Indonesia

Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.

School organizational culture in Islamic education requires ethical foundations that can support teachers' professional responsibility without neglecting their well-being. This article develops an analytical framework for examining the internalization of amanah (trustworthiness and accountability) and ihsan (excellence and care) in relation to teachers' organizational commitment at SDIT Ar-Raihan, Pagar Alam, Indonesia. A qualitative single-case study is proposed, involving purposively selected school leaders, teachers, and educational staff, with semi-structured interviews, nonparticipant observations, document analysis, and reflexive thematic analysis. A synthesis of recent scholarship indicates that value-based culture may influence affective and normative commitment through trustworthy leadership, professional meaning, organizational justice, and collegial support; continuance commitment also depends on employment conditions. These relationships are presented as propositions requiring field verification, not as empirical findings from the school. The framework offers an ethically grounded direction for examining teacher commitment and improving Islamic school management.

Assessment in Arabic language learning as a foreign language (Arabic as a Foreign Language) is currently undergoing a significant paradigm shift. This transformation is influenced by the development of digital technology, the utilization of Artificial Intelligence (AI), and the implementation of the Merdeka Curriculum in Indonesia, which emphasizes flexibility, differentiation, and learning personalization. This article presents a Systematic Literature Review (SLR) aimed at identifying, examining, and synthesizing developments, innovations, methodological approaches, and various challenges in the assessment of the four Arabic language skills, namely listening, speaking, reading, and writing, during the period from 2020 to early 2026. The review employed the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) protocol to identify and analyze relevant literature. The findings indicate a shift from conventional evaluation systems based on discrete tests toward the implementation of Technology-Enhanced Assessment (TEA) and more authentic forms of assessment. The literature synthesis reveals several key findings. First, diagnostic assessment, encompassing both cognitive and non-cognitive aspects, plays an important role in designing differentiated learning within the framework of the Merdeka Curriculum. Second, the development of assessment instruments for Arabic language maharah is increasingly oriented toward measuring higher-order thinking skills (Higher Order Thinking Skills/HOTS). Third, the utilization of Generative AI, including ChatGPT, as well as various gamification-based learning platforms, has introduced new approaches to providing faster, more adaptive, and interactive feedback. Based on the synthesis, the effectiveness of modern assessment is not determined solely by the sophistication of the technology employed, but also by the alignment between technology and pedagogical objectives, the transparency of assessment procedures, and its ability to comprehensively represent learners' communicative competence while maintaining the principles of academic integrity.

ABSTRACT This study examined differences in sixth-grade students’ conceptual understanding and critical thinking between Problem-Based Learning (PBL) supported by an Augmented Reality (AR)-Based Book and conventional instruction in Solar System learning. A quantitative quasi-experimental study employing a nonequivalent pretest–posttest control group design involved 35 students from two elementary schools in Blora, Indonesia, comprising 17 experimental and 18 control participants. The intervention was implemented across three instructional sessions. Data were collected using validated essay-based assessments and analyzed through analysis of covariance (ANCOVA) and multivariate analysis of covariance (MANCOVA), controlling for pretest performance. The experimental group achieved higher posttest means in conceptual understanding (86.71 vs. 72.67) and critical thinking (85.82 vs. 70.17). ANCOVA revealed significant adjusted between-group differences in conceptual understanding (mean difference = 13.87, 95% CI [11.45, 16.29], p < .001) and critical thinking (mean difference = 15.38, 95% CI [12.19, 18.57], p < .001). MANCOVA confirmed a significant multivariate difference (Pillai’s Trace = .862, F(2, 30) = 95.34, p < .001). These findings suggest that integrating AR-supported visualization within structured problem-based inquiry may support conceptual learning and evidence-based reasoning. Nevertheless, the small sample, nonrandom allocation, and school- and teacher-level confounding preclude definitive causal conclusions. Larger multisite and factorial studies are recommended.

Critical thinking is an important skill to be developed from elementary education. This study examined the effect of the Survey, Question, Read, Recite, Review (SQ3R) method assisted by audiovisual media on the critical-thinking ability of fifth-grade students at MIN 1 Bandar Lampung in the topic of Cultural Diversity in Indonesia. A quantitative quasi-experimental approach using a Nonequivalent Control Group Design was employed. The sample consisted of 64 students: 32 students in class VA as the experimental group and 32 students in class VB as the control group. Data were collected through critical-thinking tests administered before and after instruction. Analyses included descriptive statistics, the Shapiro–Wilk normality test, Levene’s test for homogeneity, a paired-samples t-test, and Welch’s t-test. The experimental group’s mean score increased from 38.52 at pretest to 72.42 at posttest, while the control group’s mean increased from 39.61 to 42.11. Welch’s t-test indicated a statistically significant posttest difference, t(60.13) = 14.942, p < .001, with a mean difference of 30.31 points. The findings indicate that students receiving SQ3R instruction supported by audiovisual media achieved higher critical-thinking scores than the control group. The results support the study hypothesis, while the quasi-experimental design and study context should be considered when interpreting the findings. ABSTRAK Berpikir kritis merupakan kemamuan yang penting untuk dikembangkan sejak pendidikan dasar. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui pengaruh metode Survey, Question, Read, Recite, Review (SQ3R) berbantuan media audio visual terhadap kemampuan berpikir kritis peserta didik kelas V MIN 1 Bandar Lampung pada materi Keberagaman Budaya di Indonesia. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode quasi experiment dan desain Nonequivalent Control Group Design. Sampel terdiri atas 64 peserta didik, yaitu 32 peserta didik kelas VA sebagai kelompok eksperimen dan 32 peserta didik kelas VB sebagai kelompok kontrol. Data dikumpulkan melalui tes kemampuan berpikir kritis sebelum dan sesudah pembelajaran. Analisis meliputi statistik deskriptif, uji normalitas Shapiro–Wilk, uji homogenitas Levene, uji t berpasangan, dan uji t Welch. Rata-rata pretest kelas eksperimen adalah 38,52 dan meningkat menjadi 72,42 pada posttest, sedangkan kelas kontrol meningkat dari 39,61 menjadi 42,11. Uji t Welch pada nilai posttest menunjukkan perbedaan yang signifikan antara kedua kelompok, t(60,13) = 14,942; p < 0,001, dengan selisih rata-rata 30,31 poin. Hasil ini menunjukkan bahwa kelompok yang memperoleh pembelajaran SQ3R berbantuan media audio visual memiliki nilai kemampuan berpikir kritis lebih tinggi daripada kelompok kontrol. Temuan mendukung hipotesis penelitian, dengan tetap mempertimbangkan keterbatasan desain quasi experiment dan konteks sampel penelitian.

Inclusive education requires instructional strategies that respond to differences in students’ abilities and learning needs, particularly those of slow learners in junior secondary schools. This study aimed to describe teachers’ inclusive strategies for accommodating the learning needs of students in Class VII A at SMP Negeri 2 Teluk Pandan, Kutai Timur Regency, Indonesia. A qualitative approach with a case study design was employed from September to December 2025. The participants comprised one homeroom teacher and two students with learning difficulties, identified as H and AR. Data were collected through observation, interviews, and documentation, then analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data credibility was examined through source and technique triangulation. The findings revealed four forms of accommodation: repeated explanations and simplified instructions, adjustments to assignments and assessments according to students’ abilities, additional time for task completion, and seating arrangements combined with positive feedback. The teacher also provided individual assistance to help students understand learning materials and complete assignments. However, small-group and heterogeneous-group activities were not implemented consistently. These findings highlight the importance of flexible accommodations, progress monitoring, and varied instructional strategies to support student participation in inclusive learning environments. ABSTRAK Pendidikan inklusif memerlukan strategi pembelajaran yang responsif terhadap perbedaan kemampuan dan kebutuhan belajar murid, khususnya murid dengan hambatan belajar (slow learner) di sekolah menengah pertama. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan strategi inklusif guru dalam mengakomodasi kebutuhan belajar murid kelas VII A SMP Negeri 2 Teluk Pandan, Kabupaten Kutai Timur. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan desain studi kasus yang dilaksanakan pada September–Desember 2025. Subjek penelitian terdiri atas seorang wali kelas dan dua murid dengan hambatan belajar, yaitu H dan AR. Data dikumpulkan melalui observasi, wawancara, dan dokumentasi, kemudian dianalisis melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Keabsahan data diperiksa menggunakan triangulasi sumber dan teknik. Hasil penelitian menunjukkan empat bentuk akomodasi, yaitu pengulangan materi dan penyederhanaan instruksi, penyesuaian tugas dan penilaian berdasarkan kemampuan murid, pemberian waktu tambahan, serta pengaturan tempat duduk dan umpan balik positif. Guru juga memberikan pendampingan individual untuk membantu murid memahami materi dan menyelesaikan tugas. Namun, penggunaan kelompok kecil atau heterogen belum dilakukan secara konsisten. Penelitian ini menegaskan pentingnya akomodasi fleksibel, pemantauan perkembangan, dan variasi strategi untuk mendukung partisipasi murid dalam pembelajaran inklusif.

ABSTRACT The structural complexity of Arabic verbs (fi'il) frequently presents a distinct challenge for Indonesian middle school learners, primarily due to the absence of inflectional markers for person, tense, and case in their native language. This article offers an in-depth review to unpack the typology of such verbal construction deviations, trace their underlying triggers, and formulate pedagogical remediation directions for the classroom. Employing a qualitative literature review approach, the analytical procedure adapts an error analysis framework supported by theoretical corpora and contemporary research documents. Conceptual findings successfully map eight primary categories of grammatical anomalies—ranging from tense selection, conjugation, agreement, to i'rāb morphosyntax—triggered by accumulated first-language interference, rule overgeneralization, incomplete rule application, and learners' psychological pressures. The final synthesis asserts that instructional remediation should not rely solely on mechanical correction, but rather necessitates the design of category-based diagnostic assessments and feedback strategies that foster autonomous learner awareness. ABSTRAK Kompleksitas struktural fi'il dalam tata bahasa Arab sering kali menghadirkan tantangan tersendiri bagi pembelajar tingkat menengah penutur bahasa Indonesia, terutama karena ketiadaan infleksi persona, waktu, dan kasus pada bahasa ibu mereka. Artikel ini menawarkan tinjauan mendalam guna membedah tipologi penyimpangan konstruksi verba tersebut, menelusuri akar pemicunya, serta merumuskan arah pembenahan pedagogis di kelas. Menggunakan pendekatan kualitatif berbasis kajian literatur, alur penelaahan mengadaptasi kerangka kerja analisis kesalahan yang didukung oleh penelusuran korpus teoretis serta dokumen riset mutakhir. Temuan konseptual berhasil memetakan delapan kategori utama anomali gramatikal mulai dari pilihan waktu, konjugasi, kesesuaian, hingga tata bentuk i'rāb yang dipicu oleh akumulasi interferensi bahasa pertama, generalisasi aturan, kelemahan penerapan kaidah, hingga tekanan psikologis pembelajar. Sintesis akhir menegaskan bahwa perbaikan pengajaran tidak boleh bertumpu pada koreksi mekanis semata, melainkan menuntut perancangan asesmen diagnostik berbasis kategori serta strategi umpan balik yang membangun kesadaran mandiri.

Religious education is often expected to promote tolerance, but respect for religious difference does not necessarily ensure accurate understanding of religious others. This study examines how religious education policies in Indonesia and England emphasize different forms of cognitive tolerance. Using qualitative document analysis and comparative policy analysis, the study analyzes selected legal, curricular, and pedagogical documents through four components: Knowledge of Religious Others, Recognition of Internal Diversity, Critical Reflection, and Understanding Commonalities and Differences. Indonesian policy gives greater relative emphasis to understanding commonalities and differences within religion-specific formation, social harmony, and responsible citizenship. English policy gives greater emphasis to critical reflection and knowledge of religious and non-religious worldviews through shared enquiry. Recognition of Internal Diversity appears in similar proportions in both datasets, but it serves different curricular functions. The findings show differently configured pathways toward cognitive tolerance, combining the same cognitive components with different relative emphases and curricular purposes.

Achieving Sustainable Development Goal 4 (SDG 4) requires elementary science instruction that develops not only conceptual understanding but also students’ learning independence. However, previous studies have predominantly examined Outdoor Study and Problem-Based Learning as separate instructional approaches, leaving limited empirical evidence on their integrated application in elementary science education. This study aimed to examine the effectiveness of integrating Outdoor Study with Problem-Based Learning in supporting conceptual understanding and learning independence. A quasi-experimental pretest–posttest control group design was conducted at SD Negeri 3 Nglengkir (n = 19) and SD Negeri 2 Nglengkir (n = 17), Blora Regency, Indonesia. Data were collected using a conceptual understanding test and a learning independence questionnaire, analyzed using paired-samples t-tests, independent-samples t-tests, and MANOVA. The experimental group demonstrated significantly higher conceptual understanding and learning independence scores than the control group (p < .001). MANOVA also revealed a significant simultaneous difference between groups, Wilks' Λ = .241, F(2; 33) = 52.061, p < .001, partial η² = .759. These findings indicate that the integration of Outdoor Study and Problem-Based Learning offers a promising approach for strengthening science learning outcomes and learner autonomy. The study contributes empirical evidence for competency-oriented elementary science instruction aligned with SDG 4.

This study aimed to develop and evaluate a Problem-Based Wordwall Edugame instructional package for sixth-grade Science and Social Studies (IPAS) and examine its association with students’ critical-thinking performance. Using a research-and-development approach guided by the ADDIE model, the study incorporated a quasi-experimental pretest–posttest comparison involving all 30 sixth-grade students at SDN 3 Sendangrejo, Indonesia, assigned by pretest scores to experimental (n = 15) and control (n = 15) groups. Data were collected through expert-validation sheets, classroom observations, teacher and student response questionnaires, and critical-thinking tests, and analyzed using descriptive statistics, assumption tests, paired- and independent-samples t-tests, and normalized gains. Expert validation yielded 87% for content, 89% for media, and 88% for learning devices; implementation reached 92.76%, and teacher and student responses each reached 93%. Mean critical-thinking scores increased from 56.80 to 89.87 in the experimental group and from 53.73 to 68.87 in the control group; normalized gains were 0.77 and 0.33, respectively. The posttest group difference was significant, t(28) = 12.73, p < .001. These findings are consistent with constructivist and problem-based learning research and suggest that pedagogically integrated gamification can support critical-thinking development. However, the single-school sample, nonrandom group allocation, and combined intervention limit causal inference and generalizability; larger controlled studies should test individual components and longer-term effects.

Student engagement positively influences academic achievement, yet instruments suited to the Indonesian cultural context remain limited. This study aimed to develop a valid, reliable, and user-friendly student engagement scale for high school students. Using a quantitative descriptive design, the study involved 295 male and female students aged 15–18 years recruited through convenience sampling. The scale comprised three dimensions: behavioral, emotional, and cognitive engagement. The results showed that the scale demonstrated a good model fit based on the goodness-of-fit indices (χ2/df = 1.60; CFI = 0.966; TLI = 0.962; SRMR = 0.074; RMSEA = 0.045) and good reliability, with Cronbach’s alpha values of 0.844 for emotional engagement, 0.753 for behavioral engagement, and 0.782 for cognitive engagement. The developed scale can be used by teachers, counselors, and educational researchers to identify students’ levels of engagement and inform the development of programs to improve student engagement.

Student diversity poses a continuing challenge in higher education, particularly when common learning objectives must be maintained while providing flexibility in learning resources, activities, interaction, support, and assessment. This study examined students’ perceptions and acceptance of digitally supported differentiated learning in Information Technology Education. A quantitative cross-sectional descriptive survey was conducted with 35 students at Universitas Lampung, Indonesia, after the learning experience. Data were collected using a 31-item questionnaire rated on a four-point Likert scale, with reported high internal consistency (Cronbach’s α = 0.985), and were analyzed using means, standard deviations, and normalized mean scores. Students rated the five implementation dimensions favorably (M = 3.28, 81.88%). Digital pedagogical design received the highest rating (M = 3.34, 83.45%), whereas product and assessment differentiation received the lowest (M = 3.18, 79.57%). Technology-supported collaboration was the highest-rated individual item (M = 3.49, 87.14%), whereas choices in presentation formats and the timeliness of digital feedback received lower ratings. The secondary acceptance summary was similarly favorable (M = 3.31, 82.74%), with increased learning motivation receiving the highest rating. These findings identify digital support and collaboration as perceived strengths of the learning design, while flexibility in student products and the timeliness of feedback warrant further attention. Given the single-cohort, post-only design and absence of objective learning-outcome measures, the findings should be interpreted as context-specific evidence of students’ perceptions of implementation rather than evidence of causal effects on learning.

Traditional games offer accessible opportunities for physical activity, social interaction, and the introduction of local cultural practices among elementary school children. This study aimed to describe the implementation of PETRA AKTIF, a community service program introducing traditional games as alternative physical activities for elementary school students. Employing a qualitative descriptive approach, the program involved 28 third-grade students from Public Elementary School 3 Plumbon, Karanganyar Regency, Indonesia. Four traditional games were introduced: hopscotch, jump rope, fortress, and dragon snake. Data were collected through direct observation, interviews, and activity documentation and subsequently analyzed descriptively. Student satisfaction was assessed using a five-level response scale. The findings revealed that students participated in various physical movements, including jumping, walking, running, and balancing. Group activities also demonstrated observable communication, cooperation, coordination, and adherence to game rules. Satisfaction assessments indicated that 25–27 of the 28 participants reported being satisfied or very satisfied with each game. Furthermore, the activities provided students with direct exposure to traditional games as expressions of local wisdom. These findings suggest that PETRA AKTIF provides opportunities for physical engagement, peer interaction, and cultural familiarization, although improvements in physical fitness and social skills were not directly measured.

Background: Emergency nurses in earthquake prone regions require psychological resources to maintain resilience, manage occupational stress, and deliver effective care during disasters. Self confidence may contribute to their ability to adapt to challenging clinical situations. Objectives: This study examined the association between self confidence and resilience among emergency department nurses at Sayang Regional General Hospital, Cianjur Regency, Indonesia. Methods: A quantitative cross sectional study involved 50 emergency department nurses recruited through total sampling. Self confidence and resilience were assessed using structured questionnaires. Associations were examined using the Chi square test, with odds ratios (OR) and 95% confidence intervals (CI) calculated to estimate association strength. Results: High self confidence was reported by 34 nurses (68.0%), while 35 nurses (70.0%) demonstrated high resilience. Statistical analysis revealed a significant association between self confidence and resilience (p = 0.005; OR = 6.00; 95% CI: 1.60–22.55), indicating greater odds of high resilience among nurses with high self confidence. Conclusion: Self confidence was significantly associated with resilience among emergency nurses. Integrating psychological capacity building into hospital disaster preparedness programs may strengthen nurses' adaptive capabilities and support emergency care readiness.

زمینه: پرستاران اورژانس در مناطق زلزله‌خیز به منابع روان‌شناختی برای حفظ تاب‌آوری، مدیریت استرس شغلی و ارائه مراقبت مؤثر در هنگام بلایا نیاز دارند. اعتماد به نفس ممکن است به توانایی آن‌ها در سازگاری با موقعیت‌های بالینی چالش‌برانگیز کمک کند. اهداف: این مطالعه ارتباط بین اعتماد به نفس و تاب‌آوری را در میان پرستاران بخش اورژانس بیمارستان عمومی منطقه‌ای Sayang، شهرستان Cianjur، اندونزی مورد بررسی قرار داد. روش‌ها: یک مطالعه مقطعی کمی با مشارکت ۵۰ پرستار بخش اورژانس که از طریق نمونه‌گیری کل انتخاب شدند، انجام شد. اعتماد به نفس و تاب‌آوری با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته ارزیابی شد. ارتباطات با استفاده از آزمون کای دو بررسی شد و نسبت شانس (OR) و فاصله اطمینان ۹۵٪ (CI) برای برآورد قدرت ارتباط محاسبه گردید. نتایج: ۳۴ پرستار (۶۸٫۰٪) اعتماد به نفس بالا و ۳۵ پرستار (۷۰٫۰٪) تاب‌آوری بالا را گزارش کردند. تحلیل آماری ارتباط معناداری بین اعتماد به نفس و تاب‌آوری نشان داد (p = 0.005؛ OR = 6.00؛ 95% CI: 1.60–22.55)، که نشان‌دهنده شانس بیشتر تاب‌آوری بالا در میان پرستارانی با اعتماد به نفس بالا است. نتیجه‌گیری: اعتماد به نفس با تاب‌آوری در میان پرستاران اورژانس ارتباط معناداری داشت. ادغام برنامه‌های توانمندسازی روان‌شناختی در برنامه‌های آمادگی بیمارستان برای بلایا می‌تواند قابلیت‌های سازگاری پرستاران را تقویت کرده و آمادگی مراقبت اورژانس را حمایت کند.

Background: Bullying remains a significant adolescent health and school safety concern. Self control may influence students' behavioral regulation and involvement in bullying. Objectives: This study examined the association between self control and bullying behavior among students at SMPN 1 Cikembar, Sukabumi Regency, Indonesia. Methods: A correlational cross sectional study included 293 students selected from a population of 1,059 using proportional stratified random sampling. Self control and bullying behavior were assessed using questionnaires based on the Brief Self Control Scale and Revised Olweus Bully/Victim Questionnaire. Associations were analyzed using the Chi square test and prevalence ratios (PR) with 95% confidence intervals (CI). Results: High self control was reported by 185 students (63.1%), while 184 (62.8%) demonstrated low bullying behavior. High bullying behavior occurred in 56.5% of students with low self control compared with 25.9% of those with high self control. Low self control was significantly associated with higher bullying prevalence (PR = 2.18; 95% CI: 1.62–2.92; X² = 27.22; p < 0.001). Conclusions: Lower self control was significantly associated with bullying behavior, without establishing causality. School prevention programs should integrate behavioral assessment, counseling, and coordinated teacher and parent support.

زمینه: زورگویی همچنان یکی از نگرانی‌های مهم سلامت نوجوانان و ایمنی مدارس است. خودکنترلی ممکن است بر تنظیم رفتاری دانش‌آموزان و مشارکت آن‌ها در رفتارهای زورگویی تأثیرگذار باشد. هدف: این پژوهش به بررسی ارتباط بین خودکنترلی و رفتار زورگویی در میان دانش‌آموزان مدرسه متوسطه اول دولتی شماره ۱ چیکمبار، شهرستان سوکابومی، اندونزی پرداخت. روش‌ها: این مطالعه مقطعی همبستگی شامل ۲۹۳ دانش‌آموز بود که از جمعیت ۱۰۵۹ نفره با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده متناسب انتخاب شدند. خودکنترلی و رفتار زورگویی با استفاده از پرسشنامه‌هایی بر اساس Brief Self Control Scale و Revised Olweus Bully/Victim Questionnaire ارزیابی شد. ارتباطات با استفاده از آزمون کای‌اسکوئر و نسبت شیوع (PR) با فاصله اطمینان ۹۵٪ (CI) تحلیل گردید. یافته‌ها: ۱۸۵ دانش‌آموز (۶۳/۱٪) خودکنترلی بالا و ۱۸۴ نفر (۶۲/۸٪) رفتار زورگویی پایین را گزارش کردند. رفتار زورگویی بالا در ۵۶/۵٪ از دانش‌آموزان با خودکنترلی پایین در مقایسه با ۲۵/۹٪ از افراد با خودکنترلی بالا مشاهده شد. خودکنترلی پایین به طور معناداری با شیوع بالاتر رفتار زورگویی مرتبط بود (PR = 2.18؛ ۹۵٪ CI: 1.62–2.92؛ X² = 27.22؛ p < 0.001). نتیجه‌گیری: خودکنترلی پایین به طور معناداری با رفتار زورگویی مرتبط بود، بدون آنکه رابطه علیت اثبات شود. برنامه‌های پیشگیری مدرسه‌ای باید ارزیابی رفتاری، مشاوره و حمایت هماهنگ معلمان و والدین را دربرگیرد.

Background: Developmental screening and responsive caregiving are essential components of early childhood healthcare. Parenting styles may be associated with developmental screening outcomes. Objectives: To examine the association between parenting styles and developmental screening categories among children aged 2 to 5 years in Sukabumi, Indonesia. Methods: This quantitative cross sectional study included 260 mother–child pairs recruited through reported cluster random sampling. Parenting styles were assessed using the Parenting Styles and Dimensions Questionnaire, while development was screened using the Kuesioner Pra Skrining Perkembangan. Associations were analyzed using Pearson chi square and Cramér’s V. Results: Authoritative, authoritarian, and permissive parenting accounted for 49.6%, 24.2%, and 26.2% of participants, respectively. Developmental screening indicated normal findings in 67.7%, suspect findings in 24.2%, and delay findings in 8.1%. A significant association was observed (X² = 21.148; df = 4; p < 0.001; Cramér’s V = 0.202). Suspect findings were highest with authoritarian parenting (41.3%), while delay findings were highest with permissive parenting (14.7%). Conclusions: Parenting styles were associated with developmental screening categories. Findings support caregiver counseling and routine developmental screening but do not establish causality.

زمینه: غربالگری رشد و مراقبت پاسخگو از اجزای اساسی مراقبت‌های بهداشتی دوران کودکی به‌شمار می‌روند. سبک‌های فرزندپروری ممکن است با نتایج غربالگری رشد مرتبط باشند. هدف: بررسی ارتباط بین سبک‌های فرزندپروری و دسته‌بندی‌های غربالگری رشد در کودکان ۲ تا ۵ ساله شهر سوکابومی اندونزی. روش‌ها: این مطالعه مقطعی کمی شامل ۲۶۰ زوج مادر–کودک بود که با نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی گزارش‌شده انتخاب شدند. سبک‌های فرزندپروری با استفاده از پرسشنامه سبک‌ها و ابعاد فرزندپروری (Parenting Styles and Dimensions Questionnaire) ارزیابی شد و غربالگری رشد با استفاده از پرسشنامه پیش‌غربالگری رشد (Kuesioner Pra Skrining Perkembangan) انجام گرفت. ارتباط‌ها با استفاده از آزمون کای دو پیرسون و مقدار V کرامر تحلیل شد. یافته‌ها: سبک فرزندپروری مقتدرانه، استبدادی و سهل‌گیر به‌ترتیب ۴۹/۶٪، ۲۴/۲٪ و ۲۶/۲٪ شرکت‌کنندگان را تشکیل دادند. غربالگری رشد در ۶۷/۷٪ یافته‌های طبیعی، در ۲۴/۲٪ یافته‌های مشکوک و در ۸/۱٪ یافته‌های تأخیر را نشان داد. ارتباط معناداری مشاهده شد (X² = 21.148؛ df = 4؛ p < 0.001؛ V کرامر = 0.202). بیشترین یافته‌های مشکوک در سبک فرزندپروری استبدادی (۴۱/۳٪) و بیشترین یافته‌های تأخیر در سبک فرزندپروری سهل‌گیر (۱۴/۷٪) مشاهده شد. نتیجه‌گیری: سبک‌های فرزندپروری با دسته‌بندی‌های غربالگری رشد مرتبط بودند. یافته‌ها از مشاوره به مراقبان و غربالگری روتین رشد حمایت می‌کنند اما رابطه علی را اثبات نمی‌کنند.

Students’ learning outcomes in Informatics remain a challenge when conventional instructional media offer limited interaction, contributing to passive engagement and difficulties understanding learning materials. This study examined changes in Grade X students’ learning outcomes after the implementation of Wordwall-assisted interactive learning media for the Computer Systems topic at SMAN 1 Sawahlunto, Indonesia. A quantitative approach was employed using a pre-experimental one-group pretest–posttest design involving 30 students from class X E4. Students completed a multiple-choice achievement test before instruction, participated in Computer Systems learning activities supported by Wordwall, and completed a posttest afterward. The intervention incorporated game-based activities to support practice and engagement; however, the research records did not specify its duration. Data were analyzed using descriptive statistics and a paired-samples t-test, with normalized gain (N-Gain) used to assess the level of improvement. The mean score increased from 53.67 on the pretest to 77.67 on the posttest, a difference of 24.00 points. The paired-samples t-test identified a statistically significant difference between scores (t = 8.664, df = 29, p < 0.001). The mean N-Gain was 0.538, indicating moderate improvement. These results show that students’ scores were higher after the Wordwall-assisted learning intervention. Nevertheless, the study did not include a control group, the observed change cannot be attributed to Wordwall alone; instructional or testing-related factors may also have contributed. Wordwall therefore be considered a useful supplementary medium for Informatics instruction, while further studies using control groups, larger samples, and documented intervention durations are needed to strengthen conclusions about its effectiveness.

This study examines career development as a predictor of achievement motivation among public elementary school teachers in Pabelan District, Semarang Regency, Indonesia. The study employed a quantitative approach with a cross-sectional design. The population consisted of public elementary school teachers in Pabelan District, and data were collected from 128 teachers using structured Likert-scale questionnaires measuring career development and achievement motivation. The data were analyzed using descriptive statistics, assumption testing, and simple linear regression to determine the predictive association between career development and teachers’ achievement motivation. The findings indicate that teachers’ achievement motivation was generally high, with a mean score of 148.09, while career development also demonstrated a relatively favorable level, with a mean score of 128.93. Among the dimensions of achievement motivation, the need for affiliation obtained the highest percentage (88.10%), followed by the need for achievement (87.30%) and the need for power (85.40%). Regarding career development, self-development showed the highest percentage (87.50%), followed by experience (86.90%) and work performance (82.90%). Regression analysis indicated a positive and statistically significant predictive association between career development and achievement motivation. The estimated regression model was Ŷ = 52.86 + 0.74X, with an estimated R² of 0.490, indicating that career development statistically accounted for approximately 49.0% of the variance in achievement motivation within the sample. These findings highlight the importance of providing sustainable opportunities for teachers’ professional growth, career development, and self-improvement to support achievement-oriented motivation.

این پژوهش، توسعه شغلی را به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده انگیزه دستاورد در میان معلمان مدارس ابتدایی دولتی در منطقه پابلان، شهرستان سمراگ، اندونزی مورد بررسی قرار می‌دهد. این مطالعه از رویکردی کمی با طرح مقطعی استفاده کرد. جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی دولتی منطقه پابلان بود و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته لیکرت که توسعه شغلی و انگیزه دستاورد را اندازه‌گیری می‌کردند، از ۱۲۸ معلم جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون فرضیات و رگرسیون خطی ساده برای تعیین رابطه پیش‌بینی‌کننده بین توسعه شغلی و انگیزه دستاورد معلمان تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که انگیزه دستاورد معلمان به‌طور کلی بالا بود، با میانگین نمره ۱۴۸.۰۹، در حالی که توسعه شغلی نیز سطح نسبتاً مطلوبی را نشان داد، با میانگین نمره ۱۲۸.۹۳. در میان ابعاد انگیزه دستاورد، نیاز به تعلق‌گیری بالاترین درصد (۸۸.۱۰٪) را به خود اختصاص داد، پس از آن نیاز به دستاورد (۸۷.۳۰٪) و نیاز به قدرت (۸۵.۴۰٪) قرار داشت. در مورد توسعه شغلی، خودتوسعه بالاترین درصد (۸۷.۵۰٪) را نشان داد، پس از آن تجربه (۸۶.۹۰٪) و عملکرد شغلی (۸۲.۹۰٪). تحلیل رگرسیون نشان داد که رابطه پیش‌بینی‌کننده مثبت و معناداری از نظر آماری بین توسعه شغلی و انگیزه دستاورد وجود دارد. مدل رگرسیون تخمین‌زده‌شده به صورت Ŷ = 52.86 + 0.74X بود، با R² تخمین‌زده‌شده ۰.۴۹۰ که نشان می‌دهد توسعه شغلی به‌طور آماری حدود ۴۹.۰٪ از واریانس انگیزه دستاورد را در نمونه توضیح می‌دهد. این یافته‌ها بر اهمیت فراهم‌سازی فرصت‌های پایدار برای رشد حرفه‌ای، توسعه شغلی و خودبهبودی معلمان برای حمایت از انگیزه مبتنی بر دستاورد تأکید دارند.

While research into inclusivity and dyslexia, a neurodevelopmental condition affecting language learning, has gained greater attention, multilevel stakeholders’ perspectives across both public schools and teacher education programs remain underexplored. Addressing this gap, this study adapts the broader UNESCO Policy Review Framework as a lens for investigating dyslexia-friendly inclusive practices among ELT stakeholders, including in-service teachers, school administrators, teacher educators, and university administrators in the Riau Islands, Indonesia. Utilizing a mixed-methods research design, this study gathered data through questionnaires, classroom observations, and semi-structured interviews. Subsequently, data were analyzed via descriptive statistics and thematic analysis. Results revealed limited awareness of dyslexia and inclusive education, alongside misconceptions and reliance on special schools. Although inclusive practices were evident (mainly differentiated instruction), specific support for students with dyslexia remained unaddressed. Despite inclusion being viewed positively and mandated within the education system, its implementation remained weak. The study offers implications for systemic reform, suggesting that ELT stakeholders enhance their inclusive practices through training and developing inclusive institutional management. Additionally, teacher education institutions should pursue curricular adjustments to incorporate dyslexia-friendly inclusive practices.

This study investigates the internalization of moral education values through traditional games in an Islamic early childhood education institution, focusing on the implementation of play-based activities, teacher facilitation, and children's emerging moral behaviors. Adopting a qualitative field research approach, the study was conducted at RA Athfalul Huda GUPPI, Qurnia Village, Mataram, Indonesia. Research participants were purposively selected and included the school principal, teachers, and children involved in traditional game-based learning. Data were collected through observation, interviews, and documentation, and analyzed using the Miles and Huberman interactive model, comprising data reduction, data display, and conclusion drawing and verification. Data credibility was supported through source and methodological triangulation and sustained observation. The findings identify four traditional games Cublak-Cublak Suweng, Gobak Sodor, Petak Umpet, and Dakon—as learning activities that provide opportunities for children to experience and practice moral values through shared rules, peer interactions, turn-taking, and collaborative participation. Teacher facilitation, particularly through behavioural modelling, rule reinforcement, guidance, and post-activity reflection, emerged as an important component of the moral learning process. The values addressed through these activities included honesty, trustworthiness, responsibility, patience, cooperation, sportsmanship, tolerance, humility, and social awareness. Furthermore, parent-reported observations indicated that some positive behavioral practices were also reflected in children's interactions at home. These findings highlight the pedagogical potential of culturally embedded traditional games as a context for experiential moral education. The study contributes a contextually grounded understanding of how traditional play and teacher mediation can support the development of moral awareness and emerging behavioral practices in Islamic early childhood education.

School accreditation in Indonesia is often reduced to completing documents before the assessment visit, so the quality it produces tends to be administrative and short-lived. SDIT Ar Refah Tanjungpinang faced the same problem before it raised its accreditation rating from C to A. This study aims to analyse the principal's strategies for building a quality culture from a Total Quality Management perspective, to explain how the values of amanah (trustworthiness) and ihsan (excellence) are internalised into that culture, and to reveal the impact of this culture on the accreditation transformation. The study employed a qualitative approach with a single case study design. Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and document analysis involving the principal, teachers, administrative staff, foundation board members, the school committee, and the accreditation team. The data were analysed using the interactive model of data condensation, data display, and conclusion drawing, and their trustworthiness was tested through source and technique triangulation. The findings show that the principal built a quality culture through shared quality awareness, documented work cycles, improvement-oriented evaluation, team collaboration, and role modelling. Amanah and ihsan served as intrinsic motivation that shifted work orientation from compliance to worship. The study concludes that integrating TQM principles with amanah and ihsan produces a substantive accreditation transformation, because quality is embraced as a moral and spiritual responsibility of the entire school community.

ABSTRACT Differences in Arabic language-use environments offer a perspective for understanding why speaking instruction does not always provide learners with comparable language experiences. This study examines mahārah taḥadduts through a comparison of the Arabic Language Education Program at UIN Raden Intan Lampung, Indonesia, and the Arabic Literature Program at Yarmouk University, Jordan. A qualitative approach was employed using a comparative case study design. Data were collected through observations, semi-structured interviews with lecturers, program heads, students, and alumni, as well as document analysis. The data were analyzed using the Miles and Huberman model, supplemented by within-case and cross-case analyses, while triangulation was employed to establish data trustworthiness. Both programs demonstrated relatively similar instructional patterns involving topic selection, preparation, presentations, dialogue, and question-and-answer sessions. The most notable distinction concerned their language-use environments. At UIN Raden Intan Lampung, speaking practice was largely confined to formally structured learning settings (by design), whereas at Yarmouk University, Arabic was also used in academic interactions and everyday communication (given). These differences were associated with variations in practice opportunities, forms of oral production, and affective-linguistic barriers, without treating the language environment as the sole determining factor. These findings inform the proposed Tiered Oral Production Model, which distinguishes scheduled production (Layer 1) from contextual production (Layer 2). Developing speaking proficiency therefore requires broader opportunities to use Arabic beyond the classroom, alongside further testing of the model across diverse educational contexts. ABSTRAK Perbedaan lingkungan penggunaan bahasa Arab memberikan perspektif untuk memahami mengapa pembelajaran keterampilan berbicara tidak selalu menghasilkan pengalaman berbahasa yang serupa. Penelitian ini menelaah pembelajaran mahārah taḥadduts melalui perbandingan Program Studi Pendidikan Bahasa Arab UIN Raden Intan Lampung dan Program Studi Sastra Arab Yarmouk University, Yordania. Kajian dilakukan dengan pendekatan kualitatif melalui desain studi kasus komparatif. Observasi, wawancara semi-terstruktur dengan dosen, ketua program studi, mahasiswa, dan alumni, serta dokumentasi digunakan untuk memperoleh data. Analisis mengikuti model Miles dan Huberman, kemudian diperdalam melalui penelaahan dalam-kasus dan lintas-kasus; triangulasi digunakan untuk memeriksa keabsahan data. Kedua program studi memperlihatkan pola instruksional yang relatif serupa, meliputi penentuan tema, persiapan, presentasi, dialog, dan tanya jawab. Pembeda yang menonjol terdapat pada ekologi penggunaan bahasa. Di UIN Raden Intan Lampung, praktik berbicara lebih banyak terikat pada ruang pembelajaran yang dirancang secara formal (by design), sedangkan di Yarmouk University bahasa Arab juga hadir dalam interaksi akademik dan keseharian (given). Perbedaan ini berkaitan dengan variasi kesempatan praktik, bentuk produksi lisan, dan hambatan afektif-linguistik, tanpa menempatkan lingkungan sebagai faktor tunggal. Temuan tersebut melandasi usulan Model Produksi Lisan Bertingkat, yang membedakan produksi terjadwal (Lapis 1) dan produksi kontekstual (Lapis 2). Pengembangan keterampilan berbicara karena itu perlu memperluas kesempatan penggunaan bahasa Arab di luar kelas sekaligus menguji model tersebut pada konteks pendidikan yang beragam.

In the modern world, students should be equipped with critical thinking, problem-solving, and autonomous learning skills. Problem-Based Learning (PBL) is designed to foster these competencies by shifting the focus from teacher-centered instruction to student-centered learning. However, many instructors struggle with this transition and tend to take control of the classroom instead of encouraging students to take charge of their own learning. This study investigates how teachers implement PBL and what factors contribute to teacher dominance in a student-centered approach. We employed a mixed-methods design, incorporating classroom observations and semi-structured interviews with 20 teachers from two universities in East Java, Indonesia. Findings revealed that teachers correctly implemented only 37.50% of PBL phases, while in 62.50% of cases, the instructors misapplied or didn’t complete the PBL phase. Teacher-centered activities dominated 64.17% of classroom interactions, limiting opportunities for learner autonomy. Interview results highlighted that many teachers misunderstood problem presentation, while some believed PBL was only effective for high-achieving students. These findings highlight a need for targeted professional development programs to help teachers become facilitators rather than content deliverers. Without proper training, PBL risks becoming a modified version of traditional teaching. Future research should explore long-term changes in teacher autonomy and incorporate students’ perspectives in order to better understand the impact of PBL implementation.

ABSTRACT Insufficient sleep duration among bus drivers has the potential to cause prolonged fatigue, oxidative stress, and elevated liver enzymes such as SGOT and SGPT. Research examining the correlation between sleep duration and SGOT and SGPT levels among bus drivers in Indonesia remains limited. This study aimed to analyze the correlation between sleep duration and SGOT and SGPT levels in bus drivers at Bulupitu Bus Station, Purwokerto. The study employed an analytical observational design with a cross-sectional approach involving 20 bus drivers selected through total sampling. Sleep duration was measured using a questionnaire, while SGOT and SGPT levels were analyzed using the IFCC kinetic method. Correlations between variables were tested using Pearsons correlation with a significance level of 0.05. The average sleep duration of respondents was 6.35-1.59 hours; the mean SGOT level was 29.625-24.94 U/L, and the mean SGPT level was 45,150-33.37 U/L. No significant correlation was found between sleep durition and SGOT levels (r = 0.203: p = 0.391) or SGPT levels (r 0.441, p0.051). Sleep duration did not show a significant correlation with SGOT and SGPT levels in bus drivers. Lifestyle factors and other health conditions may contribute more substantially. Keywords: Sleep Duration, SGOT, SGPT, Bus Drivers. ABSTRAK Durasi tidur yang kurang pada sopir bus berpotensi menimbulkan kelelahan berkepanjangan, stres oksidatif, serta peningkatan enzim hati seperti SGOT dan SGPT. Studi terkait hubungan antara durasi tidur dengan kadar SGOT dan SGPT pada sopir bus di Indonesia masih terbatas. Tujuan dari studi ini adalah untuk menganalisis hubungan antara durasi tidur dengan kadar SGOT dan SGPT pada sopir bus di Terminal Bulupitu Purwokerto. Desain studi ini menggunakan rancangan observasional analitik dengan pendekatan cross-sectional pada 20 sopir bus yang diambil melalui teknik total sampling. Pengukuran durasi tidur dilakukan menggunakan kuesioner, sedangkan kadar SGOT dan SGPT dianalisis dengan metode kinetik IFCC. Hubungan antar variabel dianalisis dengan uji korelasi Pearson pada tingkat signifikansi 0,05. Rata-rata durasi tidur responden adalah 6,35 ± 1,59 jam; rerata kadar SGOT sebesar 29,625 ± 24,94 U/L dan SGPT sebesar 45,150 ± 33,37 U/L. Tidak terdapat hubungan signifikan antara durasi tidur dengan kadar SGOT (r = 0,203; p = 0,391) maupun SGPT (r = –0,441; p = 0,051). Durasi tidur tidak menunjukkan hubungan yang signifikan dengan kadar SGOT dan SGPT pada sopir bus. Faktor gaya hidup dan kondisi kesehatan lain kemungkinan berperan lebih besar. Kata Kunci: Durasi Tidur, SGOT, SGPT, Sopir Bus.

Academic achievement in higher education is associated not only with individual and instructional factors but also with students' social environment. However, evidence on peer environments among Social Studies Education students in Indonesia remains limited, particularly regarding how peer interactions are experienced in academic contexts. This study examines the relationship between peer environment and academic achievement among pre-service Social Studies teachers at the Social Studies Education Study Program, Faculty of Education and Teacher Training, State Islamic University of Maulana Malik Ibrahim Malang. A sequential explanatory mixed-methods design was used. The quantitative phase involved 220 students from a population of 488 students in the 2023, 2024, and 2025 cohorts and was analyzed using PLS-SEM. The qualitative phase involved semi-structured interviews with 15 students selected purposively from the quantitative phase. The quantitative results indicated a positive and statistically significant association between peer environment and academic achievement (β = 0.145; t = 2.123; p = 0.034), although the effect size was small (f² = 0.014) and the model explained 1.5% of the variance in academic achievement (R² = 0.015). The qualitative findings identified four themes: academic behavior modeling, socio-academic support, group learning norms, and positive competitive drive. Together, the findings suggest that peer environment is a contextual factor associated with academic achievement through students' academic behaviors and interactions, rather than a dominant determinant of GPA. The study extends the application of Peer Influence Theory to pre-service Social Studies teacher education by highlighting the academic orientation and quality of peer interactions.

This community service activity is motivated by the gap in practical competence among students at SMKS Binong Permai in facing the 2026 Vocational Competency Examination compared to industry standards. The primary objective of this program is to enhance the technical readiness and professionalism of students in Office Automation and Governance (OTKP) as well as Accounting and Institutional Finance (AKL) through the synchronization of academic expertise and practical needs. The activity was conducted on April 25 and 30, 2026, involving all 95 final-year students, consisting of 65 OTKP students and 30 AKL students. The method applied was Vocational Intensive Mentoring, consisting of intensive technical guidance (technical coaching) and independent competency test simulations with service excellence role-play involving lecturers and peer student tutors. Evaluation results demonstrated a significant increase in material comprehension, with average post-test scores exceeding 80. Furthermore, a 100% passing rate was achieved (95 out of 95 students were declared competent), successfully producing systematic executive work agenda drafts and accurate financial reports following junior accounting technician standards. In conclusion, this simulation mentorship not only achieved the 100% passing rate target but also fostered a strategic mindset and digital proficiency relevant to modern workforce requirements.

The digitization of hadith texts has become an important issue in Islamic boarding school education because it changes access to, learning of, and transmission of religious knowledge traditionally grounded in teacher guidance and the sanad tradition. This study aims to analyze the opportunities, challenges, and impacts of hadith text digitization on traditional scholarly authority in pesantren across Indonesia and dayah in Aceh. The study employs a library research method involving the analysis of 14 scholarly journal articles relevant to hadith text digitization, pesantren learning, knowledge transmission, and religious authority. The articles were prioritized from publications between 2021 and 2026 based on topical relevance and source credibility. Data were analyzed qualitatively through content analysis and thematic synthesis. The findings indicate that digitization broadens access to hadith literature, facilitates hadith searching and takhrij, and supports students’ independent learning. The identified challenges include digital source validity, superficial understanding of hadith, changes in knowledge transmission, and the emergence of new religious authorities. Digitization does not eliminate teachers’ roles but encourages the development of hybrid scholarly authority. Therefore, technology integration needs to be accompanied by stronger digital literacy, source verification, hadith methodology, and guidance from teachers and teungku. ABSTRAK Digitalisasi kitab hadis menjadi isu penting dalam pendidikan pesantren karena mengubah pola akses, pembelajaran, dan transmisi pengetahuan keagamaan yang selama ini bertumpu pada bimbingan guru dan tradisi sanad. Penelitian ini bertujuan menganalisis peluang, tantangan, serta dampak digitalisasi kitab hadis terhadap otoritas keilmuan tradisional pada pesantren di Indonesia dan dayah di Aceh. Penelitian menggunakan metode kepustakaan (library research) dengan menganalisis 14 artikel jurnal ilmiah yang relevan dengan digitalisasi kitab hadis, pembelajaran pesantren, transmisi pengetahuan, dan otoritas keagamaan. Artikel diprioritaskan dari publikasi tahun 2021–2026 dengan mempertimbangkan relevansi topik dan kredibilitas sumber. Data dianalisis secara kualitatif melalui analisis isi (content analysis) dan sintesis tematik. Hasil analisis menunjukkan bahwa digitalisasi memperluas akses terhadap literatur hadis, mempercepat penelusuran dan takhrij, serta mendukung kemandirian belajar santri. Tantangan yang ditemukan meliputi validitas sumber digital, risiko pemahaman hadis yang dangkal, perubahan pola transmisi ilmu, dan munculnya otoritas keagamaan baru. Digitalisasi tidak menghilangkan peran guru, tetapi mendorong terbentuknya otoritas keilmuan hibrida. Oleh karena itu, pemanfaatan teknologi perlu disertai penguatan literasi digital, verifikasi sumber, metodologi hadis, dan bimbingan guru serta teungku.

ABSTRACT Short story writing instruction among eighth-grade students at SMP NW Aikmual faces several challenges, including generating ideas, developing thoughts, selecting appropriate words, accessing reading references, and maintaining concentration. This study aims to describe the teacher’s role in supporting the development of students’ short story writing skills and to identify the supporting and inhibiting factors in the learning process. The study employed a descriptive qualitative approach involving seven informants selected through purposive sampling, comprising one Indonesian language teacher and six eighth-grade students directly involved in short story writing activities. Data were collected through semi-structured interviews, observations, and documentation, then analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that the teacher acts as a facilitator by providing learning materials and short story examples, a motivator through encouragement and appreciation, a mentor by guiding students in generating ideas and developing stories, and an evaluator by providing corrections and feedback. Supporting factors include teacher guidance, student motivation, and the availability of learning resources, while inhibiting factors include difficulties in developing ideas, limited vocabulary and reading references, and concentration problems. These findings indicate that targeted and continuous teacher support helps facilitate the short story writing process according to students’ needs. ABSTRAK Pembelajaran menulis cerpen pada siswa kelas VIII SMP NW Aikmual masih menghadapi kendala dalam menemukan ide, mengembangkan gagasan, merangkai kata, memperoleh referensi bacaan, dan mempertahankan konsentrasi. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan peran guru dalam mendukung proses pengembangan kemampuan menulis cerpen serta mengidentifikasi faktor pendukung dan penghambat pembelajaran. Penelitian menggunakan pendekatan deskriptif kualitatif dengan tujuh informan yang dipilih secara purposive sampling, terdiri atas satu guru Bahasa Indonesia dan enam siswa kelas VIII yang terlibat langsung dalam pembelajaran menulis cerpen. Data dikumpulkan melalui wawancara semi-terstruktur, observasi, dan dokumentasi, kemudian dianalisis melalui reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa guru berperan sebagai fasilitator melalui penyediaan materi dan contoh cerpen, motivator melalui dorongan dan apresiasi, pembimbing melalui pendampingan dalam menentukan ide dan mengembangkan cerita, serta evaluator melalui koreksi dan umpan balik. Faktor pendukung meliputi bimbingan guru, motivasi siswa, dan ketersediaan sumber belajar, sedangkan faktor penghambat mencakup kesulitan mengembangkan gagasan, keterbatasan kosakata dan referensi, serta masalah konsentrasi. Temuan ini menunjukkan bahwa dukungan guru yang terarah dan berkelanjutan berperan dalam memfasilitasi proses menulis sesuai kebutuhan siswa.

Teachers’ participation in professional development is often high, yet it does not always translate into classroom innovation, a persistent transfer-of-learning gap. This study explores how principals’ assertive communication was associated with teachers’ professional competence development in two junior high schools (one public, one private) in Brebes Regency, Indonesia. An explanatory sequential mixed-methods design was used: baseline teacher competence was descriptively mapped from the Ruang GTK platform and the Education Report (Rapor Pendidikan), followed by a qualitative phase with 22 purposively selected informants (principals, vice-principals, teachers, students, and parents). Data were gathered through surveys, interviews, observations, and document analysis, and analyzed using Miles et al.’s interactive model with triangulation. Baseline data showed high training participation (score 4) but stagnant instructional innovation and classroom management (scores 2–3). Four interactional dimensions of assertive communication emerged: directive transparency, dialogic respect, non-blaming corrective feedback, and facilitative advocacy. These were associated with reduced teacher defensiveness and greater openness to interactive and digital teaching, and varied with institutional readiness. The study frames assertive leadership as a dynamic system of instructional communication rather than a fixed trait. Given its two-school, non-causal design, the findings are context-specific; they suggest that sustaining competence requires structured post-training clinical supervision and a constructive feedback culture.

Background Rooted in positive psychology, human flourishing scholarship focuses on the presence of health and wellbeing beyond the absence of illness. Contemporary flourishing research has increasingly expanded its focus beyond individuals to larger systems, including families. Family flourishing is an emerging concept with limited clarity in its conceptualizations and measurements. This scoping review synthesized existing literature on the unit-level conceptualizations and operationalizations of family flourishing and wellbeing and examined the extent to which existing measures align with contemporary understandings of human flourishing. Methods Arksey and O'Malley's methodology and the PRISMA-ScR reporting guidelines were followed. Searches were conducted in PubMed, CINAHL, ERIC, PsycINFO, Social Work Abstracts, Academic Search Premier, and Web of Science. Eligible studies presented explicit unit-level conceptualizations or quantitative measures of family flourishing or wellbeing as a multidimensional construct. Only studies written in English and published since 2000 were included. Title and abstract screening, full-text screening, and data extraction were conducted by two independent researchers, while monitoring inter-coder reliability. Discrepancies were resolved through consensus in consultation with the PI. Data extraction utilized a standardized form for consistency, which was iteratively revised through discussion. Results The final sample included 13 studies, which represented diverse regions, including China, Japan, Taiwan, Malaysia, Thailand, Indonesia, New Zealand, the Philippines, and the United States. Studies were published between 2005 and 2025, with most studies published since 2020. Seven quantitative measures of family wellbeing were identified while no family flourishing measures were found. Conceptualizations represented diverse roots including Aristotelian eudaimonia, Indigenous cultural beliefs, and local spiritual teachings. While boundaries were often unclear, six broad categories of conceptualizations were identified, including relational/functional. eudaimonic/existential, hedonic/emotional, social/community, socioeconomic/environmental, and spiritual/religious domains. Relational/functional domains were most frequently covered while spiritual/religious domains were least frequently covered by existing measures. Most measures were developed more than a decade ago, and psychometric evidence beyond internal consistency was limited. Conclusion Family flourishing is an underdeveloped but promising area of scholarship. Further studies are needed to achieve greater conceptual clarity and to develop culturally responsive and psychometrically robust measures. Systematic review registration https://doi.org/10.17605/OSF.IO/E6WXM

Blended learning (BL) has become increasingly established in higher education, yet research has focused more on effectiveness, engagement, and learning regulation than on how face-to-face and online learning jointly facilitate value internalization. In Pancasila Education, this issue matters because learning outcomes extend beyond knowledge of values to students’ decision-making and relationships. This exploratory qualitative study analyzed open-ended questionnaire responses from 67 Universitas Pendidikan Indonesia students using directed qualitative content analysis, complemented by a contextual review of learning materials and activities available through SPOT UPI. The findings reveal four patterns. First, students perceived face-to-face learning primarily as a relational space for dialogue, clarification, deliberation, and collaboration. At the same time, online learning served mainly as a regulatory space for flexibility, access to materials, time management, and independence. These functions complemented each other but were not exclusive. Second, value internalization became visible when Pancasila shifted from content to be understood into a basis for decision-making, respect for differences, rule compliance, and responsibility. Third, good character was associated with relational pathways toward justice and collaboration and self-regulatory pathways toward discipline, responsibility, and work ethic. Social support, digital culture, and LMS reliability influenced these processes. Fourth, discrepancies between ideal values and reality triggered moral reflection for some students, described as productive moral dissonance. The study interprets BL as an architecture of relational-regulatory functions and suggests connecting social interaction, self-regulation, authentic cases, reflection, process assessment, and reliable digital infrastructure in Pancasila Education. Keywords: Pancasila education, Value internalization, Blended learning; Good character; Higher education

Differences in translation strategies can be seen in the rendering of āyāt al-ifk in the 2019 Qur’anic translation published by the Indonesian Ministry of Religious Affairs (Kemenag RI) and the 2020 translation published by the Islamic University of Indonesia (UII). Although both translations convey the main messages of Q.S. An-Nūr [24]: 11–20, they differ in word choice, sentence structure, and contextual explanations. This study aims to analyze the similarities and differences between the two translations and identify their respective strengths and limitations. It employs a qualitative descriptive-comparative method with a library-based approach. The data are drawn from both Indonesian translations and analyzed using the concepts of tarjamah ḥarfiyyah and tarjamah tafsīriyyah, supported by linguistic, semantic, and Qur’anic interpretive analysis. The analysis focuses on key expressions related to false accusations and how each translation conveys the social and ethical messages of the verses. The findings show that the Kementerian Agama RI 2019 translation tends to provide more contextual explanations, making implied meanings and the social implications of the verses clearer. However, some added explanations may limit the meanings of certain Arabic expressions. In contrast, the UII 2020 translation generally uses shorter and more direct expressions that remain close to the Arabic text, although its limited contextual explanations may leave some aspects of meaning less clear. These findings indicate that the two translations adopt different strategies to balance fidelity to the source text, contextual accuracy, and readability. Neither is translation superior in every respect; rather, each has its own strengths and limitations in conveying the meanings of āyāt al-ifk.

Background: Patients with pulmonary tuberculosis (TB) undergoing treatment may experience poor sleep quality and fatigue, potentially affecting daily activities and quality of life. Objective: This study aimed to examine the relationship between sleep quality and fatigue levels among patients with pulmonary TB undergoing treatment. Methods: This observational analytic study employed a cross-sectional design. The study was conducted in April 2026 at Primary Health Center X, Deli Serdang Regency, Indonesia, involving 21 participants selected through total sampling. Sleep quality was assessed using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), while fatigue was measured using the Fatigue Severity Scale (FSS). Spearman's correlation test was planned with a significance level of α = 0.05. Results: According to the data presented in the manuscript, 14 participants (66.7%) had poor sleep quality, while 7 participants (33.3%) had good sleep quality. Moderate fatigue was the most frequent category, reported in 8 participants (38.1%), followed by severe fatigue in 7 participants (33.3%) and mild fatigue in 6 participants (28.6%). Cross-tabulation indicated that all participants classified as having severe fatigue belonged to the poor sleep quality group. Conclusion: The descriptive findings suggest a tendency toward greater fatigue among patients with poor sleep quality. However, the statistical significance of this relationship remains unconfirmed pending verification of the analysis using individual participant data

The development of digital-based work systems has increased job demands and technology use, which may lead to burnout among workers, particularly in the telecommunications sector. This study aimed to determine the relationship between job demands and technostress with burnout levels among employees of PT Telkom Infrastruktur Indonesia in Medan. This study employed a quantitative cross-sectional design. The population consisted of 55 employees, and all members of the population were selected as samples using a total sampling technique. Data were collected using the Job Demands-Resources Questionnaire (JD-RQ), Technostress Creators Scale, and Oldenburg Burnout Inventory (OLBI). Data analysis was conducted using the Spearman Rank Correlation test with a significance level of 0.05. The results showed a significant and strong positive relationship between job demands and burnout, with a p-value = 0.001 and a correlation coefficient of r = 0.750. In addition, a significant and strong positive relationship was also found between technostress and burnout, with a p-value = 0.001 and a correlation coefficient of r = 0.687. High job demands and technostress were associated with increased burnout. The company is advised to strengthen burnout prevention efforts by optimizing workload evaluations that take actual working conditions into account, providing regular training on the use of digital systems, and enhancing employee recovery initiatives through the optimal utilization of annual leave and better management of work-related communication outside working hours.

Background: The increasing use of Instagram among medical students has raised concerns about its potential impact on academic performance. However, existing evidence remains inconsistent, and researchers have not yet fully understood the psychological mechanisms underlying this relationship. Objective: To evaluate the association between Instagram use intensity and academic performance while investigating the mediating role of grit. Methods: A cross-sectional analytical study was conducted among 128 third-semester medical students at the Faculty of Medicine, Universitas Airlangga, Indonesia. Instagram use intensity was measured using the Instagram Intensity Scale Questionnaire (IISQ), and grit was assessed with the Short Grit Scale (Grit-S). The assessment of academic performance was conducted through pharmacology and biochemistry block examination scores, the semester grade point average (SGPA), and the cumulative grade point average (CGPA). Correlation analyses, group comparisons, and mediation analysis using PROCESS Macro Model 4 with bootstrap resampling were performed. Results: Instagram use intensity was not significantly associated with any academic performance measure (p>0.05). However, it was negatively associated with grit (r= −0.276, p=0.002), whereas grit was positively associated with all academic outcomes (all p<0.001). Mediation analysis demonstrated significant indirect effects of Instagram use intensity on pharmacology and biochemistry examination scores, SGPA, and CGPA through grit, indicating full mediation. Conclusions: Instagram use intensity was not directly associated with academic performance. Instead, its influence operated indirectly through grit, suggesting that interventions promoting perseverance and self-regulated learning may be more beneficial than strategies focused solely on reducing Instagram use.

The increasing participation of women in the workforce has been accompanied by growing professional and personal demands that may affect the psychological well-being of career women. The World Health Organization (WHO) reports that approximately 15% of the working-age population experiences mental health problems, while work-related pressures contribute to approximately 12 billion lost working days annually. These conditions highlight the importance of resilience as a psychological resource that enables career women to adapt, recover, and function effectively when facing workplace challenges. This study aimed to examine the predictive relationships of self-esteem and emotion regulation with resilience among career women. A quantitative cross-sectional survey design was employed involving 200 career women in Semarang City, Indonesia, selected through purposive sampling. Data were collected using questionnaires measuring self-esteem, emotion regulation, and resilience on a five-point Likert scale. The data were analyzed using Structural Equation Modeling–Partial Least Squares (SEM-PLS) with SmartPLS 4 through the evaluation of the measurement model, structural model, and hypothesis testing using a bootstrapping procedure. The findings showed that self-esteem and emotion regulation were positive predictors of resilience among career women. Self-esteem demonstrated a relatively stronger contribution than emotion regulation, while the overall model explained part of the variance in resilience. These findings indicate that career women with more positive self-esteem and better emotion regulation tend to demonstrate greater resilience. The study highlights the importance of self-esteem and emotion regulation as psychological resources that may be considered in organizational programs aimed at supporting women's resilience, psychological well-being, and sustainable career development. ABSTRAK Meningkatnya partisipasi perempuan dalam dunia kerja diikuti dengan semakin kompleksnya tuntutan profesional dan kehidupan personal yang berpotensi memengaruhi kondisi psikologis wanita karier. Organisasi Kesehatan Dunia (WHO) melaporkan bahwa sekitar 15% penduduk usia produktif mengalami gangguan mental, sementara tekanan kerja menyebabkan hilangnya sekitar 12 miliar hari kerja setiap tahun. Kondisi tersebut menunjukkan pentingnya resiliensi agar wanita karier mampu bertahan, beradaptasi, dan bangkit dari berbagai tekanan. Penelitian ini bertujuan menganalisis hubungan prediktif self-esteem dan regulasi emosi dengan resiliensi pada wanita karier. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain cross-sectional melalui metode survei terhadap 200 wanita karier di Kota Semarang yang dipilih menggunakan teknik purposive sampling. Data dikumpulkan menggunakan kuesioner yang mengukur self-esteem, regulasi emosi, dan resiliensi dengan skala Likert lima tingkat. Data dianalisis menggunakan Structural Equation Modeling–Partial Least Squares (SEM-PLS) dengan bantuan SmartPLS 4 melalui evaluasi model pengukuran, model struktural, dan pengujian hipotesis menggunakan prosedur bootstrapping. Hasil penelitian menunjukkan bahwa self-esteem dan regulasi emosi merupakan prediktor positif terhadap resiliensi pada wanita karier. Self-esteem menunjukkan kontribusi yang relatif lebih kuat dibandingkan regulasi emosi, sedangkan model penelitian secara keseluruhan mampu menjelaskan sebagian variasi resiliensi. Temuan ini menunjukkan bahwa wanita karier dengan penghargaan diri yang lebih positif dan kemampuan regulasi emosi yang lebih baik cenderung memiliki resiliensi yang lebih tinggi. Penelitian ini menegaskan pentingnya self-esteem dan regulasi emosi sebagai sumber daya psikologis yang dapat dipertimbangkan dalam pengembangan program organisasi untuk mendukung resiliensi, kesejahteraan psikologis, dan keberlanjutan karier perempuan.

Parenting practices may shape young children's opportunities to develop English-speaking skills in bilingual family environments. This study aimed to explore parenting styles and parental communication practices in relation to children's English-speaking ability in four bilingual families in Indonesia. Using a descriptive qualitative approach, data were collected through online semi-structured interviews with parents, naturalistic observations of parent-child interactions, and children's English-speaking activities, including storytelling and picture description. The findings indicated that three families demonstrated characteristics of authoritative parenting, including emotional warmth, regular language activities, and active parental involvement. These practices were accompanied by children's reported willingness and confidence to speak English. In contrast, one family demonstrated a more permissive approach, with less structured language exposure and less active parental involvement. The findings also highlighted the role of responsive communication, shared educational media activities, and consistent opportunities to use English in everyday interactions. Given the small sample and qualitative design, the findings provide contextual insights rather than evidence of causal effects. This study highlights the potential importance of supportive parenting practices in creating opportunities for young children to use English in bilingual family settings.

The professionalism of guidance and counseling (BK) teachers plays an important role in services that support students’ personal, social, academic, and career development. However, research on professional challenges, competencies, and development strategies for BK teachers tends to examine these three aspects separately without integrating ethical responsibilities. This article aimed to analyze BK teachers’ professionalism in the digital era, encompassing competencies, challenges and opportunities associated with technology use, and continuing competency development. The study employed a literature review method with a descriptive qualitative approach. Articles and documents published between 2020 and 2025 were retrieved through Google Scholar and Portal Garuda and analyzed thematically. The findings indicate that BK teachers’ professionalism rests on mastery of pedagogical, personal, social, and professional competencies, alongside continuing competency development. However, training and supervision remain limited in terms of duration, evaluation indicators, and monitoring, with a greater focus on professional competence. Digital technologies extend the reach of services but require digital competence and protection of client data confidentiality. The reviewed literature also indicates limited availability of standardized guidelines for online counseling in Indonesia. These findings provide an integrated perspective on BK teachers’ professionalism in the digital era, linking competency mastery, ethical responsibilities, and the ability to use technology. In practical terms, competency development for BK teachers needs to integrate digital competence and online counseling ethics through continuing training, supervision, and evaluation based on measurable indicators. Support from professional associations in developing online counseling guidelines is also needed to strengthen professional and responsible service delivery.

Traditional games enter school programmes as cultural resources, yet the processes connecting participation with collective values remain underexplored. This study examines how schools organize egrang, a traditional stilt-walking game, as cultural pedagogy in Scouting. An interpretive multiple-case design involved four public junior secondary schools in Semarang, Indonesia. Participants included student Scouts, Scout leaders, teachers, principals, and deputy principals. Participant observation, semi-structured interviews, focus-group discussions, and document analysis informed reflexive thematic analysis and cross-case synthesis. Four arrangements emerged: patrol challenges, exploration stations, cultural-preservation activities, and camping programmes. Shared objectives organized peer assistance, responsibility, solidarity, and leadership, while adult facilitation linked experience with cultural meaning. The comparison shows that cooperation depended on task organization and reflection rather than the traditional status of the game alone. An interpretive model connects cultural practice, patrol interaction, and reflection with the possible continued enactment and negotiation of values. Bourdieu’s habitus provides an analytical lens, but the findings do not demonstrate enduring dispositions. Schools should combine shared objectives, inclusive roles, and structured reflection; longitudinal research should examine whether these practices persist beyond Scouting.

The Merdeka Curriculum is Indonesia's most significant curricular reform in a decade, granting schools and teachers wider autonomy over learning design, assessment, and the use of digital resources. Its success, however, depends on whether teachers are prepared to exercise that autonomy and whether technological support is available to sustain it. This article reviews 24 studies published between 2023 and 2026 to examine how teacher readiness and technological support have been addressed in research on the curriculum's implementation. A qualitative systematic review was conducted following PRISMA 2020 reporting principles. Records were drawn from two bibliographic exports and supplementary searches, screened against explicit criteria, and analysed through thematic synthesis. Five themes emerged: conceptual understanding of curriculum components, professional development and training, pedagogical and assessment adaptation, institutional and management support, and technological competence and infrastructure. The synthesis shows that readiness is uneven across regions, school types, and subjects, and that the Merdeka Mengajar Platform has become a central support tool whose benefits depend on teachers' digital competence, time, and school-level facilitation. The article proposes a Readiness-Technology Alignment perspective, arguing that readiness and technological support should be planned together rather than treated as separate policy tracks. Implications for training, leadership, and policy are discussed.

Curriculum changes in Indonesia place assessment as a key supporting factor in the learning process, as it provides authentic information on student competency development and helps teachers design more effective and targeted learning. This study aims to describe the English language assessment process in the Merdeka curriculum, which includes diagnostic, formative, and summative assessments. The approach used included a literature review, gathering information through exploration of various sources. Content analysis was used to analyze the data. The research findings revealed that in addition to the form of English assessment, there were also changes in assessment: non-cognitive diagnostic assessment and cognitive assessment were removed at the beginning of the 2021 Merdeka curriculum implementation in the second year, 2022. Formative and summative assessments were then continued in the first year of the Merdeka curriculum implementation in 2021 until 2025 using an in-depth learning approach. Formative assessments are conducted during the learning process, while summative assessments are conducted after a certain learning period. Teachers must conduct diagnostic, formative, and summative assessments to understand the strengths and weaknesses of student learning throughout the learning process and adapt teaching to each student's abilities and characteristics. The research results can be used as a reference for implementing assessment in the Merdeka curriculum

Automotive electrical-system education requires an understanding of circuit principles and component functions, yet evaluations based on class averages can obscure individual differences and assessment limitations. This study examined changes in test performance before and after instruction recorded as problem-based learning in a headlamp and starter-system unit for Grade XI vocational automotive students. A one-group design was used to analyse 34 matched pre-test and post-test scores on a 0-to-100 scale. Descriptive statistics, paired t tests, Wilcoxon signed-rank tests, an exact sign test, standardized mean change, normalized gains, bootstrap confidence intervals, and exploratory analyses of baseline scores and gains were conducted. Mean scores increased from 71.91 to 95.88, representing a gain of 23.97 points. Thirty-two students improved, while two recorded lower post-test scores. All paired-change tests indicated statistically significant differences, with p values below 0.001, and the standardized within-student effect size was 1.09. An inverse association between baseline performance and arithmetic gain requires caution because the measures are mathematically linked. Seventeen students attained the maximum post-test score, indicating substantial ceiling concentration that may limit the assessment's discrimination at higher achievement levels. The results document a large, widespread improvement in recorded scores following the instructional unit. However, the absence of a comparison group prevents causal attribution of the improvement to problem-based learning. Student-level analysis and scrutiny of assessment properties offer a more informative basis for evaluating learning gains in vocational education.

Empathy toward animals plays an important role in developing children’s positive attitudes toward animals. However, validated educational modules and culturally appropriate assessment tools for Indonesian elementary school students are still limited. This research comprised two sequential studies. Study 1 focused on developing and validating the Empathy for Animals Module and adapting the Animal Attitude Scale-10 (AAS-10) for Indonesian upper elementary students. Study 2 examined the module’s preliminary effectiveness in improving students’ attitudes toward animals. Study 1 included expert content validation, readability testing, cross-cultural adaptation of the AAS-10, confirmatory factor analysis, and reliability testing. Study 2 used a quasi-experimental pre-test–post-test control group design with 46 fourth-grade students assigned to experimental and control groups. In Study 1, the module showed strong content validity, with Aiken’s V values ranging from 0.82 to 0.92, and excellent readability, with an FVI of 0.90. The adapted AAS-10 maintained a one-factor structure and demonstrated good internal consistency, with Cronbach’s α = 0.870. In Study 2, the experimental group’s mean attitude score increased from 33.42 to 37.42, while the control group showed no significant improvement. Gain score analysis indicated a significant difference between the groups (p = 0.032), suggesting that the module was effective in enhancing students’ attitudes toward animals. The Empathy for Animals Module and the adapted Animal Attitude Scale-10 (AAS-10) showed satisfactory psychometric properties and are appropriate for Indonesian upper elementary school students. The module also demonstrated preliminary effectiveness in improving students’ attitudes toward animals.

Rising living costs and expensive higher education place many students under financial pressure, yet the evidence from Southeast Asia has not been brought together. Following the Arksey and O’Malley framework and PRISMA-ScR reporting guidelines, a total of 239 records were screened, comprising 174 records retrieved from Scopus and 65 records from non-Scopus sources. Eleven studies from five countries (the Philippines, Indonesia, Malaysia, Singapore, and Thailand) were charted and synthesised narratively. Six were quantitative surveys, and five of the eleven appeared in 2025 or 2026. Six themes emerged. First, costs extend beyond tuition: programme costs, rent, and other indirect expenses create hardship even where tuition is free. Second, access to family resources and financial aid is unequal. Third, financial strain is reported alongside psychological distress and academic strain, a pattern of co-occurrence rather than demonstrated cause. Fourth, students cope through income generation, saving and economising, building financial literacy, cognitive reappraisal, spiritual support, and selective use of social support. Fifth, financial literacy and behaviour appear to shape financial well-being, although findings on financial stress conflict. Sixth, authors call for support beyond tuition, but no study evaluated an intervention. The evidence is mostly cross-sectional, and no eligible study came from Vietnam, Myanmar, Cambodia, Laos, Brunei, or Timor-Leste. Malaysia contributes one study, which examines financial well-being rather than coping strategies. Future work needs harmonised measures, longitudinal and intervention designs, and wider country coverage.

Personal development is an essential component of counselor education because professional competence is closely associated with personal readiness and intrapersonal capacities. Self-compassion, psychological well-being, and spiritual well-being represent important dimensions of personal development among prospective counselors. However, studies integrating these three constructs within a personal development model in the Indonesian counselor education context remain limited. This study aimed to examine the structural relationships between personal development and self-compassion, psychological well-being, and spiritual well-being among prospective counselors in Indonesia. A quantitative cross-sectional design was employed, and data were analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The measurement model was assessed through outer loadings, composite reliability, Average Variance Extracted (AVE), and discriminant validity, while the structural model was evaluated using path coefficients, bootstrapping, R², and f². The results demonstrated positive and significant relationships between personal development and psychological well-being (β = 0.266, p = 0.017), self-compassion (β = 0.367, p < 0.001), and spiritual well-being (β = 0.321, p < 0.001). The strongest relationship was observed between personal development and self-compassion. However, the R² values indicated relatively low explanatory power, with personal development explaining 7.1% of psychological well-being, 13.5% of self-compassion, and 10.3% of spiritual well-being. These findings highlight the relevance of personal development in counselor education while indicating that these outcomes are influenced by additional factors beyond the proposed model.

Mastery of basic arithmetic operations is fundamental to teachers’ numeracy competence and their ability to deliver quality mathematics instruction. This study aimed to analyze changes in teachers’ arithmetic competence following training in the GASING method (Gampang, Asyik, and Menyenangkan), identify gains across individual components, and compare improvements across training classes and educational levels. A quantitative approach with a pre-experimental one-group pretest–posttest design was implemented across four training classes. Participants comprised 216 primary and junior secondary school teachers in Humbang Hasundutan Regency, North Sumatra, Indonesia. Competence was assessed on a 0–100 scale across five components: Bakalkubagi, addition, multiplication, subtraction, and division. Data analysis included the Wilcoxon signed-rank test, paired t-test, effect sizes, normalized gain (N-Gain), and comparisons across classes and educational levels. The results showed that the mean total score increased from 44.13 to 93.17, representing a gain of 49.04 points (p < .001) and a mean N-Gain of 0.88, classified as high. The largest gains occurred in division, multiplication, and Bakalkubagi. Improvements did not differ significantly across training classes or educational levels. These findings indicate consistent score improvements following training but do not establish a causal effect because no control group was included. ABSTRAK Penguasaan operasi hitung dasar merupakan fondasi kompetensi numerasi yang perlu dimiliki guru untuk mendukung pembelajaran matematika yang berkualitas. Penelitian ini bertujuan menganalisis peningkatan kompetensi operasi hitung guru setelah mengikuti pelatihan metode GASING (Gampang, Asyik, dan Menyenangkan), mengidentifikasi peningkatan pada setiap komponen, serta membandingkan hasil antarkelas dan antarjenjang pendidikan. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain pre-experimental one-group pretest–posttest yang diterapkan pada empat kelas pelatihan. Subjek penelitian berjumlah 216 guru SD/MI dan SMP di Kabupaten Humbang Hasundutan, Sumatera Utara. Kompetensi diukur melalui lima komponen, yaitu Bakalkubagi, penjumlahan, perkalian, pengurangan, dan pembagian, menggunakan skala 0–100. Analisis data meliputi uji Wilcoxon, paired t-test, ukuran efek, N-Gain, serta perbandingan antarkelas dan antarjenjang. Hasil menunjukkan bahwa rerata skor total meningkat dari 44,13 menjadi 93,17, dengan selisih 49,04 poin (p < 0,001) dan N-Gain 0,88 dalam kategori tinggi. Peningkatan terbesar terjadi pada pembagian, perkalian, dan Bakalkubagi. Peningkatan tidak berbeda signifikan antarkelas maupun antarjenjang. Temuan ini menunjukkan peningkatan kompetensi yang konsisten setelah pelatihan, tetapi belum membuktikan hubungan kausal karena tidak menggunakan kelompok kontrol.

تسلط بر عملیات حسابی پایه، اساس شایستگی سواد عددی معلمان و توانایی آن‌ها در ارائه آموزش با کیفیت ریاضیات است. هدف این پژوهش، تحلیل تغییرات شایستگی حسابی معلمان پس از آموزش روش GASING (Gampang، Asyik، و Menyenangkan)، شناسایی میزان پیشرفت در هر یک از مؤلفه‌ها و مقایسه بهبودها در بین کلاس‌های آموزشی و سطوح تحصیلی بود. این مطالعه با رویکرد کمی و طرح پیش‌آزمایشی یک‌گروهی با پیش‌آزمون–پس‌آزمون در چهار کلاس آموزشی اجرا شد. شرکت‌کنندگان شامل ۲۱۶ معلم مدارس ابتدایی و متوسطه اول در شهرستان Humbang Hasundutan، استان سوماترای شمالی، اندونزی بودند. شایستگی در مقیاس ۰ تا ۱۰۰ و در پنج مؤلفه Bakalkubagi، جمع، ضرب، تفریق و تقسیم ارزیابی شد. تحلیل داده‌ها شامل آزمون Wilcoxon signed-rank، آزمون t زوجی، اندازه اثر، سود نرمال‌شده (N-Gain) و مقایسه بین کلاس‌ها و سطوح تحصیلی بود. نتایج نشان داد میانگین نمره کل از ۴۴٫۱۳ به ۹۳٫۱۷ افزایش یافت که معادل افزایش ۴۹٫۰۴ امتیاز (p < .001) و میانگین N-Gain برابر با ۰٫۸۸ (در طبقه‌بندی بالا) بود. بیشترین پیشرفت در مؤلفه‌های تقسیم، ضرب و Bakalkubagi مشاهده شد. بهبودها بین کلاس‌های آموزشی و سطوح تحصیلی تفاوت معناداری نداشت. این یافته‌ها نشان‌دهنده بهبود نمرات به طور یکنواخت پس از آموزش است، اما به دلیل نبود گروه کنترل، رابطه علّی را اثبات نمی‌کند.

Digital transformation has reshaped how aviation technicians acquire knowledge, with YouTube and online professional communities becoming important sources for developing digital technical competencies. However, their effectiveness in enhancing digital skill mastery remains insufficiently understood. This study examines the effects of YouTube-Based Learning, Online Community Engagement, Learning from Failure, and Self-Regulated Learning on Digital Skill Mastery among aviation data communication system technicians. A quantitative cross-sectional survey was conducted involving 100 technicians in Indonesia, and the data were analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The results show that Online Community Engagement significantly enhances Learning from Failure and Self-Regulated Learning, while Learning from Failure also positively influences Self-Regulated Learning. Furthermore, Self-Regulated Learning is the only significant direct predictor of Digital Skill Mastery and mediates the relationship between Learning from Failure and Digital Skill Mastery. These findings suggest that digital technical competence is developed primarily through reflective and self-regulated learning rather than through passive consumption of online tutorials. The study highlights the importance of integrating community-based learning, reflective practice, and self-regulated learning into aviation technician training programs.

تحول دیجیتال نحوه کسب دانش توسط تکنسین‌های هوانوردی را دگرگون کرده است، به‌طوری‌که YouTube و جوامع حرفه‌ای آنلاین به منابع مهمی برای توسعه شایستگی‌های فنی دیجیتال تبدیل شده‌اند. با این حال، اثربخشی این منابع در ارتقای تسلط بر مهارت‌های دیجیتال همچنان به‌طور کافی شناخته نشده است. این پژوهش به بررسی اثرات یادگیری مبتنی بر YouTube، مشارکت در جوامع آنلاین، یادگیری از شکست و یادگیری خودتنظیمی بر تسلط بر مهارت‌های دیجیتال در میان تکنسین‌های سیستم‌های ارتباط داده هوانوردی می‌پردازد. یک پیمایش کمی مقطعی با مشارکت ۱۰۰ تکنسین در اندونزی انجام شد و داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل گردید. نتایج نشان می‌دهد که مشارکت در جوامع آنلاین به طور معناداری یادگیری از شکست و یادگیری خودتنظیمی را ارتقا می‌دهد و همچنین یادگیری از شکست نیز تأثیر مثبتی بر یادگیری خودتنظیمی دارد. افزون بر این، یادگیری خودتنظیمی تنها پیش‌بینی‌کننده مستقیم معنادار تسلط بر مهارت‌های دیجیتال است و نقش میانجی در رابطه بین یادگیری از شکست و تسلط بر مهارت‌های دیجیتال ایفا می‌کند. این یافته‌ها حاکی از آن است که شایستگی فنی دیجیتال عمدتاً از طریق یادگیری تأملی و خودتنظیمی توسعه می‌یابد و نه صرفاً از طریق مصرف منفعل آموزش‌های آنلاین. این مطالعه بر اهمیت ادغام یادگیری مبتنی بر جامعه، تمرین تأملی و یادگیری خودتنظیمی در برنامه‌های آموزشی تکنسین‌های هوانوردی تأکید می‌کند.

This community service activity aimed to support English teachers' professional development through technology-based reflective practice. Conducted in 2025 at Taman Mulia Private High School, Kubu Raya Regency, Indonesia, the activity involved 30 English teachers from junior high, senior high, and vocational high schools. The program addressed the need for accessible professional development opportunities that accommodate teachers' teaching responsibilities and other school-related duties. The workshop was facilitated by lecturers in English Language Education and comprised presentations, focused discussions, and hands-on practice. Participants explored the concept and importance of reflective practice and learned to use digital tools to record, analyze, and evaluate their teaching and learning activities. Practical sessions provided opportunities to integrate technology into reflective processes and consider its application in their school contexts. The activity was evaluated using attendance records, observation checklists, observational notes, and a post-event questionnaire. Success criteria included a minimum attendance rate of 80%, at least 80% positive responses regarding the suitability and usefulness of the materials and overall training, and evidence of active participation and engagement. Evaluation results indicated that the workshop was successfully implemented, with active interaction and positive participant perceptions of the training's relevance and usefulness. Future community service activities should include regular training, intensive mentoring, coaching clinics, and professional sharing sessions to support the sustained implementation of technology-based reflective practice. This initiative highlights the potential of digital technology to facilitate practical and continuous professional development for English teachers.

این فعالیت خدمت‌رسانی به جامعه، با هدف حمایت از توسعه حرفه‌ای معلمان زبان انگلیسی از طریق تمرین بازاندیشی مبتنی بر فناوری انجام شد. این فعالیت در سال ۲۰۲۵ در دبیرستان خصوصی تامان مولیا، شهرستان کوبو رایا، اندونزی، با مشارکت ۳۰ معلم زبان انگلیسی از مدارس راهنمایی، دبیرستان و فنی‌وحرفه‌ای برگزار گردید. این برنامه به نیاز به فرصت‌های توسعه حرفه‌ای دست‌یافتنی که با مسئولیت‌های تدریس معلمان و سایر وظایف مرتبط با مدرسه سازگار باشد، پرداخت. کارگاه توسط اساتید گروه آموزش زبان انگلیسی تسهیل‌گری شد و شامل ارائه‌ها، بحث‌های متمرکز و تمرین‌های عملی بود. شرکت‌کنندگان مفهوم و اهمیت تمرین بازاندیشی را بررسی کردند و نحوه استفاده از ابزارهای دیجیتال برای ثبت، تحلیل و ارزیابی فعالیت‌های تدریس و یادگیری خود را آموختند. جلسات عملی فرصت‌هایی را برای تلفیق فناوری در فرآیندهای بازاندیشی و بررسی کاربرد آن در بافت مدارس آنان فراهم آورد. فعالیت از طریق سوابق حضور، چک‌لیست‌های مشاهده، یادداشت‌های مشاهده‌ای و پرسشنامه پس از رویداد ارزیابی شد. معیارهای موفقیت شامل حداقل نرخ حضور ۸۰ درصد، حداقل ۸۰ درصد پاسخ‌های مثبت درباره تناسب و مفید بودن مواد و کلیت دوره آموزشی، و شواهدی از مشارکت و تعامل فعال بود. نتایج ارزیابی نشان داد که کارگاه با موفقیت اجرا شد و تعامل فعال و ادراک مثبت شرکت‌کنندگان از ارتباط و مفید بودن دوره آموزشی مشهود بود. فعالیت‌های آتی خدمت‌رسانی به جامعه باید شامل آموزش‌های منظم، راهنمایی‌های فشرده، کلینیک‌های مربی‌گری و جلسات اشتراک‌گذاری حرفه‌ای باشد تا اجرای پایدار تمرین بازاندیشی مبتنی بر فناوری حمایت شود. این ابتکار، پتانسیل فناوری دیجیتال را تسهیل‌گر توسعه حرفه‌ای عملی و مستمر برای معلمان زبان انگلیسی برجسته می‌سازد.

In Indonesia, the practice of polygamy often becomes a polemic and a cause of marital breakdown. This occurs because polygamy is sometimes carried out secretly without the consent of the first wife. Some groups justify their actions by citing verses about polygamy. However, these verses contain moral messages that must be considered. This article aims to re-examine the interpretation of polygamy verses using the double movement theory proposed by Fazlur Rahman. This step is needed to help people understand the essence of the teachings, because generally, people only focus on the legal aspects or the literal meaning without grasping the substance of the teachings contained in the text. This research uses a literature review method sourced from journal articles and tafsir books. The conclusion of this study shows that polygamy verses must first be understood in their historical context, then the reader must be able to grasp the moral ideals of the Qur'an's message. Once the moral message is understood, the next step in applying it to the present context is to integrate it with the prevailing social system or laws.

در اندونزی، عمل چند همسری اغلب به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده و باعث فروپاشی زندگی زناشویی می‌شود. این امر به این دلیل رخ می‌دهد که گاهی اوقات چند همسری بدون رضایت همسر اول به صورت مخفیانه انجام می‌شود. برخی گروه‌ها اعمال خود را با استناد به آیات مربوط به چند همسری توجیه می‌کنند. با این حال، این آیات حاوی پیام‌های اخلاقی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. هدف این مقاله، بازبررسی تفسیر آیات چند همسری با استفاده از نظریه حرکت دوگانه ارائه شده توسط فضل الرحمن است. این گام برای کمک به مردم جهت درک ماهیت آموزه‌ها ضروری است، زیرا به طور کلی، مردم تنها بر جنبه‌های حقوقی یا معنای تحت‌اللفظی تمرکز می‌کنند و از جوهره آموزه‌های موجود در متن غافل می‌شوند. این پژوهش از روش مرور ادبیات استفاده می‌کند که از مقالات ژورنالی و کتب تفسیری منبع‌گیری شده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که آیات چند همسری باید ابتدا در بافت تاریخی خود درک شوند، سپس خواننده باید بتواند آرمان‌های اخلاقی پیام قرآن را درک کند. پس از درک پیام اخلاقی، گام بعدی در کاربرد آن در بافت کنونی، تلفیق آن با سیستم اجتماعی یا قوانین حاکم است.

This study examines the factors associated with Professional Maritime Character among vocational maritime students by investigating the effects of Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence, while considering Self-Discipline as a mediating mechanism and Moral Awareness as a moderating factor. A quantitative cross-sectional design was employed involving 525 students from Batch VIII, X, and XI at Politeknik Pelayaran Sumatera Barat, Indonesia, using a total sampling technique. Data were collected through structured questionnaires and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling with the PLS Algorithm and Bootstrapping Calculation. The measurement model demonstrated adequate indicator reliability, internal consistency, and convergent validity across all constructs. The structural results show that Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence have significant positive effects on Professional Maritime Character, while Religious Commitment significantly predicts Self-Discipline; however, Islamic Work Ethic and Spiritual Intelligence do not significantly predict Self-Discipline. Moral Awareness has a significant negative direct association with Professional Maritime Character, but its interactions with Islamic Work Ethic, Religious Commitment, and Spiritual Intelligence are not significant. These findings indicate that professional maritime character is more strongly associated with the direct internalization of religious and spiritual values than with conditional effects of moral awareness, providing practical implications for integrated character development in maritime vocational education.

This study aims to describe the implementation of scale and interval exercises using a drill method during the choir extracurricular activities at SMP Negeri 16 Padang. Studying employs a qualitative approach with a descriptive method. Research informants consisted of the choir extracurricular instructor (as the primary informant) and five students (as supporting informants) selected through purposive sampling. Data was collected via observation, interviews, and documentation. The results indicate that the scale and interval exercises were conducted systematically, comprising planning, implementation, and evaluation stages. The exercises were carried out in a gradual and repetitive manner before being applied to the song "Indonesia Pusaka." The implementation of these exercises yielded positive results regarding the students' ability to distinguish between high and low pitches and execute pitch transitions more accurately, as well as boosting their confidence in participating in choir activities.

هدف این پژوهش توصیف اجرای تمرینات گام و فاصله با استفاده از روش دریل در فعالیت فوق‌برنامه گروه کر در دبیرستان دولتی شماره ۱۶ پادانگ است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. مطلعان پژوهش شامل مربی فوق‌برنامه گروه کر (به عنوان مطلع اصلی) و پنج دانش‌آموز (به عنوان مطلعان پشتیبان) بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شد. نتایج نشان داد که تمرینات گام و فاصله به صورت نظام‌مند و شامل مراحل برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی انجام شده است. این تمرینات به صورت تدریجی و تکراری پیش از اجرای قطعه «Indonesia Pusaka» صورت گرفت. اجرای این تمرینات نتایج مثبتی در توانایی دانش‌آموزان برای تمایز بین زیر و بمی صدا و اجرای دقیق‌تر انتقال بین نت‌ها به همراه داشت و همچنین اعتماد به نفس آن‌ها را در شرکت در فعالیت‌های گروه کر افزایش داد.

Formative assessment is important in inclusive English classrooms because it enables teachers to gather evidence of learning during instruction and respond to diverse learning needs. This study examined how formative assessment was implemented in an inclusive Grade VIII English classroom, with particular attention to the relationship between assessment planning, classroom enactment, evidence of learning, feedback, and instructional adaptation. A qualitative case study design was employed using non-participant classroom observation, a semi-structured interview with the English teacher, and document analysis. Data were analyzed using the interactive model. The findings indicate that formative assessment was embedded throughout instruction through questioning, observation, performance activities, feedback, and reflection. A key pattern was the difference between planned assessment and classroom implementation. Although the written assessment plan was primarily designed for the whole class, the teacher adapted instructions, task support, time allocation, and individual guidance in response to students’ learning evidence. Thus, in this case, the inclusive dimension of formative assessment was more visible in teachers’ real-time responsive decisions than in formal assessment planning. Because the study concerned one teacher and one classroom, the findings are presented as a context-specific account rather than a generalizable claim.

ارزشیابی تکوینی در کلاس‌های فراگیر زبان انگلیسی اهمیت دارد، زیرا به معلمان امکان می‌دهد تا در حین آموزش، شواهد یادگیری را جمع‌آوری کرده و به نیازهای متنوع یادگیری پاسخ دهند. این پژوهش به بررسی نحوه اجرای ارزشیابی تکوینی در یک کلاس فراگیر زبان انگلیسی پایه هشتم پرداخت و به طور ویژه به رابطه بین برنامه‌ریزی ارزشیابی، اجرای کلاسی، شواهد یادگیری، بازخورد و سازگاری آموزشی توجه داشت. این مطالعه با استفاده از طرح مطالعه موردی کیفی و به‌کارگیری مشاهده غیرمشارکتی کلاس، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با معلم زبان انگلیسی و تحلیل اسناد انجام شد. داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که ارزشیابی تکوینی از طریق پرسشگری، مشاهده، فعالیت‌های عملکردی، بازخورد و تأمل در سراسر آموزش ادغام شده بود. الگوی کلیدی، تفاوت بین ارزشیابی برنامه‌ریزی‌شده و اجرای کلاسی بود. اگرچه برنامه مکتوب ارزشیابی عمدتاً برای کل کلاس طراحی شده بود، معلم با توجه به شواهد یادگیری دانش‌آموزان، دستورالعمل‌ها، حمایت از تکلیف، تخصیص زمان و راهنمایی فردی را تطبیق می‌داد. بنابراین، در این مورد، بُعد فراگیر ارزشیابی تکوینی بیشتر در تصمیمات پاسخگو و آنی معلم نسبت به برنامه‌ریزی رسمی ارزشیابی مشهود بود. با توجه به اینکه این مطالعه درباره یک معلم و یک کلاس انجام شده است، یافته‌ها به عنوان گزارشی زمینه‌محور ارائه می‌شود و نه ادعایی قابل تعمیم.

Schools are important social environments in which elementary school children develop relationships and construct meanings about themselves through everyday interactions. However, social interaction and children’s identity formation are often examined as separate aspects of development. This study aimed to analyze the forms and experiences of children’s social interaction in elementary school and to understand how these experiences contribute to children’s understanding of themselves and their social positions within school groups. This study employed a qualitative approach with a case study design at SDN 30 Kota Baubau, Southeast Sulawesi, Indonesia. Data were collected through observation, semi-structured interviews, and documentation involving 12 elementary school students, five teachers, and three parents or guardians. Data were analyzed interactively through data condensation, coding, categorization, thematic presentation, and conclusion verification. The findings show that children’s social interactions occur actively through classroom learning, group work, and play activities, involving communication, cooperation, role-sharing, mutual assistance, participation, and adjustment. Experiences of acceptance, involvement, friendship, and rejection also provide children with social experiences that are interpreted in understanding themselves and their positions within peer groups. Viewed through Symbolic Interactionism, children’s identities develop dynamically through interaction and interpretation of social responses. Thus, elementary schools function not only as academic learning environments but also as social spaces for children’s identity formation.

مدارس به‌عنوان محیط‌های اجتماعی مهمی شناخته می‌شوند که در آن‌ها کودکان دبستانی از طریق تعاملات روزمره، روابط خود را شکل داده و معانی مربوط به خود را می‌سازند. با این حال، تعامل اجتماعی و شکل‌گیری هویت کودکان اغلب به‌عنوان جنبه‌هایی جداگانه از رشد مورد بررسی قرار گرفته‌اند. هدف این پژوهش تحلیل اشکال و تجارب تعامل اجتماعی کودکان در مدرسه ابتدایی و درک چگونگی تأثیر این تجارب بر فهم کودکان از خود و جایگاه اجتماعی‌شان در گروه‌های مدرسه بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی در مدرسه SDN 30 شهر Baubau، سولاوسی جنوب شرقی، اندونزی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد، با مشارکت ۱۲ دانش‌آموز دبستانی، پنج معلم و سه والد یا سرپرست جمع‌آوری شد. داده‌ها به‌صورت تعاملی از طریق تقطیع داده‌ها، کدگذاری، مقوله‌بندی، ارائه‌ی تماتیک و اعتبارسنجی نتایج تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تعاملات اجتماعی کودکان به‌صورت فعال از طریق یادگیری کلاسی، کار گروهی و فعالیت‌های بازی، شامل ارتباط، همکاری، تقسیم نقش، کمک متقابل، مشارکت و سازگاری رخ می‌دهد. تجارب پذیرش، درگیری، دوستی و طرد نیز برای کودکان تجارب اجتماعی فراهم می‌کند که در فهم خود و جایگاه‌شان در گروه همسالان تفسیر می‌شود. از منظر کنش متقابل نمادین، هویت کودکان به‌صورت پویا از طریق تعامل و تفسیر پاسخ‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، مدارس ابتدایی نه‌تنها به‌عنوان محیط‌های یادگیری علمی بلکه به‌عنوان فضاهای اجتماعی برای شکل‌گیری هویت کودکان عمل می‌کنند.

English language learning among Muslim students in Indonesia often faces tensions between Western cultural influences and Islamic values. This study aims to understand how Muslim students' lived experiences in English learning shape their Islamic identity, how they negotiate tensions between Islamic values and Western culture, and how social contexts such as pesantren influence identity construction. This qualitative research employs a phenomenological approach. Participants were seven Muslim students at UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan with backgrounds in pesantren or Islamic boarding schools. Data were collected through semi-structured in-depth interviews. The findings reveal that Muslim students perceive English as a bridge for global da'wah and academic advancement, not as a threat. They actively practice critical cultural filtration taking linguistic benefits while rejecting values contradicting Islam. The pesantren environment supports this harmonization, for example through integrating vocabulary memorization after the Subuh prayer. This study concludes that learning a foreign language and preserving Islamic identity can coexist harmoniously. It recommends developing culturally and religiously sensitive English curricula in Islamic educational institutions.

یادگیری زبان انگلیسی در میان دانشجویان مسلمان اندونزی غالباً با تنش‌هایی میان تأثیرات فرهنگی غربی و ارزش‌های اسلامی مواجه است. هدف این پژوهش، فهم چگونگی تأثیر تجارب زیسته دانشجویان مسلمان در یادگیری زبان انگلیسی بر هویت اسلامی آنان، نحوه مذاکره آن‌ها با تنش‌های میان ارزش‌های اسلامی و فرهنگ غربی، و نقش زمینه‌های اجتماعی همچون پیام‌رسان (pesantren) در ساخت هویت است. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است. شرکت‌کنندگان شامل هفت دانشجوی مسلمان دانشگاه UIN K.H. Abdurrahman Wahid Pekalongan با پیشینه تحصیل در پیام‌رسان یا مدارس شبانه‌روزی اسلامی بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که دانشجویان مسلمان، زبان انگلیسی را به عنوان پلی برای دعوت جهانی (da'wah) و پیشرفت علمی تلقی می‌کنند و آن را تهدید نمی‌دانند. آن‌ها با رویکرد انتقادی به پالایش فرهنگی می‌پردازند و ضمن بهره‌گیری از مزایای زبانی، ارزش‌هایی را که با اسلام مغایرت دارد، رد می‌کنند. محیط پیام‌رسان از این همسویی حمایت می‌کند؛ به عنوان مثال، از طریق ادغام حفظ واژگان پس از نماز صبح (Subuh). این پژوهش نتیجه می‌گیرد که یادگیری زبان خارجی و حفظ هویت اسلامی می‌تواند به طور هماهنگ همزیستی داشته باشد. همچنین، توسعه برنامه‌های درسی زبان انگلیسی حساس به فرهنگ و مذهب در مؤسسات آموزشی اسلامی توصیه می‌شود.

The *Kurikulum Merdeka* (Emancipated Curriculum) is an educational approach that grants greater autonomy to schools, teachers, and students in designing, managing, and evaluating the learning process. Despite its many advantages—as discussed in a previous article—the implementation of *Kurikulum Merdeka* also faces a number of challenges and shortcomings that warrant consideration. This article employs a library research methodology, drawing data from diverse sources such as books and journal articles relevant to the topic. The study's findings indicate that *Kurikulum Merdeka* is an initiative launched by Indonesia’s Ministry of Education, Culture, Research, and Technology to address the learning crisis exacerbated by the COVID-19 pandemic. The curriculum is designed to provide more flexible and varied learning experiences, enabling students to explore ideas and develop their skills. By granting teachers the freedom to select teaching resources, *Kurikulum Merdeka* aims to tailor education to the interests and learning needs of each student. Introduced in 2019 by the Minister of Education and Culture, Nadiem Makarim, *Kurikulum Merdeka* replaces the 2013 Curriculum and emphasizes student independence in acquiring information from various sources, both formal and informal. It also focuses on developing students' potential and character in alignment with the *Profil Pelajar Pancasila* (Pancasila Student Profile). An education system centered on autonomy aims to foster student awareness and encourage the development of independent, responsible individuals. Furthermore, teachers are encouraged to engage in professional networks to advance their careers. Strategies include grouping students based on ability, adapting content, and employing diverse teaching methods suited to students' learning styles. Assessment within this differentiated learning framework is formative and authentic, moving beyond a reliance on traditional examinations. Therefore, teachers are expected to develop materials suited to students' varying levels of understanding, providing appropriate challenges for more capable students and additional support for those requiring assistance. Through this approach, it is hoped that the goals of religious education can be achieved in a more inclusive and relevant manner.

«کریکولوم مردکا» (Kurikulum Merdeka) رویکردی آموزشی است که اختیار بیشتری به مدارس، معلمان و دانش‌آموزان در طراحی، مدیریت و ارزیابی فرایند یادگیری اعطا می‌کند. علیرغم مزایای فراوان آن ــ که در مقاله‌ای پیشین مورد بحث قرار گرفته است ــ اجرای «کریکولوم مردکا» با چالش‌ها و کاستی‌هایی نیز مواجه است که شایسته توجه می‌باشد. این مقاله با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌ها از منابع متنوعی همچون کتاب‌ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع، به بررسی این رویکرد می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «کریکولوم مردکا» ابتکاری است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، پژوهش و فناوری اندونزی برای مقابله با بحران یادگیری تشدیدشده در پی همه‌گیری کووید-۱۹ راه‌اندازی شده است. این برنامه درسی با هدف فراهم‌کردن تجارب یادگیری انعطاف‌پذیرتر و متنوع‌تر طراحی شده و به دانش‌آموزان امکان می‌دهد ایده‌ها را کاوش کرده و مهارت‌های خود را توسعه دهند. با اعطای آزادی عمل به معلمان در انتخاب منابع آموزشی، «کریکولوم مردکا» در پی آن است که آموزش را متناسب با علایق و نیازهای یادگیری هر دانش‌آموز تنظیم کند. این برنامه که در سال ۲۰۱۹ توسط وزیر آموزش و فرهنگ، Nadiem Makarim، معرفی شد، جایگزین برنامه درسی ۲۰۱۳ گردیده و بر استقلال دانش‌آموزان در کسب اطلاعات از منابع مختلف رسمی و غیررسمی تأکید دارد. همچنین بر توسعه ظرفیت‌ها و شخصیت دانش‌آموزان در راستای «پروفیل دانش‌آموز پانچاسیلا» (Profil Pelajar Pancasila) تمرکز می‌کند. نظام آموزشی مبتنی بر خودمختاری، با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و تشویق به پرورش افرادی مستقل و مسئولیت‌پذیر طراحی شده است. افزون بر این، معلمان به مشارکت در شبکه‌های حرفه‌ای برای پیشرفت شغلی خود ترغیب می‌شوند. راهبردها شامل گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس توانایی، تطبیق محتوا و به‌کارگیری روش‌های تدریس متنوع متناسب با سبک‌های یادگیری دانش‌آموزان است. ارزیابی در چارچوب یادگیری تمایزیافته، ماهیتی تکوینی و اصیل دارد و فراتر از اتکای صرف به آزمون‌های سنتی است. بنابراین، انتظار می‌رود معلمان مواد آموزشی متناسب با سطوح مختلف درک دانش‌آموزان تهیه کنند و چالش‌های مناسب برای دانش‌آموزان توانمندتر و حمایت‌های اضافی برای دانش‌آموزان نیازمند ارائه دهند. از رهگذر این رویکرد، امید می‌رود اهداف آموزش دینی به شیوه‌ای فراگیرتر و مرتبط‌تر تحقق یابد.

Background The emergence of Generative Artificial Intelligence (GenAI), particularly ChatGPT, offers new possibilities for mathematics learning in higher education. Although ChatGPT can provide explanations, examples, guiding questions, and feedback, its use in Abstract Algebra courses has largely been limited to answering questions and verifying mathematical answers or proofs. This study analyses pre-service mathematics teachers’ mathematical communication when interacting with ChatGPT through seven indicators, including: interpreting formal definitions; using mathematical terms, symbols, variables, and notation appropriately; constructing examples, non-examples, and counter-examples; explaining relationships between algebraic objects and their properties; justifying arguments or proofs; evaluating the validity of mathematical responses; and formulating coherent conclusions. Method A qualitative case study involved 18 pre-service mathematics teachers enrolled in an Abstract Algebra course in the department of mathematics education at a public university in Bandung City, West Java, Indonesia. Data comprised written dialogues between the pre-service mathematics teachers and ChatGPT while solving Abstract Algebra problems and were analysed using the seven indicators. Results The findings indicate that the pre-service mathematics teachers’ mathematical communication generally ranged from developing to adequate. They performed relatively well in using terminology and notation, constructing examples or counter-examples, and explaining relationships among algebraic objects and properties. However, justification, critical evaluation of ChatGPT responses, and independent conclusion-making remained weak. While some pre-service mathematics teachers accepted inaccurate AI responses, others identified and connected them. Conclusion The findings suggest that GenAI should serve as a dialogue partner and scaffolding, rather than an authority on mathematical truth. Mathematics course should emphasise verification, justification, critical evaluation, and argument reconstruction to foster independent mathematical communication skills.

زمینه و هدف: ظهور هوش مصنوعی مولد (GenAI)، به‌ویژه ChatGPT، امکانات جدیدی را برای یادگیری ریاضیات در آموزش عالی فراهم کرده است. اگرچه ChatGPT می‌تواند توضیحات، مثال‌ها، پرسش‌های راهنما و بازخورد ارائه دهد، اما استفاده از آن در درس جبر مجرد عمدتاً به پاسخ‌گویی به سؤالات و تأیید پاسخ‌ها یا اثبات‌های ریاضی محدود شده است. این پژوهش به تحلیل ارتباط ریاضی معلمان ریاضی پیش‌خدمت هنگام تعامل با ChatGPT بر اساس هفت شاخص می‌پردازد که عبارت‌اند از: تفسیر تعاریف رسمی؛ استفاده مناسب از اصطلاحات، نمادها، متغیرها و نشانه‌گذاری ریاضی؛ ساخت مثال، غیرمثال و مثال نقض؛ توضیح روابط بین اشیاء جبری و ویژگی‌های آن‌ها؛ توجیه استدلال‌ها یا اثبات‌ها؛ ارزیابی روایی پاسخ‌های ریاضی؛ و صورت‌بندی نتیجه‌گیری منسجم. روش: این مطالعه کیفی موردی با مشارکت ۱۸ معلم ریاضی پیش‌خدمت که در درس جبر مجرد در گروه آموزش ریاضی یکی از دانشگاه‌های دولتی شهر باندونگ، جاوه غربی، اندونزی ثبت‌نام کرده بودند، انجام شد. داده‌ها شامل مکالمات مکتوب بین معلمان ریاضی پیش‌خدمت و ChatGPT هنگام حل مسائل جبر مجرد بود که با استفاده از هفت شاخص تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ارتباط ریاضی معلمان ریاضی پیش‌خدمت عموماً در بازه در حال توسعه تا قابل قبول قرار داشت. آن‌ها در استفاده از اصطلاحات و نشانه‌گذاری، ساخت مثال یا مثال نقض، و توضیح روابط بین اشیاء جبری و ویژگی‌ها عملکرد نسبتاً خوبی داشتند. با این حال، توجیه، ارزیابی انتقادی پاسخ‌های ChatGPT و نتیجه‌گیری مستقل همچنان ضعیف باقی ماند. در حالی که برخی معلمان ریاضی پیش‌خدمت پاسخ‌های نادرست هوش مصنوعی را پذیرفتند، برخی دیگر آن‌ها را شناسایی و به هم مرتبط کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که GenAI باید به عنوان شریک گفت‌وگو و پشتیبان مورد استفاده قرار گیرد، نه مرجع حقیقت ریاضی. دروس ریاضی باید بر تأکید بر صحت‌سنجی، توجیه، ارزیابی انتقادی و بازسازی استدلال‌ها جهت پرورش مهارت‌های ارتباط ریاضی مستقل تمرکز کنند.

The Gender Development Index (GDI) is an index of achieving basic human development capabilities to measure success in efforts to develop the quality of human life by considering gender inequality. Papua Province is the province with the lowest GDI score when compared to the 34 provinces in Indonesia. This condition shows that there is still a development gap between the male and female genders. For this reason, it is necessary to research the factors that are suspected to influence GDI in Papua Province. In this study, the pattern of GDI data and the factors that are thought to influence it do not form a specific pattern, so we used spline nonparametric regression. Based on this study, the best model is obtained by the optimal knot point based on the smallest Generalized Cross Validation (GCV) value, which are 3-knots and six significant variables, namely, Life Expectancy , Expected Years of Schooling , Female Income Contribution , Sex Ratio , Female Labor Force Participation Rate , High School Enrollment Rate. This model has an of 99.95%. The predictor variable used has an effect of 99.95%, and other variables influence the rest.

شاخص توسعه جنسیتی (GDI) شاخصی برای سنجش دستیابی به قابلیت‌های اساسی توسعه انسانی به منظور اندازه‌گیری موفقیت در تلاش‌ها برای ارتقای کیفیت زندگی انسانی با در نظر گرفتن نابرابری جنسیتی است. استان پاپوآ پایین‌ترین امتیاز GDI را در مقایسه با ۳۴ استان اندونزی دارد. این وضعیت نشان‌دهنده وجود شکاف توسعه‌ای میان جنسیت‌های مرد و زن است. از این رو، پژوهش درباره عواملی که احتمالاً بر GDI در استان پاپوآ تأثیرگذارند، ضروری است. در این مطالعه، الگوی داده‌های GDI و عوامل مؤثر بر آن، الگوی خاصی را تشکیل نمی‌دهند؛ بنابراین از رگرسیون ناپارامتریک اسپلاین استفاده شد. بر اساس این پژوهش، بهترین مدل با نقطه گره بهینه بر اساس کمترین مقدار اعتبارسنجی متقاطع تعمیم‌یافته (GCV) به دست آمد که شامل ۳ گره و شش متغیر معنادار است: امید به زندگی، سال‌های مورد انتظار تحصیل، سهم درآمد زنان، نسبت جنسی، نرخ مشارکت نیروی کار زنان و نرخ ثبت‌نام دبیرستان. این مدل دارای ضریب تعیین ۹۹٫۹۵٪ است. متغیرهای پیش‌بین مورد استفاده تأثیری معادل ۹۹٫۹۵٪ دارند و سایر متغیرها بر باقیمانده تأثیرگذارند.

This study aimed to examine the effect of resilience on psychological well-being among firefighters in Kutai Kartanegara Regency, Indonesia. Firefighters are exposed to high job demands, hazardous working conditions, and repeated traumatic incidents, all of which may adversely affect their psychological state. In this context, resilience is considered a potential factor that enables individuals to adapt to stress and maintain psychological well-being. A quantitative approach with a non-experimental associative design was employed. The sample consisted of 162 firefighters from Kutai Kartanegara Regency who participated as respondents. Data were analyzed using simple linear regression. The results indicated that resilience had a positive and significant effect on psychological well-being, with a regression coefficient of 0.266 and a significance value of p = 0.021 (p < 0.05). These findings suggest that higher levels of resilience are associated with higher levels of psychological well-being among firefighters. The coefficient of determination revealed that resilience contributed 8.7% to the variance in psychological well-being, while the remaining 91.3% was influenced by other factors outside the research model. The findings underscore the importance of resilience as a psychological factor related to the well-being of firefighters.

هدف این پژوهش بررسی تأثیر تاب‌آوری بر بهزیستی روان‌شناختی در میان آتش‌نشانان شهرستان کوتای کارتاگارا، اندونزی بود. آتش‌نشانان با تقاضاهای شغلی بالا، شرایط کاری خطرناک و مواجهه مکرر با رویدادهای آسیب‌زا روبه‌رو هستند که همگی می‌توانند وضعیت روان‌شناختی آن‌ها را به طور منفی تحت تأثیر قرار دهند. در این زمینه، تاب‌آوری به عنوان عاملی بالقوه در نظر گرفته می‌شود که به افراد امکان می‌دهد با استرس سازگار شوند و بهزیستی روان‌شناختی خود را حفظ کنند. رویکرد کمی با طرح همبستگی غیرآزمایشی به کار گرفته شد. نمونه شامل ۱۶۲ آتش‌نشان از شهرستان کوتای کارتاگارا بود که به عنوان پاسخ‌دهنده شرکت کردند. داده‌ها با استفاده از رگرسیون خطی ساده تحلیل شدند. نتایج نشان داد که تاب‌آوری تأثیر مثبت و معناداری بر بهزیستی روان‌شناختی دارد، به طوری که ضریب رگرسیون برابر با ۰٫۲۶۶ و مقدار معناداری p = ۰٫۰۲۱ (p < ۰٫۰۵) به دست آمد. این یافته‌ها حاکی از آن است که سطوح بالاتر تاب‌آوری با سطوح بالاتر بهزیستی روان‌شناختی در میان آتش‌نشانان مرتبط است. ضریب تعیین نشان داد که تاب‌آوری ۸٫۷٪ از واریانس بهزیستی روان‌شناختی را تبیین می‌کند، در حالی که ۹۱٫۳٪ باقی‌مانده تحت تأثیر سایر عوامل خارج از مدل پژوهش قرار دارد. این یافته‌ها اهمیت تاب‌آوری را به عنوان یک عامل روان‌شناختی مرتبط با بهزیستی آتش‌نشانان برجسته می‌کند.

The transformation of 21st-century education demands the strengthening of higher-order thinking skills, known as the 4Cs (critical thinking, creativity, communication, and collaboration), along with the need for technology integration in the learning and assessment process. In the context of Sekolah Penggerak (Moving Schools), Indonesian language teachers have a strategic role in designing assessments that are oriented not only toward cognitive achievement but also toward developing students' competencies and character. This study aims to examine the implementation of the Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) approach in assessing 4C skills, formulate an effective TPACK-based 4C skills assessment model, and construct an applicable assessment concept for Indonesian language teachers at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. This study used a mixed methods approach with an exploratory design. Qualitative data were obtained through observation, document study, in-depth interviews, and focus group discussions (FGDs), while quantitative data were collected through questionnaires that had been tested for validity and reliability. The study subjects included Indonesian language teachers, school principals, and educational stakeholders at Sekolah Penggerak (Moving Schools) in Bali Province. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics. The research results show that Indonesian language teachers have positive perceptions of the implementation of the TPACK-based 4C skills assessment. The integration of technology into the assessment is considered capable of increasing student engagement, encouraging reflection on learning, and strengthening student-centered learning. The developed assessment model emphasizes the integration of learning objectives, pedagogical strategies, Indonesian language content, and the contextual use of digital technology. The resulting assessment concept is flexible, adaptive, and relevant to the characteristics of the Driving Schools and the implementation of the Independent Curriculum.

تحول آموزش قرن بیست و یکم مستلزم تقویت مهارت‌های تفکر سطح بالاتر، که به عنوان مهارت‌های 4C (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری) شناخته می‌شوند، همراه با نیاز به ادغام فناوری در فرایند یاددهی و ارزیابی است. در زمینه مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak)، معلمان زبان اندونزیایی نقش راهبردی در طراحی ارزیابی‌هایی دارند که نه تنها بر دستاوردهای شناختی بلکه بر توسعه شایستگی‌ها و شخصیت دانش‌آموزان نیز متمرکز است. هدف این پژوهش بررسی اجرای رویکرد دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه (TPACK) در ارزیابی مهارت‌های 4C، تدوین یک مدل ارزیابی مؤثر مبتنی بر TPACK برای مهارت‌های 4C و ساخت یک مفهوم ارزیابی قابل اجرا برای معلمان زبان اندونزیایی در مدارس پیشرو استان بالی است. این پژوهش با رویکرد روش ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. داده‌های کیفی از طریق مشاهده، مطالعه اسناد، مصاحبه‌های عمیق و بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) گردآوری شد و داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌هایی که روایی و پایایی آن‌ها آزمون شده بود، جمع‌آوری گردید. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل معلمان زبان اندونزیایی، مدیران مدارس و ذینفعان آموزشی مدارس پیشرو استان بالی بودند. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و داده‌های کمی با آمار توصیفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معلمان زبان اندونزیایی نگرش مثبتی نسبت به اجرای ارزیابی مهارت‌های 4C مبتنی بر TPACK دارند. ادغام فناوری در ارزیابی، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تشویق به بازتاب یادگیری و تقویت یادگیری دانش‌آموزمحور می‌شود. مدل ارزیابی توسعه‌یافته بر ادغام اهداف یادگیری، راهبردهای آموزشی، محتوای زبان اندونزیایی و استفاده زمینه‌ای از فناوری دیجیتال تأکید دارد. مفهوم ارزیابی حاصل، انعطاف‌پذیر، سازگار و متناسب با ویژگی‌های مدارس پیشرو و اجرای برنامه درسی مستقل است.

This study investigated the direct and parent-mediated relationships of school-based management, capacity-strengthening programs, and teacher work ethic with school output quality. A quantitative causal survey was conducted from October to December 2025 among 245 teachers randomly selected from a population of 627 teachers in public elementary schools in North Aceh Regency, Indonesia. Data were collected using questionnaires operationalizing the five constructs and analyzed through descriptive statistics, prerequisite tests, regression, and path analysis. All variables were predominantly at moderate levels: school-based management (M = 81.13), capacity strengthening (M = 81.06), teacher work ethic (M = 79.30), parental involvement (M = 80.15), and school output quality (M = 81.20). Based on the decision statistics reported in the original analysis, all nine hypothesized direct, indirect, and simultaneous paths were accepted. The complete model accounted for 9.7% of the variance in school output quality, while parental involvement had the largest coefficient in the simultaneous equation (0.13), exceeding capacity strengthening (0.07), school-based management (0.04), and teacher work ethic (0.04). These results indicate that organizational autonomy and teacher-related resources are more consequential when translated into sustained school-family engagement. The findings imply that district improvement strategies should institutionalize participatory governance, job-embedded professional learning, supportive work cultures, and structured parental partnerships while also addressing the substantial unexplained variance through broader instructional, leadership, and socioeconomic factors.

این مطالعه به بررسی روابط مستقیم و میانجی‌گری‌شده توسط والدین میان مدیریت مبتنی بر مدرسه، برنامه‌های تقویت ظرفیت و اخلاق کاری معلمان با کیفیت خروجی مدرسه پرداخت. پژوهش به روش پیمایش علّی کمی از اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۵ در میان ۲۴۵ معلم که به‌صورت تصادفی از جمعیت ۶۲۷ معلم مدارس ابتدایی دولتی در شهرستان آچه شمالی، اندونزی انتخاب شده بودند، انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌هایی که پنج سازه را عملیاتی می‌کردند گردآوری و از طریق آمار توصیفی، آزمون‌های پیش‌نیاز، رگرسیون و تحلیل مسیر تحلیل شدند. همه متغیرها عمدتاً در سطح متوسط قرار داشتند: مدیریت مبتنی بر مدرسه (M = 81.13)، تقویت ظرفیت (M = 81.06)، اخلاق کاری معلمان (M = 79.30)، مشارکت والدین (M = 80.15) و کیفیت خروجی مدرسه (M = 81.20). بر اساس آمار تصمیم‌گیری گزارش‌شده در تحلیل اصلی، هر ۹ مسیر فرضی مستقیم، غیرمستقیم و همزمان پذیرفته شدند. مدل کامل ۹.۷٪ از واریانس کیفیت خروجی مدرسه را تبیین کرد، در حالی که مشارکت والدین دارای بزرگ‌ترین ضریب در معادله همزمان (0.13) بود که از تقویت ظرفیت (0.07)، مدیریت مبتنی بر مدرسه (0.04) و اخلاق کاری معلمان (0.04) بیشتر بود. این نتایج نشان می‌دهد که خودمختاری سازمانی و منابع مرتبط با معلمان زمانی اهمیت بیشتری می‌یابند که به تعامل پایدار مدرسه و خانواده تبدیل شوند. یافته‌ها دلالت بر آن دارد که راهبردهای بهبود منطقه‌ای باید حکمرانی مشارکتی، یادگیری حرفه‌ای درون‌کار، فرهنگ‌های کاری حمایتی و مشارکت ساختاریافته والدین را نهادینه کنند و همزمان به واریانس توضیح‌داده‌نشده قابل توجه از طریق عوامل گسترده‌تر آموزشی، رهبری و اجتماعی‌اقتصادی بپردازند.

Indonesia is a country with a high level of disaster vulnerability, encompassing both natural and non-natural disasters, which necessitates the involvement of all elements of society in disaster management efforts. As the state ideology, Pancasila possesses values that are highly relevant to shaping societal attitudes and actions in facing disasters, particularly the values of humanity, unity, and mutual cooperation (gotong royong). This study aims to analyze the implementation of Pancasila values in disaster management in Indonesia, as well as to examine the manifestation of mutual cooperation and humanity within community life. This research employs a literature study method by reviewing various scholarly journals, books, and official sources relevant to Pancasila values and disaster management. The findings indicate that the implementation of Pancasila values can be manifested through care and concern for disaster victims, collaboration during evacuation and recovery processes, fair distribution of aid, and community participation in disaster mitigation efforts. The value of mutual cooperation encourages people to help one another regardless of background, while the value of humanity fosters compassion, empathy, and respect for the rights and safety of every individual. Thus, the application of Pancasila values in disaster management not only supports the disaster response process, but also strengthens social solidarity, unity, and the resilience of Indonesian society in facing various disaster threats.

اندونزی کشوری با سطح بالایی از آسیب‌پذیری در برابر بلایا است که شامل بلایای طبیعی و غیرطبیعی می‌شود و این امر مستلزم مشارکت همه عناصر جامعه در تلاش‌های مدیریت بلایا است. پنج‌اصل به عنوان ایدئولوژی کشور، دارای ارزش‌هایی است که ارتباط زیادی با شکل‌دهی نگرش‌ها و رفتارهای جامعه در مواجهه با بلایا، به ویژه ارزش‌های انسانیت، وحدت و همکاری جمعی (گوتونگ رویونگ) دارد. هدف این پژوهش تحلیل اجرای ارزش‌های پنج‌اصل در مدیریت بلایا در اندونزی و همچنین بررسی تجلی همکاری جمعی و انسانیت در زندگی اجتماعی است. این پژوهش با روش مطالعه کتابخانه‌ای و مرور منابع علمی، کتاب‌ها و منابع رسمی مرتبط با ارزش‌های پنج‌اصل و مدیریت بلایا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای ارزش‌های پنج‌اصل می‌تواند از طریق مراقبت و توجه به قربانیان بلایا، همکاری در فرآیندهای تخلیه و بازسازی، توزیع عادلانه کمک‌ها و مشارکت جامعه در اقدامات کاهش بلایا متجلی شود. ارزش همکاری جمعی مردم را به یاری یکدیگر بدون توجه به پیشینه تشویق می‌کند و ارزش انسانیت باعث پرورش شفقت، همدلی و احترام به حقوق و ایمنی هر فرد می‌شود. بنابراین، به‌کارگیری ارزش‌های پنج‌اصل در مدیریت بلایا نه تنها از فرآیند مقابله با بلایا حمایت می‌کند، بلکه همبستگی اجتماعی، وحدت و تاب‌آوری جامعه اندونزی را در مواجهه با تهدیدهای مختلف بلایا تقویت می‌کند.

This study investigates the interaction between communication skills, teacher immediacy, and mathematical cognitive abilities of elementary school teachers in Indonesia and Malaysia using a multivariate analysis approach. The research involved 235 teachers, utilizing online questionnaires to measure these variables. Confirmatory Factor Analysis (CFA) validated the constructs, showing strong construct validity (Teacher Communication Skills: CFI = 0.924, TLI = 0.912, RMSEA = 0.060, SRMR = 0.049; Teacher Immediacy: CFI = 0.935, TLI = 0.924, RMSEA = 0.058, SRMR = 0.052; Teacher Cognitive in Math: CFI = 1.000, TLI = 0.951, RMSEA = 0.000, SRMR = 0.045). Linear regression analysis indicated that communication skills significantly influence mathematical cognitive abilities (F = 1698.101, p< .001). Mediation analysis revealed that teacher immediacy partially mediates this relationship (communication skills to teacher immediacy: coeff = 0.5548, p< .001; teacher immediacy to cognitive skills: coeff = 0.0602, p = .0073). Moderation analysis showed that teacher immediacy significantly moderates the influence of communication skills on cognitive abilities, with a small negative interaction effect (coeff = − 0.0020, p< .001), indicating that the positive effect of communication skills on cognitive abilities weakens slightly as teacher immediacy increases. Among the covariates, educational level (p = .03) and institutional origin (p = .04) significantly moderated this relationship, whereas gender did not (p = .12). Notably, teachers with a Bachelor’s degree showed slightly higher mean cognitive scores than those with a Master’s degree, highlighting the need for careful interpretation of educational background effects. The findings underscore the importance of developing communication skills and considering institutional context in enhancing teaching practices. This study provides practical insights for teachers and policymakers to optimize teaching strategies through effective communication and supportive learning environments.

این پژوهش به بررسی تعامل میان مهارت‌های ارتباطی، فوریت معلم و توانایی‌های شناختی ریاضی معلمان مدارس ابتدایی در اندونزی و مالزی با استفاده از رویکرد تحلیل چندمتغیره می‌پردازد. در این پژوهش ۲۳۵ معلم شرکت داشتند و برای سنجش متغیرها از پرسشنامه‌های آنلاین استفاده شد. تحلیل عاملی تأییدی (CFA) سازه‌ها را تأیید کرد و روایی سازه‌ای قوی را نشان داد (مهارت‌های ارتباطی معلم: CFI = 0.924، TLI = 0.912، RMSEA = 0.060، SRMR = 0.049؛ فوریت معلم: CFI = 0.935، TLI = 0.924، RMSEA = 0.058، SRMR = 0.052؛ شناخت معلم در ریاضی: CFI = 1.000، TLI = 0.951، RMSEA = 0.000، SRMR = 0.045). تحلیل رگرسیون خطی نشان داد که مهارت‌های ارتباطی تأثیر معناداری بر توانایی‌های شناختی ریاضی دارند (F = 1698.101، p< .001). تحلیل میانجی‌گری نشان داد که فوریت معلم به طور جزئی این رابطه را میانجی‌گری می‌کند (مهارت‌های ارتباطی تا فوریت معلم: ضریب = 0.5548، p< .001؛ فوریت معلم تا مهارت‌های شناختی: ضریب = 0.0602، p = .0073). تحلیل تعدیل‌گری نشان داد که فوریت معلم به طور معناداری تأثیر مهارت‌های ارتباطی بر توانایی‌های شناختی را تعدیل‌گری می‌کند و یک اثر تعاملی منفی کوچک دارد (ضریب = − 0.0020، p< .001)، که نشان می‌دهد اثر مثبت مهارت‌های ارتباطی بر توانایی‌های شناختی با افزایش فوریت معلم اندکی تضعیف می‌شود. در میان متغیرهای همبسته، سطح تحصیلات (p = .03) و منشأ مؤسسه (p = .04) این رابطه را به طور معناداری تعدیل‌گری کردند، در حالی که جنسیت چنین اثری نداشت (p = .12). شایان ذکر است که معلمانی با مدرک کارشناسی میانگین نمرات شناختی بالاتری نسبت به دارندگان مدرک کارشناسی ارشد داشتند که ضرورت تفسیر دقیق اثرات پیشینه تحصیلی را نشان می‌دهد. یافته‌ها بر اهمیت توسعه مهارت‌های ارتباطی و توجه به زمینه نهادی در ارتقای شیوه‌های تدریس تأکید دارند. این پژوهش بینش‌های عملی برای معلمان و سیاست‌گذاران جهت بهینه‌سازی راهبردهای تدریس از طریق ارتباط مؤثر و محیط‌های یادگیری حمایتی فراهم می‌کند.

This study develops and analyzes a learning design supporting students’ understanding of quadratic functions as patterns of change through representational transitions, using design research with qualitative retrospective analysis at two public senior high schools in Riau Province, Indonesia, within the Kurikulum Merdeka curriculum. Preliminary data came from 80 tenth-grade students through observations, an initial representation test, and interviews with 12 selected students. A separate teaching experiment with 80 tenth-grade students was implemented across two cycles, integrating a walking activity, the PhET Moving Man simulation, and GeoGebra, with worksheets classified using a three-level representational coding scheme. Students’ initial understanding was predominantly symbolic and procedural, with combined achievement across three representation indicators of only 34.53%. The learning sequence supported movement from contextual situations to numerical patterns, symbolic generalization, and graphical interpretation, though recognizing second differences and generalizing them symbolically remained the central bottleneck. Cycle revisions, notably a structured walking procedure and an added generalization row, were associated with more groups reaching representational coordination (4 of 10 to 7 of 10) and higher quiz scores (63.13% to 84.13%), though this is not a controlled comparison, since cycles occurred at different schools. This study offers a literature-grounded design moving students from procedural recognition toward conceptual understanding of nonlinear change, and identifies second differences as a representational bridge between numerical and symbolic forms. Three design principles are proposed: beginning with contrastive situations, using second differences as a bridge, and formalizing the general form after students recognize the structure of change.

این مطالعه به توسعه و تحلیل یک طراحی یادگیری می‌پردازد که از درک دانش‌آموزان نسبت به توابع درجه دوم به عنوان الگوهای تغییر از طریق گذارهای بازنمایی حمایت می‌کند. پژوهش با استفاده از رویکرد تحقیق طراحی و تحلیل کیفی گذشته‌نگر در دو دبیرستان دولتی استان ریائو اندونزی و در چارچوب برنامه درسی Kurikulum Merdeka انجام شده است. داده‌های اولیه از ۸۰ دانش‌آموز پایه دهم از طریق مشاهده، آزمون بازنمایی اولیه و مصاحبه با ۱۲ دانش‌آموز منتخب جمع‌آوری شد. یک آزمایش آموزشی جداگانه با ۸۰ دانش‌آموز پایه دهم در دو چرخه اجرا گردید که در آن فعالیت پیاده‌روی، شبیه‌ساز PhET Moving Man و نرم‌افزار GeoGebra ادغام شدند و برگه‌های کار با استفاده از یک طرح کدگذاری سه‌سطحی بازنمایی طبقه‌بندی شدند. درک اولیه دانش‌آموزان عمدتاً نمادین و رویه‌ای بود و مجموع عملکرد در سه شاخص بازنمایی تنها ۳۴٫۵۳٪ بود. توالی یادگیری، حرکت از موقعیت‌های زمینه‌ای به الگوهای عددی، تعمیم نمادین و تفسیر نموداری را تسهیل کرد، اگرچه تشخیص تفاوت‌های مرتبه دوم و تعمیم نمادین آن‌ها همچنان گلوگاه اصلی باقی ماند. بازنگری‌های چرخه‌ای، به ویژه رویه ساختاریافته پیاده‌روی و افزودن سطر تعمیم، با افزایش تعداد گروه‌هایی که به هماهنگی بازنمایی رسیدند (از ۴ گروه از ۱۰ به ۷ گروه از ۱۰) و افزایش نمرات آزمون (از ۶۳٫۱۳٪ به ۸۴٫۱۳٪) همراه بود، هرچند این مقایسه کنترل‌شده نیست زیرا چرخه‌ها در مدارس مختلف اجرا شدند. این مطالعه طراحی مبتنی بر ادبیات را ارائه می‌دهد که دانش‌آموزان را از شناسایی رویه‌ای به سوی درک مفهومی تغییرات غیرخطی هدایت می‌کند و تفاوت‌های مرتبه دوم را به عنوان پلی بازنمایی بین صورت‌های عددی و نمادین شناسایی می‌کند. سه اصل طراحی پیشنهاد می‌شود: آغاز با موقعیت‌های متضاد، استفاده از تفاوت‌های مرتبه دوم به عنوان پل و رسمی‌سازی فرم کلی پس از شناسایی ساختار تغییر توسط دانش‌آموزان.

Background—Teacher professional care in this study is defined as the integration of functional responsibility (e.g., preparation, punctuality, and completion of assigned duties) with relational and ethical responsiveness to pupils and colleagues. Although principal leadership is widely associated with teacher performance and school climate, less is known about how connected leadership processes cultivate this broader form of care across primary-school contexts. Objectives—This study examined how principals plan, enact, evaluate, and refine leadership strategies intended to strengthen teachers’ professional care. Methods—A qualitative multiple-case study was conducted from May to August 2026 in five public primary schools in Muaro Jambi, Indonesia. Ten participants—five principals and five teachers—were purposively selected. Data were generated through semi-structured interviews, non-participant observations, and school documents and analysed through a mixed deductive–inductive thematic procedure combining within-case analysis and cross-case comparison. Informant bias was mitigated by seeking concrete incident-based accounts, comparing principal and teacher perspectives, checking interview summaries with participants, and requiring major interpretations to be supported by more than one source or method. Results—Across cases, professional care was strongest where principals combined clear expectations with credible modelling, developmental supervision, psychologically safe two-way communication, continuous professional learning, and distributed participation. Evaluation functioned not merely as control but as reflective follow-up that linked observed practice to differentiated support. Conclusion—The findings suggest that leadership enables professional care through a recursive organisational process in which accountability, relational trust, professional learning, and shared responsibility reinforce one another.

زمینه—در این مطالعه، مراقبت حرفه‌ای معلمان به‌عنوان ادغام مسئولیت عملکردی (مانند آمادگی، وقت‌شناسی و انجام وظایف محوله) با پاسخگویی رابطه‌ای و اخلاقی نسبت به دانش‌آموزان و همکاران تعریف می‌شود. اگرچه رهبری مدیران به‌طور گسترده‌ای با عملکرد معلمان و جو مدرسه مرتبط دانسته می‌شود، اما دانش اندکی درباره چگونگی پرورش این شکل گسترده‌تر مراقبت از طریق فرایندهای رهبری مرتبط در زمینه‌های مدارس ابتدایی وجود دارد. اهداف—این مطالعه بررسی کرد که مدیران چگونه راهبردهای رهبری را برای تقویت مراقبت حرفه‌ای معلمان برنامه‌ریزی، اجرا، ارزیابی و اصلاح می‌کنند. روش‌ها—یک مطالعه کیفی چندموردی از ماه مه تا اوت ۲۰۲۶ در پنج مدرسه ابتدایی دولتی در موآرو جامبی اندونزی انجام شد. ده شرکت‌کننده—پنج مدیر و پنج معلم—به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده‌های غیرمشارکتی و اسناد مدرسه گردآوری و با استفاده از روش تماتیک ترکیبی قیاسی–استقرایی شامل تحلیل درون‌موردی و مقایسه بین‌موردی تحلیل شدند. سوگیری مطلعان با درخواست روایت‌های مبتنی بر رویدادهای عینی، مقایسه دیدگاه‌های مدیران و معلمان، بررسی خلاصه مصاحبه‌ها با شرکت‌کنندگان و الزام پشتیبانی تفسیرهای اصلی توسط بیش از یک منبع یا روش کاهش یافت. یافته‌ها—در میان موارد، مراقبت حرفه‌ای در جایی قوی‌تر بود که مدیران انتظارات روشن را با الگو بودن معتبر، نظارت توسعه‌ای، ارتباط دوسویه روان‌شناختی ایمن، یادگیری حرفه‌ای مستمر و مشارکت توزیع‌شده ترکیب می‌کردند. ارزیابی نه صرفاً به‌عنوان کنترل، بلکه به‌عنوان پیگیری بازتابی که عمل مشاهده‌شده را به حمایت تفکیک‌شده پیوند می‌داد، عمل می‌کرد. نتیجه‌گیری—یافته‌ها نشان می‌دهد که رهبری از طریق یک فرایند سازمانی بازگشتی که در آن پاسخگویی، اعتماد رابطه‌ای، یادگیری حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری مشترک یکدیگر را تقویت می‌کنند، مراقبت حرفه‌ای را امکان‌پذیر می‌سازد.

Background—Primary teachers need support to translate digital access into pedagogically coherent lesson plans and teaching materials. Objectives—This study examined five connected aspects of principals’ support: diagnosing digital-learning needs, enabling situated professional learning, orchestrating digital resources, evaluating practice and renewing support, and synthesizing a cross-case leadership cycle. Method—A qualitative multiple-case study was conducted in four public primary schools in Muaro Jambi, Indonesia. Four principals and eight experienced upper-primary teachers participated, providing accounts complemented by non-participant observations and school documents. Within-case summaries and cross-case matrices were interpreted through source and method triangulation and member checking. Results—The cases shared needs diagnosis, workplace learning, resource coordination, and formative supervision, but differed in the evidence used, learning arrangements, and access constraints. Teaching materials considered in the study included teaching modules, worksheets, digital media, and assessments; no standardized improvement scores were available. Education-report analysis was prominent in Case A and Case B, peer-supported learning in Case C, and phase-based discussion in Case D. The synthesis yielded a diagnose–enable–evaluate–renew cycle, with resource orchestration embedded in enablement. Conclusions—The cycle offers a context-sensitive explanation of leadership support for digital lesson planning. It is an interpretive proposition for further testing, rather than evidence of causal effects on teacher competence or student outcomes.

زمینه—معلمان ابتدایی نیازمند حمایت برای تبدیل دسترسی دیجیتال به طرح درس‌ها و مواد آموزشی منسجم از نظر آموزشی هستند. اهداف—این پژوهش پنج جنبه مرتبط از حمایت مدیران را بررسی کرد: تشخیص نیازهای یادگیری دیجیتال، امکان‌سازی یادگیری حرفه‌ای موقعیتی، سازماندهی منابع دیجیتال، ارزیابی عمل و تجدید حمایت، و ترکیب یک چرخه رهبری بین‌موردی. روش—یک مطالعه کیفی چندموردی در چهار مدرسه ابتدایی دولتی در Muaro Jambi اندونزی انجام شد. چهار مدیر و هشت معلم باتجربه پایه‌های بالای ابتدایی شرکت کردند و روایت‌هایی ارائه دادند که با مشاهدات غیرمشارکتی و اسناد مدرسه تکمیل شد. خلاصه‌های درون‌موردی و ماتریس‌های بین‌موردی از طریق مثلث‌سازی منبع و روش و بررسی اعضا تفسیر شدند. یافته‌ها—موارد مورد بررسی در تشخیص نیاز، یادگیری در محیط کار، هماهنگی منابع و نظارت تکوینی مشترک بودند، اما در شواهد مورد استفاده، ترتیبات یادگیری و محدودیت‌های دسترسی تفاوت داشتند. مواد آموزشی مورد بررسی شامل ماژول‌های آموزشی، برگه‌های کار، رسانه‌های دیجیتال و ارزشیابی‌ها بود؛ هیچ نمره استانداردی برای بهبود در دسترس نبود. تحلیل گزارش‌های آموزشی در مورد A و مورد B برجسته بود، یادگیری با حمایت همتا در مورد C و بحث مبتنی بر مرحله در مورد D. ترکیب یافته‌ها منجر به چرخه تشخیص–امکان‌سازی–ارزیابی–تجدید شد که سازماندهی منابع در امکان‌سازی ادغام شده است. نتیجه‌گیری—این چرخه تبیینی حساس به زمینه از حمایت رهبری برای برنامه‌ریزی درسی دیجیتال ارائه می‌دهد. این یک گزاره تفسیری برای آزمون‌های بیشتر است و نه شواهدی از اثرات علّی بر شایستگی معلمان یا پیامدهای دانش‌آموزان.

Background: The digital era presents unprecedented opportunities and challenges for establishing learning societies that support lifelong learning, digital literacy, and sustainable human capital development. Educational and community leaders play pivotal roles in this transformation, yet their integrated contributions remain underexplored in emerging regional contexts. Objective: This study aims to develop an integrated understanding of how educational and community leaders contribute to the creation of a learning society in the digital era, with specific focus on lifelong learning mechanisms, digital literacy initiatives, and human capital development pathways. Method: A qualitative descriptive multi-stakeholder inquiry was conducted with 28 participants including school principals, university leaders, community organization leaders, government representatives, and NGO officials from Banten Province, Indonesia. Data were collected through semi-structured interviews (n=18), focus group discussions (n=3), document analysis, and observation protocols. Thematic analysis with source, method, and theory triangulation was employed. Findings: Educational and community leaders jointly establish learning societies through five interconnected mechanisms: institutional learning infrastructure development, digital literacy ecosystems, collaborative knowledge-sharing platforms, civic engagement frameworks, and capability development initiatives. Leaders emphasized the necessity of integrating formal and informal learning, bridging digital divides, and fostering social capital through community engagement. An Integrated Learning Society Development Framework emerged, highlighting the synergistic relationship between educational institutions, community organizations, and government agencies in facilitating sustainable human capital growth. Novelty: This research uniquely positions learning society development as an educational-community collaborative endeavor within the digital era context of emerging regional economies, departing from institution-centric approaches that dominate current literature. Implications: Findings provide strategic guidance for policymakers and institutional leaders in designing integrated learning society frameworks that harness digital technologies while maintaining social cohesion and equitable access to learning opportunities.

زمینه: عصر دیجیتال فرصت‌ها و چالش‌های بی‌سابقه‌ای را برای ایجاد جوامع یادگیرنده که از یادگیری مادام‌العمر، سواد دیجیتال و توسعه پایدار سرمایه انسانی حمایت می‌کنند، فراهم آورده است. رهبران آموزشی و اجتماعی نقش‌های محوری در این تحول ایفا می‌کنند، اما مشارکت‌های یکپارچه آن‌ها در زمینه‌های منطقه‌ای نوظهور کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: این مطالعه با هدف توسعه درک یکپارچه‌ای از نحوه مشارکت رهبران آموزشی و اجتماعی در ایجاد جامعه یادگیرنده در عصر دیجیتال، با تمرکز ویژه بر سازوکارهای یادگیری مادام‌العمر، ابتکارات سواد دیجیتال و مسیرهای توسعه سرمایه انسانی انجام شده است. روش: یک پژوهش کیفی توصیفی با رویکرد چند ذینفعی با مشارکت ۲۸ نفر شامل مدیران مدارس، رهبران دانشگاهی، رهبران سازمان‌های اجتماعی، نمایندگان دولت و مسئولان سازمان‌های غیردولتی از استان بانتن اندونزی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته (n=18)، بحث‌های گروهی متمرکز (n=3)، تحلیل اسناد و پروتکل‌های مشاهده گردآوری شد. تحلیل تماتیک با مثلث‌سازی منبع، روش و نظریه به کار گرفته شد. یافته‌ها: رهبران آموزشی و اجتماعی به طور مشترک از طریق پنج سازوکار به هم پیوسته شامل توسعه زیرساخت‌های یادگیری نهادی، اکوسیستم‌های سواد دیجیتال، بسترهای اشتراک دانش مشارکتی، چارچوب‌های مشارکت مدنی و ابتکارات توسعه قابلیت‌ها، جوامع یادگیرنده را ایجاد می‌کنند. رهبران بر ضرورت ادغام یادگیری رسمی و غیررسمی، پر کردن شکاف دیجیتال و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق مشارکت اجتماعی تأکید کردند. چارچوب یکپارچه توسعه جامعه یادگیرنده استخراج شد که بر رابطه هم‌افزا میان نهادهای آموزشی، سازمان‌های اجتماعی و نهادهای دولتی در تسهیل رشد پایدار سرمایه انسانی تأکید دارد. نوآوری: این پژوهش توسعه جامعه یادگیرنده را به عنوان یک تلاش مشترک آموزشی-اجتماعی در زمینه عصر دیجیتال اقتصادهای منطقه‌ای نوظهور مطرح می‌کند و از رویکردهای نهاد-محور غالب در ادبیات فعلی فاصله می‌گیرد. پیامدها: یافته‌ها راهنمایی راهبردی برای سیاست‌گذاران و رهبران نهادی در طراحی چارچوب‌های یکپارچه جامعه یادگیرنده که از فناوری‌های دیجیتال بهره می‌گیرند و در عین حال انسجام اجتماعی و دسترسی عادلانه به فرصت‌های یادگیری را حفظ می‌کنند، ارائه می‌دهد.

Curriculum changes in Indonesia have brought about shifts in the planning, implementation, and evaluation of instruction in primary schools. A notable change is the transition from the thematic learning approach used in the 2013 Curriculum to the more flexible learning approach of the *Kurikulum Merdeka* (Independent Curriculum). This transition has also influenced the instructional materials and teaching models employed by teachers. This article aims to compare the instructional materials and teaching models associated with the Thematic Curriculum and the *Kurikulum Merdeka*. A literature review method was employed, analyzing various books, policy documents, and scholarly sources relevant to instructional materials and teaching models. The findings indicate that the 2013 Curriculum relied heavily on syllabi, lesson plans (RPP), teaching materials, media, and assessment instruments, with instruction integrated through themes. In contrast, the *Kurikulum Merdeka* utilizes components such as Learning Outcomes (*Capaian Pembelajaran* or CP), Learning Objectives (*Tujuan Pembelajaran* or TP), Learning Objective Sequences (*Alur Tujuan Pembelajaran* or ATP), teaching modules, teaching materials, media, and assessment instruments. Regarding teaching models, the 2013 Curriculum frequently employed a scientific approach alongside models that supported thematic integration, whereas the *Kurikulum Merdeka* offers teachers greater latitude to select teaching models based on student characteristics, subject matter, and the learning context. These changes reflect a shift from relatively structured instructional components toward those that are more flexible and contextual.

تغییرات برنامه درسی در اندونزی منجر به تحولات قابل توجهی در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی آموزش در مدارس ابتدایی شده است. یکی از تغییرات مهم، گذار از رویکرد یادگیری موضوع‌محور مورد استفاده در برنامه درسی ۲۰۱۳ به رویکرد یادگیری منعطف‌تر در *Kurikulum Merdeka* (برنامه درسی مستقل) است. این گذار همچنین بر مواد آموزشی و الگوهای تدریس مورد استفاده معلمان تأثیر گذاشته است. هدف این مقاله مقایسه مواد آموزشی و الگوهای تدریس مرتبط با برنامه درسی موضوع‌محور و *Kurikulum Merdeka* است. این پژوهش با استفاده از روش مرور ادبیات و تحلیل منابعی چون کتاب‌ها، اسناد سیاستی و منابع علمی مرتبط با مواد آموزشی و الگوهای تدریس انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که برنامه درسی ۲۰۱۳ به شدت متکی بر طرح درس (RPP)، مواد آموزشی، رسانه‌ها و ابزارهای ارزشیابی بوده و آموزش از طریق موضوعات یکپارچه می‌شد. در مقابل، *Kurikulum Merdeka* از اجزایی مانند نتایج یادگیری (*Capaian Pembelajaran* یا CP)، اهداف یادگیری (*Tujuan Pembelajaran* یا TP)، توالی اهداف یادگیری (*Alur Tujuan Pembelajaran* یا ATP)، ماژول‌های تدریس، مواد آموزشی، رسانه‌ها و ابزارهای ارزشیابی بهره می‌گیرد. در زمینه الگوهای تدریس، برنامه درسی ۲۰۱۳ عمدتاً از رویکرد علمی و الگوهایی که از یکپارچگی موضوعی حمایت می‌کردند استفاده می‌نمود، در حالی که *Kurikulum Merdeka* آزادی عمل بیشتری به معلمان برای انتخاب الگوهای تدریس بر اساس ویژگی‌های دانش‌آموزان، موضوع درس و زمینه یادگیری می‌دهد. این تغییرات نشان‌دهنده گذار از اجزای آموزشی نسبتاً ساختاریافته به سوی اجزای منعطف‌تر و زمینه‌محورتر است.

This study aims to examine and compare the curriculum structures and content across four types of educational institutions: Public Elementary Schools (SD), Integrated Islamic Elementary Schools (SDIT), Islamic Elementary Schools (MI), and Islamic Junior High Schools (MTs). The study is motivated by the distinct educational objectives, subject matter, instructional time allocations, and unique characteristics associated with each institution. A literature review method was employed, gathering information from relevant books, scholarly journal articles, and official government documents. Data were analyzed using a descriptive-comparative technique to elucidate curriculum similarities and differences regarding subject structures, content, time allocation, and institutional characteristics. The findings indicate that SDs emphasize the development of foundational skills and general knowledge; SDITs integrate the national curriculum with a strong emphasis on Islamic values; and MIs combine general subjects with specialized Islamic religious instruction. Meanwhile, MTs provide lower secondary education featuring a blend of general and religious subjects tailored to the developmental stage of the students. These curricular variations are shaped by educational goals, government policies, institutional identities, and student needs. This study is expected to enhance understanding of the curriculum characteristics across various educational institutions in Indonesia.

هدف این مطالعه بررسی و مقایسه ساختار و محتوای برنامه‌های درسی در چهار نوع نهاد آموزشی شامل دبستان‌های دولتی (SD)، دبستان‌های اسلامی تلفیقی (SDIT)، مدارس ابتدایی اسلامی (MI) و مدارس راهنمایی اسلامی (MTs) است. انگیزه این پژوهش ناشی از اهداف آموزشی متفاوت، موضوعات درسی، تخصیص زمان آموزشی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر یک از این نهادها است. روش مطالعه مروری به‌کار گرفته شد و اطلاعات از کتاب‌های مرتبط، مقالات علمی و اسناد رسمی دولتی گردآوری گردید. داده‌ها با استفاده از تکنیک توصیفی-مقایسه‌ای تحلیل شدند تا شباهت‌ها و تفاوت‌های برنامه‌های درسی از نظر ساختار دروس، محتوا، تخصیص زمان و ویژگی‌های نهادی تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که دبستان‌های دولتی بر توسعه مهارت‌های پایه و دانش عمومی تأکید دارند؛ دبستان‌های اسلامی تلفیقی برنامه درسی ملی را با تأکید قوی بر ارزش‌های اسلامی ادغام می‌کنند؛ و مدارس ابتدایی اسلامی ترکیبی از دروس عمومی و آموزش تخصصی دینی اسلامی ارائه می‌دهند. در عین حال، مدارس راهنمایی اسلامی آموزش متوسطه اول را با ترکیبی از دروس عمومی و دینی متناسب با مرحله رشدی دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. این تفاوت‌های برنامه درسی تحت تأثیر اهداف آموزشی، سیاست‌های دولتی، هویت‌های نهادی و نیازهای دانش‌آموزان شکل می‌گیرد. انتظار می‌رود این مطالعه به درک بهتر ویژگی‌های برنامه درسی در نهادهای مختلف آموزشی در اندونزی کمک کند.

The purpose of this study was to determine the effect of the Ice Breaking method on students' learning interest in Indonesian language in grade IV of SD Negeri 03 Probur. This study was also conducted to determine what types of Ice Breaking are suitable for Indonesian language lessons.The results of this study were collected using data collection techniques: observation, and questionnaires. The population and sample in this study were fourth-grade students of SD Negeri 03 Probur. From the results of data collection, the results of the material validation analysis obtained a value of 90.5% with the category of "very feasible". Then in the data analysis technique before the Ice Breaking method, a value of 54.48 was obtained, and after using the Ice Breaking method, the type of song and body movement increased to 85.06. The results of the Normality Test showed a significance value of Sig. 0.001 <0.05. The results of this study indicate that there is a significant interest in learning students by using Ice Breaking types of songs and body movements towards the learning interest of fourth-grade students in the Indonesian Language subject. Based on the data above, the researcher concluded that H0 was rejected and H1 was accepted, indicating that the Ice Breaking method, consisting of songs and exercise, had an effect on the learning interest of fourth-grade students at the UPTD of SD Negeri 03 Probur.

هدف این پژوهش تعیین تأثیر روش یخ‌شکنی بر علاقه‌مندی به یادگیری دانش‌آموزان در درس زبان اندونزیایی پایه چهارم مدرسه SD Negeri 03 Probur بود. این پژوهش همچنین به منظور تعیین انواع مناسب یخ‌شکنی برای درس زبان اندونزیایی انجام شد. داده‌های این پژوهش با استفاده از تکنیک‌های گردآوری داده شامل مشاهده و پرسشنامه جمع‌آوری شد. جامعه آماری و نمونه پژوهش دانش‌آموزان پایه چهارم SD Negeri 03 Probur بودند. بر اساس نتایج گردآوری داده‌ها، تحلیل اعتبارسنجی محتوا مقدار ۹۰٫۵٪ را با دسته‌بندی «بسیار مناسب» نشان داد. همچنین در تکنیک تحلیل داده‌ها، پیش از اجرای روش یخ‌شکنی مقدار ۵۴٫۴۸ به دست آمد و پس از استفاده از روش یخ‌شکنی با نوع آهنگ و حرکات بدنی این مقدار به ۸۵٫۰۶ افزایش یافت. نتایج آزمون نرمالیتی مقدار معناداری Sig. 0.001 < 0.05 را نشان داد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که علاقه‌مندی به یادگیری دانش‌آموزان با استفاده از انواع یخ‌شکنی شامل آهنگ و حرکات بدنی به طور معناداری افزایش می‌یابد. بر اساس داده‌های فوق، پژوهشگر نتیجه گرفت که H0 رد و H1 پذیرفته شد که نشان‌دهنده تأثیر روش یخ‌شکنی شامل آهنگ و تمرین بر علاقه‌مندی به یادگیری دانش‌آموزان پایه چهارم در UPTD SD Negeri 03 Probur است.

This study examines how critical thinking, collaboration, and technology utilization are manifested in technology-based Islamic Religious Education among teachers participating in the Subject Teacher Forum (MGMP) in Blitar, Indonesia. This qualitative case study design explored teachers’ experiences, practices, and perceptions within their professional learning context. The study involved 96 Islamic Religious Education teachers affiliated with the MGMP, from whom 22 teachers were selected as intensive participants based on their active participation in more than 75% of forum meetings and their involvement in the forum’s professional learning activities on technology-supported instruction. Data were collected over one semester through semi-structured interviews and focus group discussions. The data were analyzed using the interactive qualitative analysis process of data condensation, data display, and conclusion drawing and verification, supported by open, axial, and selective coding. The findings indicate that critical thinking was manifested in teachers’ efforts to identify instructional problems, evaluate the relevance and credibility of information from digital sources, compare alternative teaching strategies, and make pedagogical decisions. Collaboration was reflected in knowledge sharing, joint lesson planning, collective problem solving, and mutual support among teachers. Technology functioned as an enabling medium through which teachers accessed learning resources, communicated with colleagues, shared instructional materials, and implemented digital learning activities. The findings further indicate that critical thinking and collaboration were interconnected rather than hierarchical competencies: critical thinking supported the evaluation and selection of information and instructional alternatives, whereas collaboration provided opportunities for teachers to discuss, validate, and refine their decisions collectively. The study concludes that technology-based Islamic Religious Education requires the simultaneous development of teachers’ critical thinking, collaborative practices, and digital competence. The findings have implications for MGMP-based professional development, particularly in designing collaborative activities that strengthen teachers’ capacity to critically evaluate digital religious learning resources. Keywords: critical thinking; collaboration; technology; Islamic education

این پژوهش به بررسی نحوه تجلی تفکر انتقادی، همکاری و بهره‌گیری از فناوری در آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری در میان معلمان شرکت‌کننده در انجمن معلمان موضوعی (MGMP) در بلتار، اندونزی می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه موردی، به واکاوی تجارب، عملکردها و ادراکات معلمان در بستر یادگیری حرفه‌ای آنان می‌پردازد. جامعه پژوهش شامل ۹۶ معلم آموزش دینی اسلامی وابسته به MGMP بود که از میان آن‌ها ۲۲ معلم به عنوان مشارکت‌کنندگان فشرده بر اساس حضور فعال در بیش از ۷۵٪ جلسات انجمن و مشارکت در فعالیت‌های یادگیری حرفه‌ای انجمن در زمینه آموزش مبتنی بر فناوری انتخاب شدند. داده‌ها طی یک نیم‌سال تحصیلی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و بحث‌های گروهی متمرکز گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از فرایند تعاملی تحلیل کیفی شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و اعتبارسنجی، با پشتیبانی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفکر انتقادی در تلاش معلمان برای شناسایی مسائل آموزشی، ارزیابی ارتباط و اعتبار اطلاعات منابع دیجیتال، مقایسه راهبردهای جایگزین تدریس و اتخاذ تصمیمات آموزشی تجلی یافته است. همکاری نیز در به اشتراک‌گذاری دانش، برنامه‌ریزی مشترک دروس، حل مسئله جمعی و حمایت متقابل میان معلمان نمود یافته است. فناوری به عنوان بستری تسهیل‌گر عمل کرده که معلمان از طریق آن به منابع یادگیری دسترسی یافته، با همکاران ارتباط برقرار کرده، مواد آموزشی را به اشتراک گذاشته و فعالیت‌های یادگیری دیجیتال را اجرا نموده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که تفکر انتقادی و همکاری، شایستگی‌هایی به‌هم‌پیوسته و نه سلسله‌مراتبی هستند: تفکر انتقادی از ارزیابی و انتخاب اطلاعات و گزینه‌های آموزشی پشتیبانی می‌کند، در حالی که همکاری فرصت‌هایی برای بحث، اعتبارسنجی و اصلاح جمعی تصمیمات معلمان فراهم می‌آورد. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که آموزش دینی اسلامی مبتنی بر فناوری مستلزم توسعه همزمان تفکر انتقادی، عملکردهای مشارکتی و شایستگی دیجیتال معلمان است. یافته‌ها دارای پیامدهایی برای توسعه حرفه‌ای مبتنی بر MGMP، به ویژه در طراحی فعالیت‌های مشارکتی جهت تقویت توانمندی معلمان در ارزیابی انتقادی منابع یادگیری دینی دیجیتال می‌باشد.

Background-Principals in inclusive schools must supervise instruction for students with special needs (SEN), yet little is known about how supervision reaches differentiated literacy instruction where specialist staff are scarce. Objectives- This study analyzes how a principal, as supervisor and educator, manages the instructional program and oversees differentiated literacy learning for SEN students. Methods- An instrumental single-case study was conducted at SDN 8 Sintang, an inclusive elementary school in West Kalimantan, Indonesia. Participants included one principal, one classroom teacher, one special assistant teacher (SAT), and five SEN students. Interviews, observations, and documents were analyzed using NVivo 15. Results-Participants described scheduled supervision aimed at differentiation and a redefinition of literacy achievement as individual progress. Differentiation appeared divided between the classroom teacher (content) and the SAT (process and assessment), although observed collaboration was inconsistent and students' communication about reading content was limited. Reported barriers were structural: the SAT ratio, incomplete individualized education program documentation, and limited special-pedagogy training. Conclusions-Within this school, the principal's dual role was perceived to support differentiated literacy work; the findings are tentative given one informant per adult role and five heterogeneous students. The study offers a context-bound proposition linking supervision, teacher SAT collaboration, and affective literacy habituation for testing.

زمینه و هدف: مدیران مدارس فراگیر باید بر آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه (SEN) نظارت کنند، اما اطلاعات اندکی درباره چگونگی رسیدن نظارت به آموزش سوادآموزی تفکیکی در شرایط کمبود کارکنان متخصص وجود دارد. اهداف: این پژوهش تحلیل می‌کند که چگونه یک مدیر، به عنوان ناظر و آموزگار، برنامه آموزشی را مدیریت کرده و بر یادگیری سوادآموزی تفکیکی برای دانش‌آموزان SEN نظارت می‌کند. روش‌ها: یک مطالعه موردی ابزاری منفرد در دبستان SDN 8 Sintang، یک مدرسه ابتدایی فراگیر در کالیمانتان غربی اندونزی انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل یک مدیر، یک معلم کلاس، یک معلم دستیار ویژه (SAT) و پنج دانش‌آموز SEN بودند. مصاحبه‌ها، مشاهدات و اسناد با استفاده از نرم‌افزار NVivo 15 تحلیل شدند. یافته‌ها: شرکت‌کنندگان نظارت برنامه‌ریزی‌شده با هدف تفکیک و بازتعریف موفقیت سوادآموزی به عنوان پیشرفت فردی را توصیف کردند. تفکیک میان معلم کلاس (محتوا) و SAT (فرآیند و ارزیابی) تقسیم شده بود، هرچند همکاری مشاهده‌شده ناپایدار بود و ارتباط دانش‌آموزان درباره محتوای خواندن محدود بود. موانع گزارش‌شده ساختاری بودند: نسبت SAT، ناقص بودن مستندسازی برنامه آموزش فردی و محدودیت آموزش تخصصی در حوزه آموزش ویژه. نتیجه‌گیری: در این مدرسه، نقش دوگانه مدیر به عنوان حمایت‌کننده از کار سوادآموزی تفکیکی تلقی می‌شود؛ یافته‌ها با توجه به یک مطلع برای هر نقش بزرگسال و پنج دانش‌آموز ناهمگون، موقتی هستند. این پژوهش یک گزاره زمینه‌مند درباره ارتباط نظارت، همکاری معلم و SAT و عادت‌دهی عاطفی به سوادآموزی برای آزمون ارائه می‌دهد.

Developing adolescents’ soft skills is a strategic agenda aligned with SDG 4 and SDG 16, yet education in urban areas still emphasizes cognitive achievement and rarely internalizes collaborative character education systematically. This study examines the relationship between digital choir training methods and adolescents’ soft skills, with collaborative character education as a mediating variable. An explanatory quantitative approach was used, with a structured questionnaire completed by 78 adolescents in digital choir training in urban Indonesia, selected through purposive sampling. Data were analyzed using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) with 5,000-sample bootstrapping. Digital choir training methods had a positive effect on collaborative character education (β = 0.289; p = 0.049), which in turn had a strong positive effect on soft skills (β = 0.536; p < 0.001). The direct effect of digital methods on soft skills (β = 0.164; p = 0.260) and the indirect effect (β = 0.155; p = 0.079) were not significant at the 5% level, although the total effect was significant (β = 0.319; p = 0.018); mediation is therefore not conclusively established. Soft skills formation appears to depend mainly on the internalization of collaborative character values rather than on the digital method alone.

توسعه مهارت‌های نرم نوجوانان یک دستور کار راهبردی همسو با اهداف توسعه پایدار ۴ و ۱۶ است، اما آموزش در مناطق شهری همچنان بر دستاوردهای شناختی تأکید دارد و به ندرت آموزش شخصیت مشارکتی را به‌صورت نظام‌مند درونی می‌کند. این پژوهش رابطه بین روش‌های دیجیتال آموزش هم‌سرایی و مهارت‌های نرم نوجوانان را با متغیر میانجی آموزش شخصیت مشارکتی بررسی می‌کند. رویکرد کمی تبیینی به‌کار گرفته شد و پرسشنامه‌ای ساختاریافته توسط ۷۸ نوجوان شرکت‌کننده در آموزش دیجیتال هم‌سرایی در مناطق شهری اندونزی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، تکمیل شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با بوت‌استرپ ۵٬۰۰۰ نمونه تحلیل گردید. روش‌های دیجیتال آموزش هم‌سرایی تأثیر مثبتی بر آموزش شخصیت مشارکتی داشتند (β = ۰٫۲۸۹؛ p = ۰٫۰۴۹) که به نوبه خود تأثیر مثبت قوی بر مهارت‌های نرم داشت (β = ۰٫۵۳۶؛ p < ۰٫۰۰۱). اثر مستقیم روش‌های دیجیتال بر مهارت‌های نرم (β = ۰٫۱۶۴؛ p = ۰٫۲۶۰) و اثر غیرمستقیم (β = ۰٫۱۵۵؛ p = ۰٫۰۷۹) در سطح ۵٪ معنادار نبود، هرچند اثر کل معنادار بود (β = ۰٫۳۱۹؛ p = ۰٫۰۱۸)؛ بنابراین، میانجی‌گری به طور قطعی اثبات نمی‌شود. به نظر می‌رسد شکل‌گیری مهارت‌های نرم عمدتاً به درونی‌سازی ارزش‌های شخصیت مشارکتی وابسته است تا صرفاً به روش دیجیتال.

This study aims to explore the principal's efforts in fostering organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta, particularly in creating an educational climate that supports character development, discipline, and quality of learning. This study uses a qualitative approach with a case study type. Data were collected through in-depth interviews with the principal, teachers, administrative staff, and students, participant observation of madrasah activities, and documentation analysis. The data obtained were analyzed using the Miles and Huberman model which includes data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The results show that organizational culture at MTs Darunnajah Jakarta is characterized by the existence of behavioral rules, norms, and dominant values that emphasize respect, politeness, discipline, and kinship. The principal plays a central role in fostering this culture through structural strategies, such as religious programs and routine activities, as well as non-structural strategies such as role models, moral development, and democratic communication. Supporting factors for fostering organizational culture include parental involvement, teacher loyalty, and the existence of character-building programs, while inhibiting factors include limited resources and the inactivity of some teachers and students. These findings emphasize the importance of visionary, transformational, and participatory leadership in building a productive and competitive organizational culture in madrasas.

هدف این پژوهش بررسی تلاش‌های مدیر مدرسه در تقویت فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا، به‌ویژه در ایجاد فضای آموزشی که از پرورش شخصیت، انضباط و کیفیت یادگیری حمایت می‌کند، می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه، معلمان، کارکنان اداری و دانش‌آموزان، مشاهده مشارکتی فعالیت‌های مدرسه و تحلیل اسناد گردآوری شده‌اند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از مدل Miles و Huberman شامل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که فرهنگ سازمانی در مدرسه MTs Darunnajah جاکارتا با وجود قواعد رفتاری، هنجارها و ارزش‌های غالب که بر احترام، ادب، انضباط و خویشاوندی تأکید دارند، مشخص می‌شود. مدیر مدرسه نقش محوری در تقویت این فرهنگ از طریق راهبردهای ساختاری مانند برنامه‌های مذهبی و فعالیت‌های روتین و همچنین راهبردهای غیرساختاری مانند الگو بودن، پرورش اخلاقی و ارتباط دموکراتیک ایفا می‌کند. عوامل حمایت‌کننده در تقویت فرهنگ سازمانی شامل مشارکت والدین، وفاداری معلمان و وجود برنامه‌های پرورش شخصیت است و عوامل بازدارنده شامل محدودیت منابع و غیرفعال بودن برخی معلمان و دانش‌آموزان می‌باشد. این یافته‌ها بر اهمیت رهبری آینده‌نگر، تحول‌آفرین و مشارکتی در ساخت فرهنگ سازمانی مولد و رقابتی در مدارس تأکید می‌کند.

This study aims to reveal the strategies used by Al-Qur'an Hadith teachers in improving the Qur'an reading ability of tenth-grade students at MA NWDI Pringgasela. The ability to read the Qur'an is a fundamental aspect of Islamic education, as it serves as the foundation for students to correctly understand the content and message of the Qur'an. Al-Qur'an Hadith teachers play a crucial role in shaping this ability through a structured and systematic learning process. This research employs a qualitative descriptive approach using field research, focusing on the objective depiction of real conditions in the field. Data collection techniques include observation, interviews, and documentation to obtain in-depth insights into the teaching strategies applied by the teachers. The results of the study show that the main strategy used by Al-Qur'an Hadith teachers at MA NWDI Pringgasela is the expository strategy, which emphasizes direct delivery of material from teacher to students. This strategy is implemented through two main methods: the lecture method and the talaqqi method. Through lectures, teachers explain the rules of tajwid, makharijul huruf (points of articulation), and the ethics of reading the Qur'an. Meanwhile, the talaqqi method is used to train students' reading skills by listening to and imitating the teacher's recitation to correct pronunciation errors. The application of these methods has proven effective in improving students' ability to read the Qur'an accurately while fostering discipline and love for the Qur'an.

هدف این پژوهش، آشکار ساختن راهبردهای مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در بهبود توانایی قرائت قرآن دانش‌آموزان پایه دهم در مدرسه MA NWDI Pringgasela است. توانایی قرائت قرآن یکی از جنبه‌های بنیادی آموزش اسلامی به‌شمار می‌رود، چرا که مبنایی برای درک صحیح محتوای قرآن و پیام آن توسط دانش‌آموزان فراهم می‌کند. معلمان قرآن و حدیث نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی به این توانایی از طریق فرایند یاددهی-یادگیری ساختارمند و نظام‌مند ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-کیفی و با بهره‌گیری از پژوهش میدانی انجام شده است و تمرکز آن بر توصیف عینی شرایط واقعی در میدان پژوهش است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی به‌منظور دستیابی به بینش‌های عمیق درباره راهبردهای تدریس به‌کاررفته توسط معلمان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد اصلی مورد استفاده معلمان قرآن و حدیث در مدرسه MA NWDI Pringgasela، راهبرد اکتشافی (expository) است که بر انتقال مستقیم مطالب از معلم به دانش‌آموزان تأکید دارد. این راهبرد از طریق دو روش اصلی اجرا می‌شود: روش سخنرانی (lecture method) و روش تلقی (talaqqi method). در روش سخنرانی، معلمان قواعد تجوید، مخارج الحروف و آداب قرائت قرآن را توضیح می‌دهند. در حالی که روش تلقی برای تمرین مهارت قرائت دانش‌آموزان از طریق شنیدن و تقلید قرائت معلم به‌منظور تصحیح اشتباهات تلفظی به‌کار می‌رود. اجرای این روش‌ها در بهبود توانایی قرائت صحیح قرآن دانش‌آموزان و همچنین تقویت نظم و علاقه به قرآن مؤثر بوده است.

This study analyzes the implementation of the Nisaiyah Program at Pondok Pesantren An-Nur Darunnajah 8 Cidokom, Indonesia, a character education initiative specifically designed for female students (santri). It aims to evaluate the enabling factors, barriers, and overall effectiveness of the program in achieving its holistic character education objectives. Employing a qualitative case study design, data were collected through in-depth interviews, participatory observation, and document analysis. Thematic analysis was applied, with data validity ensured via source triangulation. The findings reveal that while the Nisaiyah Program is underpinned by a sound conceptual design and strong leadership commitment, its effectiveness is significantly constrained by systemic challenges. Key impediments include inconsistent curriculum delivery, inadequate physical resources, a lack of a structured mentoring system, and managerial inefficiencies such as a saturated schedule and diffuse management ownership. Analysis through the lenses of the Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR) and Total Quality Management (TQM) principles demonstrates how the interplay of barriers within the inner setting and implementation process curtails the program's potential. The study concludes that the success of educational innovations within Islamic boarding schools necessitates a synergistic alignment of vision, robust operational systems, and dedicated resource allocation. The implications call for systemic improvements in curriculum fidelity, mentoring frameworks, and infrastructure. Future research should pursue longitudinal studies on the program's long-term impact, comparative case studies across pesantren, and investigations into strategies for cultivating positive peer cultures that reinforce program objectives

این مطالعه به تحلیل اجرای برنامه نسائیه در پوندک پسنترن ان‌نور دارالنجاح ۸ سیدوکوم، اندونزی، که یک ابتکار آموزش شخصیت به طور خاص برای دانش‌آموزان دختر (سانتری) است، می‌پردازد. هدف این پژوهش ارزیابی عوامل تسهیل‌کننده، موانع و اثربخشی کلی برنامه در دستیابی به اهداف جامع آموزش شخصیت می‌باشد. با بهره‌گیری از طرح مطالعه موردی کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد گردآوری شدند. تحلیل تماتیک به کار گرفته شد و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع تضمین گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه برنامه نسائیه بر پایه طراحی مفهومی قوی و تعهد رهبری مستحکم استوار است، اثربخشی آن به طور قابل توجهی توسط چالش‌های نظام‌مند محدود می‌شود. موانع کلیدی شامل اجرای نامنسجم برنامه درسی، منابع فیزیکی ناکافی، فقدان نظام منتورینگ ساختارمند و ناکارآمدی‌های مدیریتی نظیر برنامه زمانی اشباع و مالکیت پراکنده مدیریت می‌باشد. تحلیل از منظر چارچوب تلفیقی پژوهش اجرای مداخله (CFIR) و اصول مدیریت کیفیت جامع (TQM) نشان می‌دهد که تعامل موانع در محیط داخلی و فرایند اجرا، ظرفیت بالقوه برنامه را محدود می‌سازد. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که موفقیت نوآوری‌های آموزشی در مدارس شبانه‌روزی اسلامی مستلزم هم‌راستایی هم‌افزا میان چشم‌انداز، نظام‌های عملیاتی قوی و تخصیص منابع متعهدانه است. پیامدهای پژوهش بر لزوم بهبود نظام‌مند در وفاداری به برنامه درسی، چارچوب‌های منتورینگ و زیرساخت‌ها تأکید دارد. پژوهش‌های آتی باید به مطالعات طولی درباره تأثیر بلندمدت برنامه، مطالعات موردی مقایسه‌ای در میان پسنترن‌ها و بررسی راهبردهای پرورش فرهنگ همسالان مثبت که اهداف برنامه را تقویت می‌کند، بپردازند.

The main objective of this study is to analyse the effectiveness of supervision techniques in Islamic educational institutions as a quality assurance mechanism at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi. This research employs a qualitative approach with a case study design to understand the supervision techniques at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi as a quality assurance mechanism. Primary data were obtained through in-depth interviews with the principal, teachers, the school committee, and students, while secondary data were drawn from school documents and reports. Data were collected through semi-structured interviews, participatory observations, and document studies. Data analysis was conducted thematically through coding, categorisation, and interpretation based on administrative and social aspects. Validity was maintained through triangulation and member checking, resulting in a holistic understanding and practical recommendations for quality assurance in Islamic education.The study at MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi shows that supervision techniques play a strategic role in assuring the quality of Islamic education. The implementation of structured supervision improves the quality of learning, with teachers planning material more systematically and adjusting instructional methods to students' needs, thereby enhancing students' understanding and participation. Participatory supervision involving teachers, students, and the school committee strengthens the academic culture, encourages teacher motivation, increases creativity in teaching methods, and fosters student discipline and responsibility. The integration of administrative and social aspects produces a holistic and adaptive supervision mechanism, enabling objective performance evaluation, effective communication with parents, and relevant instructional strategies. The findings affirm that supervision functions as an instrument for teacher professional development, improvement of instructional quality, and the establishment of a sustainable academic culture

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل اثربخشی تکنیک‌های نظارت در نهادهای آموزشی اسلامی به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت در دبیرستان اسلامی MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طراحی مطالعه موردی به بررسی تکنیک‌های نظارت در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi به‌عنوان سازوکار تضمین کیفیت می‌پردازد. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان، کمیته مدرسه و دانش‌آموزان گردآوری شده است و داده‌های ثانویه از اسناد و گزارش‌های مدرسه استخراج گردیده است. جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهدات مشارکتی و مطالعات اسنادی انجام شده است. تحلیل داده‌ها به‌صورت تماتیک از طریق کدگذاری، دسته‌بندی و تفسیر بر اساس جنبه‌های اداری و اجتماعی صورت گرفته است. روایی پژوهش از طریق مثلث‌سازی و بررسی اعضا حفظ شده است که منجر به درک جامع و ارائه توصیه‌های عملی برای تضمین کیفیت در آموزش اسلامی گردیده است. یافته‌های پژوهش در MA Roudlotul Muta'alimin Cluring Banyuwangi نشان می‌دهد که تکنیک‌های نظارت نقش راهبردی در تضمین کیفیت آموزش اسلامی ایفا می‌کنند. اجرای نظارت ساختاریافته موجب ارتقای کیفیت یادگیری شده است، به‌گونه‌ای که معلمان برنامه‌ریزی مطالب را به‌صورت نظام‌مندتر انجام داده و روش‌های تدریس را با نیازهای دانش‌آموزان تطبیق می‌دهند و در نتیجه، فهم و مشارکت دانش‌آموزان افزایش می‌یابد. نظارت مشارکتی با درگیر کردن معلمان، دانش‌آموزان و کمیته مدرسه، فرهنگ علمی را تقویت کرده، انگیزه معلمان را افزایش داده، خلاقیت در روش‌های تدریس را ارتقا بخشیده و انضباط و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان را تقویت می‌کند. ادغام جنبه‌های اداری و اجتماعی، سازوکار نظارتی جامع و سازگاری را ایجاد می‌کند که امکان ارزیابی عینی عملکرد، ارتباط مؤثر با والدین و راهبردهای آموزشی مرتبط را فراهم می‌سازد. یافته‌ها تأیید می‌کند که نظارت به‌عنوان ابزاری برای توسعه حرفه‌ای معلمان، بهبود کیفیت تدریس و استقرار فرهنگ علمی پایدار عمل می‌کند.

The main objective of this study is to analyse the implications of teacher performance evaluation for students' learning achievement at MTs Al-Amiriyyah Darussalam, with an emphasis on the relationship between teachers' pedagogical, professional, and managerial competences and their impact on students' motivation and learning outcomes. This research employs a qualitative approach with a case study design to understand the implications of teacher performance evaluation for students' academic achievement at MTs Al-Amiriyyah Darussalam. The research site and informants were selected purposively, involving teachers, the principal, and students. Data were collected through in-depth interviews, participatory observations, documentation of learning outcomes, and analysis of teacher performance evaluation documents. The data were analysed thematically with data triangulation to ensure credibility. This approach enables a holistic understanding of how teachers' pedagogical, professional, and managerial competences influence students' motivation, engagement, and academic achievement, while taking into account research ethics and data confidentiality.

هدف اصلی این پژوهش تحلیل پیامدهای ارزیابی عملکرد معلمان بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در مدرسه MTs Al-Amiriyyah Darussalam با تأکید بر رابطه میان شایستگی‌های آموزشی، حرفه‌ای و مدیریتی معلمان و تأثیر آن‌ها بر انگیزش و نتایج یادگیری دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی به منظور درک پیامدهای ارزیابی عملکرد معلمان بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در مدرسه MTs Al-Amiriyyah Darussalam انجام شده است. محل پژوهش و افراد مطلع به صورت هدفمند انتخاب شدند و شامل معلمان، مدیر مدرسه و دانش‌آموزان بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهدات مشارکتی، مستندسازی نتایج یادگیری و تحلیل اسناد ارزیابی عملکرد معلمان گردآوری شدند. داده‌ها به صورت موضوعی و با استفاده از مثلث‌سازی داده‌ها به منظور اطمینان از اعتبار تحلیل شدند. این رویکرد امکان درک جامع از چگونگی تأثیر شایستگی‌های آموزشی، حرفه‌ای و مدیریتی معلمان بر انگیزش، مشارکت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان را فراهم می‌کند و در عین حال اصول اخلاق پژوهش و محرمانگی داده‌ها را مد نظر قرار می‌دهد.

The improvement of literacy and numeracy quality is a major challenge in primary education in Indonesia, including in madrasah ibtidaiyah. Various international reports such as the Programme for International Student Assessment (PISA) and the National Assessment (AN) show the low achievement of Indonesian students in reading, mathematics, and science. This condition is worsened by the dense madrasah curriculum, limited facilities and infrastructure, and the dominance of traditional teacher-centered learning methods. This study aims to analyze innovative learning strategies relevant to improving literacy and numeracy skills among madrasah ibtidaiyah students while maintaining Islamic identity. The method used is library research with a descriptive-analytical approach through a review of academic literature, educational policies, and student achievement data. The study results indicate that strategies such as Project-Based Learning, digital technology integration, and context-based approaches linked to everyday life and religious values are effective in developing students' critical, creative, collaborative, and communicative thinking skills. The implementation of these strategies not only increases learning motivation but also makes literacy and numeracy more applicable and meaningful as life skills aligned with the teachings of the Qur'an and Hadith. Thus, innovative learning strategies have the potential to become an important instrument in improving the quality of Islamic primary education in Indonesia while shaping a generation that is intelligent, critical, creative, and of noble character."

ارتقای کیفیت سواد خواندن و مهارت‌های عددی یکی از چالش‌های اساسی آموزش ابتدایی در اندونزی، از جمله در مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی)، به‌شمار می‌رود. گزارش‌های بین‌المللی مختلفی مانند برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و ارزیابی ملی (AN) نشان‌دهنده دستاورد پایین دانش‌آموزان اندونزیایی در حوزه‌های خواندن، ریاضیات و علوم است. این وضعیت با تراکم برنامه درسی مدارس ابتدایی اسلامی، محدودیت امکانات و زیرساخت‌ها و غلبه روش‌های سنتی آموزش معلم‌محور تشدید می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای نوآورانه یادگیری مرتبط با ارتقای مهارت‌های سواد خواندن و عددی در میان دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی با حفظ هویت اسلامی است. روش مورد استفاده، پژوهش کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی از طریق مرور ادبیات علمی، سیاست‌های آموزشی و داده‌های عملکرد دانش‌آموزان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهایی مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، ادغام فناوری دیجیتال و رویکردهای مبتنی بر زمینه که با زندگی روزمره و ارزش‌های دینی پیوند خورده‌اند، در توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی، خلاقانه، مشارکتی و ارتباطی دانش‌آموزان مؤثر هستند. اجرای این راهبردها نه‌تنها انگیزه یادگیری را افزایش می‌دهد، بلکه سواد خواندن و مهارت‌های عددی را به‌عنوان مهارت‌های زندگی کاربردی‌تر و معنادارتر و همسو با آموزه‌های قرآن و حدیث می‌سازد. بنابراین، راهبردهای نوآورانه یادگیری می‌توانند به‌عنوان ابزاری مهم در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی اسلامی در اندونزی و تربیت نسلی هوشمند، انتقادی، خلاق و با اخلاق نیکو ایفای نقش کنند.

The rapid development of digital technology has significantly affected the character formation of students, as the unfiltered flow of information risks eroding the moral values of the younger generation, while Indonesia's high internet penetration rate has not been matched by adequate digital empowerment readiness. This study aims to analyze and map the concept of digital literacy from an Islamic education perspective and its relevance to character formation of students in the digital era. The research employs a descriptive qualitative approach with a library research design, drawing on nationally and internationally indexed journal articles and relevant institutional reports as data sources, analyzed through content analysis and source triangulation. The findings reveal that digital literacy from an Islamic education perspective is multidimensional, encompassing technical-cognitive, ethical-spiritual, and institutional-pedagogical dimensions, in which Islamic values such as honesty, trustworthiness (amanah), and verification of information (tabayyun) serve as a relevant foundation for strengthening digital media ethics. Islamic Religious Education holds a strategic role as a value counterbalance amid extensive digital content exposure, although a gap remains between the ideal values pursued and the readiness of their implementation in practice. This study recommends developing digital literacy teaching materials that explicitly integrate Islamic values and strengthening educators' capacity to respond to the contemporary digital landscape, while also opening avenues for further empirical research to measure the effectiveness of such integrative models.

رشد سریع فناوری دیجیتال تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که جریان بی‌فیلتر اطلاعات، خطر فرسایش ارزش‌های اخلاقی نسل جوان را به همراه دارد، در حالی که نرخ بالای نفوذ اینترنت در اندونزی با آمادگی کافی برای توانمندسازی دیجیتال همراه نبوده است. هدف این پژوهش تحلیل و ترسیم مفهوم سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی و ارتباط آن با شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در عصر دیجیتال است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با طرح پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است و از مقالات مجلات نمایه‌شده ملی و بین‌المللی و گزارش‌های نهادی مرتبط به عنوان منابع داده بهره گرفته و داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و مثلث‌سازی منابع تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد دیجیتال از منظر آموزش اسلامی چندبعدی است و ابعاد فنی-شناختی، اخلاقی-معنوی و نهادی-تربیتی را دربرمی‌گیرد، به طوری که ارزش‌های اسلامی همچون صداقت، امانت‌داری (امانه) و راستی‌آزمایی اطلاعات (تبیین) به عنوان بنیانی مرتبط برای تقویت اخلاق رسانه‌های دیجیتال عمل می‌کنند. آموزش دینی اسلامی نقش راهبردی به عنوان موازنه ارزشی در مواجهه با حجم گسترده محتوای دیجیتال ایفا می‌کند، هرچند همچنان فاصله‌ای میان ارزش‌های ایده‌آل مورد نظر و آمادگی برای اجرای عملی آن‌ها وجود دارد. این پژوهش توصیه می‌کند که مواد آموزشی سواد دیجیتال با ادغام صریح ارزش‌های اسلامی توسعه یابد و ظرفیت معلمان برای پاسخگویی به چشم‌انداز معاصر دیجیتال تقویت شود و همچنین زمینه‌ای برای پژوهش‌های تجربی بیشتر به منظور سنجش اثربخشی چنین الگوهای تلفیقی فراهم گردد.

The revitalization of Qur’anic education has become increasingly important in responding to the broader educational needs of contemporary society. This study examines how Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif in Indonesia revitalizes Qur’anic education through BARAKAT (Bimbingan Ragam Kreativitas dan Asah Talenta), a program designed to develop students’ interests and talents beyond conventional Qur’anic learning. The program encompasses six areas: Qur’anic recitation (tilawah), Islamic devotional performance (habsyi), calligraphy, Arabic grammar and morphology (nahwu-sharaf), archery, and karate. Using a qualitative case study approach, this research explores the program’s educational contributions based on participants’ experiences and reported changes in learning behavior and social engagement. The findings indicate that BARAKAT is perceived to support students’ learning motivation, reflected in more consistent attendance, greater discipline, increased enthusiasm for practice, and reported improvements in Qur’anic memorization. The program is also associated with enhanced social readiness, particularly confidence in public performance, teamwork, empathy, solidarity, and respect for differences. These findings suggest that integrating interest- and talent-based activities into Qur’anic education may broaden its educational role beyond religious knowledge acquisition to include personal development and social competencies. This study contributes to discussions on the revitalization of non-formal Islamic education by highlighting the potential of structured extracurricular programs to connect Qur’anic learning with students’ broader developmental needs.

احیای آموزش قرآنی در پاسخ به نیازهای گسترده‌تر آموزشی جامعه معاصر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه Rumah Qur’an Al-Azhar Al-Syarif در اندونزی آموزش قرآنی را از طریق برنامه BARAKAT (راهنمایی تنوع خلاقیت و پرورش استعداد)، که با هدف توسعه علاقه‌ها و استعدادهای دانش‌آموزان فراتر از آموزش قرآنی متعارف طراحی شده است، احیا می‌کند. این برنامه شش حوزه را در بر می‌گیرد: تلاوت قرآن (تلاوه)، اجرای عبادی اسلامی (حبشی)، خوشنویسی، دستور و صرف و نحو عربی (نحو-صرف)، تیراندازی با کمان و کاراته. با استفاده از رویکرد مطالعه موردی کیفی، این پژوهش به بررسی مشارکت‌های آموزشی این برنامه بر اساس تجارب شرکت‌کنندگان و تغییرات گزارش‌شده در رفتار یادگیری و تعاملات اجتماعی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که BARAKAT به عنوان عاملی در حمایت از انگیزه یادگیری دانش‌آموزان تلقی می‌شود که این امر در حضور منظم‌تر، انضباط بیشتر، اشتیاق افزون‌تر برای تمرین و بهبود گزارش‌شده در حفظ قرآن منعکس شده است. همچنین این برنامه با آمادگی اجتماعی بیشتر، به‌ویژه اعتماد به نفس در اجراهای عمومی، کار گروهی، همدلی، همبستگی و احترام به تفاوت‌ها مرتبط است. این یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام فعالیت‌های مبتنی بر علاقه و استعداد در آموزش قرآنی می‌تواند نقش آموزشی آن را فراتر از کسب دانش دینی به توسعه فردی و شایستگی‌های اجتماعی گسترش دهد. این پژوهش با برجسته‌کردن ظرفیت برنامه‌های فوق‌برنامه ساختاریافته برای پیوند آموزش قرآنی با نیازهای توسعه‌ای گسترده‌تر دانش‌آموزان، به بحث‌های مربوط به احیای آموزش اسلامی غیررسمی کمک می‌کند.

This quantitative correlational study investigates the relationship between online gaming, gender, and English vocabulary mastery among 65 tenth-grade students at a private high school in North Minahasa, Indonesia. Data were collected using a self-report online gaming questionnaire and a 50-item researcher-developed multiple-choice vocabulary test reviewed by three experiences EFL teacher for content validity. The students reported a high mean level of online gaming (M = 3.94) while moderate mean level of vocabulary mastery (M = 65.69). Pearson correlation revealed a weak, positive but non-significant relationship between gaming frequency and vocabulary test scores (r = .141, p = .262). An independent samples t-test indicated no statistically significant difference in vocabulary performance between male (M = 64.22) and female students (M = 67.09), and t(62,75) = -0.53, p = .598. The findings indicate that the online gaming does not necessarily correspond to higher vocabulary mastery. However, the findings should be interpreted cautiously because the study used a small co sample from one school and did not examine game genre or the amount of English used during gameplay. Further research should examine these factors and use more direct measures of English exposure during gaming.

این پژوهش همبستگی کمی به بررسی رابطه بین بازی‌های آنلاین، جنسیت و تسلط بر واژگان زبان انگلیسی در میان ۶۵ دانش‌آموز پایه دهم یک دبیرستان غیرانتفاعی در شمال میناهاسا، اندونزی می‌پردازد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه خودگزارش‌دهی بازی‌های آنلاین و یک آزمون چندگزینه‌ای ۵۰ سؤالی واژگان که توسط سه معلم با تجربه EFL از نظر روایی محتوایی بررسی شد، جمع‌آوری گردید. دانش‌آموزان میانگین بالایی از سطح بازی آنلاین را گزارش کردند (M = 3.94) در حالی که میانگین سطح تسلط بر واژگان در حد متوسط بود (M = 65.69). همبستگی پیرسون رابطه‌ای ضعیف، مثبت اما غیرمعنادار بین فراوانی بازی و نمرات آزمون واژگان نشان داد (r = .141, p = .262). آزمون t مستقل تفاوت معناداری از نظر آماری در عملکرد واژگان بین دانش‌آموزان پسر (M = 64.22) و دختر (M = 67.09) نشان نداد، t(62,75) = -0.53, p = .598. یافته‌ها نشان می‌دهند که بازی آنلاین لزوماً با تسلط بیشتر بر واژگان همراه نیست. با این حال، یافته‌ها باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا این پژوهش از نمونه‌ای کوچک و تنها از یک مدرسه استفاده کرده و به بررسی نوع بازی یا میزان استفاده از زبان انگلیسی در حین بازی نپرداخته است. پژوهش‌های بیشتری باید این عوامل را بررسی کرده و از سنجه‌های مستقیم‌تر برای سنجش میزان مواجهه با زبان انگلیسی در حین بازی استفاده کنند.

This study aims to describe the implementation strategy of the Indonesian National Work Competency Standards (SKKNI) through the Plan-Do-Check-Act (PDCA) cycle and its contribution to enhancing the hard skills, soft skills, and employability of graduates at LPK Kanira. Using a qualitative approach with a descriptive single case study, data were collected through in-depth interviews, participatory observation, and documentation studies, then analyzed using the Miles and Huberman model and validated through triangulation. The results indicate that the internalization of SKKNI based on PDCA effectively aligns competencies through procedural discipline and remedial programs, and significantly increases employability by reducing the job-waiting period to less than three months, thanks to BNSP certification serving as a credibility signal for the industry. This research formulates adaptive best practices for small-scale vocational training centers in rural areas to overcome skill mismatches and strengthen the competitiveness of the digital vocational workforce. Keywords: SKKNI, PDCA, Employability, LPK Kanira, Digital Vocational Abstrak: Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan strategi implementasi Standar Kompetensi Kerja Nasional Indonesia (SKKNI) melalui siklus Plan-Do-Check-Act (PDCA) serta kontribusinya terhadap peningkatan hard skill, soft skill, dan employability lulusan di lembaga LPK Karina. Menggunakan pendekatan kualitatif dengan studi kasus tunggal deskriptif, data diperoleh melalui wawancara mendalam, observasi partisipatif, dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis dengan model Miles dan Huberman serta divalidasi melalui triangulasi. Hasil menunjukkan bahwa internalisasi SKKNI berbasis PDCA efektif menyelaraskan kompetensi melalui disiplin prosedur dan program remedial, serta meningkatkan employability secara signifikan dengan memangkas waktu tunggu kerja menjadi kurang dari tiga bulan berkat sertifikasi BNSP sebagai sinyal kredibilitas bagi industri. Penelitian ini merumuskan praktik terbaik adaptif bagi LPK skala kecil di wilayah pedesaan guna mengatasi skill mismatch dan memperkuat daya saing tenaga kerja vokasi digital. Kata Kunci: SKKNI, PDCA, Employability, LPK Kanira, Vokasi Digital

هدف این پژوهش توصیف راهبرد اجرای استاندارد صلاحیت شغلی ملی اندونزی (SKKNI) از طریق چرخه برنامه‌ریزی-اجرا-بازبینی-اقدام (PDCA) و نقش آن در ارتقاء مهارت‌های فنی، مهارت‌های نرم و قابلیت اشتغال فارغ‌التحصیلان در LPK Kanira است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از مطالعه موردی تک‌موردی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و مطالعات اسنادی گردآوری و با مدل Miles و Huberman تحلیل و از طریق مثلث‌سازی اعتبارسنجی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی SKKNI مبتنی بر PDCA به طور مؤثری موجب همسویی صلاحیت‌ها از طریق انضباط رویه‌ای و برنامه‌های جبرانی می‌شود و به طور معناداری قابلیت اشتغال را با کاهش مدت انتظار برای اشتغال به کمتر از سه ماه افزایش می‌دهد؛ این امر به دلیل نقش گواهینامه BNSP به عنوان سیگنال اعتبار برای صنعت است. این پژوهش، شیوه‌های برتر تطبیقی برای مراکز آموزش فنی‌وحرفه‌ای کوچک‌مقیاس در مناطق روستایی به منظور رفع ناهماهنگی مهارتی و تقویت رقابت‌پذیری نیروی کار فنی‌وحرفه‌ای دیجیتال ارائه می‌دهد.

The integration of coding and Artificial Intelligence (AI) into vocational education is essential for equipping students with 21st-century digital competencies, yet implementation in remote and island regions like Bangka Belitung archipelago province remains fragmented and unsustainable. This study employs Developmental Evaluation (DE) a real-time, adaptive, and participatory evaluation approach (Patton, 2011) to analyze policy readiness and strengthen the digital ecosystem for coding and AI instruction across vocational schools in the province. Using qualitative methods, including in- depth interviews (n = 26), focus group discussions, classroom observations, and policy document analysis, the research assesses readiness across five core dimensions: (1) policy & governance, (2) human capacity, (3) digital infrastructure, (4) curriculum relevance, and (5) industry–academia partnerships. Findings reveal a critical policy–practice gap: while national frameworks such as the Grand Design for Vocational School Revitalization and Kurikulum Merdeka promote digital literacy, local implementation lacks binding regional regulations, standardized teacher competency pathways, equitable infrastructure distribution, and context-based curricula. Only 24% of ICT teachers had received AI-related training, and AI concepts were rarely taught in practice. Through DE cycles of exploration, collective sense-making, and prototyping, stakeholders co-designed adaptive solutions including a provincial roadmap for digital vocational education, offline AI learning modules via WhatsApp, and micro-innovation grants for teacher-led experimentation. The study demonstrates DE’s effectiveness in fostering adaptive capacity, surfacing systemic barriers, and enabling locally owned, sustainable digital transformation strategies.

ادغام برنامه‌نویسی و هوش مصنوعی (AI) در آموزش فنی‌وحرفه‌ای برای تجهیز دانش‌آموزان به شایستگی‌های دیجیتال قرن بیست‌ویکم ضروری است، اما اجرای آن در مناطق دورافتاده و جزیره‌ای مانند استان مجمع‌الجزایر بانگکا بلیتونگ همچنان پراکنده و ناپایدار باقی مانده‌است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد ارزیابی توسعه‌ای (DE) که یک روش ارزیابی بلادرنگ، تطبیقی و مشارکتی است (Patton, 2011)، به تحلیل آمادگی سیاستی و تقویت زیست‌بوم دیجیتال برای آموزش برنامه‌نویسی و هوش مصنوعی در مدارس فنی‌وحرفه‌ای این استان می‌پردازد. با استفاده از روش‌های کیفی، از جمله مصاحبه‌های عمیق (n = 26)، بحث‌های گروهی متمرکز، مشاهده کلاس درس و تحلیل اسناد سیاستی، پژوهش آمادگی را در پنج بُعد اصلی ارزیابی می‌کند: (۱) سیاست و حکمرانی، (۲) ظرفیت انسانی، (۳) زیرساخت دیجیتال، (۴) ارتباط برنامه‌درسی و (۵) مشارکت صنعت و دانشگاه. یافته‌ها شکاف مهمی میان سیاست و عمل را نشان می‌دهد: در حالی که چارچوب‌های ملی مانند طرح کلان نوسازی مدارس فنی‌وحرفه‌ای و «کریکولوم مردکا» سواد دیجیتال را ترویج می‌کنند، اجرای محلی فاقد مقررات منطقه‌ای الزام‌آور، مسیرهای استاندارد شایستگی معلمان، توزیع عادلانه زیرساخت و برنامه‌درسی مبتنی بر زمینه است. تنها ۲۴٪ از معلمان ICT آموزش مرتبط با AI را دریافت کرده‌اند و مفاهیم AI به ندرت در عمل تدریس می‌شود. از طریق چرخه‌های DE شامل اکتشاف، معنا‌بخشی جمعی و نمونه‌سازی، ذینفعان راه‌حل‌های تطبیقی از جمله نقشه‌راه استانی برای آموزش دیجیتال فنی‌وحرفه‌ای، ماژول‌های یادگیری AI آفلاین از طریق WhatsApp و گرنت‌های خرد نوآوری برای آزمایشگری معلمان را به‌طور مشترک طراحی کردند. این مطالعه اثربخشی DE را در تقویت ظرفیت تطبیقی، آشکارسازی موانع نظام‌مند و امکان‌پذیر ساختن راهبردهای تحول دیجیتال بومی و پایدار نشان می‌دهد.

Background: Marital dissatisfaction is associated with family dysfunction and divorce risk, while Indonesian wives tend to report lower marital satisfaction than husbands.Purpose: This cross-sectional study examined the association between relationship maintenance and wives’ marital satisfaction, with marital commitment as a mediator.Method: Participants were 414 wives married for 1–10 years and living with their husbands, recruited online through convenience and snowball sampling. Participants completed the Marital Satisfaction Scale, Relational Maintenance Behavior Measure, and Marital Commitment Scale. Data were analyzed using confirmatory factor analysis (CFA) and mediation analysis.Findings: Relationship maintenance was significantly associated with marital commitment and marital satisfaction. Marital commitment partially mediated the association, accounting for 18.4% of the total effect (indirect effect, b = .0996, 95% CI [0.070, 0.131], p < .001), while the direct effect remained significant (b = .4412). However, the Marital Commitment Scale showed poor CFA fit (CFI = .724, RMSEA = .147), warranting caution in interpreting the mediation results.Implication: Relationship maintenance had a stronger direct association with marital satisfaction than its indirect contribution through marital commitment. Family programs may therefore prioritize relationship maintenance skills while addressing marital commitment.

زمینه: نارضایتی زناشویی با اختلال عملکرد خانواده و خطر طلاق مرتبط است، در حالی که زنان اندونزیایی تمایل دارند رضایت زناشویی کمتری نسبت به شوهران گزارش دهند. هدف: این مطالعه مقطعی به بررسی ارتباط بین نگه‌داری رابطه و رضایت زناشویی زنان، با تعهد زناشویی به عنوان میانجی، پرداخت. روش: شرکت‌کنندگان شامل ۴۱۴ زن بودند که بین ۱ تا ۱۰ سال ازدواج کرده و با همسران خود زندگی می‌کردند و از طریق نمونه‌گیری در دسترس و گلوله‌برفی به صورت آنلاین جذب شدند. شرکت‌کنندگان مقیاس رضایت زناشویی، ابزار رفتار نگه‌داری رابطه و مقیاس تعهد زناشویی را تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و تحلیل میانجی‌گری مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: نگه‌داری رابطه با تعهد زناشویی و رضایت زناشویی ارتباط معناداری داشت. تعهد زناشویی به طور جزئی میانجی ارتباط مذکور بود و ۱۸/۴٪ از اثر کل را تبیین کرد (اثر غیرمستقیم، b = ۰٫۰۹۹۶، ۹۵٪ CI [۰٫۰۷۰، ۰٫۱۳۱]، p < ۰٫۰۰۱)، در حالی که اثر مستقیم همچنان معنادار باقی ماند (b = ۰٫۴۴۱۲). با این حال، مقیاس تعهد زناشویی برازش ضعیفی در CFA نشان داد (CFI = ۰٫۷۲۴، RMSEA = ۰٫۱۴۷) که احتیاط در تفسیر نتایج میانجی‌گری را ایجاب می‌کند. نتیجه‌گیری: نگه‌داری رابطه ارتباط مستقیم قوی‌تری با رضایت زناشویی نسبت به سهم غیرمستقیم آن از طریق تعهد زناشویی داشت. بنابراین، برنامه‌های خانواده می‌توانند مهارت‌های نگه‌داری رابطه را در اولویت قرار دهند و در عین حال به تعهد زناشویی نیز بپردازند.

This study aims to examine the contribution of transformational leadership to the realization of Sekolah Penggerak (Driving Schools) in Indonesia. Employing a Systematic Literature Review (SLR) approach, the study analyzes 28 selected articles published between 2019 and 2025. The findings indicate that principals who adopt transformational leadership are able to establish an inspiring vision, foster a collaborative culture, and drive instructional innovations that support the realization of the Profil Pelajar Pancasila (Pancasila Student Profile). Key dimensions of transformational leadership—namely idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, and individualized consideration—contribute significantly to enhancing teacher motivation, teaching quality, and a school atmosphere adaptable to change. Although its effectiveness has been widely demonstrated, challenges such as disparities in leadership competence and organizational cultural barriers continue to hinder optimal implementation. The study highlights the importance of strategic and contextual leadership training for principals to strengthen educational transformation sustainably. These findings are expected to serve as a conceptual and practical foundation for developing effective school leadership models that support the success of the Sekolah Penggerak program within the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum) era.

هدف این پژوهش بررسی نقش رهبری تحول‌آفرین در تحقق مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak) در اندونزی است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد مرور نظام‌مند ادبیات (Systematic Literature Review - SLR)، ۲۸ مقاله منتخب منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد مدیرانی که از رهبری تحول‌آفرین بهره می‌گیرند، قادر به ایجاد چشم‌اندازی الهام‌بخش، تقویت فرهنگ همکاری و پیشبرد نوآوری‌های آموزشی هستند که تحقق نمایه دانش‌آموز پانچاسیلا (Profil Pelajar Pancasila) را حمایت می‌کند. ابعاد کلیدی رهبری تحول‌آفرین، شامل نفوذ آرمانی (idealized influence)، انگیزش الهام‌بخش (inspirational motivation)، تحریک فکری (intellectual stimulation) و توجه فردی (individualized consideration)، نقش بسزایی در ارتقاء انگیزش معلمان، کیفیت تدریس و فضای مدرسه‌ای سازگار با تغییر دارند. اگرچه اثربخشی این رویکرد به طور گسترده‌ای اثبات شده است، چالش‌هایی نظیر تفاوت در شایستگی‌های رهبری و موانع فرهنگی سازمانی همچنان مانع اجرای بهینه آن می‌شود. این پژوهش بر اهمیت آموزش راهبردی و زمینه‌محور مدیران برای تقویت تحول پایدار آموزشی تأکید می‌کند. انتظار می‌رود یافته‌های حاضر، مبنایی مفهومی و عملی برای توسعه الگوهای مؤثر رهبری مدرسه که موفقیت برنامه مدرسه پیشرو را در عصر برنامه درسی مستقل (Kurikulum Merdeka) حمایت می‌کند، فراهم آورد.

urpose of the study: This study aims to develop an AI-integrated STEM-based Electronic Student Worksheet (E-LKPD) for science learning in elementary schools to improve students' science literacy in the digital era Methodology: This study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation). Data were collected through expert validation questionnaires from content experts, media experts, and practitioner teachers, as well as pre-post science literacy tests administered to Grade V elementary school students. Product validity, practicality, and effectiveness were analyzed using quantitative descriptive statistics and the normalized gain index (N-Gain) Main Findings: The developed E-LKPD achieved a validity score of 87.5% (highly valid), a practicality score of 89.3% (highly practical), and an N-Gain of 0.72 (high effectiveness). The product significantly improved students' science literacy across all four PISA dimensions: scientific context, scientific competence, scientific knowledge, and scientific attitude. AI-based features adaptive quizzes, personalized feedback systems, and virtual science simulations enabled interactive and personalized learning experiences Novelty/Originality of this study: This study introduces an innovative learning product that combines STEM education principles with AI-based adaptive features in a single E-LKPD platform, specifically designed for elementary school science learning in Indonesia. This dual integration addresses the challenge of Indonesia's low student science literacy as reflected in PISA 2022 data while meeting the growing need for AI-based digital learning in 21st-century classrooms

هدف مطالعه: این پژوهش با هدف توسعه برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD) مبتنی بر STEM و یکپارچه با هوش مصنوعی برای آموزش علوم در مدارس ابتدایی به منظور ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا، ارزیابی) انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های اعتبارسنجی خبرگان محتوا، خبرگان رسانه و معلمان مجری، همچنین آزمون‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون سواد علمی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی گردآوری شد. روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول با استفاده از آمار توصیفی کمی و شاخص سود نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌های اصلی: E-LKPD توسعه‌یافته موفق به کسب امتیاز روایی ۸۷.۵٪ (بسیار معتبر)، امتیاز کاربردپذیری ۸۹.۳٪ (بسیار کاربردی) و N-Gain معادل ۰.۷۲ (اثربخشی بالا) شد. این محصول به طور معناداری سواد علمی دانش‌آموزان را در هر چهار بُعد PISA شامل زمینه علمی، شایستگی علمی، دانش علمی و نگرش علمی ارتقا داد. ویژگی‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر آزمون‌های تطبیقی، سیستم بازخورد شخصی‌سازی‌شده و شبیه‌سازی‌های مجازی علوم، تجربه یادگیری تعاملی و شخصی‌سازی‌شده را فراهم ساختند. نوآوری/اصالت این پژوهش: این مطالعه محصول یادگیری نوآورانه‌ای را معرفی می‌کند که اصول آموزش STEM را با قابلیت‌های تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در یک بستر E-LKPD واحد ترکیب نموده و به طور خاص برای آموزش علوم مدارس ابتدایی در اندونزی طراحی شده است. این یکپارچگی دوگانه، چالش پایین بودن سواد علمی دانش‌آموزان اندونزی مطابق با داده‌های PISA 2022 را هدف قرار داده و همزمان به نیاز روزافزون به یادگیری دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس‌های قرن بیست و یکم پاسخ می‌دهد.

This study examined how scientific and technological literacy relate to self-reported pro-environmental behavior through the mediating role of 21st-century skills among 578 undergraduate Biology Education students from 16 universities in Eastern Indonesia. Drawing on Social Cognitive Theory and the Action Competence Framework, creativity, critical thinking, collaboration, and communication were conceptualized as an integrated competence-enactment mechanism linking literacy to behavioral tendencies. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using PLS-SEM with SmartPLS 4. The 21st-century skills construct was modeled as a second-order mediating variable using the disjoint two-stage approach. The measurement model confirmed satisfactory reliability, convergent validity, and discriminant validity. The structural model showed that scientific literacy and technological literacy significantly predicted 21st-century skills, which emerged as the strongest predictor of self-reported pro-environmental behavior. Scientific literacy retained a small but significant direct effect, indicating complementary partial mediation, whereas technological literacy showed no significant direct effect, indicating indirect-only mediation. The mediated model explained 65.1% of the variance in pro-environmental behavior, compared with 50.6% in the direct-effect model. These findings demonstrate that 21st-century skills function as the key mediating mechanism through which literacy competencies are transformed into environmental behavioral tendencies and support the integration of scientific understanding, purposeful technology use, and action-oriented 4C learning in Biology Education curricula.

این مطالعه به بررسی ارتباط سواد علمی و سواد فناورانه با رفتارهای زیست‌محیطی خودگزارش‌شده از طریق نقش میانجی‌گری مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان ۵۷۸ دانشجوی کارشناسی آموزش زیست‌شناسی از ۱۶ دانشگاه در شرق اندونزی پرداخت. با بهره‌گیری از نظریه شناخت اجتماعی و چارچوب شایستگی کنش، خلاقیت، تفکر انتقادی، همکاری و ارتباط به‌عنوان یک سازوکار یکپارچه اجراکننده شایستگی که سواد را به گرایش‌های رفتاری پیوند می‌دهد، مفهوم‌سازی شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با نرم‌افزار SmartPLS 4 تحلیل شدند. سازه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان متغیر میانجی مرتبه دوم با رویکرد دو مرحله‌ای مجزا مدل‌سازی شد. مدل اندازه‌گیری، پایایی رضایت‌بخش، روایی همگرا و روایی واگرا را تأیید کرد. مدل ساختاری نشان داد که سواد علمی و سواد فناورانه پیش‌بینی‌کننده معنادار مهارت‌های قرن بیست‌ویکم هستند و این مهارت‌ها به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین رفتار زیست‌محیطی خودگزارش‌شده ظاهر شدند. سواد علمی همچنان اثر مستقیم کوچک اما معناداری را حفظ کرد که نشان‌دهنده میانجی‌گری جزئی مکمل است، در حالی که سواد فناورانه اثر مستقیم معناداری نشان نداد و صرفاً میانجی‌گری غیرمستقیم را نشان داد. مدل میانجی‌گری شده ۶۵/۱٪ از واریانس رفتار زیست‌محیطی را تبیین کرد، در حالی که مدل اثر مستقیم ۵۰/۶٪ را تبیین نمود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که مهارت‌های قرن بیست‌ویکم به‌عنوان سازوکار میانجی کلیدی عمل می‌کنند که از طریق آن شایستگی‌های سواد به گرایش‌های رفتاری زیست‌محیطی تبدیل می‌شوند و از ادغام درک علمی، استفاده هدفمند از فناوری و یادگیری کنش‌محور 4C در برنامه‌های درسی آموزش زیست‌شناسی حمایت می‌کنند.

Plant awareness is an essential component of biology and sustainability education, yet it remains relatively underdeveloped because plants are often overlooked in both formal learning contexts and everyday life. This study aimed to examine the relationships among science literacy, digital literacy, self-regulated learning, and plant awareness among 513 active biology students from higher education institutions in Eastern Indonesia. A quantitative cross-sectional survey design was employed. Data were collected through an online questionnaire administered via Google Forms and distributed through WhatsApp, and were analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling. The findings showed that science literacy and digital literacy were positively associated with self-regulated learning and plant awareness. Self-regulated learning was also positively associated with plant awareness and served as a partial mediator in the relationships between both forms of literacy and plant awareness. The mediation model provided a stronger conceptual explanation of how literacy resources are translated into plant awareness, although the direct-effects model showed slightly better predictive accuracy. These findings imply that efforts to strengthen plant awareness should not rely only on biology content delivery, but should also integrate science literacy, digital literacy, and self-regulated learning into contextual learning activities, campus-based plant conservation programs, and higher education policies that support digital, reflective, and sustainability-oriented biology learning.

آگاهی گیاهی یکی از اجزای اساسی آموزش زیست‌شناسی و پایداری است، اما به دلیل نادیده گرفته‌شدن گیاهان در زمینه‌های یادگیری رسمی و زندگی روزمره، نسبتاً کمتر توسعه یافته است. این مطالعه با هدف بررسی روابط میان سواد علمی، سواد دیجیتال، یادگیری خودتنظیمی و آگاهی گیاهی در میان ۵۱۳ دانشجوی فعال زیست‌شناسی از مؤسسات آموزش عالی در شرق اندونزی انجام شد. طرح پژوهش کمی مقطعی مورد استفاده قرار گرفت. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین که با استفاده از Google Forms تهیه و از طریق WhatsApp توزیع شد، گردآوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد که سواد علمی و سواد دیجیتال با یادگیری خودتنظیمی و آگاهی گیاهی ارتباط مثبت دارند. یادگیری خودتنظیمی نیز با آگاهی گیاهی ارتباط مثبت داشته و به عنوان یک میانجی جزئی در روابط میان هر دو نوع سواد و آگاهی گیاهی عمل می‌کند. مدل میانجی‌گری توضیح مفهومی قوی‌تری از نحوه تبدیل منابع سواد به آگاهی گیاهی ارائه داد، اگرچه مدل اثرات مستقیم دقت پیش‌بینی کمی بهتری نشان داد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که تلاش‌ها برای تقویت آگاهی گیاهی نباید صرفاً به ارائه محتوای زیست‌شناسی محدود شود، بلکه باید سواد علمی، سواد دیجیتال و یادگیری خودتنظیمی را در فعالیت‌های یادگیری زمینه‌محور، برنامه‌های حفاظت از گیاهان مبتنی بر دانشگاه و سیاست‌های آموزش عالی که از یادگیری زیست‌شناسی دیجیتال، تأملی و مبتنی بر پایداری حمایت می‌کنند، ادغام نماید.

This study aims to analyze the dynamics of the theorization of the Quranic human rights discourse in the work of "Achmad Abubakar", "Indonesian Islamic studies academic", particularly regarding the theoretical basis, conceptual framework, and its relevance to the development of contemporary Islamic human rights studies. This study uses a qualitative method with a library research approach through a descriptive-critical analysis of the works of Achmad Abubakar and supporting literature related to human rights, interpretation, and maqasid al-syari’ah. The results of the study indicate that the theorization of Quranic human rights in Achmad Abubakar’s thoughts is built on three main foundations, namely maqasid al-syari’ah, humanistic interpretation, and the universal principles of humanity in the Quran. His conceptual framework emphasizes the principles of karimah al-insan, justice, freedom, and equality as the normative basis for human rights protection in Islam. This thinking demonstrates an integrative effort to reconcile the universality of modern human rights with Qur’anic values through a contextual and multidisciplinary approach. Furthermore, this study finds that Achmad Abubakar’s approach has made a significant contribution to expanding the socio-humanistic interpretation paradigm in Indonesia.

این پژوهش با هدف تحلیل پویایی‌های نظریه‌پردازی گفتمان حقوق بشر قرآنی در آثار «Achmad Abubakar»، «پژوهشگر مطالعات اسلامی اندونزیایی»، به‌ویژه در خصوص مبانی نظری، چارچوب مفهومی و ارتباط آن با توسعه مطالعات معاصر حقوق بشر اسلامی انجام شده‌است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد کتابخانه‌ای از طریق تحلیل توصیفی‌ـ‌انتقادی آثار Achmad Abubakar و منابع مرتبط با حقوق بشر، تفسیر و مقاصد الشریعه صورت گرفته‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی حقوق بشر قرآنی در اندیشه Achmad Abubakar بر سه بنیاد اصلی یعنی مقاصد الشریعه، تفسیر انسان‌گرایانه و اصول عام انسانی در قرآن استوار است. چارچوب مفهومی وی بر اصول کرامت انسان، عدالت، آزادی و برابری به‌عنوان مبنای هنجاری حمایت از حقوق بشر در اسلام تأکید دارد. این اندیشه تلاشی تلفیقی برای آشتی‌بخشی میان جهان‌شمولی حقوق بشر مدرن و ارزش‌های قرآنی از طریق رویکردی زمینه‌مند و میان‌رشته‌ای را نشان می‌دهد. افزون بر این، این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد Achmad Abubakar سهم قابل توجهی در گسترش پارادایم تفسیر اجتماعی‌ـ‌انسان‌گرایانه در اندونزی داشته‌است.

Indonesia's accelerated certification scheme, Teacher Professional Education (PPG) for Certain Teachers, has recorded a high national pass rate on the competency test (UKPPPG), yet the consistency of these outcomes across implementation periods and subject fields has not been examined empirically. This study describes the 2024-2025 UKPPPG pass-rate trend, examines differences across subject fields, and maps the position of economics teachers relative to other fields. A descriptive quantitative design was applied to official aggregate data from the Ministry of Primary and Secondary Education covering 11 implementation periods (n = 1,420,105) and 16 subject fields (n = 1,311,480), analyzed using chi-square tests, Cramér's V, and two-proportion z-tests. The overall pass rate was 98.85% across periods and 98.94% across subject fields; both chi-square tests were statistically significant (p < .001), but the effect sizes were negligible (Cramér's V = 0.062 and 0.048). Economics ranked 12th of 16 fields (98.69%), statistically below the pooled other fields but only by 0.26 percentage points. These findings establish a descriptive baseline of highly consistent administrative certification outcomes while highlighting the need to complement pass rates with direct evaluation of economics teachers’ pedagogical and professional competence after certification.

طرح تسریع‌شده گواهی‌نامه حرفه‌ای معلمان اندونزی، آموزش حرفه‌ای معلمان (PPG) برای برخی معلمان، نرخ قبولی بالایی را در آزمون شایستگی (UKPPPG) در سطح ملی ثبت کرده است، اما ثبات این نتایج در دوره‌های اجرا و حوزه‌های درسی مختلف به طور تجربی بررسی نشده است. این پژوهش روند نرخ قبولی UKPPPG در سال‌های ۲۰۲۴-۲۰۲۵ را توصیف می‌کند، تفاوت‌ها را در حوزه‌های درسی مختلف بررسی می‌کند و جایگاه دبیران اقتصاد را نسبت به سایر حوزه‌ها ترسیم می‌کند. طرح پژوهش کمی توصیفی بر داده‌های تجمیعی رسمی وزارت آموزش ابتدایی و متوسطه، شامل ۱۱ دوره اجرا (n = 1,420,105) و ۱۶ حوزه درسی (n = 1,311,480)، مبتنی بود که با استفاده از آزمون‌های مجذور کای، V کرامر و آزمون z دو نسبت تحلیل شدند. نرخ قبولی کلی در همه دوره‌ها ۹۸٫۸۵٪ و در همه حوزه‌های درسی ۹۸٫۹۴٪ بود؛ هر دو آزمون مجذور کای از نظر آماری معنادار بودند (p < .001)، اما اندازه اثر ناچیز بود (V کرامر = ۰٫۰۶۲ و ۰٫۰۴۸). حوزه اقتصاد در رتبه دوازدهم از ۱۶ حوزه (۹۸٫۶۹٪) قرار گرفت که از نظر آماری پایین‌تر از سایر حوزه‌ها بود، اما تنها به میزان ۰٫۲۶ درصد اختلاف داشت. این یافته‌ها مبنای توصیفی‌ای از ثبات بالای نتایج اداری گواهی‌نامه ارائه می‌دهد و در عین حال بر ضرورت تکمیل نرخ قبولی با ارزیابی مستقیم شایستگی‌های آموزشی و حرفه‌ای دبیران اقتصاد پس از گواهی‌نامه تأکید می‌کند.

This research analyzes the consensus of Islamic education stakeholders regarding the tawhid paradigm as an epistemological foundation for integrating Islamic religious education and general sciences in responding to environmental degradation. Methods: Using a sequential explanatory mixed-methods design with 22 respondents from eight ethnic backgrounds in Indonesia. Data were collected through a validated 16-item structured survey (Cronbach's Alpha >0.80) measuring four dimensions: Tawhid-Environment Understanding, Knowledge Integration, Islamic Value-Based Ecological Awareness, and Paradigm-Dualism of Sciences. Analysis used descriptive statistics and reliability testing. Results and Conclusion: Strong consensus (91.4% positive responses) toward tawhid-based integration (M=4.39). The tawhid paradigm demonstrates universal explanatory power and transformative potential for ecological awareness. However, a significant gap exists between ideological awareness (90%) and institutional practice (77%) that still separates religious and general sciences. Implications: The tawhid paradigm can address knowledge dualism, requiring systemic transformation at epistemological, curricular, institutional, and policy levels through curriculum redesign and teacher capacity development.

این پژوهش به تحلیل اجماع ذینفعان آموزش اسلامی درباره پارادایم توحید به عنوان بنیان معرفت‌شناختی برای ادغام آموزش دینی اسلامی و علوم عمومی در پاسخ به تخریب محیط زیست می‌پردازد. روش‌ها: با استفاده از طرح آمیخته تبیینی متوالی و با مشارکت ۲۲ پاسخ‌دهنده از هشت پیشینه قومی در اندونزی. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته ۱۶‌سؤالی معتبر (آلفای کرونباخ >۰٫۸۰) که چهار بُعد را می‌سنجد: فهم توحید-محیط زیست، ادغام دانش، آگاهی زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، و پارادایم دوگانه‌انگاری علوم، گردآوری شد. تحلیل با استفاده از آمار توصیفی و آزمون پایایی انجام گرفت. نتایج و نتیجه‌گیری: اجماع قوی (۹۱٫۴٪ پاسخ مثبت) نسبت به ادغام مبتنی بر توحید (M=4.39) مشاهده شد. پارادایم توحید قدرت تبیین جهانی و پتانسیل تحول‌آفرین برای آگاهی زیست‌محیطی را نشان می‌دهد. با این حال، شکاف معناداری میان آگاهی ایدئولوژیک (۹۰٪) و عمل نهادی (۷۷٪) که همچنان علوم دینی و عمومی را جدا می‌کند، وجود دارد. پیامدها: پارادایم توحید می‌تواند دوگانه‌انگاری دانش را رفع کند و مستلزم تحول نظام‌مند در سطوح معرفت‌شناختی، برنامه درسی، نهادی و سیاستی از طریق بازطراحی برنامه درسی و توسعه ظرفیت معلمان است.

This study aims to (1) describe the implementation of full day school at SMP IT Nurul Fikri Selong, (2) analyze its role in improving student learning achievement, and (3) identify the supporting and inhibiting factors of its implementation. A qualitative case study approach was employed. Data were collected through in-depth interviews with the principal, teachers, and students, supported by field observation and documentation, and analyzed using the interactive model of Miles and Huberman (1992), covering data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that full day school at SMP IT Nurul Fikri Selong is not merely an extension of school hours but is structured to support academic learning, religious habituation, character formation through teacher exemplary behavior, talent development, and dedicated coaching for high-achieving students. This role is reflected in improved literacy and numeracy outcomes and student achievements in provincial-level science competitions. The main supporting factor is institutional commitment and teacher exemplarity, while the main constraints relate to student fatigue in the afternoon A decline in concentration following participation in various activities, alongside the need for adjustment among new students who were previously unaccustomed to a full-day learning system and the adaptation process for new students. The novelty of this study lies in the finding that the effectiveness of full day school is determined more by the quality of time management and variation in teaching methods than by the duration of instruction alone, thereby reinforcing and extending Time on Task Theory and Carroll's (1963) Model of School Learning within the context of integrated Islamic schools in Indonesia.

هدف این پژوهش عبارت است از: (۱) توصیف اجرای مدرسه‌ی تمام‌وقت در SMP IT Nurul Fikri Selong، (۲) تحلیل نقش آن در بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، و (۳) شناسایی عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده‌ی اجرای آن. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش مطالعه‌ی موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان و دانش‌آموزان، و با پشتیبانی مشاهده‌ی میدانی و اسناد جمع‌آوری شده و با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman (۱۹۹۲) شامل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل گردیده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدرسه‌ی تمام‌وقت در SMP IT Nurul Fikri Selong صرفاً افزایش ساعات مدرسه نیست، بلکه به گونه‌ای ساختار یافته است که از یادگیری علمی، عادت‌دهی دینی، شکل‌گیری شخصیت از طریق الگو بودن معلمان، پرورش استعدادها و مربی‌گری ویژه برای دانش‌آموزان ممتاز حمایت می‌کند. این نقش در بهبود نتایج سواد خواندن و ریاضیات و موفقیت دانش‌آموزان در مسابقات علمی استانی منعکس شده است. عامل اصلی حمایت‌کننده، تعهد نهادی و الگو بودن معلمان است و مهم‌ترین محدودیت‌ها به خستگی دانش‌آموزان در ساعات بعدازظهر، کاهش تمرکز پس از شرکت در فعالیت‌های مختلف، و نیاز به سازگاری دانش‌آموزان جدید که پیش‌تر به سیستم یادگیری تمام‌وقت عادت نداشته‌اند و فرایند تطبیق آن‌ها مربوط می‌شود. نوآوری این پژوهش در این است که اثربخشی مدرسه‌ی تمام‌وقت بیش از آنکه به مدت زمان آموزش وابسته باشد، به کیفیت مدیریت زمان و تنوع روش‌های تدریس بستگی دارد و بدین ترتیب نظریه‌ی Time on Task و مدل School Learning کارول (۱۹۶۳) را در زمینه‌ی مدارس اسلامی یکپارچه در اندونزی تقویت و گسترش می‌دهد.

Islamic education has a strategic role in shaping individuals who are not only spiritually superior, but also competent in facing global challenges. This study examines the contribution of Nurcholish Madjid's thinking in the holistic reformulation of Islamic education through an integrative approach between religious science and general science. This research focuses on the concept of inclusive education that harmonizes Islamic values with modernity, aiming to give birth to a generation that is morally, intellectually, and socially balanced. The methodology of this study uses a qualitative approach based on literature study, with an analysis of Nurcholish Madjid's main works and relevant journals on holistic education. The results of the study show that the concept of integration offered by Nurcholish Madjid is able to answer the challenge of educational dualism, overcome the dichotomy between religious science and general science, and contribute to shaping an Islamic education system that is inclusive, adaptive, and relevant to contemporary needs. This study recommends the application of an integrative concept that is tailored to local needs to improve the quality of Islamic education in Indonesia.

آموزش اسلامی نقش راهبردی در شکل‌دهی افرادی ایفا می‌کند که نه تنها از نظر معنوی برتر هستند، بلکه در مواجهه با چالش‌های جهانی نیز شایستگی دارند. این پژوهش به بررسی سهم اندیشه‌های Nurcholish Madjid در بازفرمول‌بندی کل‌نگر آموزش اسلامی از طریق رویکردی تلفیقی میان علوم دینی و علوم عمومی می‌پردازد. تمرکز این پژوهش بر مفهوم آموزش فراگیر است که ارزش‌های اسلامی را با مدرنیته هماهنگ می‌کند و هدف آن پرورش نسلی متعادل از نظر اخلاقی، فکری و اجتماعی است. روش‌شناسی این مطالعه مبتنی بر رویکرد کیفی و مطالعه کتابخانه‌ای است و با تحلیل آثار اصلی Nurcholish Madjid و مجلات مرتبط با آموزش کل‌نگر انجام می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم ادغام ارائه‌شده توسط Nurcholish Madjid قادر است به چالش دوگانگی آموزشی پاسخ دهد، بر دوگانگی میان علوم دینی و علوم عمومی غلبه کند و در شکل‌دهی نظام آموزش اسلامی فراگیر، سازگار و متناسب با نیازهای معاصر نقش‌آفرینی کند. این پژوهش کاربرد مفهوم تلفیقی متناسب با نیازهای بومی را برای ارتقای کیفیت آموزش اسلامی در اندونزی توصیه می‌کند.

Study This aim For evaluate in a way comprehensive quality learning at the Tanjung Raja "Harapan" Community Learning Center (PKBM) in mitigate number separated school through learning models throughout life . Methodology used​ is approach qualitative descriptive , where researchers act as instrument main For explore the meaning behind phenomenon non-formal education in environment naturally . Data collected in a way systematic through a series procedure including interview in-depth , observation participants , and studies documentation For serve description narrative factual . Research results identify that quality service influenced by the gap infrastructure , competence source Power humans , and perception social culture society . However Thus , the implementation pedagogy participatory and curriculum based local is variables key in guard quality learning . Research This conclude that strengthening synergy between administrators, authorities government and society very basic local For spur transformation social and independence economy students . The output of study This projected can become instrument evaluation strategic in formulate standard quality inclusive and sustainable non-formal education in Indonesia.

هدف این پژوهش، ارزیابی جامع کیفیت یادگیری در مرکز یادگیری جامعه «حرَپان» تانجونگ راجا (PKBM) در کاهش تعداد ترک‌تحصیل‌کنندگان از طریق مدل‌های یادگیری مادام‌العمر است. روش‌شناسی مورد استفاده، رویکرد توصیفی-کیفی است که در آن پژوهشگر به عنوان ابزار اصلی برای کشف معنای پدیده آموزش غیررسمی در محیط طبیعی ایفای نقش می‌کند. داده‌ها به صورت نظام‌مند از طریق مجموعه‌ای از رویه‌ها شامل مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و مطالعات اسنادی برای ارائه توصیف روایی و واقعی جمع‌آوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کیفیت خدمات تحت تأثیر شکاف‌های زیرساختی، شایستگی منابع انسانی و ادراکات اجتماعی-فرهنگی جامعه قرار دارد. با این حال، اجرای پداگوژی مشارکتی و برنامه درسی مبتنی بر بوم، متغیرهای کلیدی در حفظ کیفیت یادگیری هستند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که تقویت هم‌افزایی میان مدیران، مقامات دولتی و جامعه محلی برای تحریک تحول اجتماعی و استقلال اقتصادی فراگیران بسیار اساسی است. برونداد این مطالعه می‌تواند به عنوان ابزاری راهبردی برای ارزیابی و تدوین استانداردهای کیفیت فراگیر و پایدار آموزش غیررسمی در اندونزی مورد استفاده قرار گیرد.

Background-This study addresses the persistently low pass rate on the Teacher Professional Education Competency Exam (UKP-PPG) among prospective science teachers in Indonesia. This low pass rate has been largely attributed to inadequate preparation and limited mastery of the subject matter. Objective-The study aims to develop a valid, reliable, and feasible pilot test (TO) as an evaluation tool to assess the readiness of prospective science teachers prior to taking the UKP-PPG. Method-Using a research and development approach based on the ADDIE framework, this study involved 857 participants with diverse demographic and occupational backgrounds, including gender and province as demographic data, and teaching level as occupational data. The researchers developed 35 items underwent psychometric analysis covering validity, reliability, difficulty level, discrimination power, and distractor effectiveness (DE). Results-Results indicated 20 valid items (α = 0.793, high reliability), with difficulty levels dominated by the easy category and varied DE across items. Furthermore, 61.6% of participants achieved high scores. Conclusion-These findings confirm that the developed TO instrument possesses high psychometric quality and is suitable for use as a diagnostic tool to accurately and reliably measure the readiness of prospective science teachers.

زمینه: این پژوهش به نرخ پایین قبولی مداوم در آزمون شایستگی آموزش حرفه‌ای معلمان (UKP-PPG) در میان داوطلبان معلمی علوم در اندونزی می‌پردازد. این نرخ پایین قبولی عمدتاً به آمادگی ناکافی و تسلط محدود بر محتوای درسی نسبت داده می‌شود. هدف: هدف این پژوهش توسعه یک آزمون آزمایشی (TO) معتبر، پایا و امکان‌پذیر به عنوان ابزاری برای ارزیابی آمادگی داوطلبان معلمی علوم پیش از شرکت در UKP-PPG است. روش: با استفاده از رویکرد پژوهش و توسعه مبتنی بر چارچوب ADDIE، این مطالعه با مشارکت ۸۵۷ نفر با پیشینه‌های جمعیت‌شناختی و شغلی متنوع، از جمله جنسیت و استان به عنوان داده‌های جمعیت‌شناختی و سطح تدریس به عنوان داده‌های شغلی انجام شد. پژوهشگران ۳۵ گویه طراحی کردند که مورد تحلیل روان‌سنجی از جمله روایی، پایایی، سطح دشواری، قدرت تمییز و اثربخشی گزینه‌های انحرافی (DE) قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ۲۰ گویه معتبر (α = 0.793، پایایی بالا) هستند، سطوح دشواری عمدتاً در دسته آسان قرار داشتند و اثربخشی گزینه‌های انحرافی در گویه‌ها متفاوت بود. همچنین، ۶۱.۶٪ از شرکت‌کنندگان نمرات بالایی کسب کردند. نتیجه‌گیری: این یافته‌ها تأیید می‌کند که ابزار TO توسعه‌یافته از کیفیت روان‌سنجی بالایی برخوردار است و به عنوان ابزاری تشخیصی برای سنجش دقیق و پایای آمادگی داوطلبان معلمی علوم مناسب است.

Masjid in rural Indonesia are frequently treated as ritual spaces alone, although they hold sufficient physical, social, and spiritual capital to sustain non-formal Islamic education. This article reports the thematic community service programme (KKNT) of Group 25, STAI As-Sunnah Deli Serdang, at Masjid Amaliyah, Dusun Gotong Royong, Pasar Miring Village, Pagar Merbau District, Deli Serdang Regency, North Sumatra, conducted over thirteen days during Ramadan 1447 H (21 February–5 March 2026). Programme partners comprised the Masjid Amaliyah management, the Rumah Qur’an Shofiyyah administrators, SDN 105352 Pasar Miring, and the Pasar Miring Village Government. The programme applied the Asset-Based Community Development (ABCD) approach through five stages, discovery, dream, design, define, and destiny, positioning the masjid as the core asset rather than community deficits as the point of departure. Data were gathered through participant observation, pre- and post-programme oral tahsin assessment, daily field notes, and visual documentation. Fifteen programmes were delivered across 35 scheduled sessions, generating approximately 1,856 participant-sessions drawn from an estimated 400 to 450 individual beneficiaries; the two metrics are reported separately because attendance was recorded without unique-identity tracking. Findings indicate improved application of mim sakinah and qalqalah rules among women participants, increased children’s engagement in Qur’anic literacy, the establishment of a literacy corner and permanent visual da’wah media at the masjid, and the masjid management’s willingness to continue the halaqah independently. The study affirms that Ramadan constitutes a measurable window of receptivity rather than a scheduling coincidence, and that asset-based framing yields more equitable partnership relations than deficit-based framing.

مساجد در مناطق روستایی اندونزی اغلب صرفاً به‌عنوان فضاهای آیینی تلقی می‌شوند، در حالی‌که دارای سرمایه فیزیکی، اجتماعی و معنوی کافی برای پشتیبانی از آموزش غیررسمی اسلامی هستند. این مقاله به گزارش برنامه خدمت‌رسانی اجتماعی موضوعی (KKNT) گروه ۲۵ مؤسسه STAI As-Sunnah Deli Serdang در مسجد عملیّه، دوسون گوتونگ رویونگ، روستای پاسار میرینگ، بخش پاگار مِرباو، شهرستان دلی سِردانگ، سوماترای شمالی می‌پردازد که طی سیزده روز در ماه رمضان ۱۴۴۷ هجری (۲۱ فوریه تا ۵ مارس ۲۰۲۶) اجرا شد. شرکای برنامه شامل هیئت امنای مسجد عملیّه، مدیران خانه قرآن شفیّه، مدرسه SDN 105352 پاسار میرینگ و دولت روستای پاسار میرینگ بودند. این برنامه با بهره‌گیری از رویکرد توسعه جامعه‌محور مبتنی بر دارایی‌ها (ABCD) در پنج مرحله کشف، رؤیاپردازی، طراحی، تعریف و سرنوشت، مسجد را به‌عنوان دارایی محوری و نه کمبودهای جامعه، نقطه آغاز قرار داد. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، ارزیابی شفاهی تحسین پیش و پس از برنامه، یادداشت‌های میدانی روزانه و مستندسازی تصویری گردآوری شد. پانزده برنامه در قالب ۳۵ جلسه زمان‌بندی‌شده اجرا گردید که در مجموع حدود ۱۸۵۶ نفر-جلسه از میان حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ ذی‌نفع فردی حاصل شد؛ این دو شاخص به‌طور جداگانه گزارش شده‌اند زیرا حضور افراد بدون رهگیری هویت یکتا ثبت گردید. یافته‌ها نشان‌دهنده بهبود کاربرد قواعد میم ساکنه و قلقلَه در میان شرکت‌کنندگان زن، افزایش مشارکت کودکان در سواد قرآنی، ایجاد گوشه سوادآموزی و رسانه دائمی بصری دعوت در مسجد و تمایل هیئت امنای مسجد برای ادامه مستقل حلقه‌های قرآنی است. این مطالعه تأیید می‌کند که ماه رمضان پنجره‌ای قابل سنجش از پذیرش است و نه صرفاً یک تصادف زمانی، و چارچوب مبتنی بر دارایی‌ها روابط مشارکتی عادلانه‌تری نسبت به چارچوب مبتنی بر کمبودها ایجاد می‌کند.

This study developed and tested a Deep Learning-Based Character-Strengthening Education Model for Pancasila Education at the junior high school level in Bandar Lampung City, Indonesia. Using a mixed-methods design integrated with Research and Development (R&D), the study proceeded through six stages, from preliminary participatory observation and prototype development to expert and teacher validation, quasi-experimental testing, multilevel statistical analysis, and final model refinement. Participants comprised teachers and students from junior high schools across Bandar Lampung City, selected through random sampling. The results showed that understanding of Pancasila concepts increased by 25% in the experimental group, compared with 10% in the control group, with character-strengthening indicators – tolerance, integrity, responsibility and cooperation – also registering significantly greater gains (p < 0.05). Teacher implementation quality, school environmental support and student engagement emerged as key mediators of the model’s effectiveness. The findings indicate that embedding mindful, meaningful and joyful learning principles within Pancasila Education strengthens both conceptual understanding and student character more effectively than conventional, teacher-centred approaches. The model offers a practical, empirically validated framework for character-based citizenship education in Indonesian schools and contributes to broader debates on deep-learning pedagogies in civic and moral education.

این پژوهش، یک الگوی آموزش تقویت‌کننده شخصیت مبتنی بر یادگیری عمیق را برای آموزش پانچاسیلا در سطح مدارس متوسطه اول در شهر باندار لامپونگ اندونزی توسعه داده و مورد آزمون قرار داده است. این مطالعه با بهره‌گیری از طرح آمیخته و ادغام آن با روش تحقیق و توسعه (R&D)، در شش مرحله از مشاهده مشارکتی مقدماتی و توسعه نمونه اولیه تا اعتبارسنجی توسط خبرگان و معلمان، آزمون شبه‌آزمایشی، تحلیل آماری چندسطحی و اصلاح نهایی مدل پیش رفته است. شرکت‌کنندگان شامل معلمان و دانش‌آموزان مدارس متوسطه اول سراسر شهر باندار لامپونگ بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. نتایج نشان داد که میزان درک مفاهیم پانچاسیلا در گروه آزمایش ۲۵٪ افزایش یافت، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۱۰٪ بود و شاخص‌های تقویت شخصیت شامل مدارا، صداقت، مسئولیت‌پذیری و همکاری نیز افزایش معنادار بیشتری را نشان دادند (p < 0.05). کیفیت اجرای معلمان، حمایت محیط مدرسه و مشارکت دانش‌آموزان به عنوان میانجی‌های کلیدی اثربخشی مدل شناسایی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام اصول یادگیری آگاهانه، معنادار و لذت‌بخش در آموزش پانچاسیلا، هم درک مفهومی و هم شخصیت دانش‌آموزان را مؤثرتر از رویکردهای سنتی مبتنی بر معلم تقویت می‌کند. این مدل، چارچوبی عملی و مبتنی بر شواهد تجربی برای آموزش شهروندی مبتنی بر شخصیت در مدارس اندونزی ارائه می‌دهد و به مباحث گسترده‌تر درباره رویکردهای یادگیری عمیق در آموزش مدنی و اخلاقی کمک می‌کند.

Civic education in Indonesia is mandated by Law No. 20 of 2003 to form both “democratic and responsible citizens” (Article 3) and citizens with “a sense of nationality and love of the homeland” (Elucidation of Article 37, paragraph 1). This article examines the normative coherence between these two mandates, arguing that civic education must not only build national identity but also cultivate citizens capable of reasoning, dialogue, participation, and responsibility within democratic life. Adopting a qualitative-philosophical approach that combines philosophical hermeneutics, ontological, epistemological, and axiological analysis, and immanent critique informed by John Dewey’s progressivism, the study identifies three loci of tension: a teleological tension between democratic citizenship and affective national orientation; an epistemic-pedagogical tension between inquiry, student agency, and value internalisation; and an axiological tension among democracy, human rights, pluralism, and nationality. Building on these findings, the article formulates anti-indoctrination criteria comprising public reason, fallibilism, student agency, deliberative dialogue, and argument-based evaluation. It contributes to the literature by reconstructing national consciousness and love of the homeland as a form of reflective civic nationalism – one that remains compatible with democracy, openness to criticism, and public responsibility.

آموزش شهروندی در اندونزی بر اساس قانون شماره ۲۰ سال ۲۰۰۳ موظف است هم «شهروندانی دموکرات و مسئولیت‌پذیر» (ماده ۳) و هم شهروندانی با «حس ملیت و عشق به میهن» (توضیح ماده ۳۷، بند ۱) تربیت کند. این مقاله انسجام هنجاری میان این دو مأموریت را بررسی می‌کند و استدلال می‌نماید که آموزش شهروندی نه تنها باید هویت ملی را شکل دهد، بلکه باید شهروندانی توانمند در استدلال، گفت‌وگو، مشارکت و مسئولیت‌پذیری در زندگی دموکراتیک پرورش دهد. با اتخاذ رویکرد کیفی-فلسفی که ترکیبی از هرمنوتیک فلسفی، تحلیل‌های هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی و نقد درون‌ماندگار مبتنی بر پراگماتیسم John Dewey است، پژوهش سه کانون تنش را شناسایی می‌کند: تنش غایت‌شناختی میان شهروندی دموکراتیک و جهت‌گیری عاطفی ملی؛ تنش معرفتی-تربیتی میان پژوهش، عاملیت دانش‌آموز و درونی‌سازی ارزش‌ها؛ و تنش ارزش‌شناختی میان دموکراسی، حقوق بشر، کثرت‌گرایی و ملیت. بر اساس این یافته‌ها، مقاله معیارهایی ضد تلقین شامل عقلانیت عمومی، خطاپذیری، عاملیت دانش‌آموز، گفت‌وگوی مبتنی بر تعمق و ارزیابی مبتنی بر استدلال را صورت‌بندی می‌کند. این مقاله با بازسازی آگاهی ملی و عشق به میهن به‌عنوان شکلی از ملی‌گرایی مدنی تأملی که با دموکراسی، گشودگی به نقد و مسئولیت عمومی سازگار می‌ماند، به ادبیات این حوزه کمک می‌کند.

Pancasila has predominantly been interpreted within a rational-normative philosophical tradition that emphasises conceptual coherence, logical consistency, and systematic relationships among its five principles. While this approach has contributed significantly to the development of Pancasila philosophy, it remains limited in explaining how Pancasila functions as a living reality within Indonesian society. This study proposes an alternative interpretation by examining Pancasila through Ernst Cassirer’s philosophy of symbolic forms. Employing a qualitative philosophical approach, the research applies a conceptual adequacy test combined with interpretative conceptual analysis to evaluate the extent to which Pancasila fulfils the characteristics of a symbolic system. The analysis reconstructs five conceptual criteria derived from Cassirer’s theory—mediating function, meaning construction, collective dimension, experiential orientation, and independence from empirical verification—and systematically maps them onto the structure and functions of Pancasila. The findings demonstrate that each principle (sila) operates not merely as a normative proposition but as a symbolic form that mediates collective meaning, shapes civic identity, provides ethical and political orientation, and legitimises Indonesia’s socio-political order. Furthermore, the study argues that interpreting Pancasila as a symbolic system offers an alternative epistemological framework that complements the dominant rational-formal tradition by explaining its enduring relevance through symbolic mediation rather than solely through logical coherence. This reinterpretation expands contemporary Pancasila studies by connecting them with philosophy of culture, symbolic philosophy, and interpretative approaches to political thought, while providing broader implications for Pancasila education, civic education, and future philosophical research.

پانچاسیلا عمدتاً در چارچوب سنت فلسفی عقلانی-هنجاری تفسیر شده است که بر انسجام مفهومی، سازگاری منطقی و روابط نظام‌مند میان پنج اصل آن تأکید دارد. اگرچه این رویکرد سهم قابل توجهی در توسعه فلسفه پانچاسیلا داشته است، اما در تبیین نحوه عملکرد پانچاسیلا به‌عنوان یک واقعیت زنده در جامعه اندونزی محدود باقی می‌ماند. این پژوهش با بررسی پانچاسیلا از منظر فلسفه اشکال نمادین ارنست کاسیرر، تفسیر جایگزینی را پیشنهاد می‌کند. با به‌کارگیری رویکرد فلسفی کیفی، پژوهش حاضر آزمون کفایت مفهومی را در ترکیب با تحلیل مفهومی تفسیری به‌کار می‌گیرد تا میزان تحقق ویژگی‌های یک نظام نمادین توسط پانچاسیلا را ارزیابی کند. تحلیل انجام‌شده پنج معیار مفهومی برگرفته از نظریه کاسیرر—کارکرد میانجی‌گری، ساخت معنایی، بُعد جمعی، جهت‌گیری تجربی و استقلال از راستی‌آزمایی تجربی—را بازسازی کرده و به‌صورت نظام‌مند بر ساختار و کارکردهای پانچاسیلا منطبق می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر اصل (سیلا) نه صرفاً به‌عنوان گزاره‌ای هنجاری، بلکه به‌عنوان یک شکل نمادین عمل می‌کند که معنای جمعی را میانجی‌گری می‌کند، هویت مدنی را شکل می‌دهد، جهت‌گیری اخلاقی و سیاسی فراهم می‌آورد و نظم اجتماعی-سیاسی اندونزی را مشروعیت می‌بخشد. افزون بر این، پژوهش استدلال می‌کند که تفسیر پانچاسیلا به‌عنوان یک نظام نمادین، چارچوب معرفت‌شناختی جایگزینی ارائه می‌دهد که سنت عقلانی-رسمی غالب را با تبیین تداوم اهمیت پانچاسیلا از طریق میانجی‌گری نمادین، و نه صرفاً انسجام منطقی، تکمیل می‌کند. این بازتفسیر، مطالعات معاصر پانچاسیلا را با فلسفه فرهنگ، فلسفه نمادین و رویکردهای تفسیری به اندیشه سیاسی پیوند می‌زند و پیامدهای گسترده‌تری برای آموزش پانچاسیلا، آموزش مدنی و پژوهش‌های فلسفی آینده فراهم می‌آورد.

The article examines the rising incidence of corruption and apathetic behaviour among public officials in Indonesia, indicating a moral crisis in state governance. This condition reflects the weak implementation of Pancasila’s core values—particularly integrity and empathy—within bureaucratic practices and public leadership. The study aims to analyse the relevance of the values of integrity and empathy embedded in Pancasila's principles as a moral foundation for preventing corruption and for developing ethical public officials. This research uses a qualitative, descriptive-analytical approach, drawing on library research and content analysis of scholarly literature, official documents, and secondary data from credible sources. The analytical framework draws upon the theory of public integrity, empathic leadership, and ethical leadership theory. The findings indicate that the values of integrity and empathy in Pancasila serve a strategic function as catalysts for reconstructing the relationship between citizens and state administrators. Integrity promotes honesty, accountability, and fairness in decision-making, while empathy strengthens public officials’ social and moral sensitivity to societal conditions. Implementing these values can reinforce the moral legitimacy of governance and foster greater public trust in state institutions.

این مقاله به بررسی افزایش موارد فساد و رفتارهای بی‌تفاوت در میان مقامات دولتی اندونزی می‌پردازد که نشان‌دهنده بحران اخلاقی در حکمرانی دولتی است. این وضعیت بازتاب‌دهنده اجرای ضعیف ارزش‌های بنیادی پانچاسیلا، به‌ویژه درستکاری و همدلی، در رویه‌های بوروکراتیک و رهبری عمومی است. هدف این مطالعه تحلیل اهمیت ارزش‌های درستکاری و همدلی نهفته در اصول پانچاسیلا به‌عنوان بنیان اخلاقی برای پیشگیری از فساد و توسعه مقامات دولتی اخلاق‌مدار است. این پژوهش با رویکرد کیفی و توصیفی-تحلیلی انجام شده و مبتنی بر پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای متون علمی، اسناد رسمی و داده‌های ثانویه از منابع معتبر است. چارچوب تحلیلی پژوهش بر نظریه درستکاری عمومی، رهبری همدلانه و نظریه رهبری اخلاقی استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارزش‌های درستکاری و همدلی در پانچاسیلا نقش راهبردی به‌عنوان محرک بازسازی رابطه میان شهروندان و مدیران دولتی ایفا می‌کنند. درستکاری موجب ارتقای صداقت، پاسخگویی و انصاف در تصمیم‌گیری می‌شود و همدلی حساسیت اجتماعی و اخلاقی مقامات دولتی نسبت به شرایط جامعه را تقویت می‌کند. اجرای این ارزش‌ها می‌تواند مشروعیت اخلاقی حکمرانی را تقویت کرده و اعتماد عمومی به نهادهای دولتی را افزایش دهد.