیجانی-اجتماعی معلمان و ارزیابی آن مورد استفاده قرار گیرد، با هدف ارتقای کیفیت آموزش، اثربخشی فرآیند یادگیری و بهزیستی روان‌شناختی مشارکت‌کنندگان در محیط آموزشی.

Background- Critical thinking is an important skill for students, particularly in learning science concepts such as Earth’s rotation. Preliminary assessment showed that students’ critical thinking ability had a low category. Objectives- This study aimed to develop and conduct a preliminary evaluation of Rotation Media Interactive (ROMI) using Articulate Storyline for sixth-grade. Method- This study employed the ADDIE development model. The participants were sixth-grade students at a public elementary school in Palembang. The developed media was evaluated through expert validation, individual and small-group trials, and a field evaluation involving 18 students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, and critical thinking tests. Results- ROMI obtained an average feasibility score of 94.71% from material, media, and practitioner validation, categorized as very feasible. Student responses indicated high practicality, with average scores of 93.06% in the individual trial and 93.15% in the small-group trial. In the field evaluation, the mean critical thinking test score increased from 62.89 to 93.89 after implementation, with a mean N-Gain of 0.835, categorized as high. Conclusions- ROMI received favorable expert evaluations and student responses and showed promising results in the preliminary field evaluation. However, the observed score increase cannot be attributed solely to ROMI. Further evaluation using larger samples and controlled or comparative designs is needed.

زمینه و هدف: تفکر انتقادی یکی از مهارت‌های مهم برای دانش‌آموزان، به‌ویژه در یادگیری مفاهیم علمی مانند گردش زمین است. ارزیابی مقدماتی نشان داد که توانایی تفکر انتقادی دانش‌آموزان در سطح پایینی قرار دارد. هدف: این پژوهش با هدف توسعه و ارزیابی مقدماتی رسانه تعاملی گردش (ROMI) با استفاده از نرم‌افزار Articulate Storyline برای دانش‌آموزان پایه ششم انجام شد. روش: این پژوهش از مدل توسعه ADDIE بهره برد. شرکت‌کنندگان شامل دانش‌آموزان پایه ششم یک مدرسه ابتدایی دولتی در پالمبانگ بودند. رسانه توسعه‌یافته از طریق اعتبارسنجی خبرگان، آزمون‌های فردی و گروهی کوچک، و ارزیابی میدانی با مشارکت ۱۸ دانش‌آموز مورد ارزیابی قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از فرم‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه‌های پاسخ دانش‌آموزان و آزمون‌های تفکر انتقادی جمع‌آوری شد. یافته‌ها: رسانه ROMI میانگین امتیاز قابلیت استفاده ۹۴٫۷۱٪ را از اعتبارسنجی مواد، رسانه و متخصصان دریافت کرد که در دسته بسیار مطلوب قرار گرفت. پاسخ‌های دانش‌آموزان نشان‌دهنده عملی بودن بالای رسانه بود، به‌طوری که میانگین امتیاز در آزمون فردی ۹۳٫۰۶٪ و در آزمون گروهی کوچک ۹۳٫۱۵٪ بود. در ارزیابی میدانی، میانگین نمره آزمون تفکر انتقادی پس از اجرا از ۶۲٫۸۹ به ۹۳٫۸۹ افزایش یافت و میانگین N-Gain برابر با ۰٫۸۳۵ و در دسته بالا قرار گرفت. نتیجه‌گیری: رسانه ROMI ارزیابی‌های مطلوبی از سوی خبرگان و دانش‌آموزان دریافت کرد و در ارزیابی میدانی مقدماتی نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داد. با این حال، افزایش مشاهده‌شده در نمرات را نمی‌توان صرفاً به ROMI نسبت داد. ارزیابی‌های بیشتر با نمونه‌های بزرگ‌تر و طرح‌های کنترل‌شده یا مقایسه‌ای مورد نیاز است.

This investigation evaluated the employability, professional competencies, and internship experiences of the Bachelor of Elementary Education (BEED) graduates of the Polytechnic University of the Philippines – Cabiao Campus for the academic years 2024–2025. The study objectives were to obtain the demographic characteristics of the graduates and the employment profile, how the graduates have matched their jobs with their degrees, their practical abilities and skills learned from the institution, and their practicum and internship experience’s effect. A descriptive quantitative research design was used in the study. Respondents were 170 BEED graduates of 2024 and 2025 who were identified through total enumeration and purposive sampling strategies. A researcher-made questionnaire was used as the main data instrument and was shared online using Google Forms, email, Messenger, and other social media platforms. Frequency, percentage, and weighted mean were used to analyze the observations made in the data. The findings showed that a high proportion of graduates were employed in the local area; however, many were working in fields not directly related to their degree. The findings also showed that the respondents strongly agreed that the BEED program effectively strengthened their communication skills, critical thinking, teaching competencies, leadership skills, and ICT skills that pertain to professional practice. Moreover, the graduates self-reported very high ratings regarding practicum and internship experiences, which showed that they ready them for managing a classroom, teaching in-person, and carrying out teaching duties in real life. This research can guide curricula improvement, support programs, and a continuous improvement process of the BEED program to strengthen graduate employability and professional readiness.

این پژوهش به ارزیابی قابلیت اشتغال، شایستگی‌های حرفه‌ای و تجارب کارآموزی فارغ‌التحصیلان رشته کارشناسی آموزش ابتدایی (BEED) دانشگاه پلی‌تکنیک فیلیپین – پردیس کابیاو در سال‌های تحصیلی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ پرداخت. اهداف پژوهش شامل به‌دست‌آوردن ویژگی‌های جمعیت‌شناختی فارغ‌التحصیلان و نمایه اشتغال آنان، میزان تطابق شغل فارغ‌التحصیلان با رشته تحصیلی، توانایی‌ها و مهارت‌های عملی کسب‌شده از مؤسسه، و تأثیر تجربه کارورزی و کارآموزی بود. در این مطالعه از طرح پژوهش توصیفی-کمی استفاده شد. پاسخ‌دهندگان شامل ۱۷۰ نفر از فارغ‌التحصیلان BEED سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بودند که از طریق سرشماری کامل و نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بود که به صورت آنلاین از طریق Google Forms، ایمیل، Messenger و سایر شبکه‌های اجتماعی توزیع شد. برای تحلیل داده‌ها از فراوانی، درصد و میانگین وزنی استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که نسبت بالایی از فارغ‌التحصیلان در منطقه محلی مشغول به کار هستند؛ با این حال، بسیاری از آنان در حوزه‌هایی مشغول به کارند که ارتباط مستقیمی با رشته تحصیلی‌شان ندارد. همچنین نتایج نشان داد که پاسخ‌دهندگان به شدت موافق بودند که برنامه BEED به طور مؤثری مهارت‌های ارتباطی، تفکر انتقادی، شایستگی‌های تدریس، مهارت‌های رهبری و مهارت‌های ICT مرتبط با عمل حرفه‌ای را در آنان تقویت کرده است. افزون بر این، فارغ‌التحصیلان به صورت خودگزارش‌دهی، نمرات بسیار بالایی به تجارب کارورزی و کارآموزی خود دادند که نشان می‌دهد این تجارب آنان را برای مدیریت کلاس، تدریس حضوری و انجام وظایف آموزشی در دنیای واقعی آماده کرده است. این پژوهش می‌تواند راهنمایی برای بهبود برنامه درسی، برنامه‌های حمایتی و فرایند بهبود مستمر برنامه BEED به منظور تقویت قابلیت اشتغال و آمادگی حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان باشد.

This study investigated the impact of TPACK-aligned digital materials on student engagement and learning performance among Grade 5 pupils in Lutayan District II. Specifically, it determined the level of teachers’ utilization of digital tools, assessed students’ engagement in terms of behavioral, emotional, and cognitive dimensions, and examined the significant relationship between these variables. The study focused on the use of Microsoft PowerPoint/Google Slides, Canva for Education, and online games as instructional materials. A quantitative descriptive research design was employed, utilizing survey questionnaires administered to 114 Grade 5 pupils and their teachers. The instruments included a Teacher TPACK Integration Checklist and a Student Engagement Survey. Findings revealed that teachers demonstrated a high level of utilization of TPACK-aligned digital materials, particularly presentation and design tools, while the use of online games was observed at a moderate level, indicating an area for improvement. Moreover, students exhibited a high level of engagement across behavioral, emotional, and cognitive domains, suggesting that digital integration enhances participation, motivation, and critical thinking. Statistical analysis showed a significant positive relationship (r = 0.72, p = < .001) between teachers’ use of TPACK-aligned digital materials and student engagement. The study concludes that effective integration of technology aligned with pedagogy and content knowledge significantly improves student engagement and supports better learning outcomes. It is recommended that teachers further develop their digital competencies and incorporate diverse interactive tools to enrich classroom instruction.

این پژوهش تأثیر مواد دیجیتال همسو با TPACK را بر میزان درگیری و عملکرد یادگیری دانش‌آموزان پایه پنجم در ناحیه دوم لوتایان مورد بررسی قرار داد. به طور خاص، سطح استفاده معلمان از ابزارهای دیجیتال تعیین شد، میزان درگیری دانش‌آموزان از لحاظ ابعاد رفتاری، هیجانی و شناختی ارزیابی گردید و رابطه معنادار میان این متغیرها بررسی شد. تمرکز پژوهش بر استفاده از Microsoft PowerPoint/Google Slides، Canva for Education و بازی‌های آنلاین به عنوان مواد آموزشی بود. طرح پژوهش توصیفی کمی به کار گرفته شد و پرسشنامه‌های نظرسنجی در میان ۱۱۴ دانش‌آموز پایه پنجم و معلمان آن‌ها توزیع گردید. ابزارهای مورد استفاده شامل فهرست بررسی ادغام TPACK معلمان و پرسشنامه درگیری دانش‌آموزان بود. یافته‌ها نشان داد که معلمان سطح بالایی از استفاده از مواد دیجیتال همسو با TPACK، به ویژه ابزارهای ارائه و طراحی، را از خود نشان دادند، در حالی که استفاده از بازی‌های آنلاین در سطح متوسط مشاهده شد که نشان‌دهنده زمینه‌ای برای بهبود است. همچنین، دانش‌آموزان در سطوح رفتاری، هیجانی و شناختی، میزان بالایی از درگیری را نشان دادند که حاکی از آن است که ادغام دیجیتال موجب افزایش مشارکت، انگیزش و تفکر انتقادی می‌شود. تحلیل آماری رابطه مثبت معناداری (r = 0.72, p = < .001) میان استفاده معلمان از مواد دیجیتال همسو با TPACK و درگیری دانش‌آموزان نشان داد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که ادغام مؤثر فناوری همسو با دانش محتوا و آموزش به طور معناداری موجب بهبود درگیری دانش‌آموزان و حمایت از نتایج بهتر یادگیری می‌شود. توصیه می‌شود معلمان شایستگی‌های دیجیتال خود را بیش‌تر توسعه دهند و ابزارهای تعاملی متنوعی را برای غنی‌سازی آموزش در کلاس درس به کار گیرند.

This study examines how critical thinking, collaboration, and technology utilization are manifested in technology-based Islamic Religious Education among teachers participating in the Subject Teacher Forum (MGMP) in Blitar, Indonesia. This qualitative case study design explored teachers’ experiences, practices, and perceptions within their professional learning context. The study involved 96 Islamic Religious Education teachers affiliated with the MGMP, from whom 22 teachers were selected as intensive participants based on their active participation in more than 75% of forum meetings and their involvement in the forum’s professional learning activities on technology-supported instruction. Data were collected over one semester through semi-structured interviews and focus group discussions. The data were analyzed using the interactive qualitative analysis process of data condensation, data display, and conclusion drawing and verification, supported by open, axial, and selective coding. The findings indicate that critical thinking was manifested in teachers’ efforts to identify instructional problems, evaluate the relevance and credibility of information from digital sources, compare alternative teaching strategies, and make pedagogical decisions. Collaboration was reflected in knowledge sharing, joint lesson planning, collective problem solving, and mutual support among teachers. Technology functioned as an enabling medium through which teachers accessed learning resources, communicated with colleagues, shared instructional materials, and implemented digital learning activities. The findings further indicate that critical thinking and collaboration were interconnected rather than hierarchical competencies: critical thinking supported the evaluation and selection of information and instructional alternatives, whereas collaboration provided opportunities for teachers to discuss, validate, and refine their decisions collectively. The study concludes that technology-based Islamic Religious Education requires the simultaneous development of teachers’ critical thinking, collaborative practices, and digital competence. The findings have implications for MGMP-based professional development, particularly in designing collaborative activities that strengthen teachers’ capacity to critically evaluate digital religious learning resources. Keywords: critical thinking; collaboration; technology; Islamic education

این پژوهش به بررسی نحوه تجلی تفکر انتقادی، همکاری و بهره‌گیری از فناوری در آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری در میان معلمان شرکت‌کننده در انجمن معلمان موضوعی (MGMP) در بلتار، اندونزی می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه موردی، به واکاوی تجارب، عملکردها و ادراکات معلمان در بستر یادگیری حرفه‌ای آنان می‌پردازد. جامعه پژوهش شامل ۹۶ معلم آموزش دینی اسلامی وابسته به MGMP بود که از میان آن‌ها ۲۲ معلم به عنوان مشارکت‌کنندگان فشرده بر اساس حضور فعال در بیش از ۷۵٪ جلسات انجمن و مشارکت در فعالیت‌های یادگیری حرفه‌ای انجمن در زمینه آموزش مبتنی بر فناوری انتخاب شدند. داده‌ها طی یک نیم‌سال تحصیلی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و بحث‌های گروهی متمرکز گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از فرایند تعاملی تحلیل کیفی شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و اعتبارسنجی، با پشتیبانی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفکر انتقادی در تلاش معلمان برای شناسایی مسائل آموزشی، ارزیابی ارتباط و اعتبار اطلاعات منابع دیجیتال، مقایسه راهبردهای جایگزین تدریس و اتخاذ تصمیمات آموزشی تجلی یافته است. همکاری نیز در به اشتراک‌گذاری دانش، برنامه‌ریزی مشترک دروس، حل مسئله جمعی و حمایت متقابل میان معلمان نمود یافته است. فناوری به عنوان بستری تسهیل‌گر عمل کرده که معلمان از طریق آن به منابع یادگیری دسترسی یافته، با همکاران ارتباط برقرار کرده، مواد آموزشی را به اشتراک گذاشته و فعالیت‌های یادگیری دیجیتال را اجرا نموده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که تفکر انتقادی و همکاری، شایستگی‌هایی به‌هم‌پیوسته و نه سلسله‌مراتبی هستند: تفکر انتقادی از ارزیابی و انتخاب اطلاعات و گزینه‌های آموزشی پشتیبانی می‌کند، در حالی که همکاری فرصت‌هایی برای بحث، اعتبارسنجی و اصلاح جمعی تصمیمات معلمان فراهم می‌آورد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری مستلزم توسعه همزمان تفکر انتقادی، عملکردهای مشارکتی و شایستگی دیجیتال معلمان است. یافته‌ها دارای پیامدهایی برای توسعه حرفه‌ای مبتنی بر MGMP، به ویژه در طراحی فعالیت‌های مشارکتی جهت تقویت توانمندی معلمان در ارزیابی انتقادی منابع یادگیری دینی دیجیتال می‌باشد.

This theoretical and analytical study examines pedagogical approaches to developing critical thinking among primary school pupils. Drawing on foundational accounts of reflective thinking, sociocultural learning and critical-thinking skills, it identifies age-appropriate components of critical thinking and systematises six instructional approaches: problem-based learning, purposeful questioning, comparison and classification, discussion and collaborative work, graphic organisers, and reflective exercises. The analysis specifies the classroom conditions required for these approaches and proposes a five-stage instructional model encompassing activation of prior knowledge, a problem question, information analysis, justified conclusions and reflection. A classroom illustration concerning responsible water use demonstrates how the model may be implemented. The outcomes are a conceptual synthesis and practical recommendations rather than findings from an intervention study; the effectiveness of the model has not yet been empirically tested

این مطالعه نظری و تحلیلی به بررسی رویکردهای آموزشی برای توسعه تفکر انتقادی در دانش‌آموزان دبستانی می‌پردازد. با اتکا به دیدگاه‌های بنیادی درباره تفکر تأملی، یادگیری اجتماعی‌فرهنگی و مهارت‌های تفکر انتقادی، مؤلفه‌های متناسب با سن تفکر انتقادی را شناسایی کرده و شش رویکرد آموزشی را نظام‌مند می‌کند: یادگیری مبتنی بر مسئله، پرسشگری هدفمند، مقایسه و طبقه‌بندی، بحث و کار گروهی، سازمان‌دهنده‌های تصویری و تمرین‌های تأملی. تحلیل انجام‌شده شرایط لازم کلاس درس برای اجرای این رویکردها را مشخص ساخته و یک الگوی آموزشی پنج‌مرحله‌ای شامل فعال‌سازی دانش پیشین، طرح پرسش مسئله‌محور، تحلیل اطلاعات، نتیجه‌گیری مستدل و تأمل را پیشنهاد می‌کند. یک مثال کلاسی درباره استفاده مسئولانه از آب نشان می‌دهد که این الگو چگونه می‌تواند اجرا شود. نتایج این پژوهش، ترکیبی مفهومی و توصیه‌های عملی است و یافته‌های حاصل از یک مطالعه مداخله‌ای نیست؛ اثربخشی این الگو هنوز به طور تجربی آزمون نشده است.

Civic Education (PKn) instruction in primary schools should encourage students not only to remember material but also to think critically and apply civic values in their daily lives. In practice, PKn lessons are often delivered through explanation and memorization, which limits student involvement. One learning model that can address this condition is Problem Based Learning (PBL), which places real problems at the center of learning. This study aims to analyze the application of PBL in PKn instruction in primary schools. A literature review method with a descriptive qualitative approach was employed, examining six journal articles published between 2022 and 2025. The findings indicate that PBL is consistently reported to improve students' learning outcomes and critical thinking skills in PKn, and to make students more active through its structured stages of problem orientation, investigation, presentation of results, and evaluation. Therefore, teachers need to consider PBL as an alternative model to move PKn instruction beyond memorization toward more active and meaningful learning.

آموزش تعلیمات مدنی (PKn) در مدارس ابتدایی باید دانش‌آموزان را نه تنها به حفظ مطالب، بلکه به تفکر انتقادی و به‌کارگیری ارزش‌های مدنی در زندگی روزمره تشویق کند. در عمل، دروس PKn اغلب از طریق توضیح و حفظ کردن ارائه می‌شوند که مشارکت دانش‌آموزان را محدود می‌کند. یکی از مدل‌های یادگیری که می‌تواند این وضعیت را بهبود بخشد، یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) است که مسائل واقعی را در مرکز فرایند یادگیری قرار می‌دهد. هدف این پژوهش تحلیل کاربرد PBL در آموزش PKn در مدارس ابتدایی است. روش این پژوهش مرور متون با رویکرد کیفی توصیفی بوده و شش مقاله منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که PBL به طور مداوم موجب بهبود نتایج یادگیری و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان در PKn شده و از طریق مراحل ساختاریافته‌ای مانند جهت‌دهی به مسئله، تحقیق، ارائه نتایج و ارزیابی، دانش‌آموزان را فعال‌تر می‌کند. بنابراین، معلمان باید PBL را به عنوان یک مدل جایگزین برای حرکت آموزش PKn از حفظ‌محوری به سوی یادگیری فعال و معنادار مدنظر قرار دهند.

This study was motivated by the still-low level of critical thinking skills among students, which is caused by the predominance of teacher-centered instruction. To address this issue, the Problem-Based Learning (PBL) model was implemented to improve the critical thinking skills of third-grade elementary school students in the IPAS subject. The method used was Classroom Action Research (CAR), conducted in two cycles and involving 27 third-grade students from Muhammadiyah PK Baturan Elementary School as research subjects. Data were collected through observation, tests, and documentation, then analyzed qualitatively and quantitatively. The results showed a gradual improvement in students’ critical thinking skills, from the “less critical” category in the pre-cycle (37.5%) to “moderately critical” in Cycle I (50%), and finally to the “critical” category in Cycle II (79.1%). Classical learning achievement also increased from 11.11% to 48.14% and reached 77.78% in Cycle II, exceeding the school’s established minimum passing score (75%). It can be concluded that the implementation of Problem-Based Learning can improve the critical thinking skills of third-grade elementary school students in the IPAS subject.

این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های تفکر انتقادی در میان دانش‌آموزان، که ناشی از غلبه روش‌های تدریس معلم‌محور است، انجام شده‌است. به منظور رفع این مشکل، مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning یا PBL) برای ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم دبستان در درس IPAS به کار گرفته شد. روش مورد استفاده، پژوهش اقدام کلاسی (Classroom Action Research یا CAR) بود که در دو چرخه و با مشارکت ۲۷ دانش‌آموز پایه سوم دبستان Muhammadiyah PK Baturan به عنوان نمونه پژوهش انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، آزمون و مستندسازی گردآوری و به صورت کیفی و کمی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان به تدریج بهبود یافته‌است؛ به‌طوری‌که از دسته «کم‌تر انتقادی» در پیش‌چرخه (۳۷.۵٪) به «نسبتاً انتقادی» در چرخه اول (۵۰٪) و در نهایت به دسته «انتقادی» در چرخه دوم (۷۹.۱٪) ارتقا یافت. همچنین، موفقیت تحصیلی کلاسیک از ۱۱.۱۱٪ به ۴۸.۱۴٪ و در چرخه دوم به ۷۷.۷۸٪ افزایش یافت که از حداقل نمره قبولی تعیین‌شده مدرسه (۷۵٪) فراتر رفت. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اجرای مدل یادگیری مبتنی بر مسئله موجب بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم دبستان در درس IPAS می‌شود.

The integration of emerging biomedical research into higher education offers opportunities to develop scientific reasoning, biotechnology literacy, and innovation-oriented competencies. This study explores the potential of Challenge-Based Learning (CBL) through breast-milk-derived bioactive peptides and cancer research as an authentic context for biotechnology education. A qualitative descriptive research design is employed, involving students from biotechnology, biology, biomedical science, or related higher education programs. Data are collected through students’ written reflections, group discussions, and proposed solutions developed during structured learning activities. The data are analyzed thematically to examine three dimensions: biotechnology literacy and understanding of scientific evidence, scientific reasoning and critical thinking, and biomedical innovation and responsible problem-solving. The study positions breast-milk-derived bioactive compounds as a context for examining molecular biology, evaluating experimental and clinical evidence, and understanding the translation of scientific discoveries into potential therapeutic applications. Rather than treating emerging biomedical research as established clinical practice, the learning framework emphasizes scientific accuracy, recognition of uncertainty, and ethical responsibility. This study is expected to contribute to biotechnology education by providing insights into the use of authentic biomedical challenges to support interdisciplinary learning and responsible innovation. The findings may inform the design of educational activities that connect scientific knowledge with contemporary biomedical research without requiring specialized laboratory facilities.

ادغام پژوهش‌های نوین زیست‌پزشکی در آموزش عالی فرصت‌هایی را برای توسعه استدلال علمی، سواد زیست‌فناوری و شایستگی‌های نوآورانه فراهم می‌کند. این مطالعه پتانسیل یادگیری مبتنی بر چالش (CBL) را از طریق پپتیدهای زیست‌فعال مشتق‌شده از شیر مادر و پژوهش سرطان به عنوان بستری اصیل برای آموزش زیست‌فناوری بررسی می‌کند. طرح پژوهش توصیفی کیفی به کار گرفته شده و دانشجویان رشته‌های زیست‌فناوری، زیست‌شناسی، علوم زیست‌پزشکی یا برنامه‌های مرتبط آموزش عالی را دربر می‌گیرد. داده‌ها از طریق تأملات مکتوب دانشجویان، بحث‌های گروهی و راه‌حل‌های پیشنهادی که طی فعالیت‌های آموزشی ساختارمند توسعه یافته‌اند، گردآوری می‌شوند. داده‌ها به صورت تماتیک تحلیل می‌شوند تا سه بُعد را بررسی کنند: سواد زیست‌فناوری و درک شواهد علمی، استدلال علمی و تفکر انتقادی، و نوآوری زیست‌پزشکی و حل مسئله مسئولانه. این مطالعه ترکیبات زیست‌فعال مشتق‌شده از شیر مادر را به عنوان بستری برای بررسی زیست‌شناسی مولکولی، ارزیابی شواهد تجربی و بالینی، و درک ترجمه کشفیات علمی به کاربردهای درمانی بالقوه مطرح می‌کند. به جای تلقی پژوهش‌های نوین زیست‌پزشکی به عنوان عمل بالینی تثبیت‌شده، چارچوب یادگیری بر دقت علمی، شناسایی عدم قطعیت و مسئولیت اخلاقی تأکید دارد. انتظار می‌رود این مطالعه با ارائه بینش‌هایی درباره استفاده از چالش‌های اصیل زیست‌پزشکی برای حمایت از یادگیری میان‌رشته‌ای و نوآوری مسئولانه، به آموزش زیست‌فناوری کمک کند. یافته‌ها می‌توانند طراحی فعالیت‌های آموزشی را که دانش علمی را به پژوهش‌های معاصر زیست‌پزشکی پیوند می‌دهند، بدون نیاز به امکانات تخصصی آزمایشگاهی، اطلاع‌رسانی کنند.

Abstract This study examined the relationship between early learners’ cognitive flexibility and the effectiveness of child-centred pedagogies in early childhood classrooms. It had three objectives: to explore how cognitive flexibility relates to learner engagement and participation; to examine its relationship with independent learning and autonomy; and to assess its connection with critical thinking and creativity. The study used a descriptive survey design, supported by a correlational approach. Data were collected through teacher questionnaires, classroom observation checklists, and semi-structured interviews. Of the 40 teacher questionnaires distributed, 36 were returned, representing a 90% response rate. Descriptive statistics were used to summarize questionnaire responses, while observations and interviews provided qualitative evidence about classroom behaviours and teachers’ perceptions. Correlation coefficients were calculated to examine associations between cognitive flexibility and selected indicators of child-centred learning. The results showed positive relationships between cognitive flexibility and learner engagement (r =. .78), independent learning (r =. .74), and critical thinking (r =. .81). Observations and interviews also indicated that learners who adapted more readily to changing activities tended to participate actively, attempt tasks more independently, and generate alternative ideas during play, inquiry, and problem-solving activities. The findings suggest that cognitive flexibility is an important learner characteristic in child-centred classrooms, and that these environments can offer children opportunities to practise adaptive thinking. The study recommends deliberately incorporating flexible, play-based, inquiry-oriented, collaborative, and problem-solving activities, alongside appropriate scaffolding for learners who have difficulty with transitions. These findings should be interpreted as evidence of association rather than causal effects. Keywords: Cognitive flexibility, early learners, child-centred pedagogy, learner engagement, independent learning, autonomy, critical thinking, creativity.

چکیده پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین انعطاف‌پذیری شناختی یادگیرندگان ابتدایی و اثربخشی رویکردهای آموزشی کودک‌محور در کلاس‌های آموزش کودکان پرداخت. این پژوهش سه هدف داشت: بررسی چگونگی ارتباط انعطاف‌پذیری شناختی با مشارکت و درگیری یادگیرنده؛ بررسی رابطه آن با یادگیری مستقل و خودمختاری؛ و ارزیابی ارتباط آن با تفکر انتقادی و خلاقیت. این مطالعه از طرح پژوهش توصیفی-پیمایشی با رویکرد همبستگی بهره گرفت. داده‌ها از طریق پرسشنامه معلمان، چک‌لیست‌های مشاهده کلاس و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. از میان ۴۰ پرسشنامه توزیع‌شده بین معلمان، ۳۶ پرسشنامه بازگردانده شد که معادل ۹۰٪ نرخ پاسخ‌دهی بود. برای خلاصه‌سازی پاسخ‌های پرسشنامه از آمار توصیفی استفاده شد و مشاهدات و مصاحبه‌ها شواهد کیفی درباره رفتارهای کلاسی و ادراکات معلمان فراهم کردند. برای بررسی ارتباط بین انعطاف‌پذیری شناختی و شاخص‌های منتخب یادگیری کودک‌محور، ضرایب همبستگی محاسبه شد. نتایج نشان داد که بین انعطاف‌پذیری شناختی و مشارکت یادگیرنده (r = .78)، یادگیری مستقل (r = .74) و تفکر انتقادی (r = .81) روابط مثبت وجود دارد. مشاهدات و مصاحبه‌ها نیز نشان دادند که یادگیرندگانی که سریع‌تر با فعالیت‌های متغیر سازگار می‌شوند، تمایل بیشتری به مشارکت فعال، تلاش مستقل در انجام تکالیف و تولید ایده‌های جایگزین در جریان بازی، پژوهش و فعالیت‌های حل مسئله دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که انعطاف‌پذیری شناختی یکی از ویژگی‌های مهم یادگیرنده در کلاس‌های کودک‌محور است و این محیط‌ها می‌توانند فرصت‌هایی برای تمرین تفکر تطبیقی در اختیار کودکان قرار دهند. پژوهش توصیه می‌کند که فعالیت‌های انعطاف‌پذیر، مبتنی بر بازی، پژوهش‌محور، مشارکتی و حل مسئله به طور هدفمند، همراه با حمایت مناسب برای یادگیرندگانی که در انتقال بین فعالیت‌ها مشکل دارند، در برنامه درسی گنجانده شود. این یافته‌ها باید به عنوان شواهدی از وجود ارتباط و نه اثرات علی تفسیر شوند.

Background This study compared educational outcomes between nursing students receiving a CDIO-guided case-based and gamified teaching program and those receiving conventional teaching. Materials and methods This two-class quasi-experimental study included 140 nursing students from two classes between March and June 2025. Classes were assigned by lottery to the intervention ( n = 65) or control ( n = 75) group. The intervention integrated progressive cases, microlectures, teamwork, board games, and escape-room simulation, whereas the control received traditional lectures and Small Private Online Course self-study. Self-directed learning, critical thinking, and learning engagement were assessed before and after the course. Post-course outcomes included theoretical performance, cardiopulmonary resuscitation performance, course performance, and teaching evaluation. Analysis of covariance, Welch’s t tests, and Holm correction were applied. Results The intervention class had higher adjusted post-course scores for self-directed learning (mean difference, 7.68; 95% CI, 3.29–12.07), critical thinking (15.27; 95% CI, 11.53–19.00), and learning engagement (7.06; 95% CI, 1.82–12.30). It also achieved higher theoretical, cardiopulmonary resuscitation, course, and teaching-evaluation scores. Students generally found the activities engaging, although some reported nervousness. Conclusion The program was associated with improved educational outcomes, but intervention and class effects could not be separated. Multicenter studies with multiple classes per arm are required.

زمینه: این مطالعه پیامدهای آموزشی دانشجویان پرستاری دریافت‌کننده برنامه آموزشی مبتنی بر مورد و بازی‌وارسازی با راهنمایی CDIO را با دانشجویان دریافت‌کننده آموزش متداول مقایسه کرد. مواد و روش‌ها: این مطالعه شبه‌آزمایشی دوکلاسه شامل ۱۴۰ دانشجوی پرستاری از دو کلاس بین مارس تا ژوئن ۲۰۲۵ بود. کلاس‌ها به‌صورت قرعه‌کشی به گروه مداخله (n = 65) یا کنترل (n = 75) اختصاص یافتند. مداخله شامل موارد پیشرونده، میکرولکچرها، کار تیمی، بازی‌های رومیزی و شبیه‌سازی اتاق فرار بود، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی و خودآموزی Small Private Online Course را دریافت کرد. یادگیری خودراهبر، تفکر انتقادی و درگیری یادگیری قبل و بعد از دوره ارزیابی شد. پیامدهای پس از دوره شامل عملکرد نظری، عملکرد احیای قلبی‌ریوی، عملکرد دوره و ارزیابی تدریس بود. از تحلیل کوواریانس، آزمون t ولچ و تصحیح هولم استفاده شد. نتایج: کلاس مداخله نمرات تعدیل‌شده بالاتری در یادگیری خودراهبر (تفاوت میانگین، ۷٫۶۸؛ ۹۵٪ CI، ۳٫۲۹–۱۲٫۰۷)، تفکر انتقادی (۱۵٫۲۷؛ ۹۵٪ CI، ۱۱٫۵۳–۱۹٫۰۰) و درگیری یادگیری (۷٫۰۶؛ ۹۵٪ CI، ۱٫۸۲–۱۲٫۳۰) پس از دوره داشت. همچنین نمرات بالاتری در عملکرد نظری، احیای قلبی‌ریوی، عملکرد دوره و ارزیابی تدریس کسب کرد. دانشجویان به طور کلی فعالیت‌ها را جذاب یافتند، اگرچه برخی احساس اضطراب داشتند. نتیجه‌گیری: این برنامه با بهبود پیامدهای آموزشی همراه بود، اما اثرات مداخله و کلاس قابل تفکیک نبود. مطالعات چندمرکزی با چند کلاس در هر بازو مورد نیاز است.

Critical thinking is one of the competencies learners are expected to develop under the Competency-Based Education in Kenya. This shift demands a paradigm shift from conventional assessment practices to inquiry-based Competency-Based Assessment practices. This study aimed to assess critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction in public junior schools in Nairobi County. The study adopted a descriptive survey research design. The study used proportionate, convenience, and systematic sampling to select 382 respondents from a target population of 8,259. Structured questionnaires were used to collect information on critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction from both teachers and learners. The reliability of the instruments was established through piloting in a neighboring county, Kajiado County. A Cronbach's alpha of 0.784 was obtained, thus making the tools suitable for data collection. The data were analyzed using descriptive statistics, and the study findings were presented using frequencies and percentage differences. The study findings show that teachers face challenges in assessing critical thinking in Integrated Science instruction, especially in interpreting the curriculum to incorporate inquiry, reflection, evidence-based reasoning, and application of knowledge in real-life situations. The gap was confirmed by learner responses, which consistently reported gaps in classroom practices that promote critical thinking. There is a gap in teachers’ perception of competence in critical thinking assessment practices in Integrated Science instruction in comparison to learner perceptions. The findings inform education stakeholders of the need to invest in equipping teachers with pedagogical skills for Competency-Based Assessment, especially in assessing critical thinking.

تفکر انتقادی یکی از شایستگی‌هایی است که انتظار می‌رود فراگیران در چارچوب آموزش مبتنی بر شایستگی در کنیا کسب کنند. این تغییر مستلزم یک تغییر پارادایم از رویه‌های ارزیابی سنتی به رویه‌های ارزیابی مبتنی بر پرسشگری و شایستگی است. هدف این پژوهش، ارزیابی رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی در مدارس دولتی متوسطه شهرستان نایروبی بود. این پژوهش از طرح پژوهش پیمایشی توصیفی استفاده کرد. نمونه‌گیری متناسب، در دسترس و نظام‌مند برای انتخاب ۳۸۲ نفر از جامعه هدف ۸٬۲۵۹ نفری به کار گرفته شد. پرسشنامه‌های ساختاریافته برای گردآوری اطلاعات درباره رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی از هر دو گروه معلمان و فراگیران استفاده شد. پایایی ابزارها از طریق اجرای آزمایشی در شهرستان همجوار، Kajiado County، تعیین شد. ضریب آلفای کرونباخ برابر با ۰٫۷۸۴ به دست آمد که ابزارها را برای گردآوری داده‌ها مناسب ساخت. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی تحلیل شدند و یافته‌های پژوهش با استفاده از فراوانی‌ها و تفاوت‌های درصدی ارائه گردید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معلمان در ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی، به ویژه در تفسیر برنامه درسی برای ادغام پرسشگری، تأمل، استدلال مبتنی بر شواهد و کاربرد دانش در موقعیت‌های واقعی، با چالش‌هایی مواجه هستند. این شکاف با پاسخ‌های فراگیران تأیید شد که به طور مکرر به وجود شکاف‌هایی در رویه‌های کلاسی که تفکر انتقادی را تقویت می‌کنند، اشاره کردند. درک معلمان از شایستگی خود در رویه‌های ارزیابی تفکر انتقادی در تدریس علوم تلفیقی نسبت به درک فراگیران دارای فاصله است. یافته‌ها به ذی‌نفعان آموزشی لزوم سرمایه‌گذاری در تجهیز معلمان به مهارت‌های آموزشی برای ارزیابی مبتنی بر شایستگی، به ویژه در ارزیابی تفکر انتقادی را یادآور می‌شود.

Emancipatory education aims to foster learners’ critical engagement with knowledge, often by implementing classroom critical-thinking practice. Socio-emotional skills can support this process by creating trusting, dialogic, and responsive environments which enable critical reflection. This study examines how school climate and teacher autonomy shape this mechanism. This analysis includes 54,310 teachers from 18 countries from the 2024 TALIS dataset. Four moderated mediation models were estimated to test whether socio-emotional skills mediate the relationship between school climate and autonomy and critical-thinking practice, and whether these pathways differ between teachers active in social sciences and other subjects. Results show that school climate and autonomy are positively associated with critical-thinking practice, with socio-emotional skills acting as a partial mediator. For teachers with social science education, the indirect effects are stronger. The findings suggest that emancipatory teaching depends not only on teacher beliefs and classroom practices, but also on supportive institutional conditions and subject-specific preparation.

آموزش رهایی‌بخش با هدف تقویت مشارکت انتقادی یادگیرندگان با دانش، اغلب از طریق اجرای تمرین تفکر انتقادی در کلاس درس دنبال می‌شود. مهارت‌های اجتماعی-هیجانی می‌توانند با ایجاد محیط‌های مبتنی بر اعتماد، گفت‌وگو و پاسخگویی، این فرایند را با فراهم آوردن بستر تأمل انتقادی حمایت کنند. این مطالعه بررسی می‌کند که اقلیم مدرسه و خودمختاری معلم چگونه این سازوکار را شکل می‌دهند. این تحلیل شامل ۵۴٬۳۱۰ معلم از ۱۸ کشور بر اساس داده‌های TALIS 2024 است. چهار مدل میانجی‌گری تعدیل‌شده برای آزمون این‌که آیا مهارت‌های اجتماعی-هیجانی رابطه بین اقلیم مدرسه و خودمختاری با تمرین تفکر انتقادی را میانجی‌گری می‌کنند و این مسیرها بین معلمان فعال در علوم اجتماعی و سایر دروس متفاوت است یا خیر، برآورد شد. نتایج نشان می‌دهد که اقلیم مدرسه و خودمختاری با تمرین تفکر انتقادی رابطه مثبت دارند و مهارت‌های اجتماعی-هیجانی به عنوان میانجی جزئی عمل می‌کنند. برای معلمانی که در آموزش علوم اجتماعی فعالیت دارند، اثرات غیرمستقیم قوی‌تر است. یافته‌ها حاکی از آن است که تدریس رهایی‌بخش نه تنها به باورهای معلم و شیوه‌های کلاسی، بلکه به شرایط حمایتی نهادی و آمادگی موضوع‌محور نیز وابسته است.

When students come to study at Australian universities from other countries, they often bring with them experiences that can be vastly different to dominant epistemological and ontological frameworks manifest in Australia. It may be difficult for them to adjust to these dominant epistemological and ontological frameworks particularly if their formal educational backgrounds did not provide them with opportunities to engage in in-depth critical thinking (CT), which is foundational in Australian higher education. This paper therefore examines the way in which international students may be disposed towards engaging in CT in higher education settings. Five interviews were conducted with students enrolled in an in-sessional EAP program at one Australian university. Students were asked questions related to their family, cultural, linguistic, and educational backgrounds, their understanding of CT, their confidence using it in academic contexts, and their perceptions of the impact of AI on their ability to think critically. The RICA CT curriculum model, which is based on dialogic theory and informed by these students’ narratives, is then presented. This model utilises a sequential iterative design to help students build confidence using CT, thus enabling them to better apply CT skills in their academic activities.

هنگامی که دانشجویان از کشورهای دیگر برای تحصیل به دانشگاه‌های استرالیا می‌آیند، اغلب تجربیاتی را با خود به همراه دارند که می‌تواند به طور قابل توجهی با چارچوب‌های معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی غالب در استرالیا متفاوت باشد. ممکن است برای آنان سازگاری با این چارچوب‌های معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی غالب دشوار باشد، به‌ویژه اگر پیشینه آموزشی رسمی آنان فرصت‌هایی برای مشارکت عمیق در تفکر انتقادی (CT) که در آموزش عالی استرالیا بنیادی است، فراهم نکرده باشد. بنابراین، این مقاله به بررسی نحوه گرایش دانشجویان بین‌المللی به مشارکت در تفکر انتقادی در محیط‌های آموزش عالی می‌پردازد. پنج مصاحبه با دانشجویان ثبت‌نام‌شده در یک برنامه EAP درون‌دوره‌ای در یکی از دانشگاه‌های استرالیا انجام شد. از دانشجویان درباره پیشینه خانوادگی، فرهنگی، زبانی و آموزشی، درک آنان از تفکر انتقادی، میزان اعتماد به نفس در به‌کارگیری آن در زمینه‌های دانشگاهی و ادراک آنان از تأثیر هوش مصنوعی بر توانایی‌شان در تفکر انتقادی سؤال شد. سپس الگوی برنامه درسی RICA CT که مبتنی بر نظریه دیالوژیک و با الهام از روایت‌های این دانشجویان است، ارائه می‌شود. این الگو از طراحی تکرارشونده و پی‌درپی بهره می‌گیرد تا به دانشجویان در تقویت اعتماد به نفس در استفاده از تفکر انتقادی کمک کند و بدین ترتیب آنان را قادر می‌سازد مهارت‌های تفکر انتقادی را بهتر در فعالیت‌های دانشگاهی خود به کار گیرند.

This study examined the use of Project-Based Learning (PBL) in undergraduate STEM courses at a Hispanic-Serving Institution, focusing on the development of problem-solving, critical thinking, and teamwork skills. The sample included a high proportion of Hispanic students. Across four semesters, students (n = 332) completed self-report retrospective pretest and posttest surveys; results indicated significant gains in all three skill areas, with effect sizes in the small to moderate range (Cohen’s d = 0.23–0.30). Findings indicate that participation in PBL was associated with measurable, though incremental, improvements in skills central to STEM learning. Future work should incorporate longitudinal designs, cross-institutional comparisons, and performance-based assessments.

این مطالعه به بررسی استفاده از یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) در دوره‌های کارشناسی STEM در یک مؤسسه خدمت‌رسان به دانشجویان اسپانیایی‌تبار پرداخته است و بر توسعه مهارت‌های حل مسئله، تفکر انتقادی و کار تیمی تمرکز دارد. نمونه شامل نسبت بالایی از دانشجویان اسپانیایی‌تبار بود. در طول چهار نیم‌سال تحصیلی، دانشجویان (n = 332) پرسشنامه‌های خودگزارشی پیش‌آزمون و پس‌آزمون بازنگری‌شده را تکمیل کردند؛ نتایج نشان داد که در هر سه حوزه مهارتی، افزایش معناداری مشاهده شد و اندازه اثر در دامنه کوچک تا متوسط قرار داشت (Cohen’s d = 0.23–0.30). یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت در PBL با بهبودهای قابل اندازه‌گیری، هرچند تدریجی، در مهارت‌های محوری یادگیری STEM همراه بوده است. پژوهش‌های آتی باید از طرح‌های طولی، مقایسه‌های بین‌مؤسسه‌ای و ارزیابی‌های مبتنی بر عملکرد بهره گیرند.

This study aims to systematically model the enablers shaping STEM teachers’ critical-thinking abilities (CTAs) by employing a hybrid FAHP–ISM–MICMAC framework. Following a rigorous stages screening process based on a comprehensive literature review and expert validation, 20 key enablers were identified. ISM was applied to establish hierarchical relationships, while MICMAC analysis classified them according to their driving and dependence power, and weighted them using FAHP to address ambiguity. The conclusions reveal a complex impact: enablers demonstrate high perceived importance; the ISM hierarchy indicates that only the enabler “Effective Professional Approach” is considered extremely fundamental, further verified by a MICMAC analysis that classifies them into high-driving, low-dependence, which hold the entire system steady. FAHP analysis indicates that “Curriculum & Digitalization” has the most significant weight (0.3216). This study provides a systematic structure that helps the STEM education sector (STEMES) develop teacher professionals to strengthen CTAs, specifically in the Pakistani context.

هدف این پژوهش، مدل‌سازی نظام‌مند عوامل تسهیل‌کننده شکل‌دهنده توانایی‌های تفکر انتقادی معلمان STEM (CTAs) با به‌کارگیری چارچوب ترکیبی FAHP–ISM–MICMAC است. پس از یک فرایند غربالگری دقیق مبتنی بر مرور جامع ادبیات و اعتبارسنجی توسط خبرگان، ۲۰ عامل کلیدی شناسایی شد. روش ISM برای تعیین روابط سلسله‌مراتبی به‌کار رفت، در حالی که تحلیل MICMAC آن‌ها را بر اساس قدرت محرک و وابستگی طبقه‌بندی کرد و با استفاده از FAHP برای رفع ابهام، وزن‌دهی انجام شد. نتایج نشان‌دهنده تأثیر پیچیده‌ای است: عوامل تسهیل‌کننده از اهمیت ادراک‌شده بالایی برخوردارند؛ سلسله‌مراتب ISM نشان می‌دهد که تنها عامل «رویکرد حرفه‌ای مؤثر» به‌عنوان بنیادی‌ترین عامل تلقی می‌شود که این موضوع با تحلیل MICMAC نیز تأیید شد و آن را در دسته عوامل با قدرت محرک بالا و وابستگی پایین قرار داد که کل سیستم را پایدار نگه می‌دارند. تحلیل FAHP نشان می‌دهد که «برنامه درسی و دیجیتالی‌سازی» دارای بیشترین وزن (0.3216) است. این پژوهش ساختاری نظام‌مند ارائه می‌دهد که به بخش آموزش STEM (STEMES) کمک می‌کند تا حرفه‌ای‌گری معلمان را برای تقویت CTAs، به‌ویژه در زمینه پاکستانی، توسعه دهد.

Purpose of the study: This study aims to examine patterns of STEAM integration in the Pancasila Student Profile Strengthening Project (P5) and to identify its benefits, challenges, and implications for project-based learning design within the Merdeka Curriculum. Methodology: A Systematic Literature Review was conducted on relevant articles published between 2020 and 2025. Searches were performed through Google Scholar, Garuda, andSinta using keywords related to P5, STEAM, and the Merdeka Curriculum. Based on the inclusion and exclusion criteria, 12 articles were selected, categorized, and analyzed descriptively and comparatively Main Findings: The review shows that contextual P5 activities support mutual cooperation, independence, creativity, communication, and responsibility, while STEAM supports creativity, critical thinking, problem solving, scientific curiosity, and 4C skills. The clearest direct evidence of integration was found in entrepreneurship and local-wisdom themes, with teacher readiness and balanced representation of STEAM elements emerging as the main challenges Novelty/Originality of this study: This review integrates findings from P5 and STEAM studies to map their points of convergence more systematically. Its novelty lies in identifying theme-based integration patterns, implementation success factors, and limitations in direct empirical evidence, thereby providing a basis for future STEAM-based P5 design and research

هدف مطالعه: این مطالعه با هدف بررسی الگوهای ادغام STEAM در پروژه تقویت پروفایل دانش‌آموز پاندسیلا (P5) و شناسایی مزایا، چالش‌ها و پیامدهای آن برای طراحی یادگیری مبتنی بر پروژه در چارچوب برنامه درسی مردکا انجام شده است. روش‌شناسی: مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش بر روی مقالات مرتبط منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 صورت گرفت. جستجوها از طریق Google Scholar، Garuda و Sinta با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با P5، STEAM و برنامه درسی مردکا انجام شد. بر اساس معیارهای ورود و خروج، 12 مقاله انتخاب، دسته‌بندی و به صورت توصیفی و مقایسه‌ای تحلیل شدند. یافته‌های اصلی: مرور انجام‌شده نشان می‌دهد که فعالیت‌های زمینه‌ای P5 از همکاری متقابل، استقلال، خلاقیت، ارتباط و مسئولیت‌پذیری حمایت می‌کنند، در حالی که STEAM از خلاقیت، تفکر انتقادی، حل مسئله، کنجکاوی علمی و مهارت‌های 4C پشتیبانی می‌کند. شواهد مستقیم و روشن ادغام عمدتاً در موضوعات کارآفرینی و حکمت بومی مشاهده شد و آمادگی معلمان و نمایندگی متوازن عناصر STEAM به عنوان چالش‌های اصلی مطرح گردید. نوآوری/اصالت مطالعه: این مرور یافته‌های مطالعات P5 و STEAM را برای ترسیم نقاط همگرایی آن‌ها به صورت نظام‌مند ادغام می‌کند. نوآوری آن در شناسایی الگوهای ادغام مبتنی بر موضوع، عوامل موفقیت اجرا و محدودیت‌های شواهد تجربی مستقیم است و بدین ترتیب مبنایی برای طراحی و پژوهش‌های آتی مبتنی بر P5 و STEAM فراهم می‌آورد.

This study examined how scientific and technological literacy relate to self-reported pro-environmental behavior through the mediating role of 21st-century skills among 578 undergraduate Biology Education students from 16 universities in Eastern Indonesia. Drawing on Social Cognitive Theory and the Action Competence Framework, creativity, critical thinking, collaboration, and communication were conceptualized as an integrated competence-enactment mechanism linking literacy to behavioral tendencies. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using PLS-SEM with SmartPLS 4. The 21st-century skills construct was modeled as a second-order mediating variable using the disjoint two-stage approach. The measurement model confirmed satisfactory reliability, convergent validity, and discriminant validity. The structural model showed that scientific literacy and technological literacy significantly predicted 21st-century skills, which emerged as the strongest predictor of self-reported pro-environmental behavior. Scientific literacy retained a small but significant direct effect, indicating complementary partial mediation, whereas technological literacy showed no significant direct effect, indicating indirect-only mediation. The mediated model explained 65.1% of the variance in pro-environmental behavior, compared with 50.6% in the direct-effect model. These findings demonstrate that 21st-century skills function as the key mediating mechanism through which literacy competencies are transformed into environmental behavioral tendencies and support the integration of scientific understanding, purposeful technology use, and action-oriented 4C learning in Biology Education curricula.

این مطالعه به بررسی ارتباط سواد علمی و سواد فناورانه با رفتارهای زیست‌محیطی خودگزارش‌شده از طریق نقش میانجی‌گری مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان ۵۷۸ دانشجوی کارشناسی آموزش زیست‌شناسی از ۱۶ دانشگاه در شرق اندونزی پرداخت. با بهره‌گیری از نظریه شناخت اجتماعی و چارچوب شایستگی کنش، خلاقیت، تفکر انتقادی، همکاری و ارتباط به‌عنوان یک سازوکار یکپارچه اجراکننده شایستگی که سواد را به گرایش‌های رفتاری پیوند می‌دهد، مفهوم‌سازی شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با نرم‌افزار SmartPLS 4 تحلیل شدند. سازه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان متغیر میانجی مرتبه دوم با رویکرد دو مرحله‌ای مجزا مدل‌سازی شد. مدل اندازه‌گیری، پایایی رضایت‌بخش، روایی همگرا و روایی واگرا را تأیید کرد. مدل ساختاری نشان داد که سواد علمی و سواد فناورانه پیش‌بینی‌کننده معنادار مهارت‌های قرن بیست‌ویکم هستند و این مهارت‌ها به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین رفتار زیست‌محیطی خودگزارش‌شده ظاهر شدند. سواد علمی همچنان اثر مستقیم کوچک اما معناداری را حفظ کرد که نشان‌دهنده میانجی‌گری جزئی مکمل است، در حالی که سواد فناورانه اثر مستقیم معناداری نشان نداد و صرفاً میانجی‌گری غیرمستقیم را نشان داد. مدل میانجی‌گری شده ۶۵/۱٪ از واریانس رفتار زیست‌محیطی را تبیین کرد، در حالی که مدل اثر مستقیم ۵۰/۶٪ را تبیین نمود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان سازوکار میانجی کلیدی عمل می‌کنند که از طریق آن شایستگی‌های سواد به گرایش‌های رفتاری زیست‌محیطی تبدیل می‌شوند و از ادغام درک علمی، استفاده هدفمند از فناوری و یادگیری کنش‌محور 4C در برنامه‌های درسی آموزش زیست‌شناسی حمایت می‌کنند.

This study was motivated by the persistently low learning outcomes of Grade XI students at SMK Negeri 3 Tondano in the Electrical Power Installation subject, particularly regarding Occupational Health and Safety (K3). These issues stemmed from a monotonous teaching approach, a reliance on one-way lectures, and minimal student engagement. The study aimed to improve the learning outcomes of Grade XI students in the Electrical Power Installation subject at SMK Negeri 3 Tondano by implementing the Problem-Based Learning (PBL) model. A Classroom Action Research (CAR) approach was employed over two cycles. Each cycle comprised four phases: planning, implementation, observation, and reflection. The participants were 12 male Grade XI students at SMK Negeri 3 Tondano. Data were collected through observation, formative tests, and documentation, and subsequently analyzed descriptively. The findings indicate that the implementation of PBL successfully improved student learning outcomes. The classical mastery rate was 68% in Cycle I, and the classical average score increased to 82% in Cycle II following improvements. In Cycle II, all 12 students (100%) achieved individual mastery, with a classical average score of 82%. Both the classical average score of 82% and the individual mastery rate of 100% exceeded the success threshold, where at least 75% of students were required to meet the learning mastery criteria (KKTP). The PBL approach fostered an engaging, enjoyable, and meaningful learning environment while encouraging critical thinking and active participation in solving real-world problems.

این پژوهش با انگیزه نتایج پایین یادگیری دانش‌آموزان پایه یازدهم در دبیرستان فنی حرفه‌ای دولتی شماره ۳ توندانو در درس نصب نیروی برق، به‌ویژه در زمینه بهداشت و ایمنی شغلی (K3)، انجام شد. این مشکلات ناشی از رویکرد تدریس یکنواخت، اتکای صرف به سخنرانی یک‌طرفه و مشارکت حداقلی دانش‌آموزان بود. هدف پژوهش، ارتقاء نتایج یادگیری دانش‌آموزان پایه یازدهم در درس نصب نیروی برق در این مدرسه از طریق به‌کارگیری مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning یا PBL) بود. این پژوهش با رویکرد پژوهش اقدام کلاسی (Classroom Action Research یا CAR) در دو چرخه اجرا شد. هر چرخه شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرا، مشاهده و بازتاب بود. شرکت‌کنندگان شامل ۱۲ دانش‌آموز پسر پایه یازدهم در این مدرسه بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، آزمون‌های تکوینی و مستندسازی گردآوری و به‌صورت توصیفی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که اجرای PBL به‌طور موفقیت‌آمیزی نتایج یادگیری دانش‌آموزان را بهبود بخشید. نرخ تسلط کلاسیک در چرخه اول ۶۸٪ بود و میانگین نمره کلاسیک پس از بهبودها در چرخه دوم به ۸۲٪ افزایش یافت. در چرخه دوم، هر ۱۲ دانش‌آموز (۱۰۰٪) به تسلط فردی دست یافتند و میانگین نمره کلاسیک ۸۲٪ بود. هم میانگین نمره کلاسیک ۸۲٪ و هم نرخ تسلط فردی ۱۰۰٪ از آستانه موفقیت که حداقل ۷۵٪ دانش‌آموزان باید معیار تسلط یادگیری (KKTP) را کسب کنند، فراتر رفت. رویکرد PBL محیط یادگیری جذاب، لذت‌بخش و معناداری را ایجاد کرد و تفکر انتقادی و مشارکت فعال در حل مسائل واقعی را تقویت نمود.

This study aims to test and analyze the effectiveness of the Problem-Based Learning (PBL) Model in improving argumentation writing skills in elementary school students, and to determine any significant differences between the group taught using PBL and the group taught using the conventional model. The background of this study is the low ability of sixth-grade students to construct logical, evidence-supported arguments, which is suspected to be due to a lack of critical thinking stimulation in the conventional learning process. This study uses a quantitative approach with a quasi-experimental design (Quasi-Experimental Design) model of Non Equivalent Control Group Design. The subjects of the study were sixth grade students of SDN 12 Bilah Barat, Labuhanbatu Regency, Academic Year 2025-2026, which were divided into two groups, namely the Experimental Group (taught with PBL, N = 25) and the Control Group (taught with conventional models, N = 25). The instrument used was a test of argumentative text writing skills in the form of a pretest and posttest. Data were analyzed using the t-Independent Sample T-Test. The results of the prerequisite test showed that the data were normally distributed and had homogeneous variance. The results of the hypothesis test showed that the t-count of the posttest score (2.850) was greater than the t-table (2.011) with a significance value of P of 0.007 (less than 0.05). In addition, there was an increase in the average (Gain Score) in the experimental group of 1.60, much greater than the control group of 0.32. These results confirm a significant difference in argumentative writing skills between the two groups. The problem-based learning (PBL) model encourages students to identify problems, conduct investigations, and develop arguments based on evidence, which directly supports their argumentative writing skills. It is recommended that teachers implement PBL as an alternative learning model capable of stimulating students'

هدف این پژوهش، آزمون و تحلیل اثربخشی مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning یا PBL) در بهبود مهارت‌های نگارش استدلالی در دانش‌آموزان دبستان و تعیین تفاوت معنادار بین گروه آموزش‌دیده با PBL و گروه آموزش‌دیده با مدل متداول است. زمینه این پژوهش، پایین بودن توانایی دانش‌آموزان پایه ششم در ساخت استدلال‌های منطقی و مبتنی بر شواهد است که علت آن کمبود تحریک تفکر انتقادی در فرایند یادگیری متداول فرض می‌شود. این پژوهش با رویکرد کمی و با طرح شبه‌آزمایشی (Quasi-Experimental Design) از نوع Non Equivalent Control Group Design انجام شده است. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه ششم دبستان SDN 12 Bilah Barat، شهرستان Labuhanbatu، سال تحصیلی 2025-2026 بود که به دو گروه تقسیم شدند: گروه آزمایش (آموزش با PBL، N = 25) و گروه کنترل (آموزش با مدل متداول، N = 25). ابزار مورد استفاده، آزمون مهارت نگارش متن استدلالی به صورت پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل (Independent Sample T-Test) تحلیل شدند. نتایج آزمون پیش‌نیازها نشان داد داده‌ها دارای توزیع نرمال و واریانس همگن هستند. نتایج آزمون فرضیه نشان داد که مقدار t محاسبه‌شده برای نمره پس‌آزمون (2.850) بزرگ‌تر از مقدار t جدول (2.011) با مقدار معناداری P برابر با 0.007 (کمتر از 0.05) است. همچنین، افزایش میانگین (Gain Score) در گروه آزمایش برابر با 1.60 بود که به‌مراتب بیشتر از گروه کنترل با مقدار 0.32 است. این نتایج تفاوت معنادار در مهارت نگارش استدلالی بین دو گروه را تأیید می‌کند. مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) دانش‌آموزان را به شناسایی مسئله، انجام تحقیق و توسعه استدلال مبتنی بر شواهد ترغیب می‌کند که مستقیماً از مهارت‌های نگارش استدلالی آن‌ها حمایت می‌کند. توصیه می‌شود معلمان از PBL به عنوان یک مدل یادگیری جایگزین که قادر به تحریک تفکر انتقادی دانش‌آموزان است، استفاده کنند.

Traditional pedagogy in Indonesian pondok pesantren, organised around teacher-centred transmission and extensive memorisation, has long secured moral formation and mastery of classical Islamic texts, yet contemporary professional roles for Muslim graduates additionally require analysis, evidence-based evaluation, and principled problem-solving. This study examined how the systematic introduction of constructivist pedagogy shaped the development of critical thinking among santriwati in professional-track programmes at Pondok Pesantren Putri ‘Aisyah Kempek, Cirebon. A convergent parallel mixed-methods case study was conducted over six months during the even semester of 2024/2025, with the qualitative strand as the dominant component. Data comprised fourteen semi-structured interviews with six ustadzah and eight santriwati, twenty-four non-participant classroom observations, document analysis of lesson plans and reflective journals, and rubric scoring of forty-five paired student work samples using an instrument adapted from Facione’s critical thinking framework. Qualitative data were analysed through reflexive thematic analysis and rubric data descriptively. Four themes emerged: a shift from knowledge reception to collaborative construction; professionally situated critical capacities; negotiation of cultural and theological tension resolved through a hybrid model; and gendered dimensions of critical thinking in a putri setting. Rubric means rose from 2.2 to 3.4 on a four-point scale, with the largest gains in self-regulation and analysis. The study concludes that constructivist strategies framed as instruments of tadabbur and collectively accountable ijtihad can be integrated into traditional pesantren professional education without displacing its epistemological commitments, and that the theological reframing rather than the techniques themselves is what makes integration workable.

پداگوژی سنتی در پوندک پیامبر اندونزی، که بر محور انتقال معلم‌محور و حفظ گسترده مطالب سازمان یافته است، مدت‌هاست که تضمین‌کننده تربیت اخلاقی و تسلط بر متون کلاسیک اسلامی بوده است؛ با این حال، نقش‌های حرفه‌ای معاصر برای فارغ‌التحصیلان مسلمان علاوه بر این، نیازمند تحلیل، ارزیابی مبتنی بر شواهد و حل مسئله اصول‌محور است. این پژوهش بررسی کرد که چگونه معرفی نظام‌مند پداگوژی سازنده‌گرا، توسعه تفکر انتقادی را در میان سنترِواتی‌های برنامه‌های حرفه‌ای در حوزه علمیه دخترانه ‘Aisyah Kempek، چیرِبون شکل داد. یک مطالعه موردی آمیخته همگرا به مدت شش ماه در طول نیم‌سال زوج ۲۰۲۴/۲۰۲۵ انجام شد که بخش کیفی، مؤلفه غالب بود. داده‌ها شامل چهارده مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با شش استادزه و هشت سنترِواتی، بیست‌وچهار مشاهده کلاسی بدون مشارکت، تحلیل اسناد برنامه‌های درسی و ژورنال‌های تأملی، و نمره‌دهی روبریک به چهل‌وپنج نمونه کار دانش‌آموزی جفت‌شده با استفاده از ابزاری اقتباس‌شده از چارچوب تفکر انتقادی Facione بود. داده‌های کیفی از طریق تحلیل تماتیک بازتابی و داده‌های روبریک به صورت توصیفی تحلیل شدند. چهار تم استخراج شد: گذار از دریافت دانش به ساخت مشترک؛ ظرفیت‌های انتقادی با موقعیت حرفه‌ای؛ مذاکره تنش‌های فرهنگی و الهیاتی که از طریق یک مدل ترکیبی حل شد؛ و ابعاد جنسیتی تفکر انتقادی در محیط دخترانه. میانگین‌های روبریک از ۲.۲ به ۳.۴ در مقیاس چهار امتیازی افزایش یافت، با بیشترین رشد در خودتنظیمی و تحلیل. پژوهش نتیجه می‌گیرد که راهبردهای سازنده‌گرا، زمانی که به عنوان ابزار تدبر و اجتهاد جمعی مسئولانه چارچوب‌بندی شوند، می‌توانند در آموزش حرفه‌ای سنتی حوزه علمیه بدون جابجایی تعهدات معرفت‌شناختی آن ادغام شوند و این بازتعریف الهیاتی است، نه صرفاً تکنیک‌ها، که امکان‌پذیری ادغام را فراهم می‌کند.

Islamic Religious Education, especially Al-Qur'an Hadis, plays a crucial role in developing students' character and spiritual ethics. Nonetheless, traditional teaching approaches frequently result in student passiveness and a deficiency in critical thinking. This research seeks to investigate the philosophical basis of the Jigsaw cooperative learning model in relation to Al-Qur'an Hadis teaching. Employing a literature review method, the study combines multiple scholarly sources to explore the efficacy and educational merits of this model. The findings show that the Jigsaw model successfully shifts classroom interactions from passive learning to active, student-focused teamwork. Through embracing the principles of ta'awun (collaboration) and tadaqquq (profound reflection), this model promotes comprehensive comprehension and ingrains spiritual values. As a result, Jigsaw functions as a strategic educational resource to bolster critical thinking, character growth, and academic success, providing a relevant, context-sensitive, and captivating method for modern Islamic education.

آموزش دینی اسلامی، به‌ویژه قرآن و حدیث، نقش اساسی در پرورش شخصیت و اخلاق معنوی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، رویکردهای سنتی تدریس اغلب منجر به انفعال دانش‌آموزان و کمبود تفکر انتقادی می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی مبانی فلسفی مدل یادگیری مشارکتی جیکساو در ارتباط با آموزش قرآن و حدیث انجام شده است. با بهره‌گیری از روش مرور ادبیات، این مطالعه منابع علمی متعددی را ترکیب می‌کند تا اثربخشی و مزایای آموزشی این مدل را مورد بررسی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل جیکساو به‌طور موفقیت‌آمیزی تعاملات کلاسی را از یادگیری منفعل به کار گروهی فعال و دانش‌آموزمحور تغییر می‌دهد. با پذیرش اصول تعاون (همکاری) و تدقق (تأمل عمیق)، این مدل به درک جامع و نهادینه‌سازی ارزش‌های معنوی کمک می‌کند. در نتیجه، جیکساو به‌عنوان یک منبع راهبردی آموزشی برای تقویت تفکر انتقادی، رشد شخصیتی و موفقیت تحصیلی عمل می‌کند و روشی مرتبط، زمینه‌محور و جذاب برای آموزش اسلامی معاصر فراهم می‌آورد.

This descriptive qualitative study aims to analyze the integration of Problem-Based Learning (PBL) and mobile technology in enhancing critical thinking skills within chemistry education. Utilizing a Systematic Literature Review (SLR) method guided by the PRISMA protocol, a systematic search was conducted across the Scopus database, filtering 1,817 initial articles down to 14 studies that met the inclusion criteria. The review findings indicate that the use of mobile learning, such as 3D MAR applications and interactive Android e-modules, contributes positively to students' spatial visualization skills. Meanwhile, the implementation of PBL models, such as Socratic-PBL, is shown to cultivate scientific argumentation and in-depth problem-solving skills. However, the literature synthesis reveals a significant instructional gap; most studies apply mobile technology and PBL in isolation, with only 14.3% integrating both approaches. Spatial visualization technologies like Mobile Augmented Reality (MAR) have not been empirically integrated into structured PBL inquiry syntaxes. This study concludes with the vital importance of designing future mobile learning platforms that combine contextual PBL syntaxes with interactive 3D visualizations to comprehensively facilitate students' cognitive reasoning.

این مطالعه کیفی توصیفی با هدف تحلیل ادغام یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) و فناوری سیار در ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی در آموزش شیمی انجام شده است. با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند متون (SLR) و با راهنمایی پروتکل PRISMA، جستجوی نظام‌مندی در پایگاه داده Scopus صورت گرفت که از میان ۱۸۱۷ مقاله اولیه، ۱۴ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که استفاده از یادگیری سیار، مانند برنامه‌های ۳D MAR و ماژول‌های الکترونیکی تعاملی اندروید، تأثیر مثبتی بر مهارت‌های تجسم فضایی دانش‌آموزان دارد. در همین حال، اجرای مدل‌های PBL مانند Socratic-PBL باعث پرورش استدلال علمی و مهارت‌های حل مسئله عمیق می‌شود. با این حال، سنتز ادبیات پژوهش‌ها شکاف قابل توجهی را در آموزش نشان می‌دهد؛ اکثر مطالعات فناوری سیار و PBL را به صورت مجزا به کار برده‌اند و تنها ۱۴.۳٪ هر دو رویکرد را به طور همزمان ادغام کرده‌اند. فناوری‌های تجسم فضایی مانند Mobile Augmented Reality (MAR) به طور تجربی در ساختارهای جستجوی PBL ساختاریافته ادغام نشده‌اند. این مطالعه با تأکید بر اهمیت اساسی طراحی پلتفرم‌های آینده یادگیری سیار که نحوهای PBL زمینه‌مند را با تجسم‌های تعاملی سه‌بعدی ترکیب می‌کنند، به منظور تسهیل جامع استدلال شناختی دانش‌آموزان، به پایان می‌رسد.

This study was conducted to examine the validity of Guided Inquiry-based learning devices on the human respiratory system topic in supporting students’ critical thinking skills and conceptual understanding. The study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model and was limited to the development stage, focusing on product validation. The developed learning devices consisted of a learning module, student worksheets (LKPD), and an assessment instrument containing 18 multiple-choice questions. Product validation was conducted by two expert validators and two practitioner validators using structured validation sheets. Validation data were analyzed descriptively by calculating the average scores obtained from the validators. The results showed that the learning module achieved validation scores ranging from 94 –100, the student worksheets 94 –100, and the assessment instrument 96 –100, indicating that all developed learning devices were categorized as very valid. Therefore, the Guided Inquiry-based learning devices are considered suitable for biology learning on the human respiratory system. However, this study was limited to product validation and did not evaluate the practicality or effectiveness of the learning devices in improving students’ critical thinking skills and conceptual understanding.

این پژوهش با هدف بررسی روایی ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده در موضوع دستگاه تنفس انسان به منظور حمایت از مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان انجام شد. این مطالعه با رویکرد پژوهش و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE صورت گرفت و به مرحله توسعه محدود شد و تمرکز آن بر اعتبارسنجی محصول بود. ابزار یادگیری توسعه‌یافته شامل یک ماژول یادگیری، برگه‌های کار دانش‌آموز (LKPD) و یک ابزار ارزشیابی متشکل از ۱۸ سؤال چندگزینه‌ای بود. اعتبارسنجی محصول توسط دو ارزیاب خبره و دو ارزیاب عملی با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی ساختاریافته انجام شد. داده‌های روایی به صورت توصیفی و با محاسبه میانگین امتیازات دریافتی از ارزیابان تحلیل شد. نتایج نشان داد که ماژول یادگیری امتیاز روایی بین ۹۴ تا ۱۰۰، برگه‌های کار دانش‌آموز بین ۹۴ تا ۱۰۰ و ابزار ارزشیابی بین ۹۶ تا ۱۰۰ را کسب کردند که نشان‌دهنده آن است که تمامی ابزار یادگیری توسعه‌یافته در دسته بسیار معتبر قرار می‌گیرند. بنابراین، ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده برای آموزش زیست‌شناسی در مبحث دستگاه تنفس انسان مناسب تلقی می‌شود. با این حال، این پژوهش به اعتبارسنجی محصول محدود بود و به بررسی عملی بودن یا اثربخشی ابزار یادگیری در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان نپرداخت.

Exploration and reflection on problem-based learning building critical thinking. Implementation constrains problem-based learning in elementary schools, students' ability to understand problems is crucial. Media are needed to stimulate the ability to analyze real-world problems, express logical opinions, and implement solutions as critical thinking skills that foster an attitude of environmental concern. The purpose of this study was to analyze the influence of the use of storybooks and wordwall deep problem-based learning on critical thinking skills and environmental awareness simultaneously. The study used quantitative methods, with a quasi-experimental design. Partial Eta Squared 0.556, significance value (p = 0.000 < 0.05), proves that the use of storybooks and wordwall deep problem-based learning have a strong influence on critical thinking skills and environmental awareness simultaneously. There is a difference in partial influence between the two dependent variables based on the value in the tests of between-subjects’ effects, the use of storybooks and wordwalls contributed 49.8% to critical thinking skills, while the contribution to environmental awareness was 30.1%. Therefore, the critical thinking variable was the variable most affected using storybooks and wordwall in the problem-based learning compared to environmental concern attitude variables.

کاوش و تأمل در یادگیری مبتنی بر مسئله به منظور تقویت تفکر انتقادی صورت گرفته است. اجرای یادگیری مبتنی بر مسئله در مدارس ابتدایی با محدودیت‌هایی مواجه است و توانایی دانش‌آموزان در درک مسائل بسیار حیاتی است. به کارگیری رسانه‌هایی برای تحریک توانایی تحلیل مسائل واقعی، بیان نظرات منطقی و اجرای راه‌حل‌ها به عنوان مهارت‌های تفکر انتقادی که منجر به تقویت نگرش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی می‌شود، ضروری است. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله عمیق بر مهارت‌های تفکر انتقادی و آگاهی زیست‌محیطی به طور همزمان بود. این پژوهش با روش کمی و طرح شبه‌آزمایشی انجام شد. مقدار Partial Eta Squared برابر با 0.556 و مقدار معناداری (p = 0.000 < 0.05) نشان می‌دهد که استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله تأثیر قوی و معناداری بر مهارت‌های تفکر انتقادی و آگاهی زیست‌محیطی به طور همزمان دارد. بر اساس نتایج آزمون اثرات بین آزمودنی‌ها، بین دو متغیر وابسته تفاوت تأثیر جزئی وجود دارد؛ به طوری که استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات 49.8٪ به مهارت‌های تفکر انتقادی و 30.1٪ به آگاهی زیست‌محیطی کمک کرده است. بنابراین، متغیر تفکر انتقادی بیشترین تأثیر را از استفاده از کتاب‌های داستانی و دیوارکلمات در یادگیری مبتنی بر مسئله نسبت به متغیر نگرش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی داشته است.

Teacher education and professional development (PD) are central institutional mechanisms for strengthening instructional quality, yet their relevance may differ for teachers working within versus outside their formal fields of preparation. Using questionnaire data from 1,324 mathematics, science, and technology teachers participating in the Programme for International Student Assessment (PISA) 2022, this study examines associations between teacher preparation, PD, employment conditions, and instructional practices designed to foster critical thinking, problem solving, knowledge transfer, and self-regulated learning. Results indicate that pedagogically oriented PD, particularly learning focused on curriculum and classroom practice, is positively associated with greater use of higher-order instructional practices among both in-field and out-of-field teachers. Among out-of-field teachers, advanced academic qualifications are additionally associated with greater emphasis on higher-order instructional practices, challenging assumptions that teaching outside one’s field of preparation necessarily constrains instructional quality. Differences by contract status further suggest that employment conditions afford opportunities to enact these practices. Collectively, the findings extend research on out-of-field teaching by demonstrating that teacher learning opportunities and organizational conditions matter more for instructional practice than field alignment alone. The study offers policy-relevant evidence for designing teacher education, PD, and employment supports for increasingly diverse STEM teaching workforces.

آموزش معلمان و توسعه حرفه‌ای (PD) از مکانیزم‌های نهادی اصلی برای تقویت کیفیت تدریس به‌شمار می‌روند، اما اهمیت آن‌ها ممکن است برای معلمانی که در حوزه تخصصی خود یا خارج از آن فعالیت می‌کنند، متفاوت باشد. این پژوهش با استفاده از داده‌های پرسشنامه‌ای ۱۳۲۴ معلم ریاضی، علوم و فناوری که در برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) 2022 شرکت کرده‌اند، به بررسی ارتباط بین آمادگی معلمان، توسعه حرفه‌ای، شرایط استخدامی و شیوه‌های تدریس طراحی‌شده برای تقویت تفکر انتقادی، حل مسئله، انتقال دانش و یادگیری خودتنظیمی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که توسعه حرفه‌ای با رویکرد آموزشی، به‌ویژه یادگیری متمرکز بر برنامه درسی و عمل کلاسی، با استفاده بیشتر از شیوه‌های تدریس سطح‌بالا در میان معلمان درون‌حوزه و برون‌حوزه ارتباط مثبت دارد. در میان معلمان برون‌حوزه، مدارک تحصیلی پیشرفته نیز با تأکید بیشتر بر شیوه‌های تدریس سطح‌بالا همراه است و این امر فرضیات مربوط به اینکه تدریس خارج از حوزه تخصصی لزوماً کیفیت تدریس را محدود می‌کند، به چالش می‌کشد. تفاوت‌ها بر اساس وضعیت قرارداد استخدامی نیز نشان می‌دهد که شرایط شغلی فرصت‌هایی برای اجرای این شیوه‌ها فراهم می‌کند. در مجموع، یافته‌ها پژوهش‌ها درباره تدریس برون‌حوزه را گسترش داده و نشان می‌دهد که فرصت‌های یادگیری معلمان و شرایط سازمانی برای شیوه تدریس اهمیت بیشتری نسبت به هم‌راستایی حوزه تخصصی دارند. این مطالعه شواهد سیاست‌محور برای طراحی آموزش معلمان، توسعه حرفه‌ای و حمایت‌های استخدامی برای نیروی کار متنوع‌تر معلمان STEM ارائه می‌دهد.

This institutional alumni tracer study examined employability, work transition, competency preparation, and institutional contribution among graduates of a participating local college in the Philippines. A descriptive, cross-sectional design was used. Available responses were consolidated, deduplicated, and analyzed as a single institutional tracer dataset comprising 1,264 unique alumni records from eligible cohorts prior to 2026. Participation was voluntary, and valid responses varied across analytical modules. Of 1,258 respondents with classifiable work status, 538 were employed, 81 were self-employed or business owners, and 21 reported both, yielding a combined share of working or enterprise status of 50.9%. This figure should not be interpreted as a conventional employment or unemployment rate. Employment outcomes varied across programs and graduation cohorts, but these differences cannot be attributed to elapsed time since graduation because the design was cross-sectional. Among employed respondents with valid job-relatedness data, 72.9% reported work directly or somewhat related to their degree, while 73.7% of graduates with applicable first-job timing data obtained employment before graduation or within six months afterward. Internship or on-the-job training emerged as the leading reported job source and the highest-rated college component. Common barriers included lack of experience, transportation or location constraints, limited vacancies, low offered pay, skills mismatch, and licensing or certification requirements. A paired analysis of 16 competency items among 300 respondents identified small Holm-adjusted differences in digital literacy and responsible technology or AI use, discipline-specific and licensure readiness, and critical thinking. Findings support strengthening integrated career-development and alumni-monitoring systems and triangulating competency results with employer and course-level evidence for future institutional planning.

این مطالعه ردیابی فارغ‌التحصیلان نهادی به بررسی اشتغال‌پذیری، گذار شغلی، آمادگی شایستگی و نقش مؤسسه در میان فارغ‌التحصیلان یک کالج محلی شرکت‌کننده در فیلیپین پرداخت. طرح پژوهش توصیفی و مقطعی بود. پاسخ‌های در دسترس تجمیع، حذف موارد تکراری و به‌صورت یک مجموعه داده ردیابی نهادی شامل ۱٬۲۶۴ رکورد منحصر به فرد فارغ‌التحصیلان از گروه‌های واجد شرایط پیش از سال ۲۰۲۶ تحلیل شد. مشارکت داوطلبانه بود و پاسخ‌های معتبر در ماژول‌های تحلیلی مختلف متفاوت بود. از میان ۱٬۲۵۸ پاسخ‌دهنده با وضعیت شغلی قابل طبقه‌بندی، ۵۳۸ نفر شاغل، ۸۱ نفر خوداشتغال یا صاحب کسب‌وکار و ۲۱ نفر هر دو را گزارش کردند که سهم ترکیبی وضعیت شغلی یا کارآفرینی را به ۵۰٫۹٪ رساند. این رقم نباید به‌عنوان نرخ متعارف اشتغال یا بیکاری تفسیر شود. پیامدهای اشتغال در میان برنامه‌ها و گروه‌های فارغ‌التحصیلی متفاوت بود، اما این تفاوت‌ها را نمی‌توان به مدت زمان سپری‌شده از زمان فارغ‌التحصیلی نسبت داد، زیرا طرح پژوهش مقطعی بود. در میان پاسخ‌دهندگان شاغل با داده‌های معتبر مرتبط بودن شغل، ۷۲٫۹٪ شغلی مستقیم یا تا حدی مرتبط با مدرک خود گزارش کردند و ۷۳٫۷٪ از فارغ‌التحصیلان با داده‌های زمان اولین شغل، پیش از فارغ‌التحصیلی یا ظرف شش ماه پس از آن شاغل شدند. کارآموزی یا آموزش حین کار به‌عنوان منبع اصلی شغل و بالاترین مؤلفه ارزیابی‌شده کالج مطرح شد. موانع رایج شامل کمبود تجربه، محدودیت‌های حمل‌ونقل یا مکانی، کمبود فرصت‌های شغلی، پایین بودن دستمزد پیشنهادی، عدم تطابق مهارت‌ها و الزامات مجوز یا گواهینامه بود. تحلیل زوجی ۱۶ مؤلفه شایستگی در میان ۳۰۰ پاسخ‌دهنده تفاوت‌های کوچک تعدیل‌شده با روش Holm را در سواد دیجیتال و استفاده مسئولانه از فناوری یا هوش مصنوعی، آمادگی تخصصی و اخذ مجوز و تفکر انتقادی نشان داد. یافته‌ها بر تقویت نظام‌های یکپارچه توسعه شغلی و پایش فارغ‌التحصیلان و مثلث‌بندی نتایج شایستگی با شواهد کارفرمایان و سطح درسی برای برنامه‌ریزی نهادی آینده تأکید می‌کند.

The article examines the methodological conditions for developing students’ critical thinking in English language classes. Critical thinking is interpreted as a set of abilities to analyse information, distinguish evidence from assumptions, evaluate source credibility, compare opposing viewpoints, draw justified conclusions, and monitor one’s own reasoning process. The study argues that language objectives and thinking objectives should be integrated within a single lesson design. For this purpose, a methodological cycle is proposed that combines a problem question, claim–evidence analysis, academic debate, case tasks, intertextual comparison, and reflective writing. This cycle connects reading, writing, listening, and speaking with argumentation, evaluation, and decision-making processes. Assessment is recommended to address not only language accuracy, cohesion, and academic vocabulary, but also clarity of claims, relevance and sufficiency of evidence, consideration of counterarguments, and logical validity of conclusions. Such organization enables critical thinking to develop systematically through English language content and makes students’ reasoning processes visible, assessable, and transferable across learning contexts.

این مقاله به بررسی شرایط روش‌شناختی برای پرورش تفکر انتقادی دانشجویان در کلاس‌های زبان انگلیسی می‌پردازد. تفکر انتقادی به عنوان مجموعه‌ای از توانایی‌ها برای تحلیل اطلاعات، تمایز شواهد از فرضیات، ارزیابی اعتبار منابع، مقایسه دیدگاه‌های متضاد، استنتاج نتایج موجه و پایش فرایند استدلال فردی تفسیر می‌شود. این مطالعه استدلال می‌کند که اهداف زبانی و اهداف تفکر باید در قالب طراحی یک درس واحد ادغام شوند. بدین منظور، یک چرخه روش‌شناختی پیشنهاد می‌شود که پرسش مسئله‌محور، تحلیل ادعا–شواهد، مناظره علمی، تکالیف موردی، مقایسه بینامتنی و نگارش تأملی را ترکیب می‌کند. این چرخه مهارت‌های خواندن، نوشتن، شنیدن و صحبت کردن را با فرایندهای استدلال، ارزیابی و تصمیم‌گیری پیوند می‌دهد. توصیه می‌شود ارزیابی نه تنها دقت زبانی، انسجام و واژگان علمی، بلکه وضوح ادعاها، ارتباط و کفایت شواهد، توجه به استدلال‌های مخالف و روایی منطقی نتایج را نیز در بر گیرد. چنین سازمان‌دهی‌ای امکان پرورش نظام‌مند تفکر انتقادی از طریق محتوای زبان انگلیسی را فراهم می‌کند و فرایندهای استدلال دانشجویان را قابل مشاهده، قابل ارزیابی و قابل انتقال به زمینه‌های مختلف یادگیری می‌سازد.

This paper aims to explore the impact of Blooket, a web-based platform, on enhancing high school students’ vocabulary acquisition in the Moroccan EFL context. It also examines how this educational language tool contributes to effective classroom practices and fosters interactive learning among students. To achieve this, the study employs an experimental research design and uses the experiment as a practical data collection method. The participants included 46 Moroccan high school students from Human Sciences classes. They were divided into two groups: the control and experimental groups. The control group received traditional teaching methods, while the experimental group used Blooket-based instruction over three weeks. The findings revealed that Blooket significantly improved vocabulary retention, engagement, and motivation compared to conventional tools. Unlike the control group, participants in the experimental group scored higher and were more active in the classroom. The results also indicated that students responded positively to the integration of Blooket and valued its role in enhancing their vocabulary learning. This suggests that adopting a constructivist approach to language learning and encouraging students to actively participate in knowledge building can be effective. Therefore, it is essential to rethink our teaching practices and adapt our methodologies to align with the interests of twenty-first-century learners by emphasizing their needs for social interaction, creativity, collaboration, and critical thinking.

هدف این مقاله بررسی تأثیر Blooket، یک پلتفرم مبتنی بر وب، بر ارتقای یادگیری واژگان دانش‌آموزان دبیرستانی در زمینه آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی در مراکش است. همچنین، این پژوهش نقش این ابزار آموزشی زبان را در بهبود شیوه‌های تدریس مؤثر و تقویت یادگیری تعاملی میان دانش‌آموزان مورد بررسی قرار می‌دهد. برای دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر از طرح پژوهش تجربی بهره گرفته و از آزمایش به عنوان روش عملی گردآوری داده‌ها استفاده کرده است. شرکت‌کنندگان شامل ۴۶ دانش‌آموز دبیرستانی مراکشی از کلاس‌های علوم انسانی بودند که به دو گروه کنترل و آزمایش تقسیم شدند. گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد، در حالی که گروه آزمایش به مدت سه هفته از آموزش مبتنی بر Blooket بهره‌مند شد. یافته‌ها نشان داد که Blooket به طور معناداری موجب بهبود نگهداری واژگان، مشارکت و انگیزش دانش‌آموزان در مقایسه با ابزارهای سنتی گردید. برخلاف گروه کنترل، شرکت‌کنندگان گروه آزمایش نمرات بالاتری کسب کردند و در کلاس فعال‌تر بودند. نتایج همچنین نشان داد که دانش‌آموزان نسبت به ادغام Blooket واکنش مثبتی داشتند و نقش آن را در ارتقای یادگیری واژگان خود ارزشمند دانستند. این امر حاکی از آن است که اتخاذ رویکرد سازه‌گرایانه در آموزش زبان و تشویق دانش‌آموزان به مشارکت فعال در ساخت دانش می‌تواند مؤثر باشد. بنابراین، ضروری است که شیوه‌های تدریس خود را بازنگری کرده و روش‌های آموزشی را به گونه‌ای تطبیق دهیم که با علایق یادگیرندگان قرن بیست‌ویکم همسو باشد و نیازهای آنان به تعامل اجتماعی، خلاقیت، همکاری و تفکر انتقادی را مورد تأکید قرار دهد.

This study was motivated by the low critical thinking ability of early childhood learners in Islamic Religious Education (PAI) learning. This condition was reflected in children’s limited ability to observe, ask questions, respond to questions, express opinions, and provide simple reasoning based on the information obtained during the learning process. Therefore, an instructional approach that actively engages children and provides meaningful learning experiences is needed. One of the approaches that can be implemented is the multisensory approach. This study employed Classroom Action Research (CAR) using the Kemmis and McTaggart model, consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research was conducted in two cycles during Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi, involving 20 children from Group B as research subjects. Data were collected through observation, documentation, and critical thinking ability assessment sheets. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The implementation of the multisensory approach involved various sensory modalities, including visual activities through pictures, picture cards, and Islamic learning videos; auditory activities through teacher explanations, stories of the prophets’ exemplary behaviors, and Islamic songs; kinesthetic activities through educational games and practical worship activities; and tactile activities through the use of concrete learning media that children could touch and manipulate. These learning experiences encouraged children to observe, ask questions, express opinions, answer questions, and provide simple reasoning related to the learning materials. The results showed that the implementation of the multisensory approach improved children’s critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning. The percentage of children’s critical thinking ability increased from 40.28% in the pre-action stage to 61.91% in Cycle I and further increased to 76.06% in Cycle II. This achievement exceeded the predetermined success indicator of 75%. Therefore, it can be concluded that the multisensory approach is effective in improving early childhood critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya kemampuan berpikir kritis anak usia dini dalam pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI), yang terlihat dari keterbatasan anak dalam mengamati, bertanya, menjawab pertanyaan, mengemukakan pendapat, serta memberikan alasan sederhana terhadap informasi yang diperoleh. Kondisi tersebut menunjukkan perlunya pendekatan pembelajaran yang mampu melibatkan anak secara aktif dan memberikan pengalaman belajar yang bermakna. Salah satu pendekatan yang dapat diterapkan adalah pendekatan multisensori. Penelitian ini menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) dengan model Kemmis dan McTaggart yang meliputi tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Penelitian dilaksanakan dalam dua siklus pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi dengan subjek penelitian sebanyak 20 anak kelompok B. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi, dokumentasi, dan lembar penilaian kemampuan berpikir kritis anak. Data dianalisis menggunakan pendekatan deskriptif kuantitatif dan kualitatif. Penerapan pendekatan multisensori dilakukan melalui keterlibatan berbagai indera anak, yaitu visual melalui gambar, kartu bergambar, dan video pembelajaran Islami; auditori melalui penjelasan guru, cerita keteladanan nabi, dan lagu Islami; kinestetik melalui permainan edukatif dan praktik ibadah; serta taktil melalui penggunaan media konkret yang dapat disentuh dan dimanipulasi anak. Hasil penelitian menunjukkan adanya peningkatan kemampuan berpikir kritis anak, yaitu dari 40,28% pada pra tindakan menjadi 61,91% pada Siklus I dan meningkat menjadi 76,06% pada Siklus II. Persentase tersebut telah mencapai indikator keberhasilan sebesar 75%. Dengan demikian, dapat disimpulkan bahwa pendekatan multisensori efektif dalam meningkatkan kemampuan berpikir kritis anak usia dini pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi.

این پژوهش با انگیزه پایین بودن توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در یادگیری تعلیمات دینی اسلامی (PAI) انجام شده است. این وضعیت در محدودیت کودکان در مشاهده، پرسشگری، پاسخ به سؤالات، بیان نظرات و ارائه استدلال‌های ساده بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری نمود یافته است. بنابراین، نیاز به رویکردی آموزشی وجود دارد که کودکان را به طور فعال درگیر کند و تجارب یادگیری معناداری فراهم آورد. یکی از رویکردهای قابل اجرا، رویکرد چندحسی است. این پژوهش از روش پژوهش اقدام در کلاس (CAR) با استفاده از مدل Kemmis و McTaggart بهره برد که شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و بازتاب بود. پژوهش در دو چرخه در جریان آموزش تعلیمات دینی اسلامی در مهدکودک TK Surya Kids Bukittinggi با مشارکت ۲۰ کودک گروه B به عنوان آزمودنی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و برگه‌های ارزیابی توانایی تفکر انتقادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی کمی و کیفی صورت گرفت. اجرای رویکرد چندحسی با درگیر کردن حواس مختلف کودکان انجام شد: فعالیت‌های بصری از طریق تصاویر، کارت‌های تصویری و ویدئوهای آموزشی اسلامی؛ فعالیت‌های شنیداری از طریق توضیحات معلم، داستان‌های رفتارهای نمونه پیامبران و سرودهای اسلامی؛ فعالیت‌های جنبشی از طریق بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های عملی عبادت؛ و فعالیت‌های لمسی از طریق استفاده از رسانه‌های آموزشی عینی که کودکان می‌توانستند لمس و دستکاری کنند. این تجارب یادگیری کودکان را به مشاهده، پرسشگری، بیان نظر، پاسخ به سؤالات و ارائه استدلال‌های ساده مرتبط با محتوای آموزشی تشویق کرد. نتایج نشان داد که اجرای رویکرد چندحسی توانایی تفکر انتقادی کودکان را در آموزش تعلیمات دینی اسلامی بهبود بخشید. درصد توانایی تفکر انتقادی کودکان از ۴۰/۲۸٪ در مرحله پیش از اقدام به ۶۱/۹۱٪ در چرخه اول و سپس به ۷۶/۰۶٪ در چرخه دوم افزایش یافت. این دستاورد از شاخص موفقیت تعیین‌شده ۷۵٪ فراتر رفت. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که رویکرد چندحسی در بهبود توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در آموزش تعلیمات دینی اسلامی در TK Surya Kids Bukittinggi مؤثر است.

Critical thinking skills are among the essential competencies that must be developed in elementary school students to face the increasingly complex challenges of 21st-century life. The Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) approach emerges as an educational innovation that integrates four disciplines in an integrated, contextual, and problem-solving-oriented manner. This article aims to examine in depth the contribution of STEM-based learning to the critical thinking skills of elementary school students through a library research method. The study reviewed various scientific literature including national and international journal articles, educational textbooks, research reports, and relevant curriculum documents published between 2010 and 2024. The results indicate that STEM-based learning significantly contributes to the enhancement of students' critical thinking skills through several mechanisms: (1) encouraging students to identify and formulate problems systematically; (2) training analytical, evaluative, and synthetic skills through engineering design; (3) building scientific thinking habits through authentic projects; (4) developing evidence-based inference and argumentation skills; and (5) habituating self-reflection and self-regulation. All six aspects of critical thinking according to Facione are organically facilitated in STEM learning activities. This article concludes that STEM integration in elementary science learning is an effective and empirically proven strategy for building critical thinking foundations from an early age.

مهارت‌های تفکر انتقادی از جمله شایستگی‌های اساسی هستند که باید در دانش‌آموزان دبستانی برای مواجهه با چالش‌های فزاینده و پیچیده زندگی قرن بیست‌ویکم توسعه یابند. رویکرد علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) به عنوان یک نوآوری آموزشی مطرح می‌شود که چهار حوزه مذکور را به صورت یکپارچه، زمینه‌مند و مسئله‌محور ادغام می‌کند. هدف این مقاله بررسی عمیق سهم یادگیری مبتنی بر STEM بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستانی از طریق روش پژوهش کتابخانه‌ای است. در این مطالعه، متون علمی مختلف شامل مقالات مجلات ملی و بین‌المللی، کتاب‌های درسی آموزشی، گزارش‌های پژوهشی و اسناد برنامه‌درسی مرتبط که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ منتشر شده‌اند، مرور شده است. نتایج نشان می‌دهد که یادگیری مبتنی بر STEM به طور معناداری به ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق چندین سازوکار کمک می‌کند: (۱) تشویق دانش‌آموزان به شناسایی و صورت‌بندی نظام‌مند مسائل؛ (۲) تمرین مهارت‌های تحلیلی، ارزیابانه و ترکیبی از طریق طراحی مهندسی؛ (۳) ایجاد عادات تفکر علمی از طریق پروژه‌های اصیل؛ (۴) توسعه مهارت‌های استنتاج و استدلال مبتنی بر شواهد؛ و (۵) عادت‌دهی به خودبازتابی و خودتنظیمی. هر شش جنبه تفکر انتقادی بر اساس مدل Facione به طور ارگانیک در فعالیت‌های یادگیری STEM تسهیل می‌شود. این مقاله نتیجه می‌گیرد که ادغام STEM در آموزش علوم دبستانی، راهبردی مؤثر و اثبات‌شده تجربی برای بنیان‌گذاری تفکر انتقادی از سنین پایین است.

The present Indian education system is changing according to its way of teaching and learning. Before, our formal education system mainly focused on teacher-centered teaching, memorization, and examination results. At that time, students were listening to the teacher, memorizing that, and reproducing that in examinations. But, NEP 2020 specified their aims to transform this teacher-centered approach to learner-centered, meaningful learning, flexibility, and practical learning. It encourages students to actively participate in discussion, problem solving, practical skills, and real-life activities, and this policy gives special importance to creativity, critical thinking, and overall development of the students. Therefore, in 2020, the teacher-centered approach was transformed to the learner-centered approach of learning, where learners actively participate in the teaching-learning process and construct their own knowledge.

نظام آموزش کنونی هند مطابق با شیوه‌های تدریس و یادگیری خود در حال تغییر است. پیش از این، نظام آموزش رسمی ما عمدتاً بر تدریس معلم‌محور، حفظ‌کردن مطالب و نتایج امتحانات تمرکز داشت. در آن زمان، دانش‌آموزان به معلم گوش می‌دادند، مطالب را حفظ می‌کردند و آن‌ها را در امتحانات بازتولید می‌نمودند. اما سیاست ملی آموزش ۲۰۲۰ اهداف خود را بر تحول این رویکرد معلم‌محور به سمت یادگیری یادگیرنده‌محور، یادگیری معنادار، انعطاف‌پذیری و یادگیری عملی مشخص کرده است. این سیاست دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا به طور فعال در بحث، حل مسئله، مهارت‌های عملی و فعالیت‌های واقعی زندگی شرکت کنند و اهمیت ویژه‌ای برای خلاقیت، تفکر انتقادی و رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان قائل است. بنابراین، در سال ۲۰۲۰ رویکرد معلم‌محور به رویکرد یادگیرنده‌محور در یادگیری تبدیل شد، جایی که یادگیرندگان به طور فعال در فرایند آموزش و یادگیری مشارکت می‌کنند و دانش خود را می‌سازند.

This study investigated the relationship between celebrity worship and body dysmorphic symptoms among 1,081 adolescent female K-pop fans. We examined body image disturbance and self-objectification as mediators. Participants completed the Body Dysmorphic Disorder Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale-Self report, the Celebrity Attitude Scale-23, the Self-Objectification Questionnaire, and the Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire-AS. The structural equation model demonstrated significant direct and indirect pathways among the study variables, confirming the mediating roles of both variables and the overall adequacy of model fit. This suggests that intense identification with celebrities is associated with heightened vulnerability to body dysmorphic symptoms among adolescents, reflecting the internalisation of unrealistic beauty ideals and appearance-focused cognitive and emotional processes, particularly in cultures that emphasise feminine beauty. Interventions that enhance media literacy and critical thinking about beauty norms are essential, especially as societal structures intensify appearance-related pressures.

این پژوهش به بررسی رابطه بین پرستش افراد مشهور و نشانه‌های اختلال بدریخت‌انگاری بدنی در میان ۱۰۸۱ نوجوان دختر طرفدار کی‌پاپ پرداخت. در این مطالعه، اختلال تصویر بدنی و خودشیءانگاری به عنوان متغیرهای میانجی مورد بررسی قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان مقیاس وسواس فکری-عملی اختلال بدریخت‌انگاری بدنی ییل-براون (خودگزارش‌دهی)، مقیاس نگرش نسبت به افراد مشهور-۲۳، پرسشنامه خودشیءانگاری و پرسشنامه چندبعدی روابط بدن-خود (AS) را تکمیل کردند. مدل معادلات ساختاری، مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم معناداری را میان متغیرهای پژوهش نشان داد و نقش میانجی هر دو متغیر و کفایت کلی برازش مدل را تأیید کرد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که همانندسازی شدید با افراد مشهور با آسیب‌پذیری بیشتر نسبت به نشانه‌های اختلال بدریخت‌انگاری بدنی در نوجوانان همراه است و بازتابی از درونی‌سازی آرمان‌های زیبایی غیرواقعی و فرایندهای شناختی و هیجانی متمرکز بر ظاهر، به‌ویژه در فرهنگ‌هایی است که بر زیبایی زنانه تأکید دارند. مداخلاتی که سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی درباره هنجارهای زیبایی را تقویت می‌کنند، به‌ویژه با توجه به تشدید فشارهای مرتبط با ظاهر توسط ساختارهای اجتماعی، ضروری است.

Interactive learning strategies are increasingly recognised as central to civic education, yet their contribution to civic intellectual and participation skills remains underexplored. This article examines how interactive learning strategies enhance university students’ civic intellectual and participation skills within an Indonesian higher education setting. Using a qualitative, single instrumental case study design, the study gathered data through participant observation, semi-structured interviews, and documentation involving one lecturer and five students at a state Islamic university in Jakarta, and analysed them using Miles, Huberman, and Saldaña’s interactive data analysis model. The findings show that interactive learning strategies foster active, meaningful, and enjoyable learning by shifting students from passive recipients to active participants, thereby strengthening civic intellectual skills such as critical thinking, analysis, and argumentation, alongside civic participation skills including collaboration, communication, and democratic engagement. Unlike prior studies that emphasise civic knowledge acquisition alone, this article demonstrates that interactive strategies simultaneously cultivate the intellectual and participatory dimensions of civic skills. These findings contribute to civic education pedagogy by offering an empirically grounded account of how interactive learning translates into meaningful civic competence, with implications for curriculum design and lecturer training in higher education.

راهبردهای یادگیری تعاملی به طور فزاینده‌ای به عنوان بخش مرکزی آموزش شهروندی شناخته می‌شوند، اما نقش آن‌ها در ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی همچنان کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله به بررسی چگونگی ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی دانشجویان دانشگاهی از طریق راهبردهای یادگیری تعاملی در بستر آموزش عالی اندونزی می‌پردازد. این پژوهش با استفاده از طرح مطالعه موردی ابزاری منفرد و رویکرد کیفی، داده‌ها را از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد، با مشارکت یک مدرس و پنج دانشجو در یک دانشگاه اسلامی دولتی در جاکارتا گردآوری و با استفاده از مدل تحلیل تعاملی داده‌های Miles، Huberman و Saldaña تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که راهبردهای یادگیری تعاملی با تبدیل دانشجویان از دریافت‌کنندگان منفعل به مشارکت‌کنندگان فعال، یادگیری فعال، معنادار و لذت‌بخشی را تقویت می‌کنند و بدین ترتیب مهارت‌های فکری شهروندی مانند تفکر انتقادی، تحلیل و استدلال و همچنین مهارت‌های مشارکتی شهروندی از جمله همکاری، ارتباط و مشارکت دموکراتیک را تقویت می‌کنند. برخلاف پژوهش‌های پیشین که صرفاً بر کسب دانش شهروندی تأکید داشته‌اند، این مقاله نشان می‌دهد که راهبردهای تعاملی به طور همزمان ابعاد فکری و مشارکتی مهارت‌های شهروندی را پرورش می‌دهند. این یافته‌ها با ارائه گزارشی مبتنی بر شواهد تجربی از چگونگی ترجمه یادگیری تعاملی به شایستگی معنادار شهروندی، به حوزه آموزش شهروندی کمک می‌کنند و پیامدهایی برای طراحی برنامه درسی و آموزش مدرسان در آموزش عالی دارند.

This study examined how critical thinking and digital literacy contribute to civic engagement among pre-service primary school teachers in a Civic Education course using Project-Based Civic Learning (PjBCL) at an Indonesian university. Using a quantitative correlational design, data from 126 students were analysed with partial least squares structural equation modelling. Pre-post gains were large for critical thinking (d = 1.116), digital literacy (d = 1.418) and civic engagement (d = 1.726). The two competencies operated through different mechanisms. Critical thinking partially mediated the effect of PjBCL on civic engagement (indirect effect = 0.038; 95% CI [0.012, 0.072]), whereas digital literacy did not. Although digital literacy was the strongest direct predictor of civic engagement (β = 0.350; f² = 0.124), its link with PjBCL was negligible (β = 0.004; Q² = 0.001), suggesting students develop it mainly through informal online engagement rather than the curriculum. Building on dual-process theory, the study proposes Digitally Scaffolded Civic Learning (DSCL), which embeds digital literacy in each stage of project-based civic instruction, offering implications for curriculum planners in Indonesian civic education.

این مطالعه به بررسی نقش تفکر انتقادی و سواد دیجیتال در مشارکت مدنی دانشجویان معلم ابتدایی در درس آموزش مدنی با استفاده از یادگیری مدنی مبتنی بر پروژه (PjBCL) در یک دانشگاه اندونزیایی پرداخت. با استفاده از طرح همبستگی کمی، داده‌های ۱۲۶ دانشجو با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی تحلیل شد. افزایش پیش‌آزمون تا پس‌آزمون برای تفکر انتقادی (d = ۱.۱۱۶)، سواد دیجیتال (d = ۱.۴۱۸) و مشارکت مدنی (d = ۱.۷۲۶) قابل توجه بود. این دو شایستگی از طریق سازوکارهای متفاوتی عمل کردند. تفکر انتقادی به طور جزئی اثر PjBCL بر مشارکت مدنی را میانجی‌گری کرد (اثر غیرمستقیم = ۰.۰۳۸؛ ۹۵٪ CI [۰.۰۱۲، ۰.۰۷۲])، در حالی که سواد دیجیتال چنین نقشی نداشت. اگرچه سواد دیجیتال قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده مستقیم مشارکت مدنی بود (β = ۰.۳۵۰؛ f² = ۰.۱۲۴)، ارتباط آن با PjBCL ناچیز بود (β = ۰.۰۰۴؛ Q² = ۰.۰۰۱)، که نشان می‌دهد دانشجویان عمدتاً آن را از طریق مشارکت غیررسمی آنلاین و نه از طریق برنامه درسی توسعه می‌دهند. با تکیه بر نظریه فرایند دوگانه، این پژوهش یادگیری مدنی مبتنی بر حمایت دیجیتال (DSCL) را پیشنهاد می‌کند که سواد دیجیتال را در هر مرحله از آموزش مدنی مبتنی بر پروژه ادغام می‌کند و پیامدهایی برای برنامه‌ریزان درسی آموزش مدنی اندونزی دارد.

How can civic education move beyond transmitting knowledge to cultivating the critical thinking young citizens need for democratic life? This study addresses that question by examining a deep learning-oriented problem-based learning (DL-PBL) model designed to develop critical thinking and support civic learning within primary Civic Education. Using a convergent mixed-methods design, we worked with 112 fourth-grade students from two primary schools in Palembang, South Sumatra, employing a quasi-experimental pre-test–post-test design with intact classes, complemented by classroom observations and students’ reflective journals. Because the total-score distribution was non-normal, between-group differences were analysed using an independent-samples Mann–Whitney U test, which indicated a statistically significant difference in total critical-thinking scores between the two groups, U = 0.000, z = −9.142, p < .001, with a very large standardised effect size, r = .864. The five critical-thinking aspect scores showed high internal consistency (Cronbach’s α = .888), and descriptive results showed consistently higher achievement percentages in the DL-PBL group across all assessed aspects. Qualitative findings revealed meaningful engagement with local civic issues, collaborative inquiry, reflective thinking, and active participation throughout the learning process. Together, these findings suggest that DL-PBL offers a promising instructional framework for connecting critical thinking with civic reasoning, Pancasila values, and community-based learning, providing a practical pathway for strengthening civic education in primary schools.

آموزش شهروندی چگونه می‌تواند فراتر از انتقال دانش رفته و به پرورش تفکر انتقادی مورد نیاز شهروندان جوان برای زندگی دموکراتیک بپردازد؟ این پژوهش با بررسی یک مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با رویکرد یادگیری عمیق (DL-PBL) که با هدف توسعه‌ی تفکر انتقادی و حمایت از یادگیری شهروندی در آموزش شهروندی ابتدایی طراحی شده است، به این پرسش می‌پردازد. با استفاده از طرح آمیخته‌ی همگرا، با ۱۱۲ دانش‌آموز پایه چهارم از دو مدرسه ابتدایی در پالمبانگ، سوماترای جنوبی همکاری شد و از طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با کلاس‌های دست‌نخورده، به همراه مشاهده‌های کلاسی و یادداشت‌های تأملی دانش‌آموزان بهره گرفته شد. با توجه به غیرنرمال بودن توزیع نمرات کل، تفاوت‌های بین گروهی با استفاده از آزمون U من–ویتنی برای نمونه‌های مستقل تحلیل شد که تفاوت معنادار آماری در نمرات کل تفکر انتقادی بین دو گروه را نشان داد (U = 0.000، z = −9.142، p < .001) و اندازه‌ی اثر استاندارد شده بسیار بزرگ بود (r = .864). نمرات پنج جنبه‌ی تفکر انتقادی از پایایی درونی بالایی برخوردار بودند (آلفای کرونباخ = .888) و نتایج توصیفی نشان داد که درصد موفقیت در گروه DL-PBL در تمامی جنبه‌های ارزیابی شده به طور پیوسته بالاتر بوده است. یافته‌های کیفی نیز مشارکت معنادار با مسائل شهروندی محلی، پژوهش مشارکتی، تفکر تأملی و مشارکت فعال در سراسر فرایند یادگیری را آشکار ساخت. این یافته‌ها در مجموع نشان می‌دهند که DL-PBL چارچوب آموزشی امیدبخشی برای پیوند تفکر انتقادی با استدلال شهروندی، ارزش‌های پنج‌گانه‌ی پانچاسیلا و یادگیری مبتنی بر جامعه فراهم می‌کند و مسیر عملی برای تقویت آموزش شهروندی در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد.

Critical thinking is an essential skill that needs to be developed from the elementary school level through active and problem-oriented learning. One relevant model is Problem Based Learning (PBL), which places problems at the center of learning and encourages students to analyze information and formulate solutions. This study aims to analyze the effectiveness of PBL in improving elementary school students’ critical thinking skills and to identify strategies and supporting factors for its implementation. This study employed a Systematic Literature Review (SLR) based on the PRISMA 2020 guidelines. Literature searches were conducted through Google Scholar and Scopus using Publish or Perish, covering publications from 2020 to 2026. Of the 589 articles identified, 10 articles met the inclusion criteria and were systematically analyzed. The results show that PBL is generally effective in improving students’ critical thinking skills through problem identification, investigation, information analysis, discussion, evaluation, and reflection. Successful PBL implementation is supported by contextual problems, active student engagement, collaboration, teacher and student readiness, learning media, and a supportive learning environment. Therefore, PBL can be implemented as a learning model to systematically and contextually develop elementary school students’ critical thinking skills.

تفکر انتقادی مهارتی اساسی است که باید از سطح دبستان از طریق یادگیری فعال و مسئله‌محور توسعه یابد. یکی از مدل‌های مرتبط، یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) است که مسئله را در مرکز یادگیری قرار می‌دهد و دانش‌آموزان را به تحلیل اطلاعات و تدوین راه‌حل‌ها ترغیب می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل اثربخشی PBL در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستان و شناسایی راهبردها و عوامل حمایتی برای اجرای آن است. این مطالعه با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش (SLR) بر اساس دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شده است. جستجوی منابع از طریق Google Scholar و Scopus با استفاده از Publish or Perish و با پوشش انتشارات سال‌های 2020 تا 2026 صورت گرفته است. از میان ۵۸۹ مقاله شناسایی‌شده، ۱۰ مقاله با معیارهای ورود مطابقت داشتند و به‌صورت نظام‌مند تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که PBL به طور کلی در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان از طریق شناسایی مسئله، تحقیق، تحلیل اطلاعات، بحث، ارزیابی و بازتاب مؤثر است. اجرای موفق PBL با وجود مسائل زمینه‌ای، مشارکت فعال دانش‌آموزان، همکاری، آمادگی معلم و دانش‌آموز، رسانه‌های آموزشی و محیط یادگیری حمایتی پشتیبانی می‌شود. بنابراین، PBL می‌تواند به عنوان یک مدل یادگیری برای توسعه نظام‌مند و زمینه‌محور مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان دبستان به کار گرفته شود.

Pembelajaran Biologi pada Kurikulum Merdeka menekankan pendekatan deep learning untuk membentuk dimensi profil lulusan, khususnya penalaran kritis, yang selaras dengan tuntutan keterampilan abad ke-21 meliputi critical thinking, communication, collaboration, dan creativity. Namun, bahan ajar di sekolah masih terbatas dan belum optimal mendukung pembelajaran berbasis masalah serta pemanfaatan teknologi pembelajaran interaktif, khususnya pada materi Sistem Pencernaan Manusia. Penelitian ini memiliki tujuan merancang serta menilai kelayakan buku saku interaktif berbasis Problem Based Learning yang dilengkapi dengan Augmented Reality guna meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa kelas XI SMA. Penelitian menggunakan model pengembangan 4D dengan uji coba skala terbatas dilakukan pada 25 siswa kelas XI di SMA Negeri 7 Surabaya. Instrumen meliputi validasi ahli, angket respon siswa, observasi keterlaksanaan pembelajaran, uji keterbacaan grafik Fry, serta soal pretest dan posttest. Hasil menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan nilai 98.38%, kepraktisan sangat praktis berdasarkan respon siswa mendapatkan nilai 98.4% dan keterlaksanaan pembelajaran mendapatkan nilai 97.47%, serta keterbacaan yang sesuai dengan tingkat kelas XI. Keefektifan ditunjukkan oleh peningkatan nilai rata-rata dari 54 menjadi 93.2 dengan nilai N-gain sebesar 0,8 yang termasuk dalam kategori tinggi serta tingkat ketuntasan belajar mencapai 100%, dan peningkatan ketercapaian indikator berpikir kritis dari 52% cukup tuntas menjadi 94.33% sangat tuntas. Dengan demikian, buku saku interaktif dinyatakan layak, praktis, dan efektif sebagai media pembelajaran Biologi untuk meningkatkan kemampuan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: buku saku, PBL, pembelajaran abad-21, berpikir kritis. Biology learning in the Independent Curriculum emphasizes a deep learning approach to shape graduate profile dimensions, particularly critical reasoning, which aligns with the demands of 21st-century skills including critical thinking, communication, collaboration, and creativity. However, teaching materials in schools are still limited and do not optimally support problem-based learning and the use of interactive learning technology, especially in the Human Digestive System material. This study aims to design and assess the feasibility of an interactive pocketbook based on Problem Based Learning equipped with Augmented Reality to improve the critical thinking skills of 11th-grade high school students. The study used a 4D development model with a limited-scale trial conducted on 25 11th-grade students at SMA Negeri 7 Surabaya. Instruments included expert validation, student response questionnaires, learning implementation observations, Fry graph readability tests, and pretest and posttest questions. The results showed a very valid level of validity with a value of 98.38%, very practicality based on student responses obtained a value of 98.4% and learning implementation obtained a value of 97.47%, as well as readability appropriate for the 11th-grade level. Effectiveness is demonstrated by an increase in the average score from 54 to 93.2, with an N-gain of 0.8, which is considered high. The learning completion rate reached 100%. The critical thinking indicator achievement increased from 52% (quite complete) to 94.33% (very complete). Therefore, the interactive pocketbook is deemed feasible, practical, and effective as a Biology learning medium to enhance students' critical thinking skills. Keywords: pocket books, PBL, 21st-century learning, critical thinking.

یادگیری زیست‌شناسی در برنامه درسی مستقل بر رویکرد یادگیری عمیق برای شکل‌دهی ابعاد پروفایل فارغ‌التحصیلان، به ویژه استدلال انتقادی، تأکید دارد که با الزامات مهارت‌های قرن بیست و یکم شامل تفکر انتقادی، ارتباط، همکاری و خلاقیت همسو است. با این حال، مواد آموزشی در مدارس هنوز محدود بوده و به طور بهینه از یادگیری مبتنی بر مسئله و استفاده از فناوری یادگیری تعاملی، به ویژه در مبحث دستگاه گوارش انسان، پشتیبانی نمی‌کنند. هدف این پژوهش طراحی و ارزیابی شایستگی کتابچه تعاملی مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله مجهز به واقعیت افزوده به منظور ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. این پژوهش از مدل توسعه 4D استفاده کرده و آزمون مقیاس محدود بر روی ۲۵ دانش‌آموز پایه یازدهم در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا انجام شد. ابزارها شامل روایی خبرگان، پرسشنامه پاسخ دانش‌آموزان، مشاهده اجرای یادگیری، آزمون خوانایی نمودار Fry و سؤالات پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. نتایج نشان داد سطح روایی بسیار بالا با مقدار ۹۸٫۳۸٪، میزان کاربردپذیری بسیار بالا بر اساس پاسخ دانش‌آموزان با مقدار ۹۸٫۴٪ و اجرای یادگیری با مقدار ۹۷٫۴۷٪ و همچنین خوانایی متناسب با سطح پایه یازدهم به دست آمد. اثربخشی با افزایش میانگین نمره از ۵۴ به ۹۳٫۲ و مقدار N-gain برابر با ۰٫۸ که در دسته بالا قرار می‌گیرد، نشان داده شد. نرخ تکمیل یادگیری به ۱۰۰٪ رسید. میزان دستیابی به شاخص تفکر انتقادی از ۵۲٪ (نسبتاً کامل) به ۹۴٫۳۳٪ (کاملاً کامل) افزایش یافت. بنابراین، کتابچه تعاملی به عنوان رسانه یادگیری زیست‌شناسی برای ارتقاء مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان، شایسته، کاربردی و مؤثر ارزیابی می‌شود.

Pengembangan keterampilan berpikir kritis merupakan kebutuhan krusial dalam pendidikan abad 21, khususnya pada mata pelajaran biologi yang melibatkan materi kompleks dan abstrak seperti sistem sirkulasi. Siswa tidak hanya perlu menguasai konsep, tetapi juga mampu menganalisis data secara mendalam, mengevaluasi informasi, serta menyimpulkan temuan. Penggunaan E-LKPD memberikan peluang pembelajaran interaktif, terorganisir, dan optimal untuk mengasah berpikir kritis. Akan tetapi, pengamatan awal di SMA Negeri 7 Surabaya mengungkap bahwa partisipasi siswa dalam aktivitas seperti praktikum dan penelitian saintifik masih rendah, sehingga latihan keterampilan berpikir kritis belum terealisasi secara maksimal. Penelitian ini difokuskan untuk menghasilkan E-LKPD materi sistem sirkulasi dengan model Guided Inquiry yang valid, praktis, serta efektif guna melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Proses pengembangan mengadopsi model 4D, mencakup fase definisi, perancangan, pengembangan, dan penyebaran. Pengumpulan data dilakukan melalui validasi oleh ahli media, ahli materi, dan guru biologi, pengamatan pelaksanaan pembelajaran, angket respons positif siswa, serta tes awal (pretest) dan akhir (posttest). Temuan penelitian mengindikasikan bahwa E-LKPD yang dihasilkan sangat valid dengan skor 90,25% dan 93,50%. Aspek kepraktisan tercermin dari tingkat pelaksanaan pembelajaran 98,46% serta respons positif siswa yang mencapai 99,31%. Sementara itu, keefektifan dibuktikan oleh peningkatan skor tes rata-rata menjadi 86,95, ketuntasan belajar kelas 100%, dan nilai N-gain 0,72 (kategori tinggi). Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry ini dinyatakan valid, praktis, dan efektif, diterapkan pada pembelajaran biologi materi sistem sirkulasi untuk melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: E-LKPD, Guided Inquiry, sistem sirkulasi, keterampilan berpikir kritis The cultivation of critical thinking skills is a vital requirement in 21st-century education, particularly in biology lessons that cover complex and abstract topics such as the circulatory system. Students are expected not only to grasp concepts but also to deeply analyze data, evaluate evidence, and draw reasoned conclusions. The integration of E-LKPD (Electronic Student Worksheets) offers interactive, well-structured, and effective opportunities to sharpen critical thinking abilities. However, initial observations at SMA Negeri 7 Surabaya revealed low student engagement in activities like laboratory experiments and scientific investigations, limiting the potential to develop these skills optimally. This study aimed to produce a valid, practical, and effective E-LKPD on the circulatory system material using the Guided Inquiry model to enhance students' critical thinking competencies. The development followed the 4D model, encompassing the define, design, develop, and disseminate phases. Data were gathered through expert validation by media specialists, content experts, and biology teachers; classroom implementation observations; student response questionnaires; and pre- and post-tests. Findings indicated that the developed E-LKPD achieved high validity scores of 90.25% and 93.50%. Practicality was demonstrated by a 98.46% implementation rate and 99.31% positive student responses. Effectiveness was evidenced by an average post-test score of 86.95, 100% classical completeness, and an N-gain value of 0.72 (high category). Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD is deemed valid, practical, and effective for use in biology instruction on the circulatory system to foster students' critical thinking skills. Keywords: electronic student worksheets, Guided Inquiry, circulatory system, critical thinking skills.

توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی یک نیاز اساسی در آموزش قرن بیست‌ویکم به‌شمار می‌رود، به‌ویژه در درس زیست‌شناسی که شامل مباحث پیچیده و انتزاعی مانند دستگاه گردش خون است. دانش‌آموزان نه تنها باید مفاهیم را فراگیرند، بلکه باید قادر به تحلیل عمیق داده‌ها، ارزیابی اطلاعات و نتیجه‌گیری منطقی نیز باشند. استفاده از E-LKPD (برگه‌های کار الکترونیکی دانش‌آموز) فرصت‌هایی تعاملی، ساختارمند و بهینه برای پرورش تفکر انتقادی فراهم می‌کند. با این حال، مشاهدات اولیه در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا نشان داد که مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌هایی مانند آزمایشگاه و پژوهش‌های علمی پایین است و در نتیجه تمرین مهارت‌های تفکر انتقادی به‌طور کامل محقق نشده‌است. این پژوهش با هدف تولید E-LKPD مبحث دستگاه گردش خون با مدل جستجوی هدایت‌شده که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده باشد، جهت آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان انجام شد. فرایند توسعه با مدل 4D شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و اشاعه صورت گرفت. داده‌ها از طریق روایی‌سنجی توسط متخصصان رسانه، متخصصان محتوا و دبیران زیست‌شناسی، مشاهده اجرای کلاس، پرسشنامه پاسخ مثبت دانش‌آموزان و آزمون‌های پیش و پس از آموزش گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که E-LKPD تولیدشده از روایی بسیار بالایی با امتیاز ۹۰/۲۵٪ و ۹۳/۵۰٪ برخوردار است. جنبه کاربردپذیری با نرخ اجرای ۹۸/۴۶٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان به میزان ۹۹/۳۱٪ نمایان شد. اثربخشی نیز با میانگین نمره پس‌آزمون ۸۶/۹۵، موفقیت کامل کلاس (۱۰۰٪) و مقدار N-gain برابر با ۰/۷۲ (دسته‌بندی بالا) اثبات گردید. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر جستجوی هدایت‌شده از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده و برای آموزش زیست‌شناسی مبحث دستگاه گردش خون به‌منظور پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مناسب است.

Critical appraisal of research literature is an important skill for graduates yet science graduate employers report dissatisfaction with skill levels. As scaffolding can assist in critical appraisal development, we aimed to develop and evaluate 2 adaptive e-tutorials for critical appraisal development of neuropharmacology research articles as part of the scaffolding process. We developed adaptive e-tutorials allowing personalised feedback and remediation. Results of an end-of-tutorial survey, and comparisons of institutional Unit of Study Survey ratings and exam results in the 2 years before, and during, the intervention were analysed. Over 4 years, 150 students participated. In the cohorts that did not complete the e-tutorial, there were significant differences in exam marks between students of different academic backgrounds (non-science < science < medicine backgrounds; p < 0.05), while no significant differences between groups were seen in students that completed the e-tutorial, and these marks were statistically equivalent. Students ranked their perceived benefit from the videos, increase in critical appraisal ability, and value of the e-tutorial with average rankings between 4.4–4.6 on a Likert scale (5 = strongly agree). Similarly, students who completed the e-tutorial showed a significant increase in rating of their critical thinking skills in the Unit of Study Survey (p < 0.05). Completion of the e-tutorial was associated with increased equitable development of critical appraisal. Students from non-science backgrounds showed the biggest increase in actual appraisal performance, suggesting that while the e-tutorial was associated with increased confidence for all students, the other features of the course may have developed appraisal levels to a stage sufficient for successful exam completion.

ارزیابی انتقادی متون پژوهشی یکی از مهارت‌های مهم برای فارغ‌التحصیلان است، اما کارفرمایان فارغ‌التحصیلان علوم از سطح این مهارت‌ها ابراز نارضایتی می‌کنند. از آنجا که حمایت آموزشی می‌تواند به توسعه ارزیابی انتقادی کمک کند، هدف ما توسعه و ارزیابی دو آموزش الکترونیکی تطبیقی برای ارتقای مهارت ارزیابی انتقادی مقالات پژوهشی نوروفارماکولوژی به عنوان بخشی از فرایند حمایت آموزشی بود. آموزش‌های الکترونیکی تطبیقی با امکان ارائه بازخورد شخصی‌سازی‌شده و جبران‌سازی طراحی شدند. نتایج نظرسنجی پایان آموزش، و مقایسه امتیازات نظرسنجی واحد درسی مؤسسه و نتایج امتحانات در دو سال پیش و حین مداخله مورد تحلیل قرار گرفت. طی چهار سال، ۱۵۰ دانشجو شرکت کردند. در گروه‌هایی که آموزش الکترونیکی را تکمیل نکردند، تفاوت معناداری در نمرات امتحان بین دانشجویان با پیشینه‌های تحصیلی مختلف (غیرعلوم < علوم < پزشکی؛ p < 0.05) مشاهده شد، در حالی که در دانشجویانی که آموزش الکترونیکی را تکمیل کردند، تفاوت معناداری بین گروه‌ها دیده نشد و این نمرات از لحاظ آماری معادل بودند. دانشجویان، میزان سودمندی ادراک‌شده از ویدئوها، افزایش توانایی ارزیابی انتقادی و ارزش آموزش الکترونیکی را با میانگین امتیاز بین ۴.۴ تا ۴.۶ در مقیاس لیکرت (۵ = کاملاً موافقم) ارزیابی کردند. به طور مشابه، دانشجویانی که آموزش الکترونیکی را تکمیل کردند، افزایش معناداری در ارزیابی مهارت‌های تفکر انتقادی خود در نظرسنجی واحد درسی نشان دادند (p < 0.05). تکمیل آموزش الکترونیکی با توسعه عادلانه‌تر مهارت ارزیابی انتقادی همراه بود. دانشجویان با پیشینه غیرعلوم بیشترین افزایش را در عملکرد واقعی ارزیابی نشان دادند که نشان می‌دهد اگرچه آموزش الکترونیکی با افزایش اعتماد به نفس در همه دانشجویان همراه بود، سایر ویژگی‌های دوره ممکن است سطح ارزیابی را تا حد کافی برای موفقیت در امتحان ارتقا داده باشد.

Recently, Early Childhood Care and Learning has become a central point in the South African education spectrum. Unfortunately, this sector faces challenges, especially in economically challenged societies. Practitioners are not receiving sufficient professional development from relevant government departments, and they also struggle to find teaching and learning resources due to the prevalent socio-economic issues in the societies where their centres are located. This interpretive project, which is premised on Participatory Action Learning and Action Research as a research design, was conceptualised to support early childhood practitioners and parents in creating diverse teaching media, using recyclable materials. Engagements with practitioners after the implementation stage indicate the following: children enjoy manipulating recyclable material, practitioners value recyclable material; practitioners appreciate new pedagogical strategies; activities involving recyclable material improve children’s vocabulary significantly; the activities cement schemata; interaction in literacy classrooms improves critical skills such as critical thinking, effective listening, following instructions, speaking, problem-solving, and communication. The project concludes that literacy instruction using recyclable materials in early childhood learning may sustainably improve literacy.

در سال‌های اخیر، مراقبت و یادگیری اوایل کودکی به نقطه کانونی در طیف آموزش آفریقای جنوبی تبدیل شده‌است. متأسفانه این بخش با چالش‌هایی به‌ویژه در جوامع دارای مشکلات اقتصادی مواجه است. مربیان توسعه حرفه‌ای کافی از سوی نهادهای دولتی ذی‌ربط دریافت نمی‌کنند و همچنین به دلیل مسائل اجتماعی‌ـ‌اقتصادی رایج در جوامعی که مراکز آن‌ها در آن قرار دارد، در یافتن منابع آموزشی و یادگیری با مشکل روبه‌رو هستند. این پژوهش تفسیری که مبتنی بر یادگیری مشارکتی عملی و پژوهش عملی به عنوان طرح پژوهشی است، با هدف حمایت از مربیان و والدین اوایل کودکی در خلق رسانه‌های آموزشی متنوع با استفاده از مواد قابل بازیافت طراحی شده‌است. تعامل با مربیان پس از مرحله اجرا نشان می‌دهد: کودکان از دست‌ورزی با مواد قابل بازیافت لذت می‌برند؛ مربیان برای مواد قابل بازیافت ارزش قائل‌اند؛ مربیان از راهبردهای نوین آموزشی استقبال می‌کنند؛ فعالیت‌های مبتنی بر مواد قابل بازیافت به طور معناداری واژگان کودکان را بهبود می‌بخشد؛ این فعالیت‌ها طرح‌واره‌ها را تثبیت می‌کند؛ تعامل در کلاس‌های سوادآموزی مهارت‌های مهمی چون تفکر انتقادی، شنیدن مؤثر، پیروی از دستورالعمل‌ها، سخن گفتن، حل مسئله و ارتباط را ارتقا می‌دهد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که آموزش سواد با استفاده از مواد قابل بازیافت در یادگیری اوایل کودکی می‌تواند به طور پایدار سواد را بهبود بخشد.

This paper presents an exploratory systematic review of artificial intelligence (AI) in physics education and its alignment with Sustainable Development Goal 4 (SDG 4). Following Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses 2020 guidelines (Page et al., 2021), a Web of Science search conducted on January 15, 2025, yielded 105 records; after independent dual-reviewer screening (Cohen’s κ = 0.82 on n = 105 title/abstract decisions), 12 empirical studies published between 2013 and 2025 were included and analyzed. Given the small corpus and emergent nature of the field, findings are explicitly characterized as exploratory evidence mapping rather than consolidated empirical conclusions. The corpus spans educational contexts from secondary school to teacher training and engages AI types including intelligent tutoring systems, machine learning, natural language processing, and generative models. Results indicate that AI is used in four pedagogical roles: tutor, evaluator, assistant, and analyst, with documented benefits in conceptual understanding, formative feedback, personalization, and self-regulated learning. Alignment with SDG-4-relevant sustainability competencies (critical thinking, problem solving, collaboration, and digital literacy) was identified through a secondary interpretive analysis by the review authors against Education for Sustainable Development competency frameworks (Rieckmann, 2011; UNESCO, 2017; 2024); this alignment is inferential and design-based rather than directly measured by the primary studies. Ongoing challenges include technical reliability, teacher preparation and acceptance, and ethical concerns regarding transparency, bias, equity, and data protection. The review contributes an initial, disciplinary-specific evidence map at the intersection of AI, physics education, and SDG 4, and identifies six evidence gaps for future empirical research. No protocol was preregistered prior to conducting this review; this absence is acknowledged as a transparency limitation.

این مقاله به ارائه یک مرور نظام‌مند اکتشافی درباره هوش مصنوعی (AI) در آموزش فیزیک و همسویی آن با هدف توسعه پایدار ۴ (SDG 4) می‌پردازد. با پیروی از دستورالعمل‌های Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses 2020 (Page و همکاران، 2021)، جستجوی Web of Science که در تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد، ۱۰۵ رکورد را به دست داد؛ پس از غربالگری مستقل توسط دو ارزیاب (ضریب کاپا کوهن κ = 0.82 بر روی n = 105 تصمیم عنوان/چکیده)، ۱۲ مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ وارد و تحلیل شدند. با توجه به حجم اندک مطالعات و ماهیت نوظهور این حوزه، یافته‌ها به طور صریح به عنوان نگاشت شواهد اکتشافی و نه نتیجه‌گیری‌های تجربی تثبیت‌شده توصیف می‌شوند. بدنه مطالعات زمینه‌های آموزشی از دبیرستان تا آموزش معلمان را دربر می‌گیرد و انواع هوش مصنوعی شامل سامانه‌های آموزش هوشمند، یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و مدل‌های مولد را مورد استفاده قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در چهار نقش آموزشی شامل معلم، ارزیاب، دستیار و تحلیل‌گر به کار می‌رود و مزایایی چون ارتقای درک مفهومی، بازخورد تکوینی، شخصی‌سازی و یادگیری خودتنظیمی را به همراه دارد. همسویی با شایستگی‌های پایداری مرتبط با SDG-4 (تفکر انتقادی، حل مسئله، همکاری و سواد دیجیتال) از طریق تحلیل تفسیری ثانویه توسط نویسندگان مرور و بر اساس چارچوب‌های شایستگی آموزش برای توسعه پایدار (Rieckmann، ۲۰۱۱؛ یونسکو، ۲۰۱۷؛ ۲۰۲۴) شناسایی شد؛ این همسویی استنباطی و مبتنی بر طراحی است و نه مستقیماً توسط مطالعات اولیه اندازه‌گیری شده باشد. چالش‌های جاری شامل پایایی فنی، آمادگی و پذیرش معلمان و نگرانی‌های اخلاقی درباره شفافیت، سوگیری، عدالت و حفاظت از داده‌ها است. این مرور، نگاشت اولیه و اختصاصی شواهد را در تقاطع هوش مصنوعی، آموزش فیزیک و SDG 4 ارائه می‌دهد و شش شکاف شواهدی برای پژوهش‌های تجربی آینده شناسایی می‌کند. هیچ پروتکلی پیش از انجام این مرور ثبت نشده است؛ این فقدان به عنوان یک محدودیت شفافیت مورد اشاره قرار گرفته است.

This study aims to provide an in-depth analysis of the impact of mathematics textbooks on learning obstacles and student performance in the topic of systems of linear inequalities in two variables. Employing a qualitative interpretative approach with a hermeneutic phenomenological design, the research examines mathematics textbooks from the Merdeka Curriculum used in Indonesian secondary schools and involves 80 student participants, 20 of whom were interviewed in depth. The analysis focuses on identifying potential learning obstacles embedded in the textbooks, which are then validated through diagnostic assessments and student interviews. The findings identify three main types of learning obstacles: epistemological, ontogenic, and didactical. Epistemological obstacles arise from students’ difficulties in transforming algebraic representations into graphical forms and understanding the intersection of solution sets. Ontogenic obstacles are related to students’ psychological readiness, mastery of prerequisite concepts, and technical skills. Meanwhile, didactical obstacles stem from textbook presentations that overemphasize procedures and examples, without providing sufficient space for conceptual exploration, solution validation, and reflection. Empirical data confirm that many students struggle to deeply understand and apply the concepts of systems of linear inequalities in two variables. This study underscores the importance of improving mathematics textbook design by integrating epistemic and systemic approaches, providing adequate scaffolding, and emphasizing validation and reflection. Collaborative efforts among curriculum developers, textbook authors, and educators are essential to ensure that textbooks truly support the development of students’ conceptual understanding and critical thinking skills.

این پژوهش با هدف ارائه تحلیلی عمیق از تأثیر کتاب‌های درسی ریاضی بر موانع یادگیری و عملکرد دانش‌آموزان در مبحث دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره انجام شده‌است. با به‌کارگیری رویکرد کیفی تفسیری و طراحی پدیدارشناسی هرمنوتیکی، پژوهش به بررسی کتاب‌های درسی ریاضی مبتنی بر برنامه درسی Merdeka که در مدارس متوسطه اندونزی مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌پردازد و ۸۰ دانش‌آموز را دربر می‌گیرد که ۲۰ نفر از آن‌ها به‌صورت عمیق مصاحبه شده‌اند. تحلیل پژوهش بر شناسایی موانع بالقوه یادگیری موجود در کتاب‌های درسی متمرکز است که این موانع از طریق ارزیابی‌های تشخیصی و مصاحبه با دانش‌آموزان اعتبارسنجی می‌شوند. یافته‌ها سه نوع اصلی از موانع یادگیری را شناسایی می‌کنند: موانع معرفت‌شناختی، موانع آنتوژنتیک و موانع دیداکتیکی. موانع معرفت‌شناختی ناشی از دشواری دانش‌آموزان در تبدیل نمایش‌های جبری به اشکال نموداری و درک اشتراک مجموعه‌ جواب‌ها است. موانع آنتوژنتیک به آمادگی روان‌شناختی دانش‌آموزان، تسلط بر مفاهیم پیش‌نیاز و مهارت‌های فنی مربوط می‌شود. در همین حال، موانع دیداکتیکی از نحوه ارائه کتاب‌های درسی ناشی می‌شود که بر روی رویه‌ها و مثال‌ها بیش از حد تأکید دارند و فضای کافی برای کاوش مفهومی، اعتبارسنجی راه‌حل و تأمل فراهم نمی‌کنند. داده‌های تجربی تأیید می‌کنند که بسیاری از دانش‌آموزان در درک عمیق و به‌کارگیری مفاهیم دستگاه نامعادلات خطی دو متغیره با مشکل مواجه هستند. این پژوهش بر اهمیت بهبود طراحی کتاب‌های درسی ریاضی از طریق ادغام رویکردهای معرفتی و نظام‌مند، ارائه حمایت کافی و تأکید بر اعتبارسنجی و تأمل تأکید می‌کند. تلاش‌های مشترک میان تدوین‌کنندگان برنامه درسی، نویسندگان کتاب‌های درسی و معلمان برای اطمینان از اینکه کتاب‌های درسی واقعاً از توسعه درک مفهومی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان حمایت می‌کنند، ضروری است.

This research integrates systematic literature review and bibliometric analysis methods to evaluate the role of the Project-Based Learning (PjBL) approach in developing 21st-century skills among K–12 students. This study uniquely combines large-scale bibliometric mapping with a targeted systematic review to bridge macro-level research trends and micro-level pedagogical implications. The scientific implication of this hybrid design is that it provides a dual-perspective roadmap: the bibliometric results reveal global structural shifts and emerging gaps, while the systematic synthesis offers actionable strategies for scaling PjBL from isolated classroom experiments to broader curriculum-wide integrations. Following PRISMA guidelines, a comprehensive search in ScienceDirect and Scopus yielded 20 core articles (2020–2025) for qualitative synthesis, while 1,345 articles were analyzed bibliometrically to visualize collaboration networks and keyword relationships. The findings reveal PjBL’s significant potential in enhancing critical thinking, problem-solving, and creativity, particularly within STEM and computational thinking contexts. By identifying critical limitations in teacher competence and technical infrastructure, this review aims to suggest potential directions for future research, particularly emphasizing the potential benefits of longitudinal studies on institutional support..Overall, the results provide a high-resolution baseline for researchers and practitioners to enhance PjBL’s effectiveness in contemporary K–12 educational settings.

این پژوهش با ادغام روش‌های مرور نظام‌مند ادبیات و تحلیل کتاب‌سنجی، نقش رویکرد یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) را در توسعه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان دانش‌آموزان K–12 ارزیابی می‌کند. این مطالعه به‌طور منحصربه‌فرد، ترسیم کتاب‌سنجی در مقیاس وسیع را با مرور نظام‌مند هدفمند ترکیب می‌کند تا پیوندی میان روندهای پژوهشی در سطح کلان و پیامدهای آموزشی در سطح خرد برقرار سازد. پیامد علمی این طراحی ترکیبی آن است که نقشه‌راهی با دو دیدگاه فراهم می‌کند: نتایج کتاب‌سنجی، تغییرات ساختاری جهانی و شکاف‌های نوظهور را آشکار می‌سازد، در حالی که سنتز نظام‌مند، راهبردهای عملی برای گسترش PjBL از آزمایش‌های منفرد کلاسی به ادغام‌های گسترده‌تر در سطح برنامه درسی ارائه می‌دهد. با پیروی از دستورالعمل‌های PRISMA، جستجوی جامعی در ScienceDirect و Scopus انجام شد که ۲۰ مقاله اصلی (۲۰۲۰–۲۰۲۵) برای سنتز کیفی انتخاب گردید، در حالی که ۱۳۴۵ مقاله به‌صورت کتاب‌سنجی برای ترسیم شبکه‌های همکاری و روابط کلیدواژه‌ای تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که PjBL پتانسیل قابل‌توجهی در ارتقای تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت، به‌ویژه در زمینه‌های STEM و تفکر محاسباتی دارد. با شناسایی محدودیت‌های اساسی در شایستگی معلمان و زیرساخت فنی، این مرور تلاش دارد جهت‌گیری‌های بالقوه‌ای برای پژوهش‌های آتی پیشنهاد کند و به‌ویژه بر مزایای بالقوه مطالعات طولی درباره حمایت‌های نهادی تأکید می‌کند. در مجموع، نتایج مبنایی با وضوح بالا برای پژوهشگران و دست‌اندرکاران فراهم می‌کند تا اثربخشی PjBL را در محیط‌های آموزشی معاصر K–12 ارتقا دهند.

Examining sequences and series often leads students to rely on formulas, especially when assignments require algebraic modeling and generalization. This condition may hinder the advancement of critical thinking, especially in evaluation, inference, and reasoning. This study examined the extent to which a problem-solving e-module with algebraic challenges enhanced students' critical thinking and identified the elements that best facilitated critical thinking during the learning process. The study used a sequential explanatory mixed-methods design. The quantitative phase encompassed 89 senior high school students from three classes. Students completed a pretest, engaged with an e-module featuring guiding questions, scaffolding, feedback, and reflection, and then completed a posttest. The quantitative data were examined utilizing descriptive statistics, normalized gain, pretest-posttest comparisons, and effect size analysis. Data were gathered from students' e-module assignments, classroom observations, written reflections, and task-oriented interviews. The data were examined using theme coding and synthesized with the quantitative results. The results indicated an improvement in overall critical thinking and across all metrics; however, the improvements were inconsistent. Evaluation and interpretation improved more significantly than explanation. Feedback, directed inquiries, scaffolding, and reflection facilitated critical thinking; however, argument quality and algebraic reasoning varied among students.

بررسی دنباله‌ها و سری‌ها اغلب منجر به اتکای دانش‌آموزان به فرمول‌ها می‌شود، به‌ویژه زمانی که تکالیف نیازمند مدل‌سازی جبری و تعمیم هستند. این وضعیت ممکن است پیشرفت تفکر انتقادی، به‌ویژه در ارزیابی، استنتاج و استدلال را مختل کند. این پژوهش میزان ارتقای تفکر انتقادی دانش‌آموزان توسط یک ماژول الکترونیکی حل مسئله با چالش‌های جبری را بررسی کرد و عناصری را که بیشترین تسهیل را در تفکر انتقادی طی فرایند یادگیری داشتند، شناسایی نمود. این مطالعه از طرح آمیخته تبیینی متوالی بهره برد. مرحله‌ی کمی شامل ۸۹ دانش‌آموز دبیرستانی از سه کلاس بود. دانش‌آموزان یک پیش‌آزمون را تکمیل کردند، با ماژول الکترونیکی که شامل پرسش‌های راهنما، پشتیبانی، بازخورد و تأمل بود کار کردند و سپس پس‌آزمون را انجام دادند. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی، بهره‌ی نرمال‌شده، مقایسه‌ی پیش‌آزمون-پس‌آزمون و تحلیل اندازه‌ی اثر بررسی شد. داده‌ها از تکالیف دانش‌آموزان در ماژول الکترونیکی، مشاهدات کلاسی، تأملات مکتوب و مصاحبه‌های مبتنی بر وظیفه گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری تماتیک تحلیل و با نتایج کمی تلفیق گردید. نتایج نشان داد که بهبود در تفکر انتقادی کلی و در تمامی شاخص‌ها مشاهده شد؛ با این حال، این بهبودها یکنواخت نبودند. ارزیابی و تفسیر نسبت به توضیح، بهبود بیشتری داشتند. بازخورد، پرسش‌های هدایت‌شده، پشتیبانی و تأمل به تسهیل تفکر انتقادی کمک کردند؛ با این حال، کیفیت استدلال و استدلال جبری در میان دانش‌آموزان متفاوت بود.

The present study aimed to fill the gap in the limited evidence concerning the integration of concept-based instruction, self-directed learning, and project-based learning in a holistic framework to develop 4Cs among Cambodian student teachers. This paper employs an integrative, multiobjective approach to synthesize data from five empirical studies on 300 student teachers at Battambang Teacher Education College. The study adopts a mixed-methods approach to triangulate data using validated 4Cs rubrics, self-directed learning, questionnaires (α = 0.94), and thematic analysis of reflection journals. The results show that compared with separate teaching methods, the integrated framework yields better synergistic effects. Pilot implementation revealed that critical thinking improved by 20%, teamwork by 18%, and self-directed learning by 22%. The data support a four-step, scalable model that includes identifying the concept, planning the SDL, developing the project, and conducting structured reflection. Policy implications include ensuring that national standards for teacher education specify consistent teaching methods and promote 21st-century skills. This study offers practical guidance for ensuring that teacher training meets both global educational standards and the needs of the local community. A variety of mixed methods should be employed rather than the sole use of a method.

پژوهش حاضر با هدف پر کردن خلأ شواهد محدود پیرامون ادغام آموزش مبتنی بر مفهوم، یادگیری خودراهبر و یادگیری مبتنی بر پروژه در یک چارچوب کل‌نگر به منظور توسعه چهار مهارت کلیدی (4Cs) در میان دانشجومعلمان کامبوجی انجام شده است. این مقاله با رویکردی تلفیقی و چندهدفه به ترکیب داده‌های پنج مطالعه تجربی بر روی ۳۰۰ دانشجومعلم در کالج آموزش معلمان باتمبنگ می‌پردازد. این پژوهش از روش ترکیبی برای مثلث‌سازی داده‌ها با استفاده از روبریک‌های معتبر 4Cs، یادگیری خودراهبر، پرسشنامه‌ها (α = ۰/۹۴) و تحلیل تماتیک ژورنال‌های بازتابی بهره گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که در مقایسه با روش‌های تدریس مجزا، چارچوب ادغام‌شده اثرات هم‌افزای بهتری ایجاد می‌کند. اجرای آزمایشی نشان داد که تفکر انتقادی ۲۰٪، کار گروهی ۱۸٪ و یادگیری خودراهبر ۲۲٪ بهبود یافته است. داده‌ها از یک مدل چهارمرحله‌ای و مقیاس‌پذیر شامل شناسایی مفهوم، برنامه‌ریزی یادگیری خودراهبر، توسعه پروژه و انجام بازتاب ساختاریافته حمایت می‌کنند. پیامدهای سیاستی شامل اطمینان از این است که استانداردهای ملی آموزش معلمان، روش‌های تدریس منسجم را مشخص کرده و مهارت‌های قرن بیست‌ویکم را ترویج دهند. این مطالعه راهنمای عملی برای اطمینان از انطباق آموزش معلمان با استانداردهای آموزشی جهانی و نیازهای جامعه محلی ارائه می‌دهد. توصیه می‌شود از روش‌های ترکیبی متنوع به جای استفاده صرف از یک روش بهره گرفته شود.

The rapid emergence of Artificial Intelligence (AI), is reshaping higher education through real-time tutoring, personalised learning, and advanced knowledge synthesis. In Uganda, the adoption of Competence-Based Education (CBE) emphasises learner-centered pedagogy, critical thinking, and practical skill development. While AI presents opportunities to strengthen CBE, its unstructured use may undermine independent inquiry, critical thinking, and authentic competency development. The study investigated how institutional readiness, stakeholder perceptions, and AI use patterns relate to learner achievement within a competence-based curriculum in an AI-powered environment. It further identified strategies for integrating AI to support competency attainment, academic performance, assessment outcomes, and learning outcomes while preserving the principles of CBE in Ugandan higher education institutions. A cross-sectional quantitative design was employed, involving academic staff ( n = 52) and students ( n = 513) from public and private universities in Uganda. Participants were recruited through convenience sampling using online platforms. Data were collected using structured questionnaires measuring institutional readiness, stakeholder perceptions, AI usage patterns, learner achievement, and pedagogical strategies for AI integration. Both descriptive and inferential statistics were analysed using the JASP statistical tool and Python-based data analysis tools. The findings revealed moderate institutional readiness for AI adoption, with technology recording the highest readiness (M = 3.2), followed by pedagogy (M = 2.9), while policy and governance readiness remained low (M = 2.4). Stakeholders perceived AI as supporting competency achievement (M = 4.1, 85%) and self-directed learning (M = 4.0, 80%), although concerns were raised regarding independent problem-solving (M = 3.6, 65%) and assessment authenticity (M = 3.8, 70%). Students reported frequent use of AI tools, particularly ChatGPT (81.1%), Gemini (56.8%), and Copilot (38.8%), primarily for concept clarification (89.2%), research (81.1%), and idea generation (70.3%). Correlation analysis revealed a moderate positive relationship between AI use frequency and academic performance ( r = 0.544), while chi-square analysis confirmed a significant association between AI use and academic performance (χ 2 = 241.898, p < 0.001). The study concludes that effective AI integration in CBE requires AI literacy training, lecturer capacity building, institutional policy frameworks, and competency-oriented assessment approaches to enhance learner achievement while preserving the integrity of competency development.

ظهور سریع هوش مصنوعی (AI)، آموزش عالی را از طریق آموزش در لحظه، یادگیری شخصی‌سازی‌شده و ترکیب پیشرفته دانش دگرگون می‌کند. در اوگاندا، پذیرش آموزش مبتنی بر شایستگی (CBE) بر آموزش یادگیرنده‌محور، تفکر انتقادی و توسعه مهارت‌های عملی تأکید دارد. در حالی که هوش مصنوعی فرصت‌هایی برای تقویت CBE فراهم می‌کند، استفاده بدون ساختار از آن ممکن است پژوهش مستقل، تفکر انتقادی و توسعه واقعی شایستگی را تضعیف کند. این مطالعه بررسی کرد که آمادگی نهادی، ادراک ذینفعان و الگوهای استفاده از هوش مصنوعی چگونه با پیشرفت یادگیرندگان در چارچوب برنامه درسی مبتنی بر شایستگی در محیطی مبتنی بر هوش مصنوعی مرتبط است. همچنین راهبردهایی را برای ادغام هوش مصنوعی به منظور حمایت از دستیابی به شایستگی، عملکرد تحصیلی، نتایج ارزیابی و نتایج یادگیری، در عین حفظ اصول CBE در مؤسسات آموزش عالی اوگاندا شناسایی کرد. یک طرح کمی مقطعی به کار گرفته شد که شامل اعضای هیئت علمی (n = 52) و دانشجویان (n = 513) از دانشگاه‌های دولتی و خصوصی اوگاندا بود. شرکت‌کنندگان از طریق نمونه‌گیری در دسترس با استفاده از بسترهای آنلاین جذب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته که آمادگی نهادی، ادراک ذینفعان، الگوهای استفاده از هوش مصنوعی، پیشرفت یادگیرندگان و راهبردهای آموزشی برای ادغام هوش مصنوعی را اندازه‌گیری می‌کرد، جمع‌آوری شد. هر دو آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از ابزار آماری JASP و ابزارهای تحلیل داده مبتنی بر Python تحلیل شدند. یافته‌ها آمادگی متوسط نهادی برای پذیرش هوش مصنوعی را نشان داد، به طوری که فناوری بالاترین آمادگی (M = 3.2) و پس از آن آموزش (M = 2.9) را داشت، در حالی که آمادگی سیاست و حکمرانی پایین باقی ماند (M = 2.4). ذینفعان هوش مصنوعی را در حمایت از دستیابی به شایستگی (M = 4.1، ۸۵٪) و یادگیری خودراهبر (M = 4.0، ۸۰٪) مؤثر دانستند، اگرچه نگرانی‌هایی در مورد حل مسئله مستقل (M = 3.6، ۶۵٪) و اصالت ارزیابی (M = 3.8، ۷۰٪) مطرح شد. دانشجویان استفاده مکرر از ابزارهای هوش مصنوعی، به ویژه ChatGPT (۸۱.۱٪)، Gemini (۵۶.۸٪) و Copilot (۳۸.۸٪) را عمدتاً برای شفاف‌سازی مفاهیم (۸۹.۲٪)، پژوهش (۸۱.۱٪) و تولید ایده (۷۰.۳٪) گزارش کردند. تحلیل همبستگی رابطه مثبت متوسطی بین فراوانی استفاده از هوش مصنوعی و عملکرد تحصیلی (r = 0.544) نشان داد، در حالی که تحلیل کای-دو ارتباط معناداری بین استفاده از هوش مصنوعی و عملکرد تحصیلی (χ2 = 241.898، p < 0.001) را تأیید کرد. مطالعه نتیجه می‌گیرد که ادغام مؤثر هوش مصنوعی در CBE مستلزم آموزش سواد هوش مصنوعی، توانمندسازی اعضای هیئت علمی، چارچوب‌های سیاست نهادی و رویکردهای ارزیابی مبتنی بر شایستگی است تا پیشرفت یادگیرندگان را در عین حفظ یکپارچگی توسعه شایستگی ارتقا دهد.

As technology-enhanced learning environments increasingly promote active and situated engagement, assessment must move beyond isolated tests of knowledge and skills to capture learners' performance in authentic contexts. In technology and engineering education, systems thinking is often embedded in product-based learning, yet technical product quality alone may not show how pre-service preschool teachers organise, connect, and justify systems-related ideas. The aim of this study was to examine systems-oriented reasoning as part of complex technology and engineering learning outcomes by combining the Distinctions, Systems, Relationships, and Perspectives (DSRP) framework with Epistemic Network Analysis (ENA). Students' written reflections on the “Product as a System” were coded across the four DSRP dimensions and re-encoded as binary indicators of DSRP achievement levels for ENA. Using ENA, we identified differences in the prominence and co-occurrence of DSRP-related reasoning elements between students taught through the technology-enhanced systems-thinking approach (STICT) and those taught through a traditional approach. The findings revealed distinguishable DSRP epistemic network structures between the two groups, with the STICT group displaying a more heterogeneous structure and the traditional group showing a more concentrated network around system organisation, functional relationships, and multiple perspectives. The ENA indicators were more clearly associated with written report quality than with technical product quality. This study contributes to the assessment of systems-oriented reasoning. It suggests that integrating DSRP-based coding and ENA provides complementary evidence about systems-oriented reasoning beyond that captured by product quality alone, thereby contributing to a broader assessment of technology and engineering learning outcomes in authentic higher education assessment tasks.

با توجه به اینکه محیط‌های یادگیری مبتنی بر فناوری به طور فزاینده‌ای مشارکت فعال و موقعیتی را ترویج می‌کنند، ارزیابی باید فراتر از آزمون‌های مجزای دانش و مهارت‌ها رفته و عملکرد یادگیرندگان را در زمینه‌های اصیل ثبت کند. در آموزش فناوری و مهندسی، تفکر سیستمی اغلب در یادگیری مبتنی بر محصول جای گرفته است، اما کیفیت فنی محصول به تنهایی ممکن است نشان ندهد که دانشجومعلمان پیش‌دبستانی چگونه ایده‌های مرتبط با سیستم را سازمان‌دهی، ارتباط‌دهی و توجیه می‌کنند. هدف این مطالعه بررسی استدلال مبتنی بر سیستم به عنوان بخشی از پیامدهای پیچیده یادگیری فناوری و مهندسی از طریق ترکیب چارچوب تمایزات، سیستم‌ها، روابط و دیدگاه‌ها (DSRP) با تحلیل شبکه معرفتی (ENA) بود. بازتاب‌های مکتوب دانشجویان درباره «محصول به عنوان یک سیستم» بر اساس چهار بُعد DSRP کدگذاری شد و به عنوان شاخص‌های دودویی سطوح دستیابی به DSRP برای ENA بازکدگذاری گردید. با استفاده از ENA، تفاوت‌هایی در برجستگی و هم‌رخدادی عناصر استدلال مرتبط با DSRP بین دانشجویانی که با رویکرد تفکر سیستمی مبتنی بر فناوری (STICT) آموزش دیده بودند و آن‌هایی که با رویکرد سنتی آموزش دیده بودند، شناسایی شد. یافته‌ها ساختارهای متمایز شبکه معرفتی DSRP را بین دو گروه نشان داد، به طوری که گروه STICT ساختاری ناهمگن‌تر و گروه سنتی شبکه‌ای متمرکزتر حول سازمان‌دهی سیستم، روابط عملکردی و دیدگاه‌های چندگانه داشت. شاخص‌های ENA ارتباط واضح‌تری با کیفیت گزارش مکتوب نسبت به کیفیت فنی محصول داشتند. این مطالعه به ارزیابی استدلال مبتنی بر سیستم کمک می‌کند و نشان می‌دهد که ادغام کدگذاری مبتنی بر DSRP و ENA شواهد مکملی درباره استدلال سیستمی فراتر از آنچه کیفیت محصول به تنهایی ثبت می‌کند، ارائه می‌دهد و بدین ترتیب به ارزیابی گسترده‌تر پیامدهای یادگیری فناوری و مهندسی در وظایف اصیل ارزیابی آموزش عالی کمک می‌کند.